Τετάρτη, 1 Απριλίου 2015

Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος Σπαρμού Ολύμπου στην Ελασσόνα.

πηγή φωτογραφίας: inpetroukpaulou.blogspot.gr

Βρίσκεται στην νοτιοδυτική πλευρά του Ολύμπου σε υψόμετρο 1000 μέτρων στη θέση που είναι γνωστή με το όνομα «Σκαμνιώτικες Μαγούλες». Απέχει 28 χιλιόμετρα από την Ελασσόνα και 65 χιλιόμετρα από τη Λάρισα. 



πηγή φωτογραφίας: iskiriaki.com
Η χρονολογία ίδρυσης της Μονής της Αγίας Τριάδος του Σπαρμού τοποθετείται περίπου στα μέσα του 16ου αιώνα, την εποχή της πρώιμης τουρκοκρατίας, σύμφωνα άλλωστε και με την επιγραφή που υπάρχει στο καθολικό της Μονής και που αναφέρει την ανακαίνισή της το 1633 αλλά επίσης και του βιβλίου της προθέσεως που επιβεβαιώνει ότι η Μονή Σπαρμού λειτουργούσε το 1602.

Η Μονή πήρε το όνομά της από το βυζαντινό οικισμό
"Σφαρημό", που έφτασε σε εμάς στα νεώτερα χρόνια με το όνομα Σπαρμός. 

Το μοναστηριακό συγκρότημα του Σπαρμού έχει σχήμα ορθογώνιο και περιβάλλεται από ένα υψηλό περίβολο αλλά και διώροφα κελιά.

πηγή φωτογραφίας: www.visit-olympos.gr
Το συγκρότημα της Μονής Σπαρμού περιλαμβάνει το καθολικό, τον ξενώνα (μετόχι) εντός του οποίου βρίσκονται τα παρεκκλήσια του Αγίου Χαραλάμπους και του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, τη φιάλη αγιασμού, την εξωτερική στεγασμένη πηγή - κρήνη της Μονής και σε μικρή απόσταση από αυτή βορειοανατολικά βρίσκεται το κοιμητηριακό παρεκκλήσι της Μονής, των Αγίων Πάντων.


Ένα χιλιόμετρο πριν τη Μονή βρίσκεται και το παρεκκλήσι της Αγίας Κυριακής ή του Αγίου Μεθοδίου. Στο κέντρο δε του κτιριακού συγκροτήματος βρίσκεται το καθολικό που έχει μήκος 23 μέτρων και η στέγη του είναι κεραμοσκεπής.

Γενική άποψη του καθολικού του ναού
Αρχείο ΙΑΑ © Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών.

πηγή φωτογραφίας: www.religiousgreece.gr
Είναι αφιερωμένο στην Παναγία και Ζωαρχική Τριάδα (Αγία Τριάδα). 

Είναι μονόχωρος ορθογώνιος ναός, λιθόκτιστος και αποτελείται από 4 μέρη: τον νάρθηκα, τη λιτή, τον κυρίως ναό και το ιερό βήμα. Στεγάζεται, εξωτερικά, με δίκλινη κεραμοσκεπή στέγη, η οποία έχει προστεθεί μεταγενέστερα διότι καλύπτει το άνω τμήμα των τοιχογραφιών και εσωτερικά με ξύλινη επίπεδη οροφή η οποία σχηματίζει φατνώματα με λεπτούς πήχεις. Περιγραφές των αρχών του 19ου αιώνα αναφέρουν πως ο ναός είχε θόλο. Λογικά ο θόλος αυτός καταστράφηκε αργότερα χωρίς να είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τις συνθήκες και το ακριβές έτος της καταστροφής αυτής. Στο υπέρθυρο της δυτικής εισόδου, στο νάρθηκα, εσωτερικά, υπάρχει κτητορική επιγραφή, αναφερόμενη στην ανακαίνιση και τοιχογράφηση του καθολικού το έτος 1633. 






Η τοιχογράφηση ακολουθεί το συνηθισμένο πρόγραμμα της εποχής, δηλαδή στον κυρίως ναό οι τοιχογραφίες χωρίζονται σε 4 ζώνες, εκτός από τη δυτική πλευρά όπου υπάρχουν 3 ζώνες. 

Στην κάτω ζώνη της δυτικής πλευράς παρουσιάζονται μορφές αγίων ενώ στο πάνω διάζωμα της ίδιας πλευράς ιστορούνται παραστάσεις από τη ζωή της Θεοτόκου (Γέννηση, Εισόδια και Κοίμηση). 

Στις υπόλοιπες πλευρές του ναού εικονίζονται ολόσωμες μορφές στρατιωτικών αγίων, μαρτύρων και ιατρών Αναργύρων. 

Σε υψηλότερο γεωγραφικό διάζωμα ιστορούνται μάρτυρες σε «στηθαία» μορφή και σε κυκλικό περίγραμμα, το οποίο διακλαδώνεται με πλούσια διακόσμηση, επίσης παραστάσεις από τη ζωή του κυρίου, από τον Ευαγγελισμό ως την Ανάληψη και την Πεντηκοστή. 

Στην κόγχη του Ιερού Βήματος είναι αγιογραφημένη η πλατυτέρα, η θεία μετάληψη και οι ιεράρχες. Στη λιτή εικονίζονται τοιχογραφίες ασκητών πατέρων και στην επάνω ζώνη παραστάσεις με μαρτύρια αγίων και των αποστόλων. Εντύπωση προκαλεί η παράσταση της «Κρίσεως» η οποία καταλαμβάνει όλη την ανατολική πλευρά του μεσότοιχου που χωρίζει τη λιτή από τον κυρίως ναό. Οι ζωγράφοι που φιλοτέχνησαν τις τοιχογραφίες σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή είναι ο Γεώργιος και ο ιερέας Ιωάννης.





Επιγραφή.

Η επιγραφή είναι γραμμένη στην κοινή νεοελληνική γλώσσα. Αναφέρεται στην ανακαίνιση και τοιχογράφηση του καθολικού και γι’ αυτό είναι κτιτορική. 

Αποτελείται από 6 στίχους γραμμένους με σαφήνεια και ειλικρίνεια. Κύρια χαρακτηριστικά της επιγραφής είναι η καλλιγραφία, η καθαρότητα και η ζωηρότητα των γραμμάτων και της άριστης διατηρήσεώς τους μέχρι σήμερα. 

Από την επιγραφή πληροφορούμαστε ότι η Μονή υπαγόταν στην επισκοπή Πέτρας και Σαγοδανίας της οποίας αρχιεπίσκοπος ήταν το 1633 ο Ιερεμίας. Γραφέας της επιγραφής είναι ο ιερέας και πρωτομάστορας Ιωάννης.




Πνευματική και Οικονομική ακμή της Μονής.

Η φορητή εικόνα της Αγίας Τριάδας, δεσπόζει στο Καθολικό
και φιλοτεχνήθηκε το 1835.

πηγή φωτογραφίας: www.monastiria.gr
Η Μονή της Αγίας Τριάδας του Σπαρμού τον 18ο αιώνα γνώρισε πολύ μεγάλη πνευματική αλλά και οικονομική ακμή, ανάπτυξη . 

Η πνευματική της ακμή συνδέεται με την γενικότερη πνευματική άνθηση του Ελληνισμού στα τέλη του 18ου αιώνα και τις αρχές 19ου και με την ύπαρξη μιας πολύ σπουδαίας βιβλιοθήκης η οποία περιελάμβανε θεολογικούς τίτλους, χειρόγραφους κώδικες, έργα μαθηματικών και γεωμετρίας αλλά και μυθολογίας και αρχαίων ελληνικών γραμμάτων. 

Όλα τα παραπάνω έγγραφα βρίσκονται σήμερα στη Μονή της Ολυμπιώτισσας της Ελασσόνας. 

Από τους χειρόγραφους κώδικες ο πιο σημαντικός είναι αυτός που περιέχει ένα πλήθος ιστορικών πληροφοριών για τα έτη 1602 – 1877. 

Η σύνταξή του κώδικα αυτού ξεκίνησε το 1800 και συνεχίστηκε μέχρι και το 1877. 

Η Μονή αποτέλεσε κέντρο γραμμάτων και εκπαίδευσης πολλών ιερωμένων, λόγιων και διδασκάλων μεταξύ αυτών και του Ιωνά Σπαρμιώτη του Δανιήλ εκ Τσαριτσάνης, του Γερμανού Σπαρμιώτη και του Γερμανού Κρητικού. 

Αρχείο ΙΑΑ © Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών.πηγή φωτογραφίας: www.religiousgreece.gr
Αρχείο ΙΑΑ © Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών.πηγή φωτογραφίας: www.religiousgreece.gr

πηγή φωτογραφίας: www.monastiria.gr
Η αδελφότητα που αποτελούνταν από 150 μοναχούς και προσωπικό καλλιέργησε και την βιβλιοδετική τέχνη και ασχολήθηκε με την αντιγραφή και την έκδοση κειμένων. Απόδειξη της οικονομικής ακμής είναι η ύπαρξη μεγάλης κινητής και ακίνητης περιουσίας (μετόχια της Μονής) και η οικονομική ενίσχυση της Σχολής της Τσαριτσάνης. 

Το μοναστήρι αποτέλεσε κέντρο γραμμάτων και εκπαίδευσης πολλών ιερωμένων, λόγιων και διδασκάλων, μεταξύ αυτών του Ιωνά Σπαρμιώτη, του Δανιήλ εκ Τσαριτσάνης, του Γερμανού Σπαρμιώτη, του Γερμανού Κρητικού. Σήμερα φιλοξενεί 4 μοναχούς. Η Μονή συνέβαλε στην οικονομική ενίσχυση της Οικονόμειου Σχολής της Τσαριτσάνης και διέθετε πλούσια βιβλιοθήκη με σπάνια έγγραφα, τα οποία βρίσκονται στη Μονή της Ολυμπιώτισσας στην Ελασσόνα.


Στη Μονή σήμερα είναι εγκατεστημένη ανδρική αδελφότητα 4 αδελφών. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι τα μέλη της τετραμελούς αδελφότητας ανήκουν στην ίδια οικογένεια κατά κόσμον, που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του μακαριστού μητροπολίτου Ελασσόνας κ. Βασιλείου, του οποίου ο τάφος βρίσκεται στη μονή. Ηγούμενος είναι ο Αρχιμανδρίτης Νικάνορας.


Στο μοναστήρι υπάρχουν λείψανα πολλών αγίων, η όπως του Τιμίου Προδρόμου, του Αγίου Λαζάρου, του Αγίου Χαραλάμπους, του Αγίου Παντελεήμονος, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Νεκταρίου κ.ά. 

Για να φθάσει εκεί ο επισκέπτης με το αυτοκίνητο, διερχόμενος από την Ελασσόνα, ακολουθεί τον δρόμο προς Κοζάνη και έπειτα τον δρόμο προς Κατερίνη, όπου στρίβει δεξιά προς τα χωριά Ολυμπιάδα και Σπαρμός. Κοντά βρίσκεται και το Χιονοδρομικό Κέντρο Ολύμπου.

Η Μονή είναι επισκέψιμη και πανηγυρίζει την ημέρα του Αγίου Πνεύματος όπου γεμίζει από προσκυνητές. Επίσης, διαθέτει τέσσερα παρεκκλήσια, τα οποία η μονή πανηγυρίζει στις αντίστοιχες εορτές: Των Αγίων Πάντων, της Αγίας Ζώνης της Παναγίας (31 Αυγούστου), του Τιμίου Προδρόμου (23 Σεπτεμβρίου και του Αγίου Χαραλάμπους (10 Φεβρουαρίου).


Τηλέφωνο Μονής: (+30) 24930 61811


πηγή: www.visit-olympos.gr 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου