Τετάρτη, 27 Μαΐου 2015

Ιερά Μονή Αγίου Παντελεήμονος , Τήλος Δωδεκάνησα

πηγή φωτογραφίας: www.wondergreece.gr

Βρίσκεται σε ρεματιά στη βορειοδυτική πλευρά του νησιού, απομονωμένο σε μια καταπράσινη πλαγιά στο ύψωμα Kρύαλλος και σε υψόμετρο 450 μέτρων, ανάμεσα σε αιωνόβια πλατάνια και καστανιές ενώ απέχει 15 χιλιόμετρα από τα Λιβάδια ή 6,5 χιλιόμετρα από το Μεγάλο Χωριό. 

  
πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr
Στο κτίσμα διακρίνονται αρχαιοελληνικές κολώνες και κιονόκρανα, από τον αρχαίο ναό του Ποσειδώνα, που βρισκόταν στο ίδιο σημείο

Το μοναστηριακό συγκρότημα αποτελείται από ένα πετρόκτιστο περίβολο, έναν ορθογώνιο επιβλητικό πύργο, βοτσαλωτή αυλή, κελλιά, φωτάναμμα, απoθήκες καθώς και τράπεζα αλλά και φούρνο. 

Ο πύργος που υψώνεται στα νότια της κεντρικής εισόδου του μοναστηριού πιθανόν να ανήκει στη βυζαντινή περίοδο. 

Το καθολικό ανήκει στον τύπο του σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο, ανάγεται τουλάχιστον στα τέλη του 15ου αιώνα, σύμφωνα με εξαιρετικές τοιχογραφίες που αποκαλύφθηκαν στο νάρθηκα του ναού ενώ Παλαιοχριστιανικά κιονόκρανα σώζονται στους εσωτερικούς κίονες. 

το εντυπωσιακό βοτσαλοτό δάπεδο της αυλής
πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr

Ο ιερομόναχος Ιωνάς κρατά ομοίωμα της Μονής.
πηγή φωτογραφίας: 
www.pemptousia.gr
Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή που αποκαλύφθηκε πρόσφατα στο υπέρθυρο και εσωτερικά της εισόδου στο νάρθηκα του Καθολικού, ως κτήτορας αναφέρεται ο ιερομόναχος Ιωνάς ο Α΄, ο οποίος κρατάει και το ομοίωμα του ναού, στην τοιχογραφία όπως συνηθίζεται άλλωστε με κτήτορες. 

O Ιερομόναχος Ιωνάς ο Α' καταγόταν από την Κρήτη και ο οποίος κατά την διάρκεια ενός μεγάλου προσκυνηματικού ταξιδιού του προς στους Αγίους Τόπους, ναυάγησε με το πλοίο που τον μετέφερε στην Τήλο. 

Εκεί, θεμελίωσε το Μοναστήρι, μετά από ένα όραμα, στο οποίο του εμφανίστηκε ο Άγιος Παντελεήμων και του εξέφρασε την επιθυμία του αυτή. Η ίδρυση της Μονής κατά την επικρατέστερη άποψη πάντως, ανάγεται ίσως στον 14ο αιώνα.


πηγή φωτογραφίας: www.wondergreece.gr
πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr
πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr

πηγή φωτογραφίας: www.nautilos-studios.gr
Τα χρόνια που ακολούθησαν, το Μοναστήρι ερειπώθηκε αλλά επανιδρύθηκε λαμπρότερο το έτος 1480, μετά την μεγάλη νίκη των Χριστιανών κατά των Τούρκων, που πολιορκούσαν την Ρόδο και συντελέστηκε την ημέρα της μνήμης του Αγίου (27 Ιουλίου). 

Οι Τηλιακοί που συμμετείχαν στην μάχη, είχαν την απόλυτη βεβαιότητα και πίστη, ότι η νίκη ήταν του Αγίου και ως εκ τούτου επιστρέφοντας στο νησί τους, ανοικοδόμησαν την Μονή του μεγάλου τους Προστάτη. 

Από τον 16ο αιώνα αρχίζει στο Μοναστήρι μεγάλη οικοδομική δραστηριότητα. Κτίζεται ο πανύψηλος αμυντικός πύργος του και το έτος 1703 επί ηγουμενίας  του ιερομόναχου Λαυρεντίου, ανακατασκευάζεται το σημερινό Καθολικό, σε ρυθμό Βυζαντινό σταυροειδή εγγεγραμμένο μετά τρούλου

πηγή φωτογραφίας: www.wondergreece.gr
Το τρεχούμενο Αγίασμα του Αγίου Παντελεήμονα στην Μονή
πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr

Η θαυματουργή εικόνα του Αγίου Παντελεήμονα
πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr
Λίγα χρόνια αργότερα το μοναστήρι εμπλουτίζεται με ένα ιδιαίτερο ξυλόγλυπτο τέμπλο, που χρονολογείται περίπου το έτος 1714. 

Το έτος 1776 ο Γρηγόριος ο Συμαίος αγιογραφεί το Καθολικό, με την χαρακτηριστική τεχνοτροπία της Συμαικής αγιογραφικής παραδόσεως. 

Παλαιότατη είναι επίσης και η θαυματουργή Εικόνα του Αγίου Παντελεήμονα. 

Πιθανόν η εικόνα να χρονολογείται από τον 15ο αιώνα, πλην όμως επαργυρώθηκε το έτος 1839 επί ηγουμενίας του ιερομονάχου Μακαρίου και δια χειρός του Νικόλαου Λούρου, σύμφωνα πάντα με την αργυροσκάλιστη επιγραφή της. 

Το 1824 ανακαινίστηκε η βορεινή πτέρυγα των κελιών του μοναστηριού και το 1843 έγινε η επίστρωση της αυλής με ένα αριστουργηματικό και εντυπωσιακό , ροδίτικου ύφους βοτσαλωτό δάπεδο.

πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr
Η Μονή, παρά τα μαύρα χρόνια της Οθωμανικής σκλαβιάς, γνώρισε μεγάλη οικονομική δύναμη και ευμάρεια, που της επέτρεπαν την άσκηση πλούσιου Εκκλησιαστικού, κοινωνικού αλλά και εθνικού έργου.

Πρωτίστως διέσωσε την εθνική ταυτότητα των κατοίκων και λειτούργησε ως χώρος πνευματικού και εθνικού αναβαπτισμού τους. Τα δύσκολα αυτά χρόνια μεριμνά εμπράκτως για την παιδεία αναλαμβάνοντας την δαπάνη λειτουργίας Σχολείου, ιδρύει Δημοτικό φαρμακείο, καταβάλλει τους μισθούς μονίμου Ιατρού, κατασκευάζει δημόσια κοινωφελή έργα, ενισχύει απόρους, οργανώνει συσσίτιο ορφανών παιδιών, απασχολεί έμμισθους εργάτες, βοσκούς κ. τ. λ. Στα τέλη του 19ου αιώνα, η μονή λειτούργησε ως Τράπεζα, εκδίδοντας χαρτονομίσματα των 5, 10, 20 και 40 παράδων.


πηγή φωτογραφίας: www.pemptousia.gr
Το Μοναστήρι πανηγυρίζει κάθε χρόνο την 27η Ιουλίου, ημέρα κατά την οποία – εκτός των λατρευτικών λειτουργικών τελετών – λαμβάνει χώρα και το παραδοσιακό λαϊκό πανηγύρι, κάτω από τα αιωνόβια πλατάνια της Μονής, δίπλα από το τρεχούμενο αγίασμα του θαυματουργού Αγίου. 

Τούς θερινούς μήνες είναι καθημερινά επισκέψιμο και ο προσκυνητής φτάνει εκεί, είτε με αυτοκίνητο, είτε με το Δημοτικό Λεωφορείο. 

Στο προαύλιο δεσπόζει το θρυλικό κυπαρίσσι που φύτεψε ο ηγούμενος της μονής Ιερεμίας το 1800, ενώ τη βαθιά σκιά τους στη γύρω έκταση ρίχνουν κι άλλα μεγαλόπρεπα δέντρα, πλατάνια και καρυδιές.

Σήμερα στο μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα που είναι Πολιούχος και Προστάτης της Τήλου εγκαταβιεί από χρόνια ο εφημέριος της Μονής Εμμανουήλ Πόκκια και ο Επιστάτης της Μονής είναι ο Αρχιερατικός επίτροπος της Μητρόπολης Σύμης και Τήλου, αρχιμανδρίτης Αθανάσιος Φραγκόπουλος.

Τηλέφωνο (+30) 22420 31676, 22413 65200