Παρασκευή, 4 Σεπτεμβρίου 2015

Ναός Αγίων Θεοδώρων, πλατεία Κλαυθμώνος Αθήνα

πηγή φωτογραφίας: www.religiousgreece.gr

Βρίσκεται νοτιοδυτικά στην πλατεία Κλαυθμώνος, στις οδούς Ευρυπίδου και Σκουλενίου, στο κέντρο της Αθήνας. 


πηγή φωτογραφίας: www.religiousgreece.gr
Ο Ναός των Αγίων Θεοδώρων είναι ένα κτίσμα των μέσων του 11ου αιώνα περίπου και ανήκει στον τύπο του δικιόνιου ναού, αλλά με μία ιδιαίτερη και σημαντική παραλλαγή.

Είναι Οκταγωνικός Ναός και με δίλοβα μικρά παράθυρα, τρούλος που στηρίζεται ανατολικά σε δύο κίονες και δυτικά σε δύο πεσσούς, οι οποίοι είναι ενσωματωμένοι στον δυτικό τοίχο του Ναού. 

Χαρακτηριστική όσο και περίτεχνη είναι και η επιμελημένη πλινθοπερίκλειστη τοιχοποιία της εκκλησίας, η οποία έχει υπέροχη διακόσμηση με κουφικά γράμματα, διάφορα φυτά καθώς επίσης και διάφορα ζώα κλπ. 


Επιστύλιο του τέμπλου σε δευτέρα χρήση.
φωτογραφία:www.byzantineathens.com
Το κωδωνοστάσιο της νότιας πλευράς, με το πλατύ τρίλοβο παράθυρο, είναι μεταγενέστερο κτίσμα του κυρίως ναού.

Με μια περισσότερο προσεκτική ματιά ο επισκέπτης του Ναού των Αγίων Θεοδώρων μπορεί να διακρίνει τα σπαράγματα που πιθανότατα είναι του επιστυλίου, του αρχικού μαρμάρινου τέμπλου του Ναού και τα είναι ενσωματωμένα στα υλικά δόμησης του καμπαναριού του Ναού, στην νότια πλευρά του.

Η πολύ καλή, άριστη, ποιότητα του μαρμάρου αυτού συνδυαζόμενη με την όντος εξαιρετική, περίτεχνη και υπέροχη λάξευσή του καθώς επίσης και με την σπανιότητα των θεμάτων των ανάγλυφων διακοσμήσεων επάνω σε αυτό, μας δίνουν μια εικόνα της ομορφιάς και της αρχοντιάς του αρχικού τέμπλου του Ναού.

Στην ανατολική πλευρά ο Ναός των Αγίων Θεοδώρων έχει τρεις υπέροχες τριγωνικές αψίδες, από τις οποίες η μεσαία είναι πλατύτερη αλλά και ψηλότερη και στην κάθε πλευρά της έχει από ένα εντυπωσιακό μονόλοβο παράθυρο, ενώ οι άλλες δύο αψίδες είναι μικρότερες και έχει η κάθε μια από ένα δίλοβο επίσης εντυπωσιακό παράθυρο.






Στη δυτική πλευρά έχει δύο θύρες, με αψίδωμα και παραστάδες, μία στο κέντρο και μία προς βορρά, ενώ προς νότο, αντί θύρας έχει ένα μικρό μονόλοβο αψιδωτό παράθυρο. 

Σε ψηλότερο σημείο, επάνω από την κεντρική θύρα, έχει ένα δίλοβο αψιδωτό παράθυρο. Στη νότια πλευρά υπάρχει μια ακόμα αψιδωτή θύρα με ένα δίλοβο αψιδωτό παράθυρο, και λίγο πιο πάνω ένα πλατύ τρίλοβο μεταγενέστερο κωδωνοστάσιο. 

Στην ίδια πλευρά υπάρχουν ακόμα δύο μονόλοβα παράθυρα και ένα δίλοβο. Αντίστοιχα όμοια παράθυρα υπάρχουν και στη βόρεια πλευρά, αλλά δεν έχει ανοιχθεί σ' αυτή θύρα.




πηγή φωτογραφίας: vizantinaistorika.blogspot.gr
Το περίτεχνο αυτό αρχιτεκτονικό έργο, χαρακτηρίζεται από επιμελημένη ασυμμετρία στην εξωτερική του μορφή. Συγκεκριμένα, η νότια κεραία είναι αισθητά μεγαλύτερη της βόρειας, το διακονικό είναι μεγαλύτερο της προθέσεως, ενώ η δυτική πλευρά δεν φαίνεται να ακολουθεί κανένα κανόνα αναλογίας. Οι δύο θύρες διαφορετικών διαστάσεων, το αψιδωτό μικρό διαστάσεων δίλοβο παράθυρο δεξιά της κεντρικής θύρας μετά του αντιστοίχου μεγάλου δίλοβου αψιδωτού παραθύρου της κεντρικής θύρας, κάνουν παραπάνω από εμφανές το γεγονός αυτό, προσθέτοντας παράλληλα περισσότερο φως στον πρόναο. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο συγκεκριμένος ναός αποτελεί έναν από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν δόμους, δηλαδή συμμετρικές σειρές πλίνθων, για τους εξωτερικούς τοίχους. 






Επίσης, τα κουφικά αυτού του ναού είναι λαξευμένα σε πήλινα πλακίδια τα οποία εντάσσονται στη ζωφόρο, καθιστώντας έτσι το συγκεκριμένο μνημείο την πρώτη εφαρμογή αυτής της τεχνοτροπίας. Στη θέση της σημερινής εκκλησίας υπήρχε άλλη, παλαιότερη, μια από τις δώδεκα εκκλησίες που, σύμφωνα με την παράδοση, ανήγειρε στην ιδιαίτερη πατρίδα της η αυτοκράτειρα Ευδοκία (+ 460) ενώ την σημερινή εκκλησία, προς τιμή του μάρτυρος Θεοδώρου του Τήρωνος αρχικά, ανήγειρε ο σπαθαροκανδιδάτος βυζαντινός αξιωματούχος, που είχε το δικαίωμα να φορεί λευκή τήβεννο, Νικόλαος Καλόμαλος, επειδή η προηγούμενη εκκλησία ήταν μικρή και πολύ σαθρή, μάλιστα έχει διασωθεί η σφραγίδα του, η οποία αναγράφει: Νικολάου σφράγισμα τοῦ Καλόμαλου.






Σχετική είναι η ακόλουθη επιγραφή, που έχει εντοιχισθεί επάνω από τη δυτική κεντρική είσοδο και της οποίας και που επειδή σε μερικά της σημεία είναι σπασμένη, η ανάγνωση δεν είναι καθ' όλα βέβαιη: Τόν πρίν παλαιόν ὄντα σου ναόν, μάρτυς, καί μικρόν καί πήλινον καί σαθρόν λίαν, ἀνήγειρεν Νικόλαος σός οἰκέτης, ὁ Καλόμαλος, σπαθαροκανδιδᾶτος,ὅς εὔρεν σε προστάτην παιδιόθεν μέγαν, βοηθόν καί πρόμαχον πολλῶν κινδύνωνˑ ὅν καί πρέσβενε τοῦ ἄνω τυχεῖν κλήρου, λαβόντα τήν ἄφεσιν τῶν ἐσφαλμένων.

Επιγραφή σε άλλη μικρή εντοιχισμένη πλάκα, δίπλα από την προηγούμενη, αναφέρει: + Μηνί Σεπτεμβρίω, ἰνδικτιῶνος γ', ἔτους ςφνη, δηλαδή 1049, αλλά οι επιστήμονες δεν συμφωνούν αν υπάρχει σχέση ανάμεσα στις δύο επιγραφές.

Οι αναλογίες του μνημείου είναι βαριές και οι τρίπλευρες αψίδες ογκώδεις. Γενικά το μνημείο αρχαΐζει γιατί χτίστηκε πάνω σε παλαιότερο, μεταβατικού τύπου ναό, που θα επηρέασε το βυζαντινό κτίσμα. 

Ο ζωγραφικός διάκοσμος είναι πολύ νεώτερος, του 20ου αιώνας και έχει εκτελεστεί από τον Αθανάσιο Κανδρή. 

Μερικοί ερευνητές, με βάση επιστολή του Πάπα Ιννοκεντίου, του έτους 1208, διατυπώνουν την άποψη πως η εκκλησία ήταν κάποτε Καθολικό Μονής όμως στα πριν από την Επανάσταση χρόνια του 1821, όπως και για πολλά μετά από αυτήν χρόνια, ήταν σίγουρα ενοριακός Ναός.

Εξαιτίας των πολλών φθορών που υπέστη o Ναός κατά τη διάρκεια του ιερού απελευθερωτικού Αγώνα του 1821, λίγο αργότερα, το 1840, επισκευάστηκε, με συνδρομή πολλών, ανάμεσα στους οποίους ήταν και οι βασιλείς Όθωνας και Αμαλία.

Μάλιστα επί σειράν ετών, στις 8 Σεπτεμβρίου κάθε έτους, τελούνταν «η επέτειος εορτή». Το 1910, κατά την πλακόστρωση του Ναού, διαπιστώθηκε κάτω από το δάπεδο η ύπαρξη τάφων. 

Επίσης στα έργα συντήρησης του Ναού το 1967, βρέθηκαν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία άλλοι δεκαέξι τάφοι και τμήμα μωσαϊκού δαπέδου ρωμαϊκής εποχής.

Ο Ναός σήμερα είναι Αρχιεπισκοπικό παρεκκλήσιο του Τ.Π.Ο.Ε.Κ.Ε και έχει χαρακτηρισθεί από ειδικούς ως το καλύτερο βυζαντινό μνημείο της Αθήνας.

Τηλέφωνο Ναού: (+30) 210 3247170



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου