Παρασκευή, 10 Ιουλίου 2015

Ναός Παναγίας Παναξιώτισσας Γαβρολίμνης, Ναυπακτία




Βρίσκεται σε ειδυλλιακό τοπίο ανάμεσα σε ελιές και πεύκα, στην τοποθεσία Πανακτζή, 2 χιλιόμετρα βόρεια της Γαβρολίμνης, πάνω στον παλαιό δρόμο που ένωνε τη Γαβρολίμνη με τη Ναύπακτο και δίπλα σε χάνι που έδωσε το όνομα στο σημερινό παρακείμενο χωριό “Χάνια Γαβρολίμνης”. Η "λόγια" επωνυμία, πιθανόν μοναδική στον ορθόδοξο χώρο έχει ερμηνευθεί ως «αυτήν που αξιώθηκε των πάντων»


πηγή φωτογραφίας: Δημήτρης Σαράντος
Ο Ναός τιμάται στην Κοίμηση της Θεοτόκου ενώ στην ουσία πρόκειται για το καθολικό ενός βυζαντινού μοναστηριού που ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο του σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο και στην κατηγορία των «ελλαδικών μεταβατικών ναών» που συνδυάζει τον ελεύθερο σταυρό με την τρίκλιτη θολωτή βασιλική. 

Ο Αναστάσιος Ορλάνδος το χρονολογεί στο τέλος του 10ου αιώνα και με βάση μορφολογικά στοιχεία του ναού (τριμερής νάρθηκας, επιμελημένη τοιχοποιϊα, διάκοσμος τρούλου, αναλογίες παραθύρου της κεντρικής αψίδας) ενισχύεται η χρονολόγησή του στην τελευταία εικοσιπενταετία του 10ου αιώνα. 





πηγή φωτογραφίας: Δημήτρης Σαράντος
Σε πρόσφατη έρευνα στον περιβάλλοντα χώρο του ναού καταγράφηκαν 13 γλυπτά μέλη που χρονολογικά ανάγονται στην Παλαιοχριστιανική περίοδο και υποδεικνύουν ύπαρξη παλαιοχριστιανικής Βασιλικής. 

Φαίνεται επομένως πως το Μεσοβυζαντινό μνημείο χτίστηκε πάνω στα ερείπια προϋπάρχουσας παλαιοχριστιανικής βασιλικής. 

Στον περιβάλλοντα χώρο του ναού υπάρχουν τα λείψανα κτιρίων που ανήκουν στους λειτουργικούς χώρους της μονής ενώ ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ερειπωμένο λιοτρίβι που βρίσκεται κοντά στο ναό, το οποίο λειτουργούσε περίπου μέχρι το 1960. 

Ανατολικά υπάρχουν τρεις ημικυκλικές αψίδες και δυτικά νάρθηκας. 

Τρεις είσοδοι, μία σε κάθε πλευρά του νάρθηκα, οδηγούν στον εσωτερικό χώρο. 

Στη στέγη διαγράφεται με σαφήνεια ο σταυρός στο κέντρο του οποίου υψώνεται ο τρούλος και στις απολήξεις του σχηματίζονται αετώματα ενώ τα γωνιαία διαμερίσματα έχουν χαμηλότερη στέγη, εσωτερικά ο ναός καλύπτεται με καμάρες. 

πηγή φωτογραφίας: Mixalis Ninoglou
Στην κατασκευή χρησιμοποιήθηκαν ασβεστόπετρες, κονίαμα, σειρές πλίνθων (μονές, διπλές ή και πολλαπλές) σε οριζόντιες στρώσεις, οδοντωτές ταινίες, κ.ά. 

Ο ανάλαφρος κομψός τρούλλος, έργο πραγματικά προικισμένων μαστόρων, είναι κτισμένος μόνον με πλίνθους και αποτελεί εξαιρετικό δείγμα συμφωνίας κεραμοπλαστικών μοτίβων (οδοντωτή ταινία περιβάλλει τα πλινθόκτιστα παράθυρα, ζωφόρος με ρόμβους, κ.α). Εσωτερικά ο ναός κατά τη βυζαντινή εποχή είχε τοιχογραφίες από τις οποίες σήμερα σώζεται μόνον η παράσταση των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. 

πηγή φωτογραφίας: Mixalis Ninoglou
Η επιμελημένη τοιχοποιία του αποτελείται από πελεκημένους ασβεστόλιθους με παρεμβολή οπτόπλινθων. 

Ο τρούλος του είναι ψηλός και ραδινός και ξεχωρίζει για την «δαντελωτή» κεραμοπλαστική του διακόσμηση, που έρχεται σε αντίθεση με την απλότητα του υπόλοιπου μνημείου. 

Την οδοντωτή ταινία των τόξων των παραθύρων στέφει ζωφόρος με στενόμακρους όρθιους ρόμβους, η οποία με τη σειρά της στέφεται με σειρά πλίνθων που σχηματίζουν τεθλασμένη γραμμή. 

Ο ναός έχει τρεις εισόδους στον τριμερή νάρθηκα και λιγοστά στενά παράθυρα. Εσωτερικά σώζονται περιορισμένα ίχνη τοιχογραφιών, ενώ το τέμπλο του είναι νεότερο. 

Στον προαύλιο χώρο του ναού υπάρχει μια αγριελιά που λένε ότι βρίσκεται εκεί από τότε που χτίστηκε ο ναός είναι ένα μεγάλο δέντρο που καλύπτει με την σκιά του σχεδόν όλο το χώρο μπροστά στην είσοδο του ναού.

Το παλιό ελαιοτριβείο 
Το προσωνύμιο της Παναγίας φαίνεται πως οφείλεται σε παράφραση του τοπωνυμίου της θέσης του ναού (Πανακτζή – Πανακτζιώτισσα – Παναξιώτισσα).

Η Γαβρολίμνη ανήκει στο Δήμο Ναυπακτίας και είναι ενα χωριό κτισμένο σε πλαγιά του λόφου Καλιακούδα, που είναι μέρος μιας εκτεταμένης λοφοσειράς στις νότιες υπώρειες του Αράκυνθου. Μεταξύ της Βαράσοβας δυτικά και της Κλόκοβας ανατολικά, του Εύηνου βόρεια και της ακτής νότια, σχηματίζεται η κοιλάδα της Γαβρολίμνης, που διασχίζεται από το Ρέμα της Αργαλιούς. Η κοιλάδα διακόπτεται από χαμηλά γεωμορφολογικά εξάρματα, όπως το Μαυροβούνι (287 μέτρα) ανάμεσα στην Κλόκοβα και τη Βαράσοβα και η Καλιακούδα (361 μέτρα) βόρεια της Βαράσοβας. Το παλαιό χωριό βρισκόταν στη θέση Νταούταγα κάπου 3 χιλιόμετρα ανατολικά από τη σημερινή του θέση. Πρέπει να καταστράφηκε το 1801 με τη φοβερή μάχη της Γαβρολίμνης όπου σκοτώθηκε ο αρματολοκαπετάνιος Λουκάς Καλιακούδας. Ο λόφος Καλιακούδα στον ηρωικό καπετάνιο, οφείλει το όνομά του. 



Μαγευτικό τοπίο αποτελεί ο άγνωστος για πολλούς καταρράκτης που βρίσκεται στην περιοχή Λογκάς που για να την επισκεφτεί κανείς θα πρέπει να περπατήσει δίπλα ακριβώς στον Εύηνο ποταμό διότι ο δρόμος εμφανίζεται λόγω του νερού το καλοκαίρι. Κάθε χρόνο την Δευτέρα του Πάσχα ο Πολιτιστικός σύλλογος Γαβρολίμνης διοργανώνει σημαντικές χορευτικές εκδηλώσεις με την συμμετοχή του χορευτικού του χωριού και των κατοίκων μετά την Θεία Λειτουργία. 

Στις εκδηλώσεις αυτές συγκεντρώνεται πλήθος κόσμου, πιστών και προσκυνητών από την ευρύτερη και όχι μόνο περιοχή ενώ στη συνέχεια των εκδηλώσεων ακολουθεί φαγητό και γλέντι στο προαύλιο χώρο του Ναού της Παναγίας της Παναξιώτισσας.

Τηλέφωνα: Δήμος Ναυπακτίας (+30) 26340 27239, Δημοτική ενότητα Χάλκειας (+30) 26340 45114



πηγή: www.nafpaktianews.gr, exwnea.blogspot.gr, www.greece.commapio.net


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου