Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΡΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΤΟΥ ΜΥΡΟΒΛΗΤΗ, ΣΤΟ ΒΑΛΕΤΣΙΚΟ.

Φυλάσσεται στην ομώνυμη Ιερά Μονή του Αγίου Δημητρίου Βαλέτσικο, στην Τσαριτσάνη της Ελασσόνας.

Άποψη της Μονής
πηγή

Η ιστορία της περιοχής, αρχίζει με την κατάληψη της Θεσσαλίας, από τον Σέρβο βασιλιά Στέφανο Δουσάν, το 1348.

Διορίζει Δεσπότη τον Συμεών Ούρεση Παλαιολόγο ο οποίος μετά το θαύμα στον γιό του Ιωάννη, έπειτα μοναχό Ιωάσαφ, το 1370, χάριν της εικόνας του Αγίου Δημητρίου, έχτισε το Καθολικό της Μονής, που σώζεται ως σήμερα, όχι όμως στην αρχική του μορφή, ενθρόνισε την θαυματουργή εικόνα του Αγίου και η Μονή ονομάστηκε  «Βαλέτσικο» που σημαίνει μικρό παιδί.

Στην εκστρατεία του Ελληνικού Στρατού εναντίον των Τούρκων το 1897, το μοναστήρι γίνεται κέντρο πληροφοριών και συνδέσμου του Ελληνικού στρατού ενώ το 1905 εγκαθίσταται στην Μονή Τουρκικό απόσπασμα 35 Οθωμανών στρατιωτών, το οποίο τα ξημερώματα της 29ης Οκτωβρίου 1905, μετά από θαυμαστή επέμβαση και εμφάνιση του Αγίου Δημητρίου, εγκαταλείπουν τη Μονή.

Μπροστά στο τέμπλο, υπάρχει η «πατησιά»

του αλόγου του Αγίου Δημητρίου.

Μάλιστα μπροστά στο τέμπλο, κατά την παράδοση, υπάρχει η «πατησιά» του αλόγου του Αγίου Δημητρίου, όταν εκδίωξε τους Οθωμανούς μέσα από τη Μονή κατά την θαυμαστή εμφάνισή του.

Η θαυματουργή Ιερά Εικόνα απεικονίζει τον άγιο Δημήτριο σε μπούστο και φέρει όλα τα χαρακτηριστικά της Βυζαντινής τέχνης, δεν διασώζεται βέβαια κάποια χρονολογία ή και το όνομα του αγιογράφου, αλλά η τεχνική της παραπέμπει στον 14ο αιώνα. 

Το κάλυμμα της Εικόνας είναι κατασκευασμένο το 1611 και χαρακτηριστικό του είναι πως δεν φέρει την μορφή του Αγίου Δημητρίου, αλλά έχει πλούσιο διάκοσμο με Ναούς και άνθη ενώ στο κέντρο υπάρχει λειψανοθήκη με απότμημα Ιερού Λειψάνου του Αγίου Δημητρίου.

Λόγω της ερήμωσης της Μονής, η Εικόνα αυτή φυλασσόταν στο Ιερό Ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου Τσαριτσάνης και υπέστη μεγάλη ζημιά κατά την πυρκαγιά του Ναού το 1986, για αυτό και το πρόσωπο του Αγίου σήμερα, δεν διακρίνεται.

Η Εικόνα αποκαταστάθηκε από την Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Λαρίσης και στις 28 Οκτωβρίου του 2016, όταν η Μονή επανδρώθηκε, πραγματοποιήθηκε με κάθε λαμπρότητα η επάνοδος της από τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ελασσώνος κ.κ. Χαρίτωνα, στην Ιερά Μονή.

Ιερά Μονή Αγίου Δημητρίου Βαλέτσικο

πηγή

Βρίσκεται σε υψόμετρο 750 μέτρων, ανατολικά της κωμόπολης Τσαριτσάνης, σε μια απόκρημνη πλαγιά με άγρια βλάστηση.

Η είσοδος της Μονής
πηγή

Η ακριβής χρονολογία ίδρυσης της Μονής δεν μπορεί να προσδιοριστεί, όμως στη μεγάλη δίκη, για τις καταπατήσεις των εκτάσεων της το 1875, όπου και δικαιώνεται η Μονή, αναφέρεται ως “αρχαία μονή με χιλιόχρονη παρουσία”.

Η καταγεγραμμένη ιστορία της περιοχής, αρχίζει από την κατάληψη της Θεσσαλίας, από του Σέρβο βασιλιά Στεφάνο Δουσάν το 1348, όπου και διορίζει δεσπότη της Θεσσαλίας τον Συμεών Ούρεση Παλαιολόγο.

Ο Συμεών Ούρεσης Παλαιολόγος μετά το θαύμα στον νεαρό γιό του Ιωάννη, μετέπειτα μοναχό Ιωάσαφ, περίπου το 1370, χάριν της εικόνας του Αγίου Δημητρίου, έχτισε το Καθολικό της Μονής, το οποίο σώζεται μέχρι σήμερα, όχι όμως στην αρχική του μορφή και ενθρόνισε την θαυματουργή εικόνα του Αγίου Δημητρίου, από τότε η Μονή πήρε την ονομασία «Βαλέτσικο» που σημαίνει μικρό παιδί.

Άποψη της Μονής
πηγή

Ο Συμεών Ουρέσης Παλαιολόγος χάρισε στην Μονή πολλά αγροκτήματα που καλλιεργούσαν οι μοναχοί και οι εργάτες της Μονής, κυρίως σιτηρά, αμπέλια,οπωροφόρα δέντρα, ελαιόδεντρα, βοσκοτόπους ενώ διέθετε και μελισσώνες, όπως μαρτυρείται από την ονομασία της τοποθεσίας "Μελισσομάνδρι".

Τα εισοδήματα της Μονής χρησιμοποιούνταν, εκτός από τη συντήρηση των μοναχών και των υπαλλήλων της Μονής και για τη μισθοδοσία των δασκάλων και την συντήρηση των εκπαιδευτηρίων Τσαριτσάνης.

Το 1435, όταν η περιοχή κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς, το Μοναστήρι το είχε υπό την προστασία του ο Σουλτάνος, κάνοντάς το Βακούφι και διορίζοντας τους Σπαχήδες για την προστασία της Μονής, με αντάλαγμα να δίνει φόρο το ενα δέκατο των εισοδημάτων της.

Το 1767 επισκέφθηκε τη Μονή και φιλοξενήθηκε ο
Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός και το κελί, στο οποίο διέμενε
ο Άγιος, διαμορφώθηκε σήμερα ως Παρεκκλήσιο -
Εξομολογητήριο και αφιερώθηκε προς τιμήν του
πηγή

Η Μονή, λόγω της στρατηγικής της θέσεως υπήρξε ορμητήριο και καταφύγιο των αγωνιστών για την ελευθερία του υπόδουλου γένους και της πατρίδος και γνώρισε μεγάλη ακμή τον 17ο και 18ο αιώνα, με εκκλησιαστικές προσωπικότητες και διανοουμένους.

Το 1767 επισκέφθηκε τη Μονή και φιλοξενήθηκε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, πραγματοποιώντας την περιοδία του στην περιοχή, για την ανύψωση του ηθικού φρονήματος του υπόδουλου γένους, μάλιστα το κελί, στο οποίο διέμενε ο Άγιος, διαμορφώθηκε σήμερα ως Παρεκκλήσιο - Εξομολογητήριο και αφιερώθηκε προς τιμήν του.

Το 1822 κατά την επανάσταση του καπετάν Διαμαντή στο Όλυμπο αποτέλεσε κρησφύγετο των αγωνιστών, το ίδιο συνέβη και το 1833 με τον καπετάν Δήμο Τσαχείλα αλλά και το 1878 όταν αποτέλεσε τόπο συγκέντρωσης και οργάνωσης των κατοίκων της περιοχής που κατατάσσονταν στις επαναστατικές ομάδες.

Η τράπεζα της Μονής
πηγή

Με το θάνατο του τελευταίου Ηγουμένου, Νικοδήμου, το Δεκέμβριο του 1882, η Μονή πέρασε υπο την εποπτεία των Δημογερόντων της Τσαριτσάνης.

Στην εκστρατεία του Ελληνικού Στρατού εναντίον των Τούρκων το 1897, το μοναστήρι γίνεται κέντρο πληροφοριών και συνδέσμου του Ελληνικού στρατού ενώ το 1905 εγκαθίσταται στην Μονή Τουρκικό απόσπασμα 35 Οθωμανών στρατιωτών, το οποίο τα ξημερώματα της 29ης Οκτωβρίου 1905, μετά από θαυμαστή επέμβαση και εμφάνιση του Αγίου Δημητρίου, εγκαταλείπουν τη Μονή.

Μάλιστα μπροστά στο τέμπλο, κατά την παράδοση, υπάρχει το αποτύπωμα «πατησιά» του αλόγου του Αγίου Δημητρίου, όταν εκδίωξε τους Οθωμανούς μέσα από τη Μονή κατά την θαυμαστή εμφάνισή του.

Μπροστά στο τέμπλο, κατά την παράδοση, υπάρχει το αποτύπωμα 

«πατησιά» του αλόγου του Αγίου Δημητρίου, όταν εκδίωξε τους 

Οθωμανούς μέσα από τη Μονή κατά την θαυμαστή εμφάνισή του.

άποψη του εσωτερικού του Καθολικού
πηγή

Σημαντικό επίσης ρόλο διαδραμάτισε στον Μακεδονικό αγώνα και τον αγώνα της Εθνικής Εταιρίας καθώς επικοινωνούσε οπτικά με το μοναστήρι της Ολυμπιώτισσας και ενημερώνονταν για σημαντικά θέματα της έκβασης του αγώνα, όπως και με το Μοναστήρι των Γιαννωτών και το Προξενείο της Ελασσώνος.

Την περίοδο 1941 - 1944 και αργότερα με την Εθνική Αντίσταση, η Μονή φιλοξένησε αγωνιστές και αντάρτικες ομάδες όπου δρούσαν μεταξύ Ολύμπου και Χασίων και για πολλούς μήνες στέγασε το Αρχηγείο Ολύμπου στις μυστικές καταπακτές της Μονής.

Η περίοδος από το 1882 που πέθανε ο τελευταίος ηγούμενος της, Νικόδημος, μέχρι την ανακαίνιση και επάνδρωση της Μονής από τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ελασσώνος κ.κ. Χαρίτωνα το 2015, ήταν η ποιό καταστροφική αφού λεηλατήθηκαν σπουδαία κειμήλια και καταπατήθηκαν μεγάλες εκτάσεις.

Το Καθολικό της Μονής είναι αφιερωμένο στον Άγιο Δημήτριο τον μυροβλύτη, χτίστηκε το 1600 και βρίσκεται στο κέντρο του συγκροτήματος, είναι μικρό σε διαστάσεις, πετρόχτιστος με υλικά της περιοχής, μονόχωρος, ξυλόστεγος και κεραμοσκέπαστος ενώ εσωτερικά σώζονται αξιόλογες τοιχογραφίες, όπως αναφέρεται σε επιγραφή της προθέσεως (του 1668) με τη συνδρομή των μοναχών Σαμουήλ και Μαλαχία, αρχιερατεύοντος του Ελασσώνος Γερμανού.

Άποψη των τοιχογραφιών

άποψη του τέμπλου του Καθολικού
πηγή

Σήμερα σώζεται το μεγαλύτερο τμήμα του θαυμάσιου ξυλόγλυπτου τέμπλου της Μονής, χωρίς όμως τις πρώτες δεσποτικές εικόνες, οι οποίες έχουν δυστυχώς κλαπεί, όπως και πολλά άλλα σημαντικά κειμήλια (Ιερά Ευαγγέλια, Δισκοπότηρα, κανδήλες, κλ.π.)

Ο νάρθηκας του καθολικού της Μονής, είναι νεότερο κτίσμα που εικονογραφήθηκε το 2021 από τον αγιογράφο Κωνσταντίνο Θεοδώρου, με δαπάνες ευλαβών Χριστιανών.

Στην βορειονατολική πλευρά της μονής υπάρχει παρεκκλήσιο αφιερωμένο προς την τιμήν της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Βαρβάρας που διαθέτει και λείψανο της Αγίας, ενώ στο ιερό βήμα του σώζονται, τοιχογραφίες ιστορημένες από μαθητές του Μανουήλ Πανσέληνου, 

Στην υπόγεια στοά του Παρεκκλησίου βρίσκεται το οστεοφυλάκιο της Μονής και λίγο πριν την ανάβαση του κλιμακοστασίου προς το Ιερό αυτό Παρεκκλήσιο βρίσκεται και το Αγίασμα.

Λειψανοθήκη της Μονής με ιερά λείψανα του Αγίου Δημητρίου και της Αγίας Βαρβάρας

    Το σκευοφυλάκιο της Μονής

Η θαυματουργή Εικόνα που απεικονίζει τον άγιο Δημήτριο
σε μπούστο και που η επένδυση στο κέντρο της φέρει
λείψανο του Αγίου Δημητρίου
πηγή

Η θαυματουργή Ιερά Εικόνα απεικονίζει τον άγιο Δημήτριο σε μπούστο και φέρει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά της Βυζαντινής τέχνης. 

Δεν διασώζεται κάποια χρονολογία ή και το όνομα του αγιογράφου, αλλά η τεχνική της παραπέμπει στον 14ο αιώνα. 

Λόγω της ερήμωσης της Μονής, η Εικόνα αυτή φυλασσόταν στο Ιερό Ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου Τσαριτσάνης και υπέστη μεγάλη ζημιά κατά την πυρκαγιά του Ναού το 1986, για αυτό και το πρόσωπο του Αγίου σήμερα, δεν διακρίνεται.

Το κάλυμμα της Εικόνας είναι κατασκευασμένο το 1611 και χαρακτηριστικό του είναι πως δεν φέρει την μορφή του Αγίου Δημητρίου, αλλά έχει πλούσιο διάκοσμο με Ναούς και άνθη ενώ στο κέντρο υπάρχει λειψανοθήκη με απότμημα Ιερού Λειψάνου του Αγίου Δημητρίου.

Η Εικόνα μετά από επιμελή φροντίδα της Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Λαρίσης αποκαταστάθηκε και στις 28 Οκτωβρίου του 2016, όταν η Μονή επανδρώθηκε, πραγματοποιήθηκε με κάθε λαμπρότητα η επάνοδος της από τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ελασσώνος κ.κ. Χαρίτωνα, στην Ιερά Μονή.

Η Μονή πανηγυρίζει στις 29 Οκτωβρίου, σε ανάμνηση του θαύματος της εμφάνισης του Αγίου Δημητρίου, στις 4 Δεκεμβρίου την μνήμη της Αγίας Βαρβάρας, στις 24 Αυγούστου την μνήμη του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, στις 2 Μαΐου την μνήμη του Αγίου Αθανασίου (στο Μετόχι της Ιεράς Μονής) και στις 17 Ιανουαρίου την μνήμη του Αγίου Αντωνίου (Παρεκκλήσιον του Μετοχίου του Αγίου Αθανασίου).

Στοιχεία επικοινωνίας: Ιερά Μονή Αγίου Δημητρίου «Βαλέτσικο» Τσαριτσάνη, Τ.Θ. 72, Τ.Κ. 40200 Ελασσόνα, τηλέφωνο: 24931 - 00008 και email:  imvaletsiko@gmail.com

πηγή

ΛΕΙΨΑΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΡΣΕΝΙΟΥ, ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ ΤΟΥ ΕΚ ΚΑΛΟΓΡΙΑΝΩΝ.

πηγή

 

 Φυλάσσονται στον ομώνυμο Ιερό Ναό στην Ελασσώνα.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ). 

 

Τα λείψανα του Αγίου Αρσενίου, Επισκόπου Ελλασώνος

Ο άγιος Αρσένιος γεννήθηκε στα Καλογριανά της Καρδίτσας το 1550 και σε οικογένεια πού ανέδειξε πολλούς κληρικούς. 

Πατέρας του ήταν ο ιερέας Θεόδωρος και μητέρα του η Χρυσάφη, ανιψιά του Αγίου Βησσαρίωνα, που μετά τον θάνατο   του συζύγου της, έγινε μοναχή ως Χριστοδούλη ενώ αδελφοί του ήταν ο Ιωάσαφ, επίσκοπος Σταγών, ο Μάρκος, επίσκοπος Δημητριάδος και οι ιερομόναχοι, Αθανάσιος και Παχώμιος.

Τα πρώτα του γράμματα τα έμαθε από τον αδελφό του Ιωάσαφ στην Επισκοπή Σταγών και στη συνέχεια πήγε σε σχολείο στα Τρίκαλα που παρακολούθησε μαθήματα «γραμματικά, ποιητικά και ρητορικά, προστάξει και προθυμία του πανιερωτάτου μητροπολίτου Λαρίσης Ιερεμίου».

Στη διάρκεια της εκεί μαθητείας του εκάρη μοναχός και μετά την εκλογή του Ιερεμία ως πατριάρχη και τη διάλυση του σχολείου, έμεινε αρκετά στην Επισκοπή Σταγών και στη συνέχεια μόνασε στη μονή Δουσίκου, όπου και χειροτονήθηκε ιερέας, το 1579.

Ο πατριάρχης Ιερεμίας Β΄ ο Τρανός, ο εκ Λαρίσης, τον κάλεσε στην Κωνσταντινούπολη και τον τοποθέτησε εφημέριο στον Ιερό Ναό της Παμμακαρίστου, εκεί παρακολούθησε μαθήματα στην σχολή του Πατριαρχείου, ενώ στις 21 Φεβρουαρίου του 1584 χειροτονήθηκε επίσκοπος «Ελασσώνος καὶ Δομηνίκου» και μετέβη στην Ελασσόνα, διαδεχθείς τον αποθανόντα Γρηγόριο.

    Λείψανο του Αγίου στον Ιερό Ναό των Καλογριανών

Ο Ιερεμίας είχε απομακρυνθεί από τον θρόνο, στον οποίο ανέβηκε ο Θεόληπτος ενώ μετακλήθηκε και ο άγιος Αρσένιος στην Πόλη με άλλους αρχιερείς που λίγο μετά πήγε στη Μόσχα ως Έξαρχος, επικεφαλής αποστολής προς τον τσάρο της Ρωσίας Θεόδωρο Α΄Ιβάνοβιτς. 

Στην επιστροφή πήγε στη ουκρανική πόλη Λβώφ (Λεόπολη), που είχε μεγάλη ελληνική παροικία και που οι ορθόδοξοι εκεί, είχαν προβλήματα με την δράση των καθολικών και προτεσταντών, την πίεση των βασιλέων της Πολωνίας για ένωση με τον πάπα.

 

Ήταν, μεγάλη λοιπόν η ανάγκη εκεί για ίδρυση σχολείων και τυπογραφείων, έτσι του ζήτησαν να μείνει και έμεινε δύο χρόνια, δίδαξε στο σχολείο της ορθόδοξης αδελφότητος, συνέταξε πρόγραμμα λειτουργίας του σχολείου και εγχειρίδιο Γραμματικής της Ελληνικής, που εκδόθηκε δίγλωσση.

Ύστερα από την αποκατάσταση του Ιερεμία στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης, τον συνόδευσε το 1588, σε ταξίδι στη Μόσχα όταν και ιδρύθηκε το πατριαρχείο στις 26 Ιανουαρίου 1589 όπου αναγόρευσαν και εγκατέστησαν τον Μητροπολίτη Ιώβ ως Πατριάρχη Βλαδιμηρίας, Μόσχας και απάσης Ρωσίας και απασών των βορείων Χωρών.

 

Εικόνα του Αγίου Αρσενίου στον Ναό των Καλογριανών.

Ο Αρσένιος έμεινε στην Μόσχα ώς το 1605 και στά χρόνια αυτά υπήρξε αρωγός των Ελλήνων πού έφθαναν εκεί για «ζητεία», δωρητής και ο ίδιος πολλών εικόνων, χειρογράφων και άλλων σε μονές, πατριαρχεία και ναούς.

 

Δώρα του υπάρχουν στην μονή Δουσίκου, στον Ναό του Αγίου Γεωργίου Βενετίας, στην Μονή Τατάρνας, στην Μονή Σινά, στην Μονή Βαρλαάμ, στο Άγιον Όρος, στην Μονή Αγίου Νικολάου Σουσδαλίου κ.α.

Είχε πλούσια υλική υποστήριξη από τον τσάρο και με τα χρήματα αυτά: «ἔκτισεν ἐκκλησίαν τοῦ Αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου κατακοσμήσας αὐτὴν… ἔσωθεν καὶ ἔξωθεν, κατακαλύψας σιδήρου λευκώ», άλλες τέσσερις στην Μόσχα, τέσσερις έξω από αυτήν και εξωράισε δύο, όμως το σημαντικότερο, είναι η συμβολή του στην τόνωση των Ελληνορωσικών πολιτιστικών σχέσεων και την ενίσχυση της ορθόδοξης Εκκλησίας.

Τὸ 1599, ο άγιος Αρσένιος ονομάσθηκε Αρχιεπίσκοπος Αρχαγγέλων, του καθεδρικού Ναού της Μόσχας και τον τίτλο αυτό τον κράτησε επί μακρόν, παράλληλα με τον τίτλο του Αρχιεπισκόπου Ελασσώνος ενώ η περίοδος 1605 - 1613 είναι περίοδος δοκιμασίας, εκδηλώνεται ανταρσία κατά του τσάρου, υποκινούμενη από Λατινόφρονες, ακολουθούν ταραχές και αναρχία.

 

Ο ιερός Ναός του Αγίου Αρσενίου στην Ελασσόνα

Οι Πολωνοί πήραν του αγίου Αρσενίου όλα τα εισοδήματα, κτήματα και χρήματα και στα μέσα Οκτωβρίου του 1612 και αφού είχε φτάσει σὲ έσχατη ένδεια, παρουσιάσθηκε στον ύπνο του ο όσιος Σέργιος που του ανήγγειλε ότι ο Θεός, άκουσε τις προσευχές και δεήσεις των ευσεβών χριστιανών και πράγματι, σε λίγες μέρες οι Πολωνοί συνθηκολόγησαν και παραδόθηκαν στις ρωσικές δυνάμεις.

Τον Μάιο του 1613 τοποθετήθηκε στην Αρχιεπισκοπή Τβέρης και Κασίν και το 1615 έγινε Αρχιεπίσκοπος Σουσδαλίου και Ταρουσίας.

Ο Άγιος Αρσένιος, έλαβε μέρος σε αρκετές συνόδους θρησκευτικών και άλλων ζητημάτων των επαρχιών της Ανατολικής Ευρώπης και κατά την περίοδο της κρίσης και των ταραχών, επανειλημμένα διαδραμάτισε ρόλο μεσολαβητικά για την ειρήνευση ενώ έγραψε Ποίημα με τίτλο «Κόποι και διατριβή», στο οποίο περιγράφεται η ίδρυση του πατριαρχείου της Ρωσίας, Απομνημονεύματα και Ακολουθία του Ρώσου Αγίου Βασιλείου.

Φορητή εικόνα του Αγίου Αρσενίου, επισκόπου Ελασσόνας

Το 1621 έφυγε από την Μόσχα και εγκαταστάθηκε οριστικά στην επισκοπική του έδρα στο Σούσδαλ, όπου έζησε «ἐν φόβω Θεοῦ καὶ εὐλαβείᾳ πολλῇ καὶ θεοφιλεῖ» ενώ κοιμήθηκε τον Απρίλιο του 1626, σε ηλικία 76 ετών, και ενταφιάστηκε μέσα στον καθεδρικό Ναό Σουσδαλίου.

Όσο ζούσε, ο άγιος Αρσένιος γνώρισε την τιμή και την ευλάβεια των Ρώσων ηγετών και του λαού, ενώ η ρωσική Εκκλησία το 1982 τον κατέταξε Άγιο. 

 

Το σκήνωμα του αγίου Αρσενίου ως τις αρχές του 2006 ήταν ενταφιασμένο μέσα στον καθεδρικό Ναό του Σουσδαλίου όμως τον Μάρτιο του 2006, κατόπιν ευλογίας του Μακαριότατου Πατριάρχου Μόσχας και πασών των Ρωσιών κ.κ. ΑΛΕΞΙΟΥ, ύστερα από σχετικό αίτημα της Ιεράς Μητρόπολης Ελασσόνας, την σύμφωνο γνώμη του Μητροπολίτου της περιοχής κ.κ. ΕΥΛΟΓΙΟΥ και την συγκατάθεση της τοπική αρχαιολογική υπηρεσίας και των τοπικών αρχών, έγινε η ανακομιδή των ιερών λειψάνων του. 

 

Τα ιερά λείψανα του τοποθετήθηκαν σε λάρνακα εντός του Ναού, ενώ στο Εκκλησιαστικό Μουσείο της πόλης που βρίσκεται εντός της Ιεράς Μονής, μεταφέρθηκαν τμήματα των αμφίων του (επιγονάτιο και πόλοι ωμοφορίου), τα οποία στην ανακομιδή βρέθηκαν σε καλή κατάσταση.

    Η παράδοση αποτμημάτων των ιερών λειψάνων του
Αγίου Αρσενίου απο τον Πατριάρχη Μόσχας Αλέξιο
στον μακαριστό Μητροπολίτη Ελασσώνας κ.κ. ΒΑΣΙΛΕΙΟ.

Στις 8 Ιουνίου του 2006 ο Πατριάρχης Μόσχας και πασών των Ρωσιών κ.κ. ΑΛΕΞΙΟΣ γιόρτασε την επέτειο της ενθρόνισής Του και κατά την πατριαρχική λειτουργία στον ιερό Ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην Μόσχα, παρέδωσε στον μακαριστό Μητροπολίτη Ελασσώνας κ.κ. ΒΑΣΙΛΕΙΟ, τμήματα των ιερών λειψάνων του Αγίου Αρσενίου.

Στις 17 Ιουνίου του 2006 έγινε στην Ελασσώνα η επίσημη υποδοχή των ιερών λειψάνων, με την παρουσία του Μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρού ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, του εκπροσώπου του Πατριάρχου Μόσχας, Αρχιεπισκόπου Βλαδιμήρ και Σούσδαλ κ.κ. ΕΥΛΟΓΙΟΥ, πλειάδας Ιεραρχών της Ελλαδικής Εκκλησίας, του κλήρου και του λαού της επαρχίας. 

 

Τα ιερά λείψανα τοποθετήθηκαν στον νεόδμητο ιερό Ναό, πού είναι αφιερωμένος στον άγιο Αρσένιο Αρχιεπίσκοπο Ελασσώνος, σε ειδικά διαμορφωμένο προσκυνητάρι ενώ απότμημα λειψάνων του υπάρχει και στον Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Τ.Κ. Καλογριανών, γενέτειρα του Αγίου Αρσενίου.

 

Η μνήμη του Αγίου Αρσενίου, Αρχιεπισκόπου Ελασσώνος που είναι και Πολιούχος της πόλης, τιμάται στις 13 Απριλίου ενώ στην Ελασσώνα τιμάται ιδιαίτερα στις 8 Μαίου.

Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΩΤΙΣΣΑΣ.

Φυλάσσεται στην ομώνυμη Ιερά Μονή της Παναγίας Ολυμπιώτισσας στην Ελασσόνα.

Η Ιερά Μονή της Παναγίας Ολυμπιώτισσας
πηγή

Η ονομασία «Παναγία Ολυμπιώτισσα» οφείλεται στο γεγονός ότι η εικόνα προέρχεται από κάποιο παλιό μοναστήρι της Καρυάς Ολύμπου που όταν αυτό διαλύθηκε, η εικόνα μεταφέρθηκε στη μονή της Ελασσόνας. 

Δεν γνωρίζουμε την ημερομηνία αυτής της μεταφοράς διότι χάθηκαν τα παλιά ιστορικά στοιχεία κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, όπως αναφέρεται σε ένα χειρόγραφο της μονής, όμως από το ίδιο χειρόγραφο προκύπτει ότι σύμφωνα με την προφορική παράδοση παλαιότερων πατέρων της μονής η μεταφορά έγινε κατά τους βυζαντινούς χρόνους και συνδέεται μάλιστα με ένα θρύλο, σύμφωνα με τον οποίο, μετά τη διάλυση της μονής της Καρυάς, η εικόνα της Παναγίας με θαυματουργικό τρόπο ξεκίνησε για να έρθει μόνη της στη μονή της Ελασσόνας. 

Λεπτομέρεια της εικόνας που έχει διαστάσεις 0,66 x 0,58 εκατοστά
και την πέτρα σφηνωμένη επάνω της

Τη νύχτα, ένας βοσκός είδε να βγαίνει ένα περίεργο φως από σωρό αγρίων χόρτων της περιοχής.

Επειδή φοβήθηκε, έριξε μια πέτρα προς το μέρος από όπου έρχονταν το φως. Ευθύς αμέσως ένιωσε να παραλύει το χέρι του και τρομαγμένος έτρεξε στην Καρυά και διηγήθηκε το γεγονός στους συγχωριανούς του.

Την επόμενη μέρα πήγαν όλοι μαζί στο σημείο εκείνο και, αφού έψαξαν, βρήκαν την εικόνα της Παναγίας στην οποία ήταν σφηνωμένη η μικρή πέτρα που είχε πετάξει ο βοσκός. Αμέσως ο βοσκός μετανόησε και το χέρι του έγινε καλά, και οι κάτοικοι της Καρυάς με λιτανεία μετέφεραν την εικόνα στη μονή της Ελασσόνας όπου βρίσκεται και τιμάται μέχρι σήμερα.

Οι κάτοικοι του τόπου θέλοντας να εκφράσουν τις ευχαριστίες τους για την βοήθεια της Παναγίας στην απελευθέρωση της πόλης το 1912, κάθε χρόνο στις 5 Οκτωβρίου (παραμονή της επετείου της απελευθέρωσης) συνοδεύουν σε πομπή λιτανείας την ιερή και θαυματουργή εικόνα από την μονή έως τον  Μητροπολιτικό Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου στο κέντρο της πόλης.

Η Εικόνα έχει διαστάσεις 66 Χ 58 εκατοστά και καλύπτεται με μία ασημένια επένδυση που και αυτή είναι επίσης εικονογραφημένη, ενώ χωρίς αυτήν οι διαστάσεις της εικόνας είναι μόνο 11 Χ 7 εκατοστά.

Είναι ζωγραφισμένη πάνω σε ξύλο ενώ παριστάνεται όρθια χωρίς το θείο βρέφος, με σταυρωμένα τα χέρια σε στάση προσευχής και επάνω στην εικόνα υπάρχει η συντομογραφία «Μήτηρ Θεού» που παραπέμπει στην τεχνοτροπία των βυζαντινών χρόνων, ενώ σε εμφανές σημείο υπάρχει και η μικρή πέτρα σφηνωμένη. 

Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος Σπαρμού Ολύμπου, Ελασσόνα.

πηγή

Βρίσκεται στην νοτιοδυτική πλευρά του Ολύμπου σε υψόμετρο 1000 μέτρων στη θέση που είναι γνωστή με το όνομα «Σκαμνιώτικες Μαγούλες», απέχει 28 χιλιόμετρα από την Ελασσόνα και 65 χιλιόμετρα από τη Λάρισα. 

Άποψη της Μονής
πηγή

Η χρονολογία ίδρυσης της Μονής της Αγίας Τριάδος του Σπαρμού τοποθετείται περίπου στα μέσα του 16ου αιώνα, την εποχή της πρώιμης τουρκοκρατίας. 

Αυτό μας μαρτυρεί άλλωστε και μία επιγραφή που υπάρχει στο καθολικό της Μονής και που αναφέρει την ανακαίνισή της το 1633 αλλά επίσης και του βιβλίου της προθέσεως που επιβεβαιώνει ότι η Μονή Σπαρμού λειτουργούσε το 1602.

Η Μονή πήρε το όνομά της από το βυζαντινό οικισμό «Σφαρημό», στον οποίο υπήρξε παλαιό μετόχι της Μονής και έφτασε σε εμάς στα νεώτερα χρόνια με το όνομα Σπαρμός, έχει σχήμα ορθογώνιο και περιβάλλεται από ένα υψηλό περίβολο αλλά και διώροφα κελιά.

Άποψη της Μονής

Το συγκρότημα της Μονής Σπαρμού περιλαμβάνει το καθολικό, τον ξενώνα (μετόχι) εντός του οποίου βρίσκονται τα παρεκκλήσια του Αγίου Χαραλάμπους και του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, την φιάλη αγιασμού και την εξωτερική στεγασμένη πηγή - κρήνη της Μονής. 

Επίσης σε μικρή απόσταση από την Μονή και βορειοανατολικά από αυτήν, βρίσκεται το κοιμητηριακό παρεκκλήσι της Μονής, των Αγίων Πάντων.

Ένα χιλιόμετρο πριν τη Μονή βρίσκεται και το παρεκκλήσι της Αγίας Κυριακής ή του Αγίου Μεθοδίου ενώ στο κέντρο του κτιριακού συγκροτήματος βρίσκεται το καθολικό που έχει μήκος 23 μέτρων, η στέγη του είναι κεραμοσκεπής, είναι αφιερωμένο στην Παναγία και στην Αγία Τριάδα. 

Άποψη της Μονής σε φωτογραφία του 1985
πηγή

Η