Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Λόφου, Κιλκίς.

Βρίσκεται δίπλα στην πόλη του Κιλκίς, στην περιοχή του Λόφου.

Άποψη της εισόδου της Μονής

Όπως μαρτυρείται μέσα από τις ιστορικές παραδόσεις του Κιλκίς στον ιερό χώρο του Αγίου Γεωργίου Λόφου Κιλκίς ιδρύεται το 1856 από τους χριστιανούς κατοίκους της περιοχής, μετά από αίτημα τους στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και την έκδοση σχετικού φιρμανιού από την Υψηλή Πύλη. 

Η παράδοση αναφέρει ότι οι Χριστιανοί, για να προλάβουν τις ημερομηνίες που όριζε το φιρμάνι, προσέφεραν πλην του οβολού και την προσωπική τους εργασία. 

Η ολοκλήρωση του ναού έπρεπε να πραγματοποιηθεί σε ένα χρόνο, γιαυτό το χριστιανικό κομβόι στηνόταν στο στενό μονοπάτι, από τα ριζά του λόφου μέχρι την κορυφή του και μετέφερε, από χέρι σε χέρι, ο ένας στον άλλο, τα οικοδομικά υλικά.

Άποψη του Καθολικού
πηγή

Οι μάστοροι  Ηπειρώτες, ήταν γνωστοί  στους Κιλκισιώτες χριστιανούς και από τη σοβαρή και επιμελημένη δουλειά που έκαναν, λίγα χρόνια νωρίτερα, χτίζοντας τον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Γιάννες (Μεταλλικού).

Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν έγκαιρα, χωρίς καμπαναριό, επειδή δεν το επέτρεπε ο Οθωμανός κατακτητής αφού έπρεπε οι Χριστιανικοί Ναοί να μη φαίνονται, μόνο ο μιναρές του τζαμιού έπρεπε να προβάλει στον ορίζοντα, να αναδεικνύει και να επιβάλει   τη Μωαμεθανική πίστη. 

Όμως η Υψηλή Πύλη δεν υπολόγισε το ύψος των 358 μέτρων του λόφου, έτσι ο Άγιος Γεώργιος έγινε σύμβολο των χριστιανών, ορατός από όλα τα σημεία του ορίζοντα, από απόσταση τριάντα και πλέον χιλιομέτρων.

Η είσοδος του Καθολικού
πηγή

Έκτοτε οι μαρτυρίες επανεμφανίζονται γύρω στο 1950 όπου ο τότε Ιεροκήρυκας Αρχιμανδρίτης Χαρίτων Συμεωνίδης ανήγειρε 40 - 50 μέτρα από τον Ιερό Ναό 2 οικήματα στα οποία παρέμεναν κατά καιρούς οι Ιερομόναχοι οι οποίοι εξυπηρετούσαν τις λατρευτικές ανάγκες της Μονής. 

Το 1976 γίνεται δεύτερη επανίδρυση της Ιεράς Μονής με τις ενέργειες του Μακαριστού Μητροπολίτου Αμβροσίου η οποία επιβεβαιώνεται από πράξη του 1992 υπό του Μακαριστού Κυρού Αποστόλου.

Ο Ναός είναι χαρακτηριστικό δείγμα της αρχιτεκτονικής των ναών του 19ου αιώνα, μεταβυζαντινή τρίκλιτη,  ξυλόστεγη βασιλική,  χωρίς τρούλο, με δύο εσωτερικά σκαλοπάτια στη δυτική είσοδο, ένα σκαλοπάτι στην νότια είσοδο και το Ιερό περίπου ένα μέτρο μέσα στο σκαμμένο βράχο. 

Άποψη της εισόδου στο Καθολικό
πηγή

Η στέγη στο Καθολικό, είναι δίριχτη με τριγωνική απόληξη  στα άκρα, ανατολικά καθώς όμως και δυτικά.

 

Με αυτό τον τρόπο, η στέγη γίνεται στην ουσία τετράριχτη και παρά την σπουδαία απλότητά της, σε συνδυασμό με τη χαμηλότερη στέγη του υπόστεγου - στοάς, προσφέρει μία εξαιρετική οπτική αρτιότητα.

Το Καθολικό έχει μήκος 30 και πλάτος 18 περίπου μέτρα ενώ οι πέτρινοι τοίχοι του έχουν πλάτος ενός μέτρου περίπου. και  εντός του Ναού υπάρχει ένα εξαιρετικής και απαράμιλλης τέχνης ξυλόγλυπτο τέμπλο με χαρακτηριστικές εικόνες σπουδαίας τέχνης του 19ου αιώνος. 

Το υπέρθυρο στην είσοδο του Καθολικού
πηγή

Αξιόλογος επίσης είναι και ο εικονογραφημένος Άμβωνας του Ναού καθώς όμως και ο περίτεχνος και σπουδαίος παλαιός, Δεσποτικός θρόνος της ίδιας εποχής και της ίδιας τεχνοτροπίας.

Ο βραχώδης λόφος ο οποίος δεσπόζει της ευρύτερης περιοχής, αποτελεί ένα εξαιρετικό και φυσικό οχυρωματικό έργο της ίδιας της φύσης, είναι κυκλοτερής, απότομος, υψηλός και κυρίως ελεγχόμενος από όλες τις πλευρές του. 

