Παρασκευή, 24 Ιουλίου 2015

Ιερά Μονή Παναγίας Πορετσιώτισας, Ηλεία


Είναι χτισμένη ανάμεσα στους οικισμούς Αγράμπελα (Πορετσό) και Πλατανίτσα (Γερμοτσάνι) σε υψόμετρο 1.100 μέτρων και δίπλα στον Ερύμανθο ποταμό. 


Είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Παναγίας και η ίδρυσή της οριοθετείτε τον Ι' αιώνα από το μοναχό όσιο Λουκά που την εποχή εκείνη μαθήτευε κοντά στην Πάτρα ενώ άλλοι ερευνητές λένε πως ιδρύθηκε από τον όσιο Μελέτιο τον ΙΑ' αιώνα. 

Η παράδοση μας λέει ότι το Μοναστήρι αυτό αρχικά είχε κτισθεί σε άλλη θέση και συγκεκριμένα στα όρια των Αγραμπέλων και Κρυόβρυσης στην θέση Παναγιά. Σήμερα εκεί υπάρχει μικρό εκκλησάκι της Παναγίας. Αρκετά μεγάλη έκταση της περιοχής αυτής ανήκει στη περιουσία του Μοναστηριού. Το Μοναστήρι αυτό κατά την παράδοση κάηκε και κτίσθηκε νέο στην θέση που βρίσκεται σήμερα.





Το όμορφο Καθολικό της Μονής είναι εσωτερικώς ολόκληρο αγιογραφημένο από τους γνωστούς Ναυπλιώτες αγιογράφους, τους αδελφούς Μόσχου, το 1611 με την συνδρομή του άρχοντα κυρ Κοκλώνη.

Λέγεται ότι κυρ Κοκλώνης ήτανε Μωαμεθανός και όταν ήταν μικρό παιδί προστατεύθηκε η ζωή του από μία χριστιανική οικογένεια του Πορετσού.


Όταν μεγάλωσε κυρ Κοκλώνης έγινε Αγάς της Τριπόλεως και τότε έκανε τις δωρεές του προς την Μονή, αλλά και προς τον Ιερό Ναόν του Αγίου Δημητρίου του χωριού Πορετσού, ο οποίος επίσης σώζεται σήμερα με εξαίσιες αγιογραφίες των ως άνω αγιογράφων.

Το μοναστήρι είναι φτωχό από κειμήλια και πολύτιμα ιερά σκεύη όμως διαθέτε ένα χειρόγραφο κώδικας με μικρά γράμματα των τεσσάρων Ευαγγελίων σε μεμβράνη, το δίπτυχο χειρόγραφο του 1698 του ηγουμένου Σεραφείμ και 18 φύλλα χειρόγραφα σε μεμβράνη βγαλμένα από κώδικα άλλης μονής. 

Έχει μικρή κτηματική περιουσία στα Αγράμπελα και Μετόχι στις πόρτες του τέως δήμου Δύμης της επαρχίας Πατρών. 

Στα περιουσιακά στοιχεία της Μονής ανήκει ο Νερόμυλος και η Νεροτριβή που η κατασκευή τους, η παράδοση αναφέρει ότι έγιναν την ίδια χρονική περίοδο που κτίσθηκε το Μοναστήρι. Εξυπηρέτησαν τις ανάγκες τις περιοχής έως τα τελευταία χρόνια.

Ο Ιωάννης Νουχάκης στην «Ελληνική χωρογραφία» σημειώνει τα εξής: 1901 Πορετσού υπάρχει Μετόχιον (στο δήμο Δύμης) και η μονή Πορετσού εις ην συνεχωνεύθει και ήτις ήτο Σιγγίλιον τoυ Πατριάρχου Κύριλλου, όστις το 1804 ώρισεν αυτήν ως Σταυροπήγιον ανεξάρτητον του Αρχιεπισκόπου Ωλένης. 


Η κτητορική επιγραφή που βρίσκεται μέσα
στον ιστορικό, αγιογραφημένο Ναό.
Το 1943 το μοναστήρι λεηλατήθηκε από τους Γερμανούς, που έκαψαν και 13 σπίτια στο Πορετσό, 35 στη Μορόχοβα και 9 στη Βερβινή.

Ύστερα από την απελευθέρωση, με τις προσπάθειες των δύο ντόπιων μοναχών και ιδιαίτερα του ηγούμενου Σισώη, το μοναστήρι απέκτησε πάλι τα ποίμνια και την άλλη κινητή περιουσία του. 

Οι αξιόλογες και ανεκτίμητης τέχνης τοιχογραφίες του Ναού έχουν αγιογραφηθεί από τα αδέλφια Γεώργιο και Δημήτριο Μόσχο το 1608 όταν ο επίσκοπος Ωλένης ήταν o Θεόδουλος. 


Το Μοναστήρι της Παναγίας της Πορετσιώτισσας στην Ηλεία, από τα χρόνια τα παλιά υπήρξε το σημαντικό προπύργιο του Χριστιανισμού και το ασφαλές καταφύγιο του Ελληνισμού στις δύσκολες ώρες και εποχές που περνούσε. 

Σ' αυτό κατέφυγε το 1824 - 1825 και ο Ασημάκης Φωτήλας για να μην συλληφθεί από το Νικολέττο Σοφιανόπουλο που είχε στείλει ο Ιωάννης Κωλέττης, ενώ βρισκότανε ο ίδιος στα Καλάβρυτα. 

Ο Διονύσιος Κόκκινος στην «Ελληνική Επανάσταση» τόμος 8ος σελίδα 335 γράφει τα εξής:


Η νότια πλευρά του ναού και το καμπαναριό, όπως το
φωτογράφισε 
το 1956 , ο Καθηγητής Ιστορίας της
Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ 
κ. Αργύρης  Πετρονώτης.
Η συμπλήρωσης των απεχθών εκείνων πράξεων ητο η κακοποίησις του Παλαιών Πατρών Γερμανού: Όταν ο Κωλέττης βρισκόταν ακόμη εις τα Καλάβρυτα ανέθεσεν εις τον Νικολέττον Σοφιανόπουλο, αδελφόν του Π. Σοφιανόπουλου να αναζητήσει και να συλλάβει τον Ασημάκην Φωτήλαν και τον Παλαιών Πατρών Γερμανό.

Ο Σοφιανόπουλος δεν κατόρθωσε να φθάσει μέχρι τον Φωτήλα, ο οποίος μαθών την καταδίωξιν κατέφυγεν εις την Μονήν Πορετσού ευρισκομένην εις κρημνώδη θέσιν με πολύ δυσχερή την ανάβασιν λόγω χιονιών...».

Επίσης σε ένα σπήλαιο κοντά στο Μοναστήρι κρυβόταν ο Ανδρέας Ζαΐμης μαζί με τον πατέρα του.

Έξι μήνες κρυβόντουσαν εκεί μέχρι ότου η κυβέρνηση Κουντουριώτη μπροστά στον κίνδυνο που διέτρεχε η επανάστασις από τον Ιμπραήμ και πιεζόμενη από τα πράγματα, αναγκάστηκε να δώσει γενική αμνηστία και να αποφυλακίσει τον Κολοκοτρώνη που ήταν φυλακισμένος στο μοναστήρι τoυ προφήτη Ηλία στην Ύδρα.




Ακόμη σημειώνεται, ότι ο Φωτήλας για πολύ καιρό κρυβόταν σε ένα σπήλαιο και τον τροφοδοτούσε η οικογένεια Παν. Ραβαζούλα. Αυτά τα επεισόδια και πολλά άλλα του εμφύλιου σπαραγμού είναι από τις πιο μελανές σελίδες της ιστορίας της Επανάστασης του 1821. 

Τέλος κατά τη διάρκεια της ιστορικής του πορείας το μοναστήρι γνώρισε ακμή και δόξες. Είχε πολυάριθμους μοναχούς οι οποίοι διακρινόντουσαν από το ήθος τους, την ακλόνητη πίστη και τη μεγάλη εθνική πρoσφoρά τους. Η Μονή αυτή απογραφόταν από το 1835 ως οικισμός του Πορετσού έως το 1940 όπου και καταργήθηκε λόγω περιορισμού των μοναχών σε έναν.

Τα  πέριξ του ναού ανακαινισθέντα κελιά, με προδιαγραφές
σύγχρονου πολυτελούς 
Ξενώνα. Ευτυχώς οι αλλαγές έγιναν
συμβατές ως ένα τυπικό Ορθόδοξο Μοναστήρι.
Η Μονή με την πάροδο των χρόνων, παρουσίασε σταδιακά επικίνδυνα στατικά προβλήματα στους ξενώνες του και στο καθολικό του. Μπροστά στον κίνδυνο της κατάρρευσης, ο Μητροπολίτης Ηλείας Γερμανός, ο Ηγούμενος Αθανάσιος και ο Πολιτιστικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Αγραμπέλων, «Ο Άγιος Δημήτριος», επισήμαναν, στους αρμόδιους φορείς της πολιτείας, την άμεση ανάγκη παρέμβασης για την διάσωση του μνημείου. Μετά από προσπάθειες η Μονή εντάχθηκε στο πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων 2003, του Υπουργείου Ανάπτυξης - Γενικής Γραμματείας Τουρισμού με τον τίτλο: «ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΚΕΝΗΣ ΜΟΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΠΟΡΕΤΣΟΥ ΣΕ ΞΕΝΩΝΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ» και οι όποιες επεμβάσεις σήμερα έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί.

Η Ιερά Μονή Πορετσού δεν έχει δική της Αδελφότητα, αλλά επιστατείται προς το παρόν από το Ηγουμενοσυμβούλιο της Άνω Μονής Δίβρης και τον Εφημέριο Αγραμπέλων και εορτάζει στης 15 Αυγούστου.


Τηλέφωνο: (+30) 26210 22527 (+30) 26210 22069 , Ιερή Μητρόπολη Ηλείας.