Σάββατο, 23 Ιανουαρίου 2016

Ναός Αγίου Αθανασίου, κέντρο Θεσσαλονίκης.

φωτογραφία από thessaloniki4all.gr
Η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, νοτιοανατολικά του ναού της Αχειροποιήτου, στη συμβολή της οδού Εγνατίας με την οδό Σωκράτους και επί της οδού Εγνατίας στον αριθμό 87.


φωτογραφία από www.imth.gr
Όπως μαρτυρεί επιγραφή επάνω από τη νότια είσοδο του κτηρίου, ο ναός κτίστηκε το 1818 στη θέση ενός προγενέστερου ναού, ο οποίος καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1817. 

Μάλιστα στη Μονή Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους υπάρχει χρυσόβουλο του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ανδρόνικου Γ΄ Παλαιολόγου του έτους 1329, στο οποίο γίνεται λόγος για το μετόχιον του Αγίου Αθανασίου Θεσσαλονίκης, χωρίς να είναι όμως βέβαιο πως πρόκειται για ναό που προϋπήρχε του σημερινού στον ίδιο χώρο. Πάντως, μέχρι το 1880 σώζονταν στην αυλή του ναού ερείπια αρχαίου κτίσματος, που πιθανά να ανήκουν σε προγενέστερο ναό. 


φωτογραφίες από www.imth.gr

φωτογραφία από www.imth.gr
Το 1569 ο ναός με ολόκληρη την ακίνητη περιουσία του αγοράστηκε από τον μητροπολίτη Βέροιας Θεοφάνη Μαλάκη και αφιερώθηκε στη Μονή Βλατάδων, σχετικά έγγραφα υπάρχουν στα αρχεία της Μονής. 

Το γεγονός αυτό δημιούργησε μία σειρά αντιδικιών της Μονής Βλατάδων και της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης, που κράτησε αιώνες και στην οποία αναμείχτηκε και ο Πατριάρχης Γαβριήλ, χωρίς όμως να βρεθεί λύση.

Πρόκειται για μία τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με γυναικωνίτη, αρχιτεκτονικός τύπος ευρύτατα διαδεδομένος στη Μακεδονία στα χρόνια της τουρκοκρατίας και ιδιαίτερα στον 19ο αιώνα. 


φωτογραφίες από www.imth.gr

φωτογραφία από thessaloniki4all.gr
Η εξωτερική όψη του τοίχου της δυτικής πλευράς του οικοδομήματος είναι ιδιαίτερα επιμελημένη, με λαξευτούς λίθους που εναλλάσσονται με πλίνθους· οι τοίχοι της βόρειας και της νότιας πλευράς του μνημείου είναι κτισμένοι με ακανόνιστους λίθους, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλονται ξυλοδεσιές.

Στο εσωτερικό της εκκλησίας ο γυναικωνίτης έχει σχήμα Π, επεκτείνεται δηλαδή εν μέρει και στα πλάγια κλίτη, ενώ κατά μήκος της βόρειας πλευράς προσκολλάται το λεγόμενο μακρυναρίκι, μία ξεχωριστή μακρόστενη αίθουσα που συναντάται κυρίως στα μοναστήρια. 



φωτογραφίες από www.imth.gr

φωτογραφία από thessaloniki4all.gr
Η ξύλινη οροφή του κτηρίου είναι διακοσμημένη με ποικίλα γεωμετρικά σχήματα, ενώ στο κέντρο της διαμορφώνεται ένας μεγάλος ξυλόγλυπτος ομφαλός. Το αρχικό ζωγραφιστό τέμπλο του ναού έχει αφαιρεθεί και έχει αντικατασταθεί από καινούργιο ξυλόγλυπτο τέμπλο, στο οποίο έχουν προσαρμοστεί παλαιές εικόνες που χρονολογούνται στον 16ο, 18ο και 19ο αιώνα.

Στην περίοδο της τουρκοκρατίας δημιουργήθηκαν αντιδικίες και διαμάχες μεταξύ της μητρόπολης Θεσσαλονίκης και της Μονής Βλατάδων για την κυριότητα του ναού, ενώ η ενορία του Αγίου Αθανασίου ήταν από τις μεγαλύτερες και πλουσιότερες συνοικίες της πόλης. Ο ναός συντηρήθηκε και επισκευάσθηκε την τελευταία χρονική περίοδο και σήμερα αποτελεί ενοριακό ναό της περιοχής.


Τηλέφωνο Ναού: (30) 2310 229 473