Τετάρτη, 3 Ιουνίου 2015

Παλαιά Μονή Στροφάδων, νησί Σταμφάνη Ιόνιο πέλαγος

πηγή φωτογραφίας: www.gozakynthos.gr

Βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο του μεγαλύτερου από τα δύο νησάκια των Στροφάδων το Σταμφάνη, σαράντα περίπου ναυτικά μίλια νότια της Ζακύνθου. Είναι σταυροπηγιακή και Aυτοκρατορική Μονή, αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος ή την Παναγία Πάντων Χαρά, ονομασία που καθιερώθηκε από την ύπαρξη της περιώνυμης και θαυματουργής εικόνας της Παναγίας στο μοναστήρι. 

  

Στην ελληνική μυθολογία οι Άρπυιες ήταν θηλυκά 
τέρατα, κόρες του Θαύμαντα και της θαλάσσιας 
Νύμφης Ηλέκτρας και αδελφές της αγγελιαφόρου
των θεών Ίριδας
Σύμφωνα με τον αρχαίο συγγραφέα Απολλώνιο της Ρόδου, τα νησάκια των Στροφάδων αποκαλούνταν Πλωτοί Νήσοι εξαιτίας της επίπεδης μορφολογίας τους.

Επίσης ο Βιργίλιος μας εξηγεί ότι οι νήσοι ονομάστηκαν Στροφάδες εξαιτίας ενός μύθου.

Σύμφωνα με τον μύθο αυτό ο Ζήτης και ο Κάλαϊς που ήτανε γιοι του Βορέα και της Ωρειθυίας κυνηγούσαν τις Άρπυιες, τα μυθολογικά αυτά τέρατα, οι οποίες ζούσαν σε αυτά τα νησιά. 

Όταν οι δυο άντρες έφτασαν κοντά, ξαφνικά γύρισαν πίσω (έκαναν στροφή) και έτσι τα νησιά, οι Στροφάδες, πήραν το όνομά τους από αυτό το γεγονός, την στροφή τους.

πηγή φωτογραφίας: www.greece.com
πηγή φωτογραφίας: www.greece.com

Τα νησιά Στροφάδες ή αλλιώς Στροφάδια, αποτελούν τμήμα του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου της Ζακύνθου.

Αποτελούν χώρο ωοτοκίας για παραπάνω από 1200 είδη αποδημητικών πουλιών που πετούν κάθε χρόνο στην Αφρική και μετά επιστρέφουν εδώ για να ξεκουραστούν επίσης είναι περιοχή ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας καρέτα – καρέτα αλλά και θαλάσσια περιοχή δελφινιών. 

Εκτός από την πλούσια άγρια χλωρίδα που καλύπτει τα νησιά υπάρχουν ακόμη πορτοκαλιές, λεμονιές, συκιές και πάνω από 250 είδη φυτών και λουλουδιών καθώς και πεύκα που δημιουργούν ένα μεγάλο δάσος.


Όλα αυτά τα ιδιαίτερα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά έχουν οδηγήσει στο χαρακτηρισμό των νήσων Στροφάδων ως «Καταφυγίου άγριας ζωής», ως «Περιοχής Προστασίας της φύσης στο πλαίσιο του Ε.Θ.Π.Ζ» αλλά και ως σημαντικής περιοχής του Ευρωπαϊκού Δικτύου Προστατευόμενων Περιοχών Natura 2000. 

Τα νησάκια έχουν συνολική έκταση περίπου 2,6 τετραγωνικά χιλιόμετρα. 

Το μεγαλύτερο και νοτιότερο από τα δύο αυτά νησάκια ονομάζεται Σταμφάνη, νησίδα βραχώδης μήκους περίπου ενός χιλιομέτρου και το μικρότερο Άρπυια. 


πηγή φωτογραφίας: www.gozakynthos.gr
Τα δύο αυτά μικρά νησάκια του Ιονίου Πελάγους  είναι πεδινά και δεν ξεπερνούν τα 20 μέτρα σε ύψος από την στάθμη της θάλασσας.


Το μοναστήρι των Στρομφάδων ιδρύθηκε το 13ο αιώνα από τον Αυτοκράτορα της Νίκαιας Θεόδωρο Α' Λάσκαρη  (1204 – 1222) και την γυναίκα του Ειρήνη και είναι αφιερωμένο στο Σωτήρα Χριστό όπως συνήθιζαν άλλωστε τότε οι βυζαντινοί Αυτοκράτορες. 

Σύμφωνα όμως με ορισμένες άλλες πηγές η μονή είναι αφιερωμένη στην Παναγία την “Πάντων Χαρά” λόγω της θαυματουργής εικόνας που υπήρχε στη μονή. Άλλες πηγές επίσης αναφέρουν ότι το έχτισε η Ειρήνη η Λασκαρίνα η οποία έγινε καλόγρια και μετονομάστηκε Ευλογία. 


πηγή φωτογραφίας: www.greece.com
πηγή φωτογραφίας: www.greece.com

πηγή φωτογραφίας: www.gozakynthos.gr
Η ίδρυση της μονής στις Στροφάδες δεν έγινε μόνο για θρησκευτικούς λόγους αλλά και για λόγους στρατηγικής λόγω της γειτνίασής της με τη Δύση. 

Είναι γνωστό ότι τα βυζαντινά μοναστήρια αποτελούσαν τόπους ανάπτυξης της πνευματικής καλλιέργειας και ενίσχυσης της ορθόδοξης πίστης. 

Με αυτόν τον τρόπο στα πλαίσια του ορθόδοξου μοναχισμού μπορούσε να πραγματοποιηθεί η υπεράσπιση της εθνικής συνείδησης κατά των εχθρών του έθνους και της πίστης. 


Μοναχοί των Στροφάδων, αρχές 20ου αιώνα.
πηγή φωτογραφίας: pampalaia.blogspot.gr
Το μοναστήρι οχυρώθηκε όπως τα μοναστήρια του Άθω λόγω των επιδρομών των Σαρακηνών και Λατίνων.

Η ίδρυση του μοναστηριού, σύμφωνα με την παράδοση, ανάγεται σε παλαιότερους χρόνους, γεγονός που δεν έχει επιβεβαιωθεί επιστημονικά μέχρι σήμερα.

Σχετικά με τη ζωή στη μονή, η μαρτυρία του περιηγητή Buondelmonti ο οποίος επισκέφθηκε τη μονή το 1420, δίνει σημαντικές πληροφορίες. Ο περιηγητής αναφέρει ότι οι πρώτοι μοναχοί αιχμαλωτίσθηκαν από βαρβάρους και πουλήθηκαν ως δούλοι. Οι επόμενοι μοναχοί έχτισαν πύργο για να ζουν με ασφάλεια και αποτελούσαν μοναστική αδελφότητα με πενήντα περίπου μοναχούς.


Καλόγερος στα Στροφάδια, φωτογραφία του 1912
Οι μοναχοί αυτοί προέρχονταν από την τάξη των «κανονικών» και ακολουθούσαν αυστηρή δίαιτα χωρίς να τρώνε κρέας.


Η είδηση ότι ανήκαν στην τάξη των κανονικών – όρος με τον οποίο οι Δυτικοί ονόμαζαν τους «εν κοινοβίω διαβιούντας» - καθώς και η χρησιμοποίηση στο λατινικό κείμενο του περιηγητή των ονομάτων του ηγούμενου και των καλογέρων και των ελληνικών όρων (Guminus – Caloieri) αποτελούν αποδείξεις ότι κατά το 1420 αλλά και αρκετό χρόνο πριν στη μονή κατοικούσαν Έλληνες ορθόδοξοι μοναχοί. Ο περιηγητής Louis de Rochechouart το έτος 1421 βεβαιώνει την ύπαρξη οχυρού για την αντιμετώπιση των επιθέσεων Τούρκων και Σαρακηνών ερχόμενων από τη Β. Αφρική.


Το μοναστήρι του Σωτήρος στις Στροφάδες,
χαλκογραφία του Andre Grasset Saint-Sauver
από το βιβλίο "Voyage historique", Παρίσι 18ος αι.
πηγή φωτογραφίας: 
commons.wikimedia.org
Εικόνα της ζωής της μονής την εποχή αυτή σχηματίζει κανείς από τη λειτουργία κωδικογραφικού εργαστηρίου.

Μία ακόμα περιγραφή των Στροφάδων προέρχεται από δύο Γερμανούς περιηγητές, οι οποίοι ταξίδευσαν προς τους Αγίους Τόπους κατά τα έτη 1495 – 1496. Πρόκειται για το δούκα Alexander Pflatzgraffen και του κόμη Johann Ludwig των οποίων οι ειδήσεις δε φαίνεται να προέρχονται από επίσκεψή τους στη μονή αλλά από πληροφορίες που συγκέντρωσαν κατά τη διέλευσή τους από τα νησιά. Σύμφωνα με τα γραπτά τους έφτασαν κοντά σε κάποιο νησί στο οποίο βρισκόταν μοναστήρι αφιερωμένο στη Θεοτόκο και ονομαζόμενο Astarnalle. Αναφέρουν ότι το νησί ανήκε στη Βενετία και κατοικούνταν από Έλληνες ερημίτες μοναχούς.


πηγή φωτογραφίας: www.greece.com
Γύρω στα 1440 η μονή ανακαινίσθηκε από τον Ιωάννη Η Παλαιολόγο αυτοκράτορα Κωνσταντινουπόλεως.  Το γεγονός αυτό αναφέρεται σε χρονικό του ΙΘ’ αιώνα το οποίο αναφέρεται επίσης και σε δύο μεταγενέστερα γεγονότα, την καταστροφή του 1537 και τη λεηλασία του 1717. Στο τμήμα του χρονικού για την ανακαίνιση της μονής αναφέρεται :«Ανακαινίσθη το μοναστήριον των Στροφάδων από τον μακαρίτην Ιωάννη Παλαιολόγον Αυτοκράτορα Κωνστ/πόλεως, ο οποίος ήτον βασιλεύς εις τους 1440 υιός του Μανουήλ του Παλαιολόγου. Και εστάθηκε το άνωθεν Μοναστήριον εις την κατάστασίν του έως του 1537 Ιουλίου 29. Εις τον οποίον καιρόν πέρασε η αρμάδα του Τούρκου από την Ζάκυνθον, και δεν έκαμε βλάψιμον. Και γυρίζοντας έπειτα εις τα Στροφάδια η αυτή αρμάδα τα έκαψε και τα ερήμωσεν. Έπειτα υπήγαν Πατέρες και εκατοίκησαν εις το μοναστήρι, και εκόσμησαν αυτό. Και ήτο πολλά ευπρεπισμένον με όμορφαις και θαυμασταίς οικοδομαίς, με ιερά σκεύη χρυσά και αργυρά, με άρματα καλά, με βάρκες μεγάλαις, και μικραίς, και κάθε άλλον στολισμόν όπου ήτον ένας επίγειος Παράδεισος».

πηγή φωτογραφίας: www.zanteisland.com
πηγή φωτογραφίας: www.zanteisland.com

Η είσοδος του καστρόπυργου. Εκτός από την
ενισχυμένη θύρα υπήρχε εσωτερικά
και σιδερένιο, ανασυρόμενο κιγκλίδωμα.

πηγή φωτογραφίας: pampalaia.blogspot.gr
Τον 15ο αιώνα είναι ιδιαίτερο το ενδιαφέρον των Βενετών για τη μονή. 

Το 1416 η βενετική κυβέρνηση αποφασίζει να ενισχύσει τους μοναχούς για την κατασκευή και οχύρωση κατοικίας προκειμένου να προστατευθούν από πειρατικές επιδρομές μουσουλμάνων.  

Το ενδιαφέρον των Βενετών δεν ήταν βέβαια αφιλοκερδές. Ήταν για αυτούς αναγκαίο να διατηρούν φιλικές σχέσεις με τους μοναχούς και να χρησιμοποιούν τη μονή ως κατάλυμα. 

Τα εμπορικά βενετικά πλοία αισθάνονταν μεγαλύτερη ασφάλεια να πλέουν δια μέσου Στροφάδων και οι μοναχοί παρείχαν σημαντικές πληροφορίες για τα εχθρικά και πειρατικά πλοία που τα απειλούσαν. 

Η ασημένια λάρνακα με το σκήνωμα του Αγ. Διονυσίου
πηγή φωτογραφίας: 
leipsanothiki.blogspot.gr
Εκτός από τις φυσικές καταστροφές, όπως οι σεισμοί, το μοναστήρι δοκιμάστηκε από πειρατείες και επιδρομές, κυρίως κατά τα τέλη του 15ου και μέχρι τα μέσα του 16ου αιώνα, οι οποίες καταγράφονται εύγλωττα στους αρχειακούς κώδικες. Ο 17ος αιώνας αποτελεί περίοδο ακμής και αίγλης της μονής, που εκείνο τον καιρό είχε το μεγαλύτερο αριθμό μοναχών και πολλά μετόχια. Η μεγαλύτερη καταστροφή συντελέστηκε το 1717, από επιδρομή του Τούρκου πειρατή Μουστή.

Το τέλος του 16ου αιώνα και οι αρχές του 17ου σφραγίζονται από την παρουσία του Ιεράρχου Διονυσίου Σιγούρου, ο οποίος διετέλεσε ηγούμενος της μονής το 1570. Αλλά και μετά την κοίμησή του παρέμεινε (1622) προστάτης της δια της θαυματουργού παρουσίας του λειψάνου του.

Το λείψανο του Αγίου μένει στα Στροφάδια μέχρι την 19η Αυγούστου του 1717, χρονιά κατά την οποία γίνεται μεγάλη επίθεση των Αγαρηνών οι οποίοι σκότωσαν και αιχμαλώτισαν τους μοναχούς. Μαζί όμως με το λείψανο του Αγίου μεταφέρθηκε και η έδρα της Μονής των Στροφάδων στην πόλη της Ζακύνθου, όπου και παραμένει μέχρι σήμερα. Έκτοτε, η Μονή έλαβε την ονομασία Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου, ενώ ο ηγούμενος και η σύναξη των πατέρων διαβιούν στο μοναστηριακό συγκρότημα που γειτνιάζει άμεσα με το ναό του Αγίου Διονυσίου στην πόλη της Ζακύνθου.


Το άφθορο λείψανο του Αγίου Διονυσίου.
πηγή φωτογραφίας: 
leipsanothiki.blogspot.gr
Το έτος 1703 αναγνωρίζεται με πατριαρχική συνοδική απόφαση ο Ιεράρχης Διονύσιος Σιγούρος ως Άγιος της ορθόδοξης εκκλησίας και ώς Αγιος Διονύσιος. Το σεπτό άφθαρτο σκήνωμα του Αγίου Διονυσίου εκ Ζακύνθου που φυλάσσεται σε ασημένια λάρνακα στον ομώνυμο ναό στην Ζάκυνθο που είναι αφιερωμένος στην αγιοσύνη του. Η λεηλασία του μοναστηριού το 1717 και η διάσωση του ιερού λειψάνου του Αγίου Διονυσίου αναφέρονται σε χρονικό ενός ανώνυμου μοναχού της εποχής, που έφερε στο φως ο Αρχιεπίσκοπος Νικόλαος Κατραμής: «1717 Αυγούστου 19, ημέρα Δευτέρα, ηχμαλώτισαν το μοναστήρι μας τα Στροφάδια δέκα γαλιώταις και επήραν όλα τα ιερά σκεύη, τα αρμαμέντα και την Παναγίαν και όλα μας τα μπαστιμέντα και έκοψαν και τα χέρια του Αγίου και τα επήραν και το επίλοιπον άγιον λείψανον το έβαλαν απάνου ενός βαρελιού μπαρούτι και έκαμε το θαύμα ο άγιος και δεν έπιασε φωτιά και εφυλάκτη και το έχομεν εσήμερον εις την Ζάκυνθον».

πηγή φωτογραφίας: hellas-orthodoxy.blogspot.gr
Την ακμή της μονής κατά τη Βενετοκρατία ακολουθεί η παρακμή. 

Εξετάζοντας το παραγόμενο έργο και τα πρόσωπα που έδρασαν ή επισκέφτηκαν τη μονή κατά τον 16ο και 17ο αιώνα, διαπιστώνουμε την ύπαρξη έντονου ενδιαφέροντος και πνευματικής δημιουργίας, τα οποία δε συναντά κανείς κατά τους μεταγενέστερους χρόνους. 

Το φαινόμενο αυτό δεν εξηγείται μόνο από τις διαρκείς καταστροφές λόγω εχθρικών επιδρομών και σεισμών, αλλά αποδίδεται και σε ιδεολογικούς – πολιτικούς και εν μέρει οικονομικούς παράγοντες. 





πηγή φωτογραφίας: www.e-zakynthos.com
Με τον πρώτο όρο εννοούμε τη βαθμιαία πολιτιστική αλλαγή που σημειώθηκε στη Ζάκυνθο. Το ιδεώδες της εποχής δεν αναζητούνταν στα μοναστήρια αλλά στα Πανεπιστήμια και στις σχολές της Ιταλίας. Επίσης οι μεγάλες ανάγκες των συχνών ανακαινίσεων από τους συχνούς σεισμούς και τις λεηλασίες δεν ήταν δυνατό να καλυφθούν από τα έσοδα της μονής. Σε όλα αυτά πρέπει να προστεθεί και η κακή διαχείριση και διοίκηση της μονής εξαιτίας της ανεπάρκειας προσώπων.

Από το αρχειακό υλικό της μονής είναι γνωστό ότι το 1829 στο μοναστήρι ζούσαν 55 μοναχοί και 38 το 1895. Η μονή ουσιαστικά εγκαταλείφθηκε μετά το σεισμό του 1952 οπότε και έπαθε σημαντικές ζημιές. Σήμερα, διαμένει εκεί ένας μοναχός.

πηγή φωτογραφίας: www.greece.com
Το μοναστήρι, σημαντικό μοναστικό και πνευματικό κέντρο της Ορθοδοξίας, φύλασσε στους κόλπους του σημαντικό καλλιτεχνικό και ιστορικό πλούτο, τον οποίο δημιούργησε η ευλάβεια και δεξιότητα των καλλιτεχνών ή απέθεσε η ευσέβεια αοιδίμων ηγεμόνων, διαπρεπών πατριαρχών και λογίων, ταπεινών προσκυνητών. 

Πολλά από τα ανεκτίμητα κειμήλια της Μονής καθώς και μεγάλο μέρος της περίφημης βιβλιοθήκης της, αποτέλεσαν λεία των επιδρομέων, των πειρατών και των αρχαιοκαπήλων. Μερικοί από τους κώδικες βρίσκονται σήμερα στη Μαρκιανή βιβλιοθήκη της Βενετίας και στη Μονή του Αγίου Διονυσίου στη Ζάκυνθο.

πηγή φωτογραφίας: www.iskiosiskiou.com
Το μοναστηριακό κτιριακό συγκρότημα της παλαιάς Μονής των Στροφάδων αποτελεί ένα μοναδικό και αξιοθαύμαστο φαινόμενο για τον ελληνικό χώρο και ίσως όχι βέβαια μόνο.

Αποτελεί μία μοναδική, σημαντική και εξαιρετική πολιτιστική παρακαταθήκη για την Ελλάδα. 

Είναι ένα σημαντικό και περίτεχνο οχυρωματικό έργο, ένας πύργος - μοναστήρι ή καστρομονάστηρο όπως συνηθίζεται να λέγεται από τον λαό μας και όπου η επί αιώνες αδιάκοπη αλλά και ακμαία μοναχική και θεολογική παράδοσή μας διαφύλαξε σημαντικούς και πολύτιμους θησαυρούς, έργα της πίστης μας, αλλά και έργα ιδιαίτερης τόσο καλλιτεχνικής όσο και πνευματικής δημιουργίας.


πηγή φωτογραφίας: wikimapia.org
Μετά το μεγάλο σεισμό της 18ης Νοεμβρίου 1997, που επέφερε σοβαρές βλάβες στα κτίρια του μοναστηριού, όλες οι εικόνες και τα κειμήλια μεταφέρθηκαν στο μοναστήρι του Αγίου Διονυσίου στη Ζάκυνθο και στο Νέο εκκλησιαστικό Μουσείο Σκευοφυλάκιο της Ιεράς Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου στο υπερυψωμένο ισόγειο της νέας πτέρυγας, που εγκαινιάστηκε τον Νοέμβριο του 2000. 

Το Μουσείο, χώρος πολιτισμού και ιστορικής μνήμης, συγκροτείται από εικόνες και άλλα κειμήλια της χριστιανικής τέχνης, που προέρχονται κυρίως από τη Μονή Στροφάδων. Ο πυρήνας της σημερινής έκθεσης υπήρχε σε ένα μικρό, και μάλλον ακατάλληλο ως προς τις συνθήκες φύλαξης, εκθεσιακό χώρο στη παλιά πτέρυγα του μοναστηριού, ενώ κάποια άλλα έργα ήταν αποθηκευμένα. Η σημερινή έκθεση των θησαυρών, των ιερών κειμηλίων, των χειρογράφων των παλαιτύπων, των λειτουργικών σκευών, των εικόνων, δεν είναι μόνο ένα εικαστικό γεγονός, είναι μία ένδειξη της πνευματικότητας της Μονής Στροφάδων. 

πηγή φωτογραφίας: ionia.data.php.qnr.com.gr
Τα εκθέματα, έργα λατρείας και αναθήματα ευσεβείας, εκτός από το θεολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον τους, διακρίνονται για την καλλιτεχνική τους ποιότητα και αποτελούν αδιαμφισβήτητα έργα τέχνης. 

Ο μεγαλύτερος αριθμός των εικόνων του Μουσείου ανήκει σε κρητικούς ζωγράφους, που εργάστηκαν στην Κρήτη ή τη Ζάκυνθο μετά την άλωση των μεγάλων κρητικών πόλεων από τους Τούρκους (Ρέθυμνο 1644, Χάνδακας 1669). Σημαντικός αριθμός έργων ανήκει σε ζωγράφους τοπικών εργαστηρίων της Ζακύνθου, ενώ αντιπροσωπεύονται με χαρακτηριστικά έργα τους οι δύο λαμπροί ζακυνθινοί ζωγράφοι, οι σημαντικότεροι της επτανησιακής σχολής ο Νικόλαος Κουτούζης (1741-1813) και ο Νικόλαος Καντούνης (1767-1834).

Η “Θαλασσομαχούσα”

Παναγία Θαλασσομαχούσα, 
13ος αιώνας
Η παλαιότερη εικόνα από τη Μονή Στροφάδων αλλά και η δεύτερη σε σειρά αρχαιότητας από τις σωζόμενες εικόνες στη Ζάκυνθο, είναι η εικόνα της Παναγίας Θαλασσομαχούσας.

Αποτελεί ένα εντυπωσιακό αριστούργημα των αρχών του 13ου αιώνα, που αποδίδεται σε ζωγράφο από την Κωνσταντινούπολη.

Σύμφωνα με την παράδοση του μοναστηριού η εικόνα της Παναγίας είχε ριχτεί στη θάλασσα από τον κάτοχό της κατά την δύσκολη περίοδο της εικονομαχίας για να την σώσει και αυτή ως εκ θαύματος έφθασε όρθια στα κύματα μάλιστα, από την Κωνσταντινούπολη, στα νησάκια των Στροφάδων. Ο ηγούμενος και οι Πατέρες την παρέλαβαν με δεήσεις και παρακλήσεις και την τοποθέτησαν στο Καθολικό της Μονής.


Παναγία Θαλασσομαχούσα την αποκάλεσαν ακόμα, επειδή οι μοναχοί όταν επρόκειτο να ταξιδέψουν, έριχναν λίγο λάδι από το καντήλι της έτσι ώστε να γαληνέψει η τρικυμισμένη θάλασσα. Η εικόνα βρίσκεται σήμερα στην εκκλησία του Αγίου Διονυσίου, στην Ζάκυνθο.

Η Παναγία την “Πάντων Χαρά”

Η Παναγία την “Πάντων Χαρά”,
15ος αιώνας
Η λαμπρή τέχνη των κρητικών ζωγράφων του 15ου αιώνα ανιχνεύεται στα ενδύματα, το χρυσό βάθος καθώς και στα χρώματα της εφέστιας εικόνας της Μονής Στροφάδων, στην Παναγία την “Πάντων Χαρά”. 

Το πρόσωπο και τα χέρια της Παναγίας Θεοτόκου αλλά και του Χριστού είναι επιζωγραφισμένα. Η εικόνα έφερε επίσης, μεταγενέστερη αργυρή επένδυση (1824) που εκτίθεται σήμερα στο Μουσείο. 

Η παράσταση αποτελεί κάποια παραλλαγή του εικονογραφικού τύπου της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας, που οδηγεί στην Παναγία του Πάθους. Η εικόνα των Στροφάδων απεικονίζεται σε αντίγραφο του ζωγράφου Σταυριανού Χίου σε μία τοιχογραφία του 1722 στον Άγιο Βασίλειο της Πάτμου. 

Φαίνεται ότι το αντίγραφο αυτό φιλοτεχνήθηκε κατά την παραμονή της εικόνας στην Πάτμο, όταν μετά την αρπαγή της από τις Στροφάδες το 1717, οι Τούρκοι την πούλησαν την ίδια εποχή στη Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. 


Ο μακαριστός ιερομόναχος Γρηγόριος Κλάδης
φωτογραφία: www.naturazante.com
Πιθανολογείται ότι την ίδια χρονιά η εικόνα επιστράφηκε στην Μονή Στροφάδων.

Στην εγκαταλελειμένη Μονή των Στροφάδων μέχρι και πριν λίγα χρόνια υπήρχε για δεκαετίες ένας και μόνο μοναχός, ξεχασμένος, φύλακας των αναμνήσεων.

Ήτανε ο Ιερομόναχος Γρηγόριος Κλάδης που συντηρούσε μεταξύ άλλων ακόμη και κάποια πρόβατα.

Άρμεγε και έπηζε τυρί για τις ανάγκες της Μονής στην Ζάκυνθο, σε ένα περιβάλλον με μεγάλη λιτότητα που παραπέμπει σε άλλες, παλιές εποχές.


Στον τόπο όπου θάφτηκε και βρέθηκε το σκήνωμα του Αγίου Διονυσίου, περιπολούσε ο Παπα - Γρηγόρης σε ολόκληρο το νησί, τραβούσε νερό από το ίδιο πηγάδι του πύργου των Παλαιολόγων, που έπιναν νερό οι μοναχοί επί Βυζαντίου και παράλληλα κάθε ξημέρωμα έκανε προσευχές για την εξιλέωση των δικών μας ψυχών! 


Στον επιβλητικό τελευταίο σωζόμενο ανά τον κόσμο πύργο των Παλαιολόγων, η καθημερινότητα μοιάζει να έχει σταματήσει σε εκείνα, τα ένδοξα, βυζαντινά χρόνια.

«Η ζωή εδώ είναι άκρως μοναχική. Θα έλεγε κανείς ασκητική. Το μόνο που ακούγεται είναι το κύμα και τα χιλιάδες πουλιά που βρίσκουν καταφύγιο. Ήρθα εδώ πριν από πολλά χρόνια, όχι με σκοπό να καθίσω μόνιμα, αλλά για να βοηθήσω μήπως και αναστηλωθεί ο πύργος. Είναι υποχρέωσή μας ως Έλληνες να τον κρατάμε όρθιο. Είναι ουσιαστικά προπύργιο της ορθοδοξίας μας. Το καλοκαίρι η ζωή είναι πιο υποφερτή, γιατί έρχονται και κάποιοι ταξιδιώτες με ταχύπλοα για να με δουν. Τον χειμώνα, όμως, υπάρχει περίοδος που περνάνε μήνες για να αντικρίσω κάποιον άνθρωπο. Σε αυτά, τους περασμένους αιώνες, είχαν φιλοξενηθεί δεκάδες μοναχοί, οι οποίοι προστάτευαν τον τάφο του αγίου Διονυσίου από τους πειρατές και τους ιερόσυλους. Το μοναστήρι με την ιστορία που έχει, θα έπρεπε να προστατεύεται από το ελληνικό κράτος, όπως η Ακρόπολη. Το έχει όμως εγκαταλείψει, παρ' όλο που οφείλει να το προστατέψει», ήτανε τα λόγια του  παπα Γρηγόρη.

Στο νησάκι Σταμφάνη και στην παλαιά μονή Στροφάδων μπορείτε να φτάσετε μόνο μέσω θαλάσσης με ιδιωτικό σκάφος ή εκδρομικό πλοίο από το Κατάκολο αφού το λιμανάκι στο μεγάλο νησί δεν εξυπηρετεί σε καμία περίπτωση μεγάλα πλοία.





Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου