Σάββατο, 4 Ιουνίου 2016

Ναός Αναστάσεως του Σωτήρος Χριστού (Ναός Χριστού), Βέροια.

πηγή φωτογραφίας: www.religiousgreece.gr

Βρίσκεται στο κέντρο της Βέροιας, ανάμεσα στα σύγχρονα κτήρια και δίπλα στο δημαρχείο της πόλης. 



πηγή φωτογραφίας: artcreationworld.blogspot.gr
Είναι ένα από τα σημαντικότερα μνημεία των βυζαντινών χρόνων της Βέροιας, μικρός και λιτός ναός που κάποτε ήτανε το καθολικό μιας σημαντικής σταυροπηγιακής μονής του 14ου αιώνα.

Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, που σώζεται επάνω από την είσοδό του, ο ναός άρχισε να κτίζεται στα χρόνια του αυτοκράτορα Ανδρονίκου Β' Παλαιολόγου (1282 - 1328) με τη χορηγία του Ξένου Ψαλιδά

Μετά τον θάνατό του ολοκληρώθηκε από τη σύζυγό του Ευφροσύνη, και εγκαινιάσθηκε το 1314 – 1315 πιθανότατα από τον πατριάρχη Νήφωνα Α΄, ο οποίος καταγόταν από τη Βέροια. 


πηγή φωτογραφίας: www.religiousgreece.gr
πηγή φωτογραφίας: www.religiousgreece.gr


H κτητορική επιγραφή
πηγή φωτογραφίας: www.noiazomai.net
Σύμφωνα με πατριαρχικά και αυτοκρατορικά έγγραφα, το 1314 η μονή πέρασε στην κυριότητα του μοναχού Ιγνάτιου Καλόθετου από την Χίο και λειτούργησε ως μία ανεξάρτητη μονή, τουλάχιστον έως και τα μέσα του 14ου αιώνα. 

Πιθανότατα όμως στα τέλη του 14ου αιώνα να παραχωρήθηκε στη Μονή Μεγίστης Λαύρας, ενώ κατά τον 18ο αιώνα το καθολικό είχε περάσει στη δικαιοδοσία πλέον της ιερά μητρόπολης της Βέροιας.

Ο ναός αρχικά ήταν μονόχωρος, ξυλόστεγος, με κόγχη στο ιερό που έχει όμως την σπάνια μορφή ημιεξαγώνου. 


πηγή φωτογραφίας: artcreationworld.blogspot.gr
πηγή φωτογραφίας: artcreationworld.blogspot.gr


πηγή φωτογραφίας: www.religiousgreece.gr
Τον 18ο αιώνα στις τρεις πλευρές του προστέθηκε κλειστό περίστωο, που την δεκαετία του 1950 κατεδαφίστηκε και αντικαταστάθηκε από το σύγχρονο, τοξωτό. 

Εσωτερικά ο ναός διακοσμείται με εξαίρετης τέχνης αγιογραφίες του 1315, έργα του Γεωργίου Καλλιέργη από τη Θεσσαλονίκη, ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της αναγέννησης της ζωγραφικής την εποχή των Παλαιολόγων

Μάλιστα, στην κτητορική επιγραφή του ναού αναφέρεται ως ο καλύτερος ζωγράφος της Μακεδονίας. 


πηγή φωτογραφίας: veriahistory.gr
πηγή φωτογραφίας: peritexnisologos.blogspot.gr
πηγή φωτογραφίας: artcreationworld.blogspot.gr


πηγή φωτογραφίας: www.religiousgreece.gr
Εσωτερικά χωρίζεται σε τρεις ζώνες. 

Στην κατώτερη παριστάνονται ολόσωμοι άγιοι, στη μεσαία και στενότερη ζώνη προτομές ευαγγελιστών, προφητών και αγίων, και στην ανώτερη ζώνη εικονογραφούνται σκηνές του Δωδεκαόρτου, πλην της Πεντηκοστής.

Ιδιαίτερη θέση στο εικονογραφικό πρόγραμμα του ναού έχουν οι παραστάσεις της Σταύρωσης και της Ανάστασης του Χριστού που φιλοξενούνται στα δύο αψιδώματα που διαμορφώνονται στο βόρειο και νότιο τοίχο, ενώ ενδιαφέρον παρουσιάζει και η απεικόνιση του μοναχού Ιγνάτιου Καλόθετου που προσκλίνει δεόμενος στον άγιο Αρσένιο. Οι τοιχογραφίες χαρακτηρίζονται για την πολυμορφία τους και την ισορροπία των χρωμάτων και η αρτιότητά τους θυμίζει περισσότερο φορητές εικόνες.

Ο ναός σώζει επίσης τοιχογραφίες του 1326 και 1355 με παραστάσεις κεκοιμημένων εντοπίων αρχόντων, όπως η Μαρία Συναδηνή που παριστάνεται στο ψευδοαρκοσόλιο της δυτικής πρόσοψης, καθώς και του 1727 στην εξωτερική επιφάνεια του βόρειου τοίχου του αρχικού ναού. Οι τελευταίες παραστάσεις συνοδεύονται από σχετικές αφιερωματικές επιγραφές που μνημονεύουν ονόματα διαφόρων κατοίκων της πόλης.