Δευτέρα, 6 Ιουλίου 2015

Μονή Ζωοδόχου Πηγής ('Αβελ), Βήσσανη Πωγωνίου, Ιωάννινα

πηγή φωτογραφίας: epirustreasures.gr

Στα αριστερά του δρόμου που οδηγεί από τον άγιο Κοσμά στη Βήσσανη και 1300 μέτρα πριν από αυτή βρίσκεται ένα ύψωμα με βελανιδιές και η μικρή εκκλησία της Παναγίας, ενώ 200 μέτρα μακρύτερα και σε ένα πλάτωμα δασώδης περιοχής που ονομάζεται «Μοναστήρια» βρίσκεται η Μονή η αφιερωμένη στην κοίμηση της Θεοτόκου, πιο γνωστή ως μονή Άβελ.



φωτογραφία: romiazirou.blogspot.gr
Η Βήσσανη είναι ένα όμορφο χωριό, χτισμένο σε υψόμετρο 750 μέτρων με παραδοσιακά πετρόχτιστα σπίτια και αρχοντικά, διώροφα και τριώροφα. Ιδρύθηκε το 14ο αιώνα και αποτέλεσε πνευματικό και πολιτιστικό κέντρο του Πωγωνίου επί Τουρκοκρατίας. Η Βήσσανη έχει 426 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2001 και απέχει 53 χιλιόμετρα Βορειοδυτικά από τα Ιωάννινα. Η επωνυμία της Μονής Αβελ, κατά την επικρατέστερη άποψη, οφείλεται σε κάποιον γαιοκτήμονα Άβελη,ο οποίος χρηματοδότησε την ανακαίνισή της, λίγο πριν το 1770. Ωστόσο η παράδοση αναφέρει πως η πρώτη ίδρυση της μονής έγινε από τους μοναχούς της μονής Γιουρχάν, που υπήρχε σε κοντινή απόσταση, οι οποίοι αφού την εγκατέλειψαν λόγω επιδρομών, ίδρυσαν τη μονή Άβελ.

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.gr
πηγή φωτογραφίας: www.youtube.com
Φωτογραφία: parakalamoscity.blogspot.gr
πηγή φωτογραφίας: epirustreasures.gr
Το καθολικό ανήκει στον τύπο του σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού, αθωνίτικου τύπου με τρίπλευρους πλάγιους χορούς στη νότια και βόρεια πλευρά ενώ ο περίβολος της μονής έχει σημεία οχύρωσης. Οι χόροι είναι τρίπλευροι, ενώ η κόγχη του ιερού πεντάπλευρη. Έτσι ο ναός εξωτερικά μοιάζει με τρίκογχος και κατατάσσεται στην κατηγορία του απλοποιημένου ή συνεπτηγμένου αθωνικού ή αγιορείτικου τύπου. Δεξιά από την είσοδο του ναού και κολλημένο πάνω του είναι το ψηλό μεταγενέστερο καμπαναριό του. Στη Δυτική πλευρά της εκκλησίας βρίσκεται και η μοναδική είσοδος με μια ξύλινη πόρτα, πάνω ακριβώς από την οποία υπάρχει μια κόγχη με τη φορητή εικόνα της Παναγίας και πάνω από αυτή μια μικρή ορθογώνια εσοχή με τη μισοκαταστραμμένη επιγραφή «ανεκαινίσθη ο θείος ναός..». Το εσωτερικό της εκκλησίας χωρίζεται σε νάρθηκα κυρίως ναό και Ιερό Βήμα. 


φωτογραφία:romiazirou.blogspot.gr
Ο νάρθηκας βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με την επιφάνεια του εδάφους, ενώ ο κυρίως ναός μισό μέτρο χαμηλότερα (συνδέονται με μια πολύ μικρή πόρτα ύψους 1,5 μέτρου περίπου).

Ο τρούλος κοσμείται με τυφλά αψιδώματα και μία οδοντωτή ταινία. 

Στην ανατολική πλευρά εξέχει πεντάπλευρη αψίδα και στη νοτιοδυτική γωνία υπάρχει μεταγενέστερο κωδωνοστάσιο ενώ στη δυτική πλευρά υπάρχει νάρθηκας. 

Στο εσωτερικό ο ναός κοσμείται με τοιχογραφίες του 1770, των ζωγράφων Κωνσταντίνου και Μιχαήλ από τους Χιονιάδες Κόνιτσας, οι οποίοι έδρασαν το 18ο αιώνα στην Ήπειρο, τη Θεσσαλία και τη Δ. Μακεδονία. 

Το τέμπλο του ναού είναι νεότερο (19ου αιώνα) ξυλόγλυπτο απο ξύλο καρυδιάς, επιχρυσωμένο και παρουσιάζει ομοιότητες με το τέμπλο του κεντρικού ναού του Αγίου Νικολάου Βήσσανης, ώστε να θεωρούνται έργα των ίδιων τεχνιτών. 

Η ομοιότητα αυτή οδηγεί επίσης στο συμπέρασμα ότι υπήρχε σε πρώτη φάση άλλο τέμπλο, κατασκευασμένο πιθανόν ταυτόχρονα με την αγιογράφηση, που για κάποιο λόγο αντικαταστάθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα.



πηγή φωτογραφίας:  adriatic-route.com
Η μονή Άβελ αρχικά ήτανε ένα ανδρικό μοναστήρι αλλά αργότερα έγινε γυναικείο, για να διαλυθεί τελικά πριν από την απελευθέρωση της Ηπείρου το 1912 - 1913. 

Μετά τη διάλυσή της, τη διαχείριση του μοναστηριού ανέλαβε μία επιτροπή από Βησσανιώτες, υπό τον παπά Νικόδημο ενώ αργότερα, το 1934 έγινε μετόχι της Μονής Μακραλέξη. 

Το 1947 η αρχαιολογική υπηρεσία το ανακήρυξε ιστορικό διατηρητέο μνημείο με την απόφαση ΥΑ34283/1044/20-5-1947 - ΦΕΚ 95/Β/9-7-1947

Σήμερα, από το μοναστηριακό συγκρότημα της Μονής Ζωοδόχου Πηγής σώζεται μόνο το καθολικό αλλά και το σύγχρονο ηγουμενείο. 



πηγή φωτογραφίας: www.epirus.org
Η μονή Ζωοδόχου Πηγής Αβελ διέθετε κάποτε πολύ μεγάλη κτηματική περιουσία και συντηρούσε μεταξύ των άλλων ακόμη και σχολεία της Βήσσανης.

Η Βήσσανη είναι ένα πολύ όμορφο χωριό, χτισμένο σε υψόμετρο 750 μέτρων με πανέμορφα παραδοσιακά πετρόχτιστα σπίτια και αρχοντικά, διώροφα αλλά ακόμη και τριώροφα. 

Ιδρύθηκε κατά τον 14ο αιώνα και αποτέλεσε σημαντικό πνευματικό και πολιτιστικό κέντρο του Πωγωνίου επί εποχής της Τουρκοκρατίας.

Η Βήσσανη έχει σήμερα 426 κατοίκους μόνιμους και απέχει 53 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από την πόλη των Ιωαννίνων. 


πηγή φωτογραφίας: stone-trad.eu
Κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας αποτελούσε πολιτιστική πρωτεύουσα της περιοχής του Πωγωνίου ενώ ξιόλογα δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής διασώζονται στον οικισμό, όπως το Παρθεναγωγείο που κτίστηκε το 1873, το Αρρεναγωγείο, έργο του αρχιτέκτονα Καζαμία (1890), η βιβλιοθήκη που ιδρύθηκε το 1899, τα δέκα πέτρινα πηγάδια και ο Άγιος Νικόλαος (1791). Στα δεξιά του δρόμου, που οδηγεί στον Άγιο Κοσμά, σ’ ένα λόφο κατάφυτο από βελανιδιές, βρίσκεται η παλιά και ερειπωμένη μονή Γιουρχάν, που πάνω στα ερείπιά της είναι κτισμένη η εκκλησία της Παναγίας (1736). Από τη Βήσσανη μονοπάτια οδηγούν στο Δελβινάκι, μετά από 2 ώρες πορείας και από τη θέση «Αγιοί» δύσβατο μονοπάτι οδηγεί στη χαράδρα του Γόρμου. Στη Βήσσανη υπάρχει η κατάλληλη υποδομή για να διανυκτερεύσετε και ν’ απολαύσετε εξαιρετικό φαγητό.

Η Βήσσανη είναι επίσης γνωστή και από το πασίγνωστο δημοτικό τραγούδι "Κοντούλα λεμονιά":

Mωρή κοντού- μωρή κοντούλα λεμονιά
με τα πολλά λεμό- λεμόνια, Bησσανιώτισσα
απ’ τον καημό σου αρρώστησακι ούτε  γιατρό δε φώναξα.
Πότε μικρή μεγάλωσες κι απόλυκες κλωνάρια
συ μ’ έκαμες κι αρρώστησα και το γιατρό δε φώναξα.
Xαμήλωσε τους κλώνους σου να κόψω ένα λεμόνι Bησσανιώτισσα
απ’ τον καημό σ’ αρρώστησα.
Για να ντο ζήψω να ντο πιώ να μου διαβούν οι πόνοι σε φίλησα κι αρρώστησα
κι ούτε γιατρό δε φώναξα.''

Από τις 14 έως τις 16 Αυγούστου, γίνεται μεγάλο παραδοσιακό πανηγύρι στην πλατεία του χωριού ενώ η Μονή εορτάζει την Παρασκευή του Πάσχα.

 Δείτε το βίντεο






Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου