ΙΕΡΑ ΛΕΙΨΑΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΩΖΩΝΤΟΣ, ΠΟΛΙΟΥΧΟΥ ΤΗΣ ΛΗΜΝΟΥ.

Φυλάσσονται στην Ιερά Μητρόπολη Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου.

Ο Άγιος μάρτυς Σώζων
πηγή

Ο Άγιος Σώζων έζησε κατά τον 3ο αιώνα και καταγόταν από την Λυκαονία της Μικράς Ασίας, ζούσε στην Κιλικία και ήταν βοσκός στο επάγγελμα ενώ πριν γίνει χριστιανός ονομαζόταν Ταράσιος. 

Κάποτε ο Σώζων πήγε στην Πομπηιούπολη της Κιλικίας και με θλίψη αντίκρισε παντού ειδωλολατρικά αγάλματα, γεμάτος οργή μπήκε στο ναό της Αρτέμιδος και έκοψε το δεξί χέρι από το χρυσό άγαλμα, έπειτα πήγε στην αγορά, το πούλησε και μοίρασε τα χρήματα στους φτωχούς της περιοχής.

Ο Σώζων παραδόθηκε μόνος του στους φύλακες του ναού και οδηγήθηκε μπροστά στον ηγεμόνα Μαξιμιανό που προσπάθησε να μεταπείσει τον Άγιο να ασπαστεί τα είδωλα, όμως ο Σώζων παρέμεινε ακλόνητος στη χριστιανική πίστη, έτσι βασανίστηκε φρικτά και βρήκε μαρτυρικό θάνατο στη φωτιά. 

Στη βυζαντινή εποχή προστάτης της Λήμνου ήταν ο Άγιος Αλέξανδρος, του οποίου το λείψανο φυλασσόταν στη Λήμνο ως το 1904, αναφέρεται μάλιστα σε κώδικα του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας αλλά μετά από την κλοπή του σκηνώματός του και τη μεταφορά του στη Βενετία, φαίνεται πως η μνημόνευση του Αγίου Αλεξάνδρου ως πολιούχου της Λήμνου, σταδιακά εξασθένησε.

Το μαρτύριο του Αγίου Σώζων
πηγή

Η καθιέρωση του Αγίου Σώζοντος ως προστάτη του νησιού της Λήμνου.

Μετά την καταστροφή του 1770 κατά την διάρκεια των Ορλωφικών, Λήμνιοι έμποροι και ναυτικοί ήρθαν σε επαφή με την Ευρώπη, τη Ρωσία και την Αίγυπτο, απέκτησαν πλούτο και σιγά - σιγά άρχισαν να ξαναχτίζουν τους παλιούς και μισοερειπωμένους Ναούς των χωριών τους.

Οι Λημνιοί καραβοκύρηδες ταξίδευαν στην Πόλη, στη Σμύρνη και στην Αλεξάνδρεια, στα λιμάνια του Αιγαίου και της Μαύρης Θάλασσας και στο δρόμο τους προς τα Δαρδανέλια αγνάντευαν το νησί τους από μακριά. 

Ένα εξωκκλήσι, που βρισκόταν από παλιά στη ΝΑ ακτή της Λήμνου, τους έδινε κουράγιο και δύναμη να συνεχίσουν τη μάχη τους με τη θάλασσα, είναι ο ναΐσκος του Αγίου Σώζοντος, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Φυσίνη και τον θεωρούσαν σωτήρα τον Άγιο Σώζο, διότι κάποτε έσωσε τους ναυαγούς μετατρέποντας την κάπα του σε βάρκα. 

Όταν αντίκριζαν από μακρυά τα αναμμένα καντήλια του σταυροκοπιόνταν και έκαναν μια ευχή, ο Άγιος Σώζων να τους έχει καλά, ώστε να επιστρέψουν σώοι στο νησί τους αλλά και όταν κινδύνευαν από κάποια θαλασσοταραχή, πάλι στο δικό τους Άγιο απευθύνονταν για σωτηρία  «Άγιε μου Σώζο σώσε μας!», έταζαν άλλος εικόνα, άλλος μια λειτουργία, ό,τι ο καθένας μπορούσε. 

Το Ιερό Προσκύνημα του Αγίου Σώζων στην Λήμνο
πηγή

Αλλά και οι κάτοικοι του νησιού, που πρόσμεναν τους θαλασσοδαρμένους συγγενείς τους, στον Άγιο Σώζο κατέφευγαν με παρακλήσεις και τάματα να τους φέρει πίσω γερούς, επιπλέον, η ιδιότητα του αγίου ως βοσκού, τον έκανε δημοφιλή στους Λήμνιους κεχαγιάδες.

Έτσι σταδιακά ο Άγιος Σώζων έγινε για τη Λημνιά ναυτοσύνη και για τις οικογένειες των ξενιτεμένων ο προστάτης τους, ο άγιος στου οποίου το πανηγύρι όφειλαν να πάνε κάθε χρόνο στις 7 Σεπτέμβρη και προς τα τέλη του 19ου αιώνα καθιερώθηκε να τιμάται, ως πολιούχος της Λήμνου. Στην ανάδειξη του αγίου σε παλλήμνιο άγιο συνέβαλε και ο Μητροπολίτης Ιωακείμ, σύμφωνα με το ίδιο ως άνω δημοσίευμα: «Αλλά και άλλος λόγος ωθεί τους χριστιανούς να σπεύδωσιν όπως ανυψώσι μετ' ευλαβείας εν κηρίον εις τον άγιον και να ενισχύωσιν εκ του υστερήματός των το ταμείον της εκκλησίας. Είνε η φήμη ήτις φέρει ότι ο Άγιος Σώζων εμφανισθείς καθ' ύπνους προς τον άλλοτε μητροπολίτην Λήμνου Ιωακείμ κατέφερε κατ' αυτού, εκφρασθέντος μετά περιφρονήσεως, κτυπήματα δια της τεραστίας ράβδου την οποίαν φέρει ως έμβλημα του ποιμενικού επαγγέλματος αυτού εννοείται το γεγονός όχι μόνον δεν απεκρύβη υπό του Σεβασμιωτάτου αλλά και διεδόθη παρά τούτου σπεύσαντος να μεταβή εις Άγιον Σώζοντα και να ζητήση συγχώρησιν δια την βλασφημίαν».

Το εκκλησάκι του Αγίου Σώζων, στην Λήμνο
πηγή

Η παλαιότερη γραπτή μαρτυρία εορτασμού του Αγίου, ως πολιούχου είναι του 1906 σε εφημερίδα της Αιγύπτου ενώ σύμφωνα με την παράδοση ο Ναός κτίστηκε σε αυτή τη θέση έπειτα από υπόδειξη του ιδίου του Αγίου.

Στην περιοχή που βρίσκεται σήμερα ο Ναός υπήρχε παλιά αγίασμα, πηγάδι με γλυκό νερό στο επίπεδο της θάλασσας, όπου εκεί, κάτοικος του χωριού Φυσίνη βρήκε μια παλιά εικόνα του Αγίου, την πηγε στο χωριό, αλλά το πρωί η εικόνα βρέθηκε πάλι στο ακρωτήρι κοντά στο αγίασμα. 

Αυτό έγινε πολλές φορές, ώσπου ο Άγιος παρουσιάστηκε σε έναν ευσεβή βοσκό και του υπέδειξε τον τόπο που ήθελε να χτίσουν εκκλησία και να τοποθετήσουν την εικόνα του, του είπε να ξεκινήσει το πρωί, όπως κάθε μέρα, να πάει προς τη μάντρα του και εκείνος θα τον καθοδηγήσει.

Έτσι και έκανε, όμως όπως περπατούσε πίσω του ήταν νύχτα και μπροστά του, στο δρόμο προς το ακρωτήρι, ήταν ημέρα. Εφτασε στο ακρωτήρι στον τόπο όπου κάθε μέρα βρισκόταν η εικόνα και εκεί το φαινόμενο σταμάτησε, κατάλαβε ότι αυτό ήταν το μέρος που ο άγιος ήθελε να χτιστεί ο Ναός, του έκτισε εκεί ένα εξωκκλήσι και αργότερα ένα μεγαλύτερο Ναό.

Ο θαυματουργός τρόπος με τον οποίο ο Άγιος υπέδειξε τη θέση του Ναού έγινε γνωστός σε όλη τη Λήμνο, και πλήθος προσκυνητών συρρέουν στη γιορτή του στις 7 Σεπτεμβρίου ενώ καθιερώθηκε 3μερο παλλημνιακό πανηγύρι.