Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΔΙΑΣΩΖΟΥΣΑΣ, ΠΑΤΜΟΣ.

Φυλάσσεται στον ομώνυμο Ιερό Ναό της Παναγίας που βρίσκεται νότια και πολύ κοντά στην μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, στην Πάτμο.

Ο ναός της Παναγίας Διασώζουσας
πηγή

Ο ναός είναι αφιερωμένος επίσης στον Άγιο Ιγνάτιο τον Θεοφόρο και στον προφήτη Ζαχαρία, η ακριβής ημερομηνία κατασκευής της δεν μας είναι γνωστή, πιθανώς  να κτίσθηκε πριν το 1500 και ανακαινίστηκε κατά το 1599 ενώ ήταν ιδιωτική έως το 1907, όταν και παραχωρήθηκε στη Μεγάλη Μονή, η οποία το 1954 την ανακήρυξε σε Μοναστηριακό Προσκύνημα και μετά το 1956 ανακαινίσθηκε σχεδόν εκ βάθρων.

Για την προέλευση της Εικόνας δεν έχει διασωθεί σήμερα καμία μαρτυρία, ωστόσο η παράδοση της Πάτμου αναφέρει ότι η Εικόνα ανήκει στις εβδομήντα Εικόνες που φιλοτέχνησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς ενώ έχει διαστάσεις 0.82 Χ 0.65 εκατοστά και έχει υποστεί παλαιότερα, άγνωστο όμως το πότε, εγκαύματα αλλά και κάποιες επιζωγραφήσεις.

Λεπτομέρεια της Εικόνας

Είναι καλυμμένη με αργυροεπίχρυσες πλάκες, επάνω στις οποίες ο τότε χρυσοχόος αποτύπωσε σφραγίδες κάποιων νομισμάτων της εποχής του και πρόσθεσε δύο χέρια εντέχνως επεξεργασμένα, με τα οποία η Θεοτόκος βαστάζει τον Ιησού παιδί.

Το Φωτοστέφανο, που πλαισιώνει την μεγαλοπρεπή Εικόνα, έχει τέσσερις ανάγλυφες παραστάσεις, στις δύο εικονίζεται η Παναγία και στις δύο ο Άγιος Γεώργιος (ή Θεόδωρος) και ο Ευαγγελιστής Λουκάς πιθανών και πάνω προς την κορυφή του Στεφάνου η Θεοτόκος Δεομένη, ολόσωμη με υψωμένα χέρια.

Τα φωτοστέφανοι της Παναγίας και του Παιδιού Ιησού στολίζονται με έντεκα πολύτιμους λίθους, κόκκινους και πράσινους, μεγάλου μεγέθους, όμως ο ένας τους χάθηκε.

Κάτω στο πλαίσιο της Εικόνας, που είναι από ορείχαλκο, εξ αιτίας της έλλειψης ευγενούς μετάλλου, υπάρχει η χρονολογία της κατασκευής της αργυροεπίχρυσης επένδυσης: 1732.

Στο διάβα των αιώνων έχουν καταμετρηθεί άπειρα θαύματα της Παναγίας της Διασώζουσας.

Η Σύναξη της Παναγίας Διασώζουσας τιμάται στις 15 Αυγούστου ενώ την παραμονή, στις 14 Αυγούστου, τελείται η περιφορά του επιταφίου της Θεοτόκου στον οικισμό της Χώρας, που συνοδεύεται από τα Εγκώμια προς τιμήν της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΚΑΛΟΓΕΡΑ.

πηγή

Φυλάσσεται στην Πατμιάδα Εκκλησιαστική Σχολή της οποίας είναι ιδρυτής, το αρχαιότερο σε λειτουργία και ιστορικότερο σχολείο της Ελλάδας.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Φορητή εικόνα του Αγίου Μακαρίου Καλογερά

Ο Αγιος Μακάριος ο Καλογεράς, ο Εθνοδιδάσκαλος γεννήθηκε στην Πάτμο, πιθανότατα το 1688 και ήταν γόνος εύπορης οικογένειας.

Από μικρός έδειξε ιδιαίτερη σπουδή για τον μοναχισμό και πήγε στην Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, στην Πάτμο. 

Αργότερα πήγε στην Κωνσταντινούπολη για σπουδές στην Μεγάλη του Γένους Σχολή και ήρθε σε επαφή με σημαντικές οικογένειες και κληρικούς της Βασιλεύουσας ενώ μετά το τέλος των πολυετών σπουδών του υπηρέτησε ως απλός Διάκονος πλάι στο Μητροπολίτη Νικομήδειας Παρθένιο παρά τις πιέσεις να γίνει ο διάδοχός του. 

Σημαντικό ρόλο στην πνευματική του ζωή έπαιξε ο περίφημος Ιεροκήρυκας, Ιερομόναχος Αγάπιος Βουλισμάς, που με τα ιεραποστολικά του ταξίδια σε όλη την υπόδουλη Χώρα, εξομολογούσε και δίδασκε το Γένος. 

Ο Μακάριος έτρεφε απέραντο σεβασμό στον πνευματικό του, αυτός του εμφύσησε την υπέρμετρη αγάπη, για την Ορθοδοξία και το Γένος. 

Καθώς ο Μακάριος ενδιαφερόταν πολύ για τη διδασκαλία και τη διαπαιδαγώγηση των υπόδουλων Ελλήνων, επέστρεψε στην Πάτμο το 1713 και ίδρυσε αργότερα την Πατμιάδα Σχολή γύρω από το Σπήλαιο της Αποκαλύψεως. 

Η Τιμία Κάρα του Αγίου Μακαρίου Καλογερά

Σύμβουλοι και συμπαραστάτες του ήταν διάφοροι λόγιοι του Γένους και ο Μανουήλ Υψηλάντης, που βοήθησε και υλικά το έργο ενώ τα μαθήματα στη σχολή παρέχονταν δωρεάν σε όλους τους μαθητές και αρχικά ο Μακάριος δίδασκε μόνος του ενώ μετά από μερικά χρόνια, οι καλύτεροι των μαθητών επιλέχθηκαν ως διδάσκαλοι της σχολής. 

Οι μαθητές αυτοί κατάγονταν από την Πάτμο και από άλλα μέρη, όπως την Κωνσταντινούπολη, τη Ρωσία, τη Μικρά Ασία και αλλού ενώ οι κύριοι συνεργάτες του ήταν ο μοναχός Κοσμάς από τη Λήμνο και ο μοναχός Όσιος Γεράσιμος ο Βυζάντιος. 

Ο αριθμός των μαθητών αυξήθηκε πολύ, για αυτό και θεωρήθηκε απαραίτητη η δημιουργία νέων κτηρίων, τα οποία δημιουργήθηκαν με τη βοήθεια εύπορων δωρητών από την Κωνσταντινούπολη ενώ η Πατμιάδα μετεξελίχθηκε σε μια από τις σημαντικότερες σχολές του Ελληνισμού.

Η Πατμιάδα Εκκλησιαστική Σχολή σήμερα.

Για τις ανάγκες των διδασκόντων και των διδασκομένων, δημιούργησε βιβλιοθήκη με τα  βιβλία του και με άλλα τα οποία του έστειλαν γνωστοί του, κυρίως από τη Πόλη, από την Χίο και από άλλα μέρη, μάλιστα, μια μεγάλη δωρεά βιβλίων με Πατερικά κείμενα, που δεν διέθετε η Σχολή, έκανε ο Πάτμιος Ιωάννης Γερμανός ή Πατινιώτης, ο οποίος ήταν έμπορος στην Ισπανία. 

Απλοί Μοναχοί, αλλά και Πατριάρχες, συγκαταλέγονται μεταξύ των αποφοίτων της Πατμιάδας και πολλοί από αυτούς ίδρυσαν και λειτούργησαν σε διάφορες περιοχές, Σχολές, τύπου Πατμιάδος όπως η Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης, η Σχολή της Λέρου, η Αθωνιάδα, η Σχολή στο  Διδυμότειχο, στη Μυτιλήνη, στο Χαλέπι και στην Τρίπολη της Συρίας, του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα, στην Καισάρεια και αλλού.

Μακάριος Καλογεράς, έκθεση Κανόνων Ρητορικών, τυπωμένο 

στην Βενετία, από τον Antonio Tzatta, το 1755. Η Έκθεση 

προοριζόταν για την εκπαίδευση των δασκάλων ιερέων.

πηγή

Ο Μακάριος, ο οποίος είχε εξασθενημένο οργανισμό, και απεβίωσε στην Πάτμο το 1737 αλλά η έντονη δράση και το έργο του διέσωσαν το όνομά του. 

Η Ιεροσύνη του δεν ανήλθε ποτέ πέραν του βαθμού του Διακόνου, επειδή αρεσκόταν περισσότερο, όπως ο ίδιος έλεγε να διακονεί παρά να διακονείται.

Όταν το 1737 πέθανε ο Μακάριος, το έργο του συνέχισε ο φίλος και συνεργάτης του Γεράσιμος ο Βυζάντιος, από το 1902 η Πατμιάδα αρχίζει να λειτουργεί σαν ιερατική σχολή και το 1907 αναγκάζεται να μετατεθεί στη Σάμο λόγω οικονομικών προβλημάτων όπου θα λειτουργήσει λίγα χρόνια και αργότερα θα κλείσει.

Η δράση της θα συνεχιστεί μετά την απελευθέρωση του νησιού το 1947 και τότε ανοικοδομήθηκε ξανά, λίγα μόλις μέτρα από την παλιά της θέση. 

Ο Μακάριος αγιοκατατάχθηκε το 1994, κατόπιν εισηγήσεως του τότε Καθηγουμένου και Πατριαρχικού Εξάρχου Πάτμου αειμνήστου Επισκόπου Τράλλεων κυρού Ισιδώρου και της Ιεράς Αδελφότητας της Μονής της Πάτμου, «επειδή ο Μακάριος υπήρξε πιστόν μέλος της Εκκλησίας, σοφός εν διδασκάλοις του Γένους, διανύσας τον βίον αυτού όλον εν πάση αρετή καί λόγω, ιδρύσας και διευθύνας επί πολλά έτη την περίπυστον Πατμιάδα Σχολήν, πολλά δείγματα οσιότητος παρασχών, βιώσας εις ύψιστον βαθμόν το θείον θέλημα, σεβασμόν υποδειγματικόν αναπτύξας, προς τας ακαταλύτου κύρους ηθικάς αρχάς και την συναίσθησιν του καθήκοντος του ανθρώπου, συντελέσας τα μάλιστα επί τη αναδείξει πολλών εκκλησιαστικών ανδρών, δι΄όλου του βίου αυτού  μαρτυρήσας Χριστόν Εσταυρωμένον» ... «εθέσπισε Συνοδικώς», «όπως από του νυν και εις το εξής, εις αιώνα τον άπαντα, ο αοίδιμος Ιεροδιάκονος Μακάριος ο Καλογεράς ο Πάτμιος, συναριθμήται τοις Οσίοις της Εκκλησίας, τιμώμενος παρά των πιστών και ύμνοις και εγκωμίοις γεραιρόμενος τη ημέρα, εν η προς τας αιωνίους μετέστη μονάς».

Η μνήμη του τιμάται στις 19 Ιανουαρίου.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΥ ΜΑΚΡΗ.

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, στην Πάτμο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Ο Άγιος Αμφιλόχιος, κατά κόσμον Αθανάσιος Μακρής.

Ο Άγιος Αμφιλόχιος (κατά κόσμον Αθανάσιος Μακρής) γεννήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου του 1889 στην Πάτμο και υπήρξε φίλος και πνευματικό παιδί του Αγίου Νεκταρίου.

Οι γονείς του Εμμανουήλ και Ειρήνη τον μεγάλωσαν με αγάπη και ευλάβεια ανάβοντας στην καρδιά του την φλόγα της αγάπης του Θεού και της Ελλάδας, την οποία μεταλαμπάδευσε ο Άγιος σε πλήθος κόσμου. Είχε τρία αδέρφια, εκ των οποίων το ένα (αγόρι) κοιμήθηκε σε μικρή ηλικία, ενώ οι αδερφές του έγιναν και οι δύο μοναχές. 

Από μικρό παιδί βοηθούσε τους γονείς του στις γεωργικές εργασίες και το ψάρεμα, κύρια ασχολία του φτωχού νησιού, πάντα όμως μέσα του, όπως ομολογούσε ο ίδιος, είχε την επιθυμία να γίνει μαθητής του αγίου Ιωάννου του Θεολόγου.

Η επιθυμία του έγινε σε ηλικία 17 ετών να λαμβάνει την μοναχική του κουρά στις 27 Αυγούστου του 1906 στην Ιερά Μονή του Θεολόγου, όπου έλαβε το όνομα Αμφιλόχιος και στις 23 Μαρτίου του 1913 σε ηλικία 24 ετών κείρεται στο Κάθισμα του Απολλού Μεγαλόσχημος Μοναχός από τον ασκητή και πνευματικό Μακάριο Αντωνιάδη τον Σάμιο.

Ο Άγιος Αμφιλόχιος, κατά κόσμον Αθανάσιος Μακρής.

Χειροτονήθηκε διάκονος από τον Μητροπολίτη Κώου κυρό Αγαθάγγελο στις 27 Ιανουαρίου του 1919 στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου στην Κω και Πρεσβύτερος την Κυριακή του Θωμά στις 5 Απριλίου του ίδιου έτους από τον Μητροπολίτη Σάμου και Ικαρίας Κωνσταντίνο Βαντζαλίδη στον Ιερό Ναό του Αγίου Σπυρίδωνος στο Βαθύ.

Εφημέριος της Ιεράς Μονής Πάτμου διακόνησε από το 1920 - 1926 και διορίσθηκε Προϊστάμενος του Ιερού Σπηλαίου της Αποκαλύψεως κατά τα έτη 1926 – 1932 ενώ στις 14 Νοεμβρίου του 1935 εκλέγεται Ηγούμενος στην Ιερά Μονή της Πάτμου.

Το 1937 ο Άγιος Αμφιλόχιος ήρθε σε ρήξη με τους Ιταλούς κατακτητές αφού αντιστάθηκε με γενναιότητα και σθένος στα σχέδιά τους για τον εξιταλισμό των Δωδεκανήσων και την εκκλησιαστική υπαγωγή τους στον πάπα, και πρωτοστάτησε στον αγώνα της Εκκλησίας να διατηρηθούν η εθνική συνείδηση και η Ελληνική γλώσσα που διώκονταν, οργάνωσε κρυφά σχολειά και κατηχητικά για να μαθαίνουν τα Ελληνόπουλα την μητρική τους γλώσσα και να διδάσκονται την Ορθόδοξη Πίστη. 

Φωτογραφία από την κηδεία του Άγιου Αμφιλόχιου Μακρή,
στην Ι. Μονή Ευαγγελισμού στις 17 Απριλίου του 1970.

Η δράση του αυτή είχε αποτέλεσμα να χάσει την ηγουμενία και να εξοριστεί στην ηπειρωτική Ελλάδα. 

Αυτό όμως δεν έκαμψε το φρόνημα του και συνέχισε το ιεραποστολικό του έργο.

Ίδρυσε μοναστήρια, την Γυναικεία Μονή του Ευαγγελισμού στην Πάτμο, την επίσης Γυναικεία Μονή του Αγίου Μηνά στην Αίγινα και ανέλαβε την πνευματική επιστασία της Γυναικείας Μονής Ευαγγελισμού Ικαρίας. 

Όταν ήταν εφημέριος του ναού της Αποκαλύψεως καλλώπισε τον ναό με τοιχογραφίες και έκανε διάφορες εργασίες ανακαίνισης, χαρακτηριστική, όμως, ήταν η αγάπη του και για την φύση αφού σε αυτόν οφείλεται η πυκνή βλάστηση της Πάτμου, καθώς παντού φύτευε κυπαρίσσια και άλλα είδη δέντρων.

Η υγεία του υπήρξε εύθραυστη σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, έτσι τον Μάρτιο του 1970 προσβλήθηκε από πνευμονία και κοιμήθηκε την Πέμπτη 16 Απριλίου του ίδιου έτους αφού είχε πληροφορηθεί την εκδημία του από την ίδια την Θεοτόκο και τον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο ενώ τάφηκε στο Κοιμητήριο της Ιεράς Μονής Ευαγγελισμού που ο ίδιος ίδρυσε το 1937.

Το 1981, κατά την εκταφή του, τα οστά του ευωδίαζαν και στην αγιοκατάταξή του, προχώρησε την Τετάρτη στις 29 Αυγούστου του 2018 η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου με την Μνήμη του να τιμάται στις 16 Απριλίου.

ΤΟ ΑΦΘΑΡΤΟ ΣΚΗΝΩΜΑ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΠΑΤΜΩ.

πηγή

Φυλάσσεται στο μικρό φερώνυμο Παρεκκλήσιο του Οσίου Χριστοδούλου, στη Νοτιοδυτική πλευρά του Καθολικού της Μονής του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στην Πάτμο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Το σημείο της Λάρνακας που φαίνεται η Κάρα του Οσίου
πηγή

Η Λάρνακα είναι  φτιαγμένη από ξύλο, και καλύπτεται στην πρόσοψη και την επάνω επιφάνεια με αργυρά επενδύματα, τα οποία φέρουν καλλιτεχνικά έκγλυφα επιχρυσωμένα, στην επιφάνεια και στο κέντρο της με την Σταύρωση του Κυρίου, στις δε γωνίες της τούς τέσσερις Ευαγγελιστές, μέσα σε στρογγυλά πλαίσια.

Στην πρόσοψη υπάρχει, έκγλυφος, η Κοίμηση του Οσίου που περιστοιχίζεται από πολλούς μοναχούς, Ιερομονάχους και Διακόνους και ενός Ηγουμένου που όλοι φέρουν τις ιερατικές τους στολές ενώ στη μια γωνία είναι ο Ιωάννης ο Θεολόγος με το Σύμβολό του και στην άλλη ο Πρόχορος ο μαθητής του.

Στο τμήμα πού προεξέχει πάνω από την επιφάνεια της Λάρνακας, το οποίο αποτελείται από αργυρά ελάσματα με ανάγλυφα άνθη, υπάρχει αργυρό κάλυμμα, πάνω στο οποίο υπάρχει άλλο μικρότερο (με ανάγλυφο επιχρυσωμένο Σταυρό), κάτω από το οποίο υπάρχει προσαρμοσμένη γυάλινη πλάκα, κάτω από την οποία φαίνεται η Κεφαλή του Οσίου. 

Η Τιμία Κάρα του Οσίου Χριστοδούλου
πηγή

Η Λάρνακα αυτή φτιάχτηκε στη Σμύρνη με δαπάνες του Καθηγουμένου τής Μονής Παρθενίου Χατζήκου Φωκιανού το 1796.

Ο Όσιος Χριστόδουλος γεννήθηκε σε μία κωμόπολη κοντά στη Νίκαια της Βιθυνίας γύρω στο 1020 από γονείς ευσεβείς, τον Θεόδωρο και την Αννα ενώ το κοσμικό του όνομα ήταν Ιωάννης.

Από πολύ νέος επιθύμησε να αφοσιωθεί στην μοναχική ζωή και αρχικά ασκητεύει σε κάποια Μονή στον Όλυμπο της Βιθυνίας, όπου μετά από λίγο καιρό εκάρη Μοναχός.

Στη συνέχεια μεταβαίνει στη Ρώμη και αργότερα επισκέπτεται τους Αγίους Τόπους και την έρημο της Παλαιστίνης, αλλά η προέλαση των Τούρκων τον αναγκάζει να μεταβεί στο όρος Λάτρος κοντά στη Μίλητο της Μικράς Ασίας (1076 - 1079).

Εκεί ιδρύει μοναστήρι με πολλούς μοναχούς και δημιουργεί μία αξιόλογη βιβλιοθήκη, όμως νέες επιδρομές αλλοφύλων τον αναγκάζουν να μεταβεί στο όρος Στρόβιλος της Λυκίας (1709 - 1080) και στη συνέχεια στην Κω, όπου ιδρύει το μοναστήρι της Παναγίας (1080 - 1088).

Ο Όσιος Χριστόδουλος
Κτήτορας της Μονής Πάτμου
πηγή

Το 1080 εγκαταλείπει την Κω και αναζητεί τόπο έρημο για να συνεχίσει τους ασκητικούς του αγώνες και έτσι φτάνει στο έρημο και άνυδρο νησί της Πάτμου, το οποίο του παραχωρείται με χρυσόβουλο του αυτοκράτορα Αλεξίου Α΄ του Κομνηνού.

Στην Πάτμο, όπου το 95 ο Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος γράφει την Αποκάλυψη, ιδρύει το 1088 μοναστήρι επ’ ονόματι του αγαπημένου μαθητού του Κυρίου, του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου και Ευαγγελιστού. 

Το μοναστήρι αυτό αποτέλεσε το μεγάλο έργο της ζωής του, αναδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο το άσημο και άγονο νησί της Πάτμου σε Ιερό Νησί και σε τόπο παγκόσμιας πνευματικής και ιστορικής ακτινοβολίας. 

Η φήμη του Οσίου εξαπλώνεται παντού, αφού με τη χάρη του Θεού και την αδιάλειπτη προσευχή επιτελεί θαύματα.

Στις 8 Μαΐου του 1091 καταστρώνει την περίφημη «Υποτύπωση», στην οποία καταγράφονται κανόνες, που ρυθμίζουν τη ζωή του μοναστηριού και των μοναχών αλλά το 1093 εγκαταλείπει την Πάτμο εξαιτίας των αλλεπάλληλων τουρκικών επιδρομών. 

Κατέπλευσε στον Εύριπο της Εύβοιας, όπου κάποιος πλούσιος ευσεβής κάτοικος του προσέφερε πολυτελή οικία να μείνει, την οποία ο Χριστόδουλος όμως την μετέτρεψε σε Μοναστήρι αλλά δεν θέλησε να μείνει στην Μονή. 

Το παρεκκλήσι του Οσίου Χριστοδούλου
πηγή

Η πολυτέλεια δεν ταίριαζε στην ασκητικότητά του και  εγκαταστάθηκε σε ένα σπήλαιο δυτικά της Λίμνης Ευβοίας, όπου μέχρι σήμερα σώζεται η σκήτη του Οσίου.

Στις 10 Μαρτίου του 1093 αισθανόμενος το τέλος του γράφει τη διαθήκη του, στην οποία περιγράφει τα τρομερά δύσκολα χρόνια στην Πάτμο, την λιποψυχία των πολυάριθμων συντρόφων του παρά την πρόοδο του έργου του αλλά και τη φυγή τους στην Εύβοια. 

Μάλιστα για να έχει ισχύ και κύρος η διαθήκη του κάλεσε επτά αξιωματούχους της επισκοπής Ευρίπου (Χαλκίδος) για να την υπογράψουν και αναφέρονται μάλιστα οι εξής: «Λέων πρεσβύτερος και σακελάριος της πόλεως Ευρίπου, Ιωάννης πρεσβύτερος και νοτάριος της καθέδρας Ευρίπου, Μιχαήλ… της καθέδρας Ευρίπου, Βασίλειος ο ευτελής διάκονος… και νοτάριος Ευρίπου κ.ά.» 

.

Ο ΕΝΤΑΦΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ.
ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΟΥ 17ου ΑIΩΝΑ, ΜΕ ΣΠΑΝΙΟ ΘΕΜΑ ΣΕ ΞΥΛΟ ΜΕ ΥΦΑΣΜΑ, ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ 19,4X25,5 CM. ΦΙΛΟΤΕΧΝΗΘΗΚΕ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟΠΟΘΕΤΕΙΤΑΙ ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΑΡΙ ΤΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΜΙΔΗΣ ΤΩΝ ΛΕΙΨΑΝΩΝ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ. 

Το Χρυσόβουλο του Αλεξίου Α' του Κομνηνού.
Η πρωτότυπη υπογραφή μέ κιννάβαρη (κόκκινη μελάνη
που υπέγραφαν μόνο οι αυτοκράτορες ) στό σπουδαιότερο
έγγραφο τής Μονής μέ τό οποίο παραχωρείται και δωρίζεται
η Πάτμος καί τά γύρω νησιά (Λειψοί - Αρκιοί - Αγαθονήσι)
στόν Όσιο Χριστόδουλο με σκοπό νά ιδρύσει τή Μονή του
Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου.
πηγή

Στις 16 Μαρτίου του 1093 (ημέρα κατά την οποία εορτάζεται η μνήμη του), κοιμήθηκε ειρηνικά αφήνοντας την εντολή στους συντρόφους του να συνεχίσουν το έργο του στην Πάτμο και να μεταφέρουν το λείψανό του στο πολυαγαπημένο του νησί.

Το σκήνωμά του μεταφέρθηκε σύμφωνα με την επιθυμία του στη Μονή της Πάτμου στις 21 Οκτωβρίου του 1094 (ημέρα κατά την οποία εορτάζεται η ανακομιδή του λειψάνου του) και τοποθετήθηκε σε μαρμάρινη λάρνακα στο δεξιό μέρος του εσωνάρθηκα της Μονής, όπου κατόπιν οι μοναχοί έκτισαν παρεκκλήσιο προς τιμήν του Οσίου.

Αργότερα το θαυματουργό λείψανό του τοποθετήθηκε σε αργυροχρυσοεπένδυτη λάρνακα, που φέρει τη χρονολογία 1796.

Ο Όσιος Χριστόδουλος με την πνευματική του παρουσία και το πλούσιο έργο του έπαιξε ουσιαστικό ρόλο στην εκκλησιαστική ζωή και ιστορία της Πάτμου σε τέτοιο βαθμό, ώστε πολλοί κάτοικοι του νησιού, αλλά και των γειτονικών νησιών της Σάμου και της Λέρου να φέρουν μέχρι σήμερα το όνομα του θαυματουργού Οσίου. 

Η Εκκλησία τιμά την μνήμη του στις 16 Μαρτίου και την ανακομιδή των λειψάνων του στις 21 Οκτωβρίου.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΘΩΜΑ.

πηγή φωτογραφίας: omothimadon.gr 

Φυλάσσεται στην Πατριαρχική Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στην Πάτμο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

πηγή φωτογραφίας: apantaortodoxias.blogspot.gr 

H Κάρα είναι τοποθετημένη μέσα σε μια στρόγγυλη, «ἐν εἴδει ποτηρίου», αργυρόχρυση θήκη ύψους 52 εκατοστών και πάνω της υπάρχουν, διασταυρούμενα δύο αργυρά ελάσματα πάνω στα οποία είναι χαραγμένα τα εξής: «Η ἁγία Κάρα τοῦ Ἀποστόλου Θωμᾶ» και «Ἐάν μή ἴδω ἐν ταῖς χερσίν αὐτοῦ τόν τύπον τῶν ἥλων καί βάλω τόν δάκτυλον».

Τα ελάσματα αυτά, των οποίων τα άκρα εφαρμόζονται σε αργυρή πλάκα, η οποία βρίσκεται πάνω στη στεφάνη, συγκρατούν ολόκληρη την Αγία Κάρα, και είναι στολισμένα από έξη ομοιόμορφα κοσμήματα εν είδη μικρών στεμμάτων αργυρεπίχρυσων μετά σμάλτων, καθένα από τα οποία φέρει από πέντε μικρά ρουμπίνια.

Η θήκη, επάνω, καλύπτεται μέ αργυρεπίχρυσο κάλυμμα, πάνω στό οποίο εικονίζεται ανάγλυφος η ψηλάφηση του Θωμά και πάνω στο ποτήριο παρίστανται ανάγλυφοι ο Ιησούς «ἐν τῷ μέσῳ κρατῶν ἐπί τῆς ἀριστερᾶς σφαίραν καί διά τῆς δεξιᾶς εὐλογῶν», στα δεξιά Του η Θεοτόκος και γύρω - γύρω οι δώδεκα Απόστολοι ενώ στη βάση εικονίζονται, ανάγλυφοι επίσης, οι Όσιοι Σάββας και Χριστόδουλος, κάτω από τούς οποίους είναι χαραγμένα τα εξής: «Ὁμώνυμον φύλαττε Σάββα Θεόφρων πανευγενῆ ἄρχοντα Σερδάρην Σάββαν». «Χριστοῦ σε δοῦλον ὦ Χριστόδουλε μάκαρ, παντοίας τηρεῖν βλάβης με ἱκετεύω».

Aγιος Απόστολος Θωμάς
Εικόνα του 18ου αιώνα, μοναστήρι Kizhi,
Καρελία, Ρωσία
πηγή φωτογραφίας: el.wikipedia.org 

Στην περιφέρεια τής βάσης είναι χαραγμένα τα κατωτέρω: «Χριστοῦ αὐτόπτῃ μαθητῇ τῷ Διδύμῳ Θωμᾷ προσάγει ἀναπόσπαστον δῶρον, ὁ πανευγενής ἄρχων Σερδάρης Σάββας πατρίς Πάτμος, Φωκιανός δέ τοὐπίκλην· 1817 Ἰανουαρίου· ἐν Ἰασίῳ τῆς Μολδαυΐας, ἐπί Ἡγεμονίας τοῦ Ὑψηλοτάτου Αὐθέντου Σκαρλάτου Ἀλεξάνδρου Καλλιμάχη Β.Δ-Β.Δ. (Βοεβόδα)».

Ο άγιος Απόστολος Θωμάς ήταν μεταξύ των δώδεκα μαθητών του Κυρίου, γεννήθηκε στην Ιουδαία από γονείς φτωχούς, ήταν πιστός στο Μωσαϊκό Νόμο και ανήκε σε οικογένεια αλιέων και το όνομά του στην αραμαϊκή γλώσσα «Τέομα» σημαίνει δίδυμος ενώ στο ιερό Ευαγγέλιο του δίδεται όντως η προσωνυμία «Δίδυμος» (Ιωάν. 11,16). 

Οι αγιογραφικές πληροφορίες για το Θωμά είναι σχετικά λίγες και γι’ αυτό έχουν εγερθεί κατά καιρούς αυθαίρετες ερμηνείες για το πρόσωπό του.

Προσπάθησαν να εντοπίσουν τίνος δίδυμος αδελφός ή αδελφής υπήρξε. Κάποιοι τον ταυτίζουν με τον αναφερόμενο από τον Ματθαίο (13,55) αδελφόθεο Ιούδα. Μάλιστα οι πολέμιοι του Χριστού συγγραφείς, θέλοντας να πλήξουν την υπερφυσική ενανθρώπηση του Θεού Λόγου, υποστηρίζουν ότι αυτός υπήρξε δίδυμος αδελφός του Κυρίου, παρά τις αντίθετες μαρτυρίες των Ευαγγελίων. Αρχαία παράδοση, την οποία αποδέχεται η Εκκλησία μας ο Θωμάς ήταν δίδυμος αδελφός κάποιας Λυδίας ή Λυσίας, μία άλλη παράδοση αναφέρει ότι ήταν δίδυμος αδελφός κάποιου Ελεάζαρου όμως όλες αυτές οι θεωρίες δεν μπορεί να επιβεβαιωθούν.

Η ψηλάφησις του Αποστόλου Θωμά.
Φορητή εικόνα του 17ου αιώνα από την Ιερά Μονή
Αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου Καλάμου Αττικής.
πηγή φωτογραφίας: fdathanasiou.wordpress.com 

Ο Θωμάς ήδη από νεαρή ηλικία αγαπούσε την ανάγνωση και τη μελέτη της Γραφής. 

Η γνώση αυτή του λόγου του Θεού και η καλή προαίρεσή του, του επέτρεψαν να αναγνωρίσει δίχως δισταγμούς ότι ο Χριστός ήταν ο Μεσσίας που είχαν προαναγγείλει οι Προφήτες, αμέσως μόλις Εκείνος του παρουσιάστηκε και τον κάλεσε να Τον ακολουθήσει, έτσι άφησε αμέσως τη βάρκα και τα δίχτυα του και έγινε ένας από τους δώδεκα Μαθητές του Κυρίου.

Μετά την Ανάσταση του Χριστού και την πρώτη εμφάνισή Του στους μαθητές, ο Θωμάς που δεν τον είδε δυσπιστούσε σε αυτά που του έλεγαν οι άλλοι Απόστολοι αλλά ο Κύριος όταν επανεμφανίστηκε στους μαθητές μέσα στο υπερώον, μεταξύ τους πλέον βρισκότανε και ο Θωμάς.

Τότε ο Κύριος προέτρεψε το Θωμά να ψηλαφίσει τις πληγές του από τα καρφιά που Τον σταύρωσαν, και να μη γίνεται άπιστος, αλλά πιστός. 

Εκθαμβωμένος ο Θωμάς, προσκύνησε και ανεβόησε: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου», η δε απάντηση του Κυρίου ήταν: «ότι εώρακάς με, πεπίστευκας, μακάριοι οι μη ιδόντες και πιστεύσαντες», δηλαδή, είπε ο Κύριος στο Θωμά: «πίστεψες επειδή με είδες. Μακαριότεροι και περισσότερο καλότυχοι είναι εκείνοι, που αν και δεν με είδαν, πίστεψαν».

Το Μαρτύριο τού Αποστόλου Θωμά. 

Τοιχογραφία τού 1547 στην Ιερά Μονή Διονυσίου Αγ. Όρους 

από τον Γεώργιο Φουκά

πηγή φωτογραφίας: agiamarinaalykou.blogspot.gr 

Η παράδοση αναφέρει ότι ο Θωμάς μετά την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος πήγε και κήρυξε το Ευαγγέλιο στους Πέρσες, Μήδους και τους Ινδούς. Στην Ινδία, συνελήφθηκε από τον Βασιλία Mισδαίο, γιατί κατήχησε και βάπτισε τον γιό του Aζάνη, την γυναίκα του Tερτία και της κόρες του Mυγδονία και Nάρκα.

Ο Μισδαίος όμως αφού τον φυλάκισε τον παρέδωσε σε πέντε στρατιώτες, οι οποίοι τον θανάτωσαν στις 3 Ιουλίου του 72 δια λογχισμού στην πόλη Μαλιαπούρ (προάστιο του σημερινού Μαδράς), που λέγεται και Άγιος Θωμάς, στην ανατολική πλευρά της Ινδικής χερσονήσου.

Από τον 3ο αιώνα, μαρτυρείται το προσκύνημα στον τάφο του Αποστόλου στην Έδεσσα της Συρίας (σημερινή Ούρφα της Νοτιοανατολικής Τουρκίας), της οποίας ήταν πολιούχος.

Κατά μία παράδοση που αναφέρεται από τον άγιο Εφραίμ τον Σύρο (ο οποίος, μετά την κατάληψη της πόλης της Νίσιβης από τους Πέρσες το 363, έφυγε για την Έδεσσα όπου έζησε τα τελευταία 10 χρόνια της ζωής του διδάσκοντας στην περιβόητη Σχολή των Περσών), φαίνεται ότι ήταν το τίμιο λείψανο του Αποστόλου Θωμά που είχε διακομισθεί στην Έδεσσα από έναν έμπορο το 232.

Το ιερό λείψανο του αγίου παρέμεινε εκεί έως ότου ο γιος του Μεγάλου Κωνσταντίνου το μετέφερε στην Κωνσταντινούπολη και το 1204 μεταφέρθηκε στην Ρώμη, μαζί με τα λείψανα άλλων αγίων που εκλάπησαν ως λάφυρα κατά την Δ' Σταυροφορία. 

Η Εκκλησία μας τιμάει τη μνήμη του αποστόλου Θωμά στις 6 Οκτωβρίου.