Επί πλέον από την κορυφή του ελέγχεται μια τεράστια περιοχή που αρχίζει από την ανατολική πεδιάδα του Αξιού μέχρι τις δυτικές παρυφές των Κρουσίων και από τα βόρεια υψώματα του Δυσώρου μέχρι τις προεκτάσεις του όρους Κισσού, που καταλήγουν στις όχθες του Γαλλικού ποταμού. 

 

Πανοραμική άποψη του Λόφου του Κιλκίς
πηγή

Η ισχυρή αυτή τοποθεσία πέρα από τα θετικά στοιχεία που συγκεντρώνει για την κατοίκηση της, έχει ωστόσο και το αρνητικό της κραυγαλέας παρουσίας της μέσα στην ήπια κυματοειδή πεδιάδα, όπου κυριαρχεί. 

Η ενδεχόμενη κατοίκηση του Λόφου του Κιλκίς στη διάρκεια των αρχαϊκών χρόνων, εμπεριέχεται μέσα σε ένα ιστορικό αλλεπάλληλων καταστροφών του ενώ η κατοίκηση μιας τέτοιας τοποθεσίας απαιτεί δύο τουλάχιστον στοιχεία. 

Την ύπαρξη πόσιμου ύδατος και την φυσική οχύρωση του οικισμού, στοιχεία που τα έχει αφού υπήρχανε πηγαία ύδατα, όπως μαρτυρούν οι ιστορικές μαρτυρίες, και σε αυτόν τον πέτρινο λόφο αλλά και γενικότερα στην εγγύτερη περιοχή. (σχετικά: Γιώργου Εχέδωρου: Μακεδονία, ιστορία του Κιλκίς, έκδοση 2007). 

 

Άποψη της εισόδου στο Καθολικό
πηγή

Τα αρχαιολογικά ευρήματα που σχετίζονται με το λόφο του Κιλκίς αν και δεν είναι πολλά εντούτοις μαρτυρούν την κατοίκηση της περιοχής στη διάρκεια της αρχαιότητας, εξάλλου αφού έχουν βρεθεί αντικείμενα της αρχαϊκής περιόδου. 

Ο χώρος, πάντως, δεν ενδείκνυται για "φύλαξη" από τη φύση, αρχαίων αντικείμενων λόγω της βραχώδους και απότομης κατανομής του.

Η ύπαρξη πόλεων στην περιοχή του Κιλκίς και όχι επί του Λόφου, μας προβληματίζει αλλά συγχρόνως μας δίδει προεκτάσεις για να αντιληφθούμε την οικιστική παρουσία του στον εγγύτερο γεωγραφικό χώρο. Η θεμελίωση του ναού του Αγίου Γεωργίου είναι δεδομένη σε παλαιότερα υπολείμματα ναού και σε αυτό συνηγορούν τόσο τα λιθοδομικά στοιχεία του όσο και τα ιστορικά δεδομένα.

Ο Παντοκράτορας στον τρούλο της Μονής
πηγή

Εκτενή ανάλυση για τη λατρευτική παρουσία του Λόφου κατά τη διάρκεια των Μέσων Χρόνων αλλά και των υστεροβυζαντινών γίνεται στο αναγραφόμενο βιβλίο του γράφοντος.

Πέρα από την καταστροφή του Κιλκίς στην τρίτη δεκαετία του 19 ου αιώνα από τους Οθωμανούς έχουμε τη μαρτυρία του οδοιπόρου Σχινά, στα 1884, που μας πληροφορεί πως στο λόφο του Κιλκίς υπάρχει "μοναστήρι ελληνικό". 

Ήταν το ορθόδοξο μετερίζι της πόλης Κιλκίς που τότε, όλος ο οικισμός, δεν αριθμούσε πάνω από οκτακόσιους κατοίκους. Η ύπαρξη του ορθόδοξου στοιχείου, των πατριαρχικών της εποχής, είναι ένα αναμφισβήτητο γεγονός. Οι πατριαρχικοί, δηλαδή οι ορθόδοξοι Έλληνες, κατείχαν τότε, την εκκλησία της Παναγίας της πόλης Κιλκίς και πιο πάνω, στο λόφο, το ναό του αγίου Γεωργίου.

Λεπτομέρεια του τέμπλου 
πηγή

Λεπτομέρεια του τέμπλου 
πηγή

Άποψη του τέμπλου
πηγή

Εκείνη την περίοδο με την ανοχή των Οθωμανών επεκτάθηκε και η δραστηριότητα των ουνιτών.

Αυτών δηλαδή που πίστευαν στην ένωση των εκκλησιών και πρέσβευαν ως μοναδικό πνευματικό ηγέτη τους τον Πάπα. 

Οι ουνίτες που κάνουν την παρουσία τους στο Κιλκίς από τη δεκαετία του 1860, έχουν ως στόχο να διασπάσουν το χριστιανικό στοιχείο της περιοχής και να στρέψουν ένα μεγάλο μέρος του προς την καθολική εκκλησία, χωρίς να χαθεί το πατροπαράδοτο ορθόδοξο διαδικαστικό στοιχείο. Αυτό συνέφερε την επικρατούσα οθωμανική εξουσιαστική μηχανή γιατί έσπαγε την χριστιανική ενότητα σε τμήματα και την καθιστούσε, έτσι, αδύναμη.

Άποψη του τέμπλου
πηγή

Περίπου το 1887 έχουμε την καταστροφή από τους ουνίτες της Ιεράς Μονής της Παναγίας στην περιοχή του Γερακαριού, την καταστροφή του ναού της Παναγίας μέσα στην πόλη του Κιλκίς καθώς βεβαίως και την βαθμηδόν κατάληψη του Ιερού ναού του αγίου Γεωργίου τον λόφο του Κιλκίς. 

Κατόπιν όταν ενδυναμώθηκε και το βουλγαρικό στοιχείο στην ευρύτερη περιοχή, εξέλιπε τελείως η ορθόδοξη κοινότητα και παράλληλα, αυξήθηκε η ουνιτική. 

Γνωστή ακόμη είναι στην πόλη του Κιλκίς και η παρουσία των καθολικών με τη μονή των καλογριών καθώς επίσης και ενός καθολικού ορφανοτροφείου τα οποία, δημιουργήθηκαν φυσικά με τις ευλογίες και την ανοχή των Οθωμανών.

Άποψη του εσωτερικού του Καθολικού
πηγή

Στις αρχές του 20ου αιώνα έχουμε την εξολόθρευση του ορθόδοξου στοιχείου με μεθόδους απειλών και φόνων. 

Στην περίοδο αυτή συναντούμε δημοσιεύματα στον ελληνικό τύπο που ασχολείται με τα εκκλησιαστικά γεγονότα της πόλης Κιλκίς από όπου διαπιστώνουμε τη ρευστότητα που υπήρχε.

Χαρακτηριστικό είναι το δημοσίευμα της εφημερίδας "Εμπρός" της 21ης Μαρτίου του 1900: «Εις το περίφημο αυτό Κιλκίσιον 42 οικογένειαι υπέβαλον αιτήσεις προς τον Επίσκοπον Πολυανής κ. Παρθένιον, δι’ ων δηλούσι την απόφασίν των να επανέλθωσιν εις την Ορθοδοξίαν, προσκαλούσι δε την Α. Πανιερότητα εις την πόλιν των». 

Άποψη του εσωτερικού του ναού
πηγή

Πληροφορούμαστε μάλιστα πως ο Παρθένιος ήρθε στο Κιλκίς, όπου διέμεινε τέσσερις ημέρες για να διοργανώσει πάλι την ορθόδοξη κοινότητα.

Ότι όμως ήταν ορθόδοξο, αν δεν το είχαν καταλάβει οι Βούλγαροι σχισματικοί, το ξεθεμελίωσαν και το κατέλαβαν οι ουνίτες, όπως και το ναό του αγίου Γεωργίου του Λόφου Κιλκίς. 

Στα 1915 μετά την απελευθέρωση των εδαφών της Μακεδονίας από τον ελληνικό στρατό στα 1912 - 13, οι Βούλγαροι σχισματικοί εγκατέλειψαν τις περιοχές που βρίσκονταν υπό ελληνικής κυριαρχίας, οι ουνίτες όμως επέμεναν στην παραμονή τους θεωρώντας μάλιστα κεκτημένα δικαιώματα όσα άρπαξαν τις περασμένες δεκαετίες στην περιοχή. 

Άποψη του εσωτερικού του ναού
πηγή

Θεωρούσαν μάλιστα και το ναό του Αγίου Γεωργίου του Λόφου Κιλκίς, ως ιδιοκτησία τους, ως περιουσιακό τους στοιχείο.

Με τα μεγάλα γεγονότα του 1915, όπου συζητιόταν από τις Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής, η παραχώρηση γεωγραφικών εκτάσεων στη Βουλγαρία, οι νέοι κάτοικοι της πόλης Κιλκίς που τότε ήταν οι Στρωμνιτσιώτες, οι Ακαλανιώτες και λίγοι Βιζυηνοί, αντέδρασαν στις φημολογίες αυτές. 

Κατέλαβαν το ναό του Αγίου Γεωργίου του Λόφου, απαιτώντας την κυριαρχία του από τους Ουνίτες με τα επεισόδια τότε να ήταν πολύ σοβαρά. Για να αποδείξουν την ψεύτικη βουλγαρική υπόσταση της πόλης, δεν δίστασαν να κατεβάσουν τα εικονίσματα του Αγίου Γεωργίου, έξυσαν την κυριλλική γραφή και φάνηκε από κάτω η πρωτότυπη ελληνική γραφή τους. 

Αποδείχθηκε έτσι η μεγάλη ιστορική απάτη. 

Μάλιστα, οι αθηναϊκές εφημερίδες της εποχής έγραψαν για τα επεισόδια αυτά του Κιλκίς. Σε σχόλιο της εφημερίδας "Εμπρός", αμέσως μετά τα γεγονότα, τονίζεται η κατάληψη του "καθολικού ναού" του Αγίου Γεωργίου από το ελληνικό στοιχείο και επισημαίνεται η οργή των κατοίκων στα σχέδια των Μεγάλων Δυνάμεων.

Η Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Λόφου λειτουργεί  τα τελευταία χρόνια, με ενέργειες του Μητροπολίτου Εμμανουήλ. Η αδελφότητα αριθμεί 12 εγγεγραμένους ιερομονάχους και στη μονή φυλάσσονται τεμάχια ιερών λειψάνων του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου, του Τιμίου Προδρόμου και του Οσίου Γεωργίου Καρσλίδη.

Η μονή πανηγυρίζει: στις 23 Απριλίου μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου, 3 Νοεμβρίου ανακομιδή των λειψάνων του Αγίου Γεωργίου, 4 Νοεμβρίου μνήμη του Αγίου Γεωργίου του Καρσλίδη και 21 Νοεμβρίου στα Εισόδια της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Τηλέφωνο Μονής: (+30) 23410 22740.

Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ, ΔΙΧΩΣ ΤΑ ΤΑΜΑΤΑ.

Το 1821, στις αρχές της Ελληνικής Επανάστασης, εμφανίστηκε στον ύπνο ενός γέροντα, του Μιχάλη Πολυζώνη, η Παναγία και τον διέταξε να σκάψει στον αγρό του Αντώνη Δοξαρά, έξω από την πόλη της Τήνου για να βρεί την εικόνα της, ο μπαρμπα - Μιχάλης εκτέλεσε το θέλημά της, αλλά η εικόνα δεν βρέθηκε.

Η Θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Τήνου με την
επένδυσή της καλυμένη με τάματα πιστών

Ένα χρόνο αργότερα, το καλοκαίρι του 1822, η μοναχή Πελαγία (κατά κόσμον Λουκία Νεγρεπόντη), που εγκαταβιούσε στο ορθόδοξο μοναστήρι της Παναγίας Κεχροβουνίου ύστερα από τη βραδινή προσευχή της, αποσύρθηκε στο κελί της να ησυχάσει. Ενώ είχε αποκοιμηθεί, ένοιωσε ξαφνικά μιαν άρρητη ευωδία, κι αμέσως άκουσε την πόρτα του κελιού να ανοίγει με πάταγο.

Μια μεγαλόπρεπη γυναίκα, πού άστραφτε σαν Βασίλισσα, μπήκε μέσα και στάθηκε απέναντι από το κρεβάτι της: «Σήκω γρήγορα, της είπε. Πήγαινε να συναντήσεις τον Σταματέλλο Καγκάδη, και πες του πώς στο χωράφι του Αντώνη Δοξαρά είναι χωμένη χρόνια τώρα ή εικόνα μου. Να φροντίσει να τη βγάλει και να χτίσει το σπίτι μου». Ή γερόντισσα ξύπνησε τρομαγμένη, άλλα από ταπείνωση δεν υπάκουσε στην εντολή.

Την άλλη εβδομάδα, την ώρα πού ή μοναχή προσευχόταν, δέχτηκε στον ίδιο τόπο για δεύτερη φορά την επίσκεψη της Παναγίας. Τη φορά αυτή ή Θεοτόκος συνόδευε τα λόγια της με ένα γλυκό μειδίαμα, σαν να έλεγε: «Γνωρίζω τούς λογισμούς και δισταγμούς σου, άλλα μη φοβάσαι. Εσένα διάλεξα για να εκπληρώσεις τη βουλή μου. Λοιπόν, μη διστάζεις». Αλλά ο δισταγμός κρατούσε ακόμη δέσμια την αγαθή γερόντισσα. Για αυτό η Θεοτόκος την επισκέπτεται και τρίτη φορά, την 29η Ιουλίου 1822, σε ώρα πάλι προσευχής. 

Η λιτανεία της Εικόνας της Παναγιάς
στους δρόμους της Τήνου

Την είδε τότε η μοναχή να στέκεται μπροστά της ακίνητη και να εκπέμπει τριγύρω της ένα ουράνιο φως, απαλό και λευκό. 

Ύστερα κάρφωσε το βλέμμα επάνω της και είπε: «Πελαγία, γιατί δεν υπάκουσες στην εντολή μου; Την επαναλαμβάνω τώρα για τελευταία φορά».

Εκείνη τρομαγμένη επιστράτευσε όλο το θάρρος της και ρώτησε: «Ποιά είσαι, Κυρία, πού με διατάζεις τέτοια πράγματα και οργίζεσαι μαζί μου;».

Τότε η Κυρία φάνηκε πώς ανέκτησε την πρώτη γλυκύτητα, σήκωσε το χέρι σαν να έδειχνε όλο τον κόσμο και είπε χαριτωμένα: «Ευαγγελίζου γη χαράν μεγάλην». «Αινείτε ουρανοί Θεού την δόξαν», ψέλλισε ή μοναχή κι έπεσε στα γόνατα. 

Το Προσκύνημα της Παναγιάς της Τήνου

Ή καμπάνα σήμανε για τον όρθρο και η μοναχή Πελαγία σηκώθηκε, έκανε τον σταυρό της και κατηφόρισε για τον ναό. 

Όταν διηγήθηκε στην ηγουμένη το δράμα της, εκείνη την άκουσε με προσοχή και δέος και τέλος της είπε: «Πελαγία, το όραμά σου είναι θεϊκό και σε μακαρίζω, αύριο το πρωί να ενεργήσεις σύμφωνα με την εντολή πού έλαβες».

Την επομένη η εκλεκτή της Παναγίας ξεκίνησε για την Κάρυά, όπου συνάντησε τον Σταματέλλο Καγκάδη και αυτός συγκινημένος την παρέπεμψε στον επίσκοπο Γαβριήλ, ο οποίος παρακολούθησε δακρυσμένος την αφήγηση και ύστερα με σοβαρή και τρεμάμενη φωνή έδωσε την ακόλουθη εξήγηση: «Τo δράμα σου, γερόντισσα, είναι πολύ σημαντικό. Η Παναγία, ή υπέρμαχος Στρατηγός, πού πάντοτε μάς προστατεύει, είδε τα δεινοπαθήματά μας, γ’ αυτό ευαγγελίζεται στο δούλο γένος μας την απελευθέρωση του από τον βαρβαρικό ζυγό. Και μάς φανερώνει την αγία εικόνα της, για να ενδυναμώσει το έθνος μας στον αγώνα αυτό».

Η λιτανεία της Εικόνας της Παναγιάς
στους δρόμους της Τήνου

Οι καμπάνες του Ταξιάρχη χτυπούν και ο δεσπότης με λόγια θερμά συγκλονίζει τον λαό, που με θρησκευτική έξαρση ρίχνεται στην προσπάθεια  εύρεσης της εικόνας.

Ζητούν άδεια από τη γυναίκα τού Δοξαρά, να αρχίσουν ανασκαφές στο κτήμα του, εκείνη όμως αρνείται λέγοντας ότι δεν έχει άδεια από τον σύζυγό της, που λείπει στην Κωνσταντινούπολη και το κτήμα είναι καλλιεργημένο και δεν πρέπει να καταστραφεί. 

Τη νύχτα όμως βλέπει στον ύπνο της φοβερό όνειρο: Ένας άγριος φουστανελοφόρος την απειλεί πώς, αν δεν δώσει την άδεια, θα την εξοντώσει, τρομαγμένη εκείνη ξυπνά και τρέχει να βγει από το σπίτι, στην παραζάλη της όμως, αντί ν’ ανοίξει την πόρτα του δωματίου, άνοιξε της ιματιοθήκης και κλείστηκε μέσα. 

Η λιτανεία της Εικόνας της Παναγιάς
στους δρόμους της Τήνου

Το πρωί τη βρήκαν εκεί λιπόθυμη και μόλις συνήλθε ειδοποίησε τον Επίσκοπο πώς όχι μόνο δίνει την άδεια, άλλα προσφέρει και το ίδιο ακόμη το κτήμα για ανέγερση ναού, αν βρεθεί ή εικόνα.

Οι ανασκαφές στο κτήμα του Δοξαρά αρχίζουν τον Σεπτέμβριο του 1822, δουλεύουν εργάτες απ' όλο το νησί αλλά η εικόνα δεν φανερώνεται και σε δύο μήνες το σκάψιμο σταματά όμως επεμβαίνει η Μεγαλόχαρη με νέο θαύμα.

Η σύζυγος και η αδελφή του Καγκάδη, που η Θεοτόκος υπέδειξε ονομαστικά για την εύρεση της εικόνας: αρρωσταίνουν βαριά και αυτός σπεύδει στον επίσκοπο και τον παρακαλεί να προκαλέσει γενική κινητοποίηση αρχόντων και λαού και ότι είναι πρόθυμος και χρήματα να δώσει προκειμένου να ξαναρχίσουν οι ανασκαφές.

Άποψη του περίτεχνου τέμπλου του ναού
Αρχείο ΙΑΑ - © Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών

Το σκάψιμο ξαναρχίζει, οι χωρικοί δουλεύουν με βάρδιες, άλλα τούς τριγυρίζει και πάλι η αποκαρδίωση, η μεγάλη όμως ήμερα πλησιάζει.

Στις 30 Ιανουαρίου 1823 σκάβουν με τη σειρά τους στο χωράφι οι Φαλαταδιανοί, γύρω στο μεσημέρι η αξίνα τού Δημήτρη Βλάσση χτυπά πάνω σε ένα ξύλο, ρίγησε από συγκίνηση, και πλημμυρισμένος με χαρά πήρε στα χέρια το κομμάτι πού βρήκε.

Είχε βρει την εικόνα, άλλα μόνο τη μισή, τον Άγγελο σε λίγο όμως βρήκαν και την άλλη μισή και η αξίνα του την είχε χωρίσει στα δύο, χωρίς να βλάψει καθόλου τα πρόσωπα αφού η τομή από θεία επέμβαση είχε γίνει κάθετα. Η ιερή εικόνα καθαρίστηκε και πρόβαλε η γλυκιά μορφή της Παρθένου που παριστάνει τον Ευαγγελισμό και πρόκειται για ένα αριστούργημα τέχνης που αποδίδεται στον Απόστολο Λουκά.

Τα τάματα της Παναγίας στα καντήλια του ναού
Αρχείο ΙΑΑ - © Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών

Η ανακάλυψη της εικόνας μετά το όραμα της μοναχής θεωρήθηκε μεγάλο θαύμα που συνδέθηκε αναπόφευκτα με την Ελληνική Επανάσταση του 1821, άλλωστε έσπευσαν αμέσως στο νησί για να την προσκυνήσουν ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Ανδρέας Μιαούλης, ο Νικηταράς και ο Ιωάννης Μακρυγιάννης. 

Η εικόνα βγαίνει από τον ναό για την περιφορά της τον Δεκαπενταύγουστο και στο σημείο που βρέθηκε οικοδομήθηκε ο μεγαλοπρεπής ναός, που αποτελεί το πρώτο σπουδαίο αρχιτεκτονικό έργο του νεοσυσταθέντος ελληνικού κράτους. Μεταφέρθηκαν μάρμαρα από τη Δήλο και κάθε φορά που οι εργασίες πάγωναν εξαιτίας του κόστους, έφθανε σαν μάννα εξ ουρανού μια προσφορά από την Τήνο, την υπόλοιπη Ελλάδα ή τους Έλληνες της διασποράς. 

Το εικονοστάσι με την εικόνα της Παναγίας

Έως το 1832 είχε ολοκληρωθεί η ανατολική πτέρυγα, τα τμήματα ανατολικά του καμπαναριού και της κεντρικής εισόδου, ενώ ο ναός περατώθηκε το 1880. 

Ο Ναος συνδέθηκε από την αρχή με τις θαυματουργές ιδιότητες της εικόνας ενώ χιλιάδες λαού συνέρρεαν από κάθε μέρος της Ελλάδας ή ακόμη και από περιοχές όπως η Μικρά Ασία, που το ελληνικό στοιχείο ήταν κυρίαρχο, αλλά όχι ανεξάρτητο. 

Κάθε χρόνο στις 23 Ιουλίου, επέτειο της ημέρας που είδε το όραμα η μοναχή Πελαγία στο κελί της, η Εικόνα μεταφέρεται στο μοναστήρι της «Κυρίας των Αγγέλων» στη Χώρα και το απόγευμα γίνεται περιφορά της στην πόλη ενώ ακολουθεί δέηση στην εξέδρα της παραλίας και αργά το βράδυ η Ιερή Εικόνα επιστρέφει στον Ναό.

Η Παναγίας της Τήνου γιορτάζει τέσσερις φορές τον χρόνο.

Στις 30 Ιανουαρίου, ημέρα εύρεσης της θαυματουργής εικόνας.

Στις 25 Μαρτίου, ημέρα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.

Στις 23 Ιουλίου, ημέρα οράματος της Αγίας Πελαγίας .

Στις 15 Αυγούστου, ημέρα της Κοίμησης της Θεοτόκου. 

Ιερός Ναός Υπεραγίας Θεοτόκου Κασσωπίτρας, Κασσιόπη Κέρκυρα.

Στον Ναό φυλάσσεται η Θαυματουργή εικόνα της Παναγιάς Κασσωπίτρας, κατά την παράδοση,
έργο του Ευαγγελιστή Λουκά..

Άποψη της εισόδου του Ναού

Βρίσκεται στην βορειοανατολική Κέρκυρα, στον παραθαλάσσιο οικισμό της Κασσιόπης. 

Εκτός από τους Κερκυραίους, λίγοι γνωρίζουν σήμερα την ιστορία αυτού του μικρού ναού που είναι χτισμένος επάνω στα ερείπια του ειδωλολατρικού ναού του Κάσσιου Δια, κάπου ανάμεσα στον 3 - 4 αιώνα μ.Χ. 

Η Παναγιά της Κασσιόπης αποτέλεσε για αιώνες ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα των Ορθοδόξων αλλά και των Καθολικών χριστιανών. 

Σε κείμενα που διασώζονται, από τον 14ο αιώνα και μετά, περιγράφετε ο ναός της Κασσιόπης ως μία απαραίτητη στάση για όλους τους ξένους προσκυνητές που ταξίδευαν προς τους Αγίους τόπους.

Πολλοί περιηγητές περιγράφουν με δέος την επίσκεψη τους στην Παναγία Κασσωπίτρα για να προσευχηθούν στη θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου, μια εικόνα με τέτοια θαυματουργή δύναμη που είχε αποδοθεί στον Ευαγγελιστή Λουκά.

Οι πιστοί δικαιώθηκαν για αυτή τους τη δοξασία καθώς μέσα από αυτή την εικόνα, που ακόμα βρίσκεται στο ναό της Κασσιόπης, η Θεοτόκος θεράπευσε τον μικρό Στέφανο στις 18 Μαΐου του 1530. 

Άποψη του εσωτερικού του ναού

Λίγες μέρες πριν, στη πόλη της Κέρκυρας, ένα νεαρό παιδί ο Στέφανος, κατηγορήθηκε άδικα για κλοπή αλευριού και οι Ενετοί ήταν αμείλικτοι στις τιμωρίες τους. 

Αφαίρεσαν τους οφθαλμών του Στέφανου  που κατέλυσε στην Κασσιόπη με τη μητέρα του, ζητώντας άσυλο από τους ιερείς της Παναγίας Κασσωπίτρας και αυτοί τους επέτρεψαν να διανυκτερεύσουν εντός του ναού. 

Το βράδυ ο Στέφανος ένιωσε ένα χέρι να του ακουμπά τα βλέφαρα των ματιών του και ανοίγοντάς τα είδε το όραμα μιας γυναίκας, μπροστά από τη θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου, αμέσως ξύπνησε τη μητέρα του φωνάζοντας ότι μπορεί να δει αυτή όμως αρχικά δεν έδωσε σημασία αλλά τελικά είδε το γιο της να την κοιτά με γαλανά μάτια στη θέση των καστανών που είχε πριν την αφαίρεση. 

Οι ιερείς του Ναού αντιλήφθηκαν ότι η Παναγία Κασσωπίτρα, διέπραξε μεγάλο θαύμα που μάλιστα υπάρχουν σύγχρονες καταγεγραμμένες μαρτυρίες για αυτό. Οι Ενετοι, θέλοντας να μην κατηγορηθούν ότι τιμώρησαν άδικα το Στέφανο, αρνήθηκαν στη αρχή το γεγονός αλλά μετά από αλλεπάλληλες επίσημες ανακρίσεις και έρευνες δεν μπορούσαν παρα να το αποδεχτούν και μάλιστα αντάμειψαν το Στέφανο και ανακαίνισαν τον περίβολο της εκκλησίας.

H Θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Κασσωπίτρας.

Ο Κερκυραίος λόγιος Νίκανδρος Νούκιος, περιγράφει στο βιβλίο του “Αποδημιών Γ´”, που φυλάσσεται στην Αμβροσιανή βιβλιοθήκη στο Μιλάνο της Ιταλίας, ότι ήταν παρόν στην δημόσια αφαίρεση των οφθαλμών του Στέφανου και ότι λίγες μέρες αργότερα είδε το Στέφανο να περπατάει στη πόλη της Κέρκυρας, έχοντας “οφθαλμούς άρτιους και υγιής”.

Απόρησε με το γεγονός και ρώτησε να μάθει πως είναι δυνατό να θεραπεύτηκε! 

Όταν έμαθε τι συνέβη και αυτός και οι φίλοι του σοκαρίστηκαν από αυτό το “τρομερό θαύμα”. 

Τα νέα ταξίδεψαν γρήγορα και σύντομα εκκλησίες αφιερωμένες στην Παναγία Κασσωπίτρα χτίστηκαν σε όλη την Κέρκυρα και όχι μόνο. 

Σήμερα σώζονται εκκλησίες αφιερωμένες στη Υπεραγία Θεοτόκο Κασσωπίτρα στην Αρτα, στη Χειμάρρα Αλβανίας αλλά και στην Gallipoli της Ιταλίας, όπου στεγάζεται η Χριστιανική Αδελφότητα, της Santa Maria dι Cassopo, όπως ονομάζουν στα ιταλικά την Κασσωπίτρα. 

τοιχογραφία στο εσωτερικό του Ναού

Λίγα χρόνια μετά το θαύμα, το 1537, η Κασσιόπη έπεσε θύμα της βαρβαρότητας του στόλου του σουλτάνου Σουλεϊμάν Α΄ του Μεγαλοπρεπή ο οποίος, υπό τις διαταγές του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, επιτέθηκε στην Κέρκυρα και η Κασσιόπη σχεδόν ισοπεδώθηκε. 

Ο Ναός της Κασσωπίτρας δεν γλύτωσε, σώθηκε όμως η θαυματουργή εικόνα με θεϊκή παρέμβαση και αυτό το πιστοποιεί ο Γάλλος Βαρόνος Saint Blancard, όπως αυτό καταγράφεται στο σχετικό ημερολόγιο της εκστρατείας του. 

Ο Βαρόνος ήταν ηγέτης της Γαλλικής αρμάδας και πολεμούσε στο πλευρό των συμμάχων τους, των Τούρκων αλλά δεν έπαυε να είναι χριστιανός, τρεις μέρες μετά της επίθεση, άραξε με το στόλο του έξω από το λιμάνι της Κασσιόπης,  και βρήκε το Ναό κατεστραμμένο.

Η σκεπή είχε καταρρεύσει και όρθιοι έμεναν μόνο οι τοίχοι, η εκκλησία ήταν γεμάτη μπάζα και τα όλα τιμαλφή είχαν αφαιρεθεί, οι εικόνες που δεν είχαν αξία, κρεμόταν ακόμα στους τοίχους, καλυμμένες με αίμα και κόπρανα ζώων, σε ένδειξη βεβήλωσης από τους Τούρκους, όμως μια εικόνα της Θεοτόκου παρέμενε άθικτη και στολισμένη με ασημένια τάματα. 

τοιχογραφία στο εσωτερικό του Ναού

Ο Βαρόνος απόρησε με αυτή την εξαίρεση που έκαναν οι Τούρκοι.

Ρώτησε τον λόγο και πήρε ως απάντηση ότι κατά τη διάρκεια της λεηλασίας, ένας Τούρκος στρατιώτης δοκίμασε να αφαιρέσει τα τάματα, αλλά όταν ακούμπησε την εικόνα τυφλώθηκε και οι υπόλοιποι στρατιώτες δεν τόλμησαν να την πειράξουν. 

Ο Blancard μετά από όσα άκουσε έκανε δέηση μπροστά στην εικόνα πριν αποχωρήσει.

Η θαυματουργή εικόνα της Παναγιάς Κασσωπίτρας που έδωσε φως στο Στέφανο, το αφαίρεσε από τον βέβηλο που τόλμησε να την πειράξει, σίγουρα ακούγετε απίστευτη αυτή η διήγηση όπως και η παραπάνω για το θαύμα της ομμάτωσης του Στέφανου. 

Όμως οι σύγχρονες μαρτυρίες του θαύματος, αποτελούν αδιάψευστες αποδείξεις των παραπάνω γεγονότων. 

Το ημερολόγιο του Βαρόνου, που σώζετε μέχρι τις μέρες μας, προοριζόταν για τον βασιλιά Φραγκίσκο, κατόπιν εντολής του αφού οι Γάλλοι σε αυτό τον πόλεμο ήταν σύμμαχοι των Τούρκων ενάντια στους Ενετούς, προφανώς δεν τους συνέφερε να φανούν συνένοχοι με βέβηλους θαυματουργών χριστιανικών ναών.

Η Πλατυτέρα.
Τοιχογραφία στο εσωτερικό του Ναού.

Αντίθετα τους έβλαπτε πολιτικά ο τρόπος που γλύτωσε η εικόνα, ότι λοιπόν καταγράφηκε περιγράφει ένα πραγματικό γεγονός και όχι πολιτικές η άλλες σκοπιμότητες.

Μετά την καταστροφή της εκκλησίας, οι Ενετοί απομάκρυναν την εικόνα και την τοποθέτησαν στο ενετική Αρμοστεία όπου έμεινε για χρόνια και παρόλο που το 1590 η εκκλησία της Υπεραγίας Θεοτόκου Κασσωπίτρας επισκευάστηκε από τους Ενετούς, η εικόνα δεν επέστρεψε. 

Αντίθετα περιπλανήθηκε σε ναούς της πόλης της Κερκυραίος, ώσπου το 1967 μετά από τέσσερις αιώνες απουσίας, γύρισε με τιμές αρχηγού κράτους στο σπίτι της, στο ναό της Υπεραγίας Θεοτόκου Κασσωπίτρας, στην Κασσιόπη. 

Αυτοί οι τέσσερις αιώνες απουσίας οδήγησαν στο να ξεχαστούν τα θαυμαστά έργα Της, σήμερα μόνο οι κάτοικοι της Κασσιόπης και γειτονικών περιοχών, γνωρίζουν τη δύναμη και τη χάρη Της, που παραμένει αμείωτη. 

Λίγοι εκτός Κέρκυρας, γνωρίζουν σήμερα ότι είναι ανάμεσα στις εικόνες που αποδόθηκαν στον Ευαγγελιστή Λουκά, ότι είναι η εικόνα που πριν από λίγους αιώνες έκανε ένα ασύλληπτο για τον ανθρώπινο νου θαύμα.

Ότι για τη Χάρη Της, συνέρρεαν πλήθος κόσμου από όλη την Ευρώπη για να ανάψουν ένα κερί, μόνη θύμηση αυτής της δόξας παραμένουν οι αμέτρητες υπογραφές προσκυνητών στις τοιχογραφίες του ναού, που σφράγιζαν με αυτό τον τρόπο το προσκύνημα τους.

Από την ετήσια λιτανεία της θαυματουργής Εικόνας, στις 8 Μαΐου.

Η Θαυματουργή εικόνα Της Παναγίας Κασσωπίτρας, λιτανεύεται κάθε χρόνο, στις 8 Μαΐου στην Κασσιόπη, σε ανάμνηση του θαύματος της ομμάτωσης του μικρού Στέφανου. 

Τον υπόλοιπο χρόνο, η Θαυματουργή εικόνα Της Παναγίας Κασσωπίτρας παραμένει σε προσκύνημα εντός του ναού, που από μόνος του αποτελεί ένα μοναδικό θρησκευτικό μνημείο. 

Από τη δημιουργία της πρώτης εκκλησίας μέχρι και σήμερα, ο ναός της Κασσιόπης γνώρισε δόξα, λατρεία, αλλά και αλλεπάλληλες επιθέσεις και καταστροφές από σταυροφόρους, πειρατές, Τούρκους, Σικελούς κ.α που παρόλες αυτές όμως επέζησε.

“Κασσιόπη, ένας μικρός τόπος,
μια  μεγάλη ιστορία"
της Ελένης Χ. Σαρακηνού.

Παρότι η πρώην σπουδαία πόλη της Ρωμαϊκής και μετέπειτα Βυζαντινής Κασσιόπης, εγκαταλείφθηκε από τους κατοίκους και παρέμεινε έρημη για αιώνες, η εκκλησία δεν έπαψε να λειτουργεί ακόμα και σε κακή κατάσταση για κάποιες περιόδους και να περιβάλλεται μάλιστα από την αμέριστη αγάπη των Κερκυραίων αλλά και τον Ενετών.

Σήμερα τα σημάδια αυτής της διαχρονικότητας του μνημείου διαφαίνονται ξεκάθαρα. 

Εξωτερικά ο ναός έχει την όψη καθολικών ναών που πήρε τον 16ο αιώνα μετά την ανακατασκευή του από τους Ενετούς. 

Εσωτερικά φέρει βυζαντινές τοιχογραφίες του 11ου και 16ου αιώνα, βυζαντινές και καθολικές εικόνες και άλλα αποτυπώματα του παρελθόντος, ενώ σε περίοπτη θέση δεσπόζει η θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου.

Στην Εκκλησία σήμερα που λειτουργεί ως ενοριακός Ναός, τελούνται κανονικά όλες οι θρησκευτικές λειτουργίες αλλά και τα Μυστήρια ενώ παραμένει ανοιχτή καθημερινά από τον Μάιο έως και τον Οκτώβριο τις ώρες 9.00 π.μ – 14.00 μ.μ και όποιοι επιθυμούν να την επισκεφθούν σε διαφορετικές ώρες ή εποχή μπορούν να το κάνουν μόνο κατόπιν συνεννοήσεως.

Τηλέφωνο εκκλησίας: (+30) 26630 81201.

Σημείωση: Οι παραπάνω πληροφορίες προέρχονται από το βιβλίο με τίτλο “Κασσιόπη, ένας μικρός τόπος, μια  μεγάλη ιστορία" της Ελένης Χ. Σαρακηνού, που εκδόθηκε  από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κασσιόπης το 2013. Το βιβλίο αποτελεί προϊόν μακρόχρονης έρευνας και  όλα  τα στοιχεία προέρχονται από καταγεγραμμένες και επιβεβαιωμένες πηγές. Οι φωτογραφίες του αφιερώματος είναι προσφορά της κας Ελένης Χ. Σαρακηνού που την ευχαριστούμε Θερμά για ότι έχει προσφέρει έως σήμερα για την ιστορία και ανάδειξη του Ναού και ευχόμαστε ταπεινά Καλή Δύναμη να συνεχίσει το τόσο σημαντικό έργο της.