Κυριακή, 10 Ιανουαρίου 2016

Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, Σκήτη Βεροίας


Βρίσκεται στους πρόποδες των Πιερίων, στην νότια κοίτη του Αλιάκμονα, περί τα 4 χιλιόμετρα από την γέφυρα του φράγματος, στον δρόμο προς την Βεργίνα και αποτελεί ένα από τα ιστορικότερα μοναστικά κέντρα του Μακεδονικού χώρου. Από την Βέροια απέχει μόλις 13 χιλιόμετρα. 


Η είσοδος της Μονής
Η Ιστορία του μοναστηριού του Προδρόμου χάνεται στα βάθη των αιώνων. 

Είναι βεβαιωμένο από το ιερό βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων ότι η Βέροια και η ευρύτερη περιοχή της Ημαθίας δέχτηκε το ευαγγελικό κήρυγμα από τον ίδιο τον απόστολο Παύλο. 

Μετά από την πρώτη επίσκεψη του Αποστόλου των Εθνών, παρέμειναν στην πόλη της Βέροιας οι άγιοι Σίλας και Τιμόθεος και συνέχισαν για λίγο τον ευαγγελισμό του λαού. Η ακρίβεια εξάλλου της διηγήσεως αλλά και οι γνώμες των ειδικών επιστημόνων βεβαιώνουν ότι πέρασε και ο απόστολος Λουκάς από την Βέροια, ακολουθώντας κατά πόδας τον δάσκαλό του απόστολο Παύλο.





Την αλήθεια της Παύλειας επίσκεψης  στην Ημαθία την απορρόφησε η παράδοση και την μετάπλασε σε μά ωραία λαϊκή διήγηση. Υπάρχει έντονα χαραγμένο στην λαϊκή ψυχή, σε ολόκληρη την περιοχή των Πιερίων, ότι φεύγοντας ο άγιος απόστολος από την Βέροια, έφτασε μέχρι κάποιο σημείο του Βερμίου όρους και εκεί δίψασε και προσευχόμενος, έκανε την γη να αναβλύσει δροσερό και πολύ νερό. 

Το σημείο αυτό είναι η Ζωοδόχος Πηγή, που βρίσκεται έξω από την Βέροια, στον παλαιό δρόμο Βέροιας - Κοζάνης. Από το σημείο εκείνο, ο Παύλος πέρασε απέναντι στα Πιέρια και άρχισε να κατεβαίνει προς την θάλασσα, έφτασε μέχρι την Μεθώνη και από εκεί ανέβηκε στο πλοίο για την Αθήνα.






Η καταπληκτική θέα από την Μονή Προδρόμου
Στα Πιέρια, όπου σταματούσε να ξεκουραστεί ο Απόστολος Παύλος έμπηγε στο χώμα το ξύλινο ραβδί του και σε όσα σημεία άφησε ο εθνοκήρυκας τη ράβδο του, αργότερα κάρπισε ο λόγος του αγίου Ευαγγελίου και φύτρωσαν τα μοναστήρια. 

Ένα από τα μοναστήρια αυτά, που ξεφύτρωσαν από το ραβδί του αποστόλου Παύλου, είναι και η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου των Πιερίων. 

Αν και οι ρίζες του μοναχισμού αντλούν τους χυμούς τους από τα ζωηφόρα νάματα του αγίου ευαγγελίου, γενικότερα ο μοναχισμός οργανώθηκε κατά τόπους από μεγάλους πατέρες της Εκκλησίας μας. Στην Αίγυπτο από τον Μέγα Αντώνιο, στην Καππαδοκία από τον Μέγα Βασίλειο, στην Ήπειρο από τον Άγιο Διάδοχο επίσκοπο Φωτικής και σε άλλες περιοχές από άλλους αγίους πατέρες.




Η είσοδος της Μονής Προδρόμου
Μετά την μεγάλη περιπέτεια της Εκκλησίας, την περίοδο της Εικονομαχίας, που διήρκεσε σχεδόν δύο αιώνες, αρχίζει μία νέα σελίδα για την ιστορία του ορθοδόξου μοναχισμού. 

Την ίδια εποχή αρχίζει η ιστορία του μοναχισμού και στην περιοχή της Βέροιας, τις ευλογημένες όχθες του Αλιάκμονα. 

Εδώ έγινε μοναχός και ο άγιος Κλήμης, που αργότερα έγινε αρχιεπίσκοπος Αχρίδος όπως επίσης έγινε μοναχός και ο όσιος Αντώνιος, ο πολιούχος της Βέροιας. 

Ο άγιος Κλήμης έγινε μοναχός προς το τέλος του 9ου αιώνα, ενώ ο άγιος Αντώνιος έζησε τον 10ο αιώνα.





Φαίνεται λοιπόν ότι η Μονή του Τιμίου Προδρόμου είχε ασκήσει μεγάλη δράση στο μεγάλο και σημαντικό ανακαινιστικό και εκπολιτιστικό πρόγραμμα του αγίου Φωτίου, του μεγάλου πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, τόσο στην ελλαδική χερσόνησο όσο και γενικότερα στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων. Κατά τον 14ο αιώνα, και πάλι η περιοχή όμως μένει έρημος. 

Έτσι όταν έρχεται ο μεγάλος φωστήρας της Εκκλησίας, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, από την Θεσσαλονίκη, βρίσκει στην περιοχή διάφορους ασκητές, που ζούσαν στα σπήλαια, με μεγάλη άσκηση στην κακοπάθεια αλλά και στην νηστεία.





Σε ένα από τα ιερά αυτά σπήλαια εγκαταστάθηκε ο ίδιος ο Γρηγόριος ενώ στα γειτονικά σπήλαια εγκαταστάθηκαν οι υπόλοιποι μαθητές μου. 

Ανάμεσα στους μαθητές του βρίσκονταν και οι δύο μικρότεροι κατά σάρκα αδελφοί του, ο Μακάριος και ο Θεοδόσιος. Μάλιστα ο όσιος Θεοδόσιος κοιμήθηκε εδώ, και μας άφησε, θαμμένο κάπου εδώ, πολύτιμο θησαυρό το οσιακό του λείψανο. 

Στα ίδια χρόνια, πέρασε από τον Άγιο Πρόδρομο και ο όσιος Αθανάσιος. Από εδώ γνώρισε και τον Άγιο Ιάκωβο, που ήταν μαθητής του οσίου Γρηγορίου του Σιναΐτη και έγινε μητροπολίτης στα γειτονικά Σέρβια.




Ο Αθανάσιος έζησε για λίγο εδώ, μαζί με τον Γέροντά του, τον πνευματικό του πατέρα, τον όσιο Γρηγόριο τον Βυζάντιο. Φεύγοντας οι δυό τους από εδώ, εγκαταστάθηκαν στα Μετέωρα, στην Καλαμπάκα της Θεσσαλίας, και εκεί έχτισαν το μεγάλο Μετέωρα, το αφιερωμένο στην Μεταμόρφωση του Χριστού.

Τον 14ο επίσης αιώνα, πέρασε και ο όσιος Θεοδόσιος, μαθητής και αυτός του οσίου Γρηγορίου του Σιναΐτη. Αυτός έμεινε για λίγον καιρό στην Θεσσαλονίκη, όπου έμαθε για την πνευματική ζωή της Σκήτης. Με το καράβι έφθασε στα Πιέρια, απόλαυσε την συναναστροφή με τους αγίους εδώ ασκητές, και, παίρνοντας πάλι το πλοίο, επέστρεψε στην Θεσσαλονίκη. 



Το εκθετήριο της Μονής Προδρόμου

Σύντομο ιστορικό με τις σπουδαιότερες ημερομηνίες για την Μονή Προδρόμου, αναρτημένο στην Μονή.

Εν συνεχεία έφυγε για τα μέρη της Βουλγαρίας, όπου μετέφερε το νηπτικό και ησυχαστικό πνεύμα, σύμφωνα με την διδασκαλία του οσίου Γρηγορίου του Σιναΐτη, και έχτισε μοναστήρι στο Κελιφάροβο, κοντά στο Τόρνοβο της Βουλγαρίας.

Κατά τον 16ο αιώνα, ήλθε και πάλι από το Άγιον Όρος, ο ηγούμενος της Μονής Φιλοθέου, Διονύσιος, εγκατέστησε εδώ το κοινοβιακό πολίτευμα και έχτισε το πρώτο καθολικό. Αργότερα, για να αποφύγει την απαίτηση των κατοίκων της Βεροίας που τον ήθελαν επίμονα για αρχιερέα τους, απομακρύνθηκε στα μέρη της Σουλπάτας, κοντά στο σημερινό χωριό Συκιά Πιερίων. Από εκεί έφυγε για τον Όλυμπο, όπου ίδρυσε την Μονή Αγίας Τριάδος, το σημερινό μοναστήρι που έχει το όνομά του. 






Συνεπώς για το μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου ο άγιος Διονύσιος θεωρείται κτήτορας, και φυσικά έτσι θα πρέπει να μνημονεύεται και μνημονεύεται στις διάφορες λατρευτικές συνάξεις του μοναστηριού.

Φίλος και συνασκητής του οσίου Διονυσίου, ο όσιος Νικάνωρας ο Θεσσαλονικεύς. 


Ήταν τόσο μεγάλη η πνευματική φιλία των δύο αγίων ανδρών, ώστε ο Νικάνωρ άφησε εντολή στην διαθήκη του από εδώ να λαμβάνει τον ηγούμενο το δικό του μοναστήρι, στο Καλλίστραρον όρος, στην γνωστή Ζάβορδα, αν τυχόν στερείται ιερομονάχων.

Προς το τέλος του 16ου αιώνα, δρα στην περιοχή της Ημαθίας ο όσιος Θεοφάνης, ερχόμενος και αυτός από το Άγιον Όρος, από την Μονή Δοχειαρίου, της οποίας υπήρξε δομήτωρ και, για ένα διάστημα, ηγούμενος. 

Ο όσιος Θεοφάνης ίδρυσε εδώ μοναστήρι αφιερωμένο στην Παναγία την Σκητιώτισσα και έξω από την πόλη της Βέροιας γυνακείο μοναστήρι, αφιερωμένο στους Ασωμάτους αγίους αγγέλους, στους οποίους ήταν αφιερωμένο και το μοναστήρι του Δοχειαρίου. 

Ίδρυσε επίσης περί το 1595 και άλλο μοναστήρι, πάλι των Ταξιαρχών, που σήμερα είναι γνωστό με το όνομα του οσίου, στο όρος Βέρμιο, έξω από την πόλη της Νάουσας. 


Μάλιστα, σύμφωνα με τις γνώμες των ειδικών ερευνητών, αυτός συνέβαλε να συγκεντρωθούν πολλοί καταγόμενοι από τα Ιωάννινα και να συνοικιστεί η πόλη, η οποία από ευγνωμοσύνη τον τιμά ως πολιούχο της.

Όμως και ο άγιος Θεωνάς, αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, θεωρείται πως έζησε σε σπήλαιο της περιοχής, προερχόμενος από το Άγιο Όρος και πριν χτίσει το μοναστήρι της αγίας Αναστασίας στα ανατολικά του όρους Χορτιάτη. 


Κατά τον 18ο αιώνα, έμεινε στον Τίμιο Πρόδρομο, εδώ, ο μεγάλος άγιος των σκλάβων και των ραγιάδων Ρωμιών, ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, περί το 1776. 


Έχοντας ως ορμητήριο το μοναστήρι του Προδρόμου, κήρυττε στα γύρω Χωριά των Πιερίων, όπου και μέχρι σήμερα θυμούνται το πέρασμά του και δείχνουν τον σταυρό ή το μέρος όπου στάθηκε και κήρυξε.

Τα ίδια χρόνια, συνδέθηκε με τους πατέρες και, είναι σχεδόν σίγουρο το ότι πέρασε από εδώ ο όσιος Αθανάσιος ο Πάριος, ο οποίος και επιμελήθηκε, συμπληρώνοντάς την, την αρχαία Ακολουθία του αγίου Κλήμη, του ομολογητού και ισαποστόλου, αρχιεπισκόπου Αχρίδος, του θαυματουργού.

Αυτοί οι Δώδεκα είναι οι γνωστοί άγιοι, προς το παρόν, που συνδέθηκαν με το μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου, περνώντας από εδώ και ζώντας για μικρότερο ή και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Με την επανάσταση στη Νάουσα, ο εξωμότης και αρνησίχριστος Εμίν αγάς, ο θηριόγνωμος Λουμπούτ πασάς, για εκδίκηση, έκαψε όλα τα μοναστήρια στο όρος Βέρμιον αλλά και στα Πιέρια, σε όλη την παρακοίτια περιοχή. 






Ο Τίμιος Πρόδρομος δεν ξέφυγε από την μανία του και κάηκε ολοκληρωτικά το 1822 με το μοναδικό κτίσμα που διασώθηκε να είναι το παρεκκλήσιο της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στο βράχο. 

Οι άγιοι πατέρες της μονής είχαν καταφέρει, εγκαίρως, να κρύψουν τα κειμήλια και κυρίως τα τίμια λείψανα. Επιστρέφοντας, βρήκαν καμμένη γη, αλλά με πίστη στον Τίμιο Πρόδρομο και με την βοήθεια των αγίων λειψάνων, κατάφεραν, μέχρι το 1835, να ξαναχτίσουν τα καμμένα κτίρια, το καινούριο καθολικό και αρκετό μέρος από το τοιχόκαστρο. Τα καινούρια κτίρια πλέον δεν είναι διώροφα, αλλά έχουν μόνον ένα πάτωμα πάνω από το ισόγειο. 


Aπό αριστερά: Τμήμα της Τιμίας Κάρας της Αγίας
Μεγαλομάρτυρος Βαρβάρας, η επιγονατίδα με το δέρμα
 του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, φάλαγγα του
δεξιού χεριού του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου
 και Βαπτιστή, η Τιμία Κάρα του Αγίου Κλήμεντος
Αρχιεπισκόπου Αχρίδος
Η μορφή που έχει μέχρι σήμερα το μοναστήρι είναι αυτή του 1835. 

Μόνο την δεκαετία του 1960, κατασκευάστηκε, με τσιμέντο, ένα μέρος της ανατολικής πτέρυγας, όπου εγκαταστάθηκε το ηγουμενείο.

Στην Μονή Τιμίου Προδρόμου Βέροιας αποθησαυρίζονται τα εξής ιερά λείψανα Αγίων, από αριστερά της φωτογραφίας: Τμήμα της Τιμίας Κάρας της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Βαρβάρας, η επιγονατίδα με το δέρμα αυτής του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, φάλαγγα του δεξιού χεριού του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και Βαπτιστή, η Τιμία Κάρα του Αγίου Κλήμεντος Αρχιεπισκόπου Αχρίδος. 

Η Μονή του Τιμίου Προδρόμου είναι ανδρική Μονή και σε αυτήν εγκαταβιούν σήμερα 4 μοναχοί με ηγούμενο τον αρχιμανδρίτη Πορφύριο. 

Η Μονή είναι επισκέψιμη την Κυριακή όλη την ημέρα. 

Δευτέρα και Παρασκευή: 5 – 9 μ.μ. Λοιπές ημέρες: 7 - 1:30 μ.μ., 5 – 9.30 μ.μ. 

Για να επισκεφτούμε την Μονή του Τιμίου Προδρόμου ακολουθούμε από την Βέροια το δρόμο προς Βεργίνα, μετά το φράγμα του Αλιάκμονα και αφού περάσουμε την γέφυρα παίρνουμε την αριστερή κατεύθυνση του δρόμου και ανεβαίνουμε τα Πιέρια όρη όπου μετά από μία σύντομη διαδρομή μέσα από υπέροχα τοπία φτάνουμε στην Μονή. Ο δρόμος προς την Μονή έχει καλή σήμανση. Από την Θεσσαλονίκη στον κόμβο της Βέροιας παίρνουμε τον δρόμο προς Βεργίνα αφού στρίψουμε προς Βέροια.

Η Μονή Τιμίου Προδρόμου γιορτάζει στις 29 Αυγούστου.

Τηλέφωνο: (30) 23317 72796, (ώρες λειτουργίας 12:00 – 14:00 εκτός Κυριακής), Φαξ: (30) 23310 43432.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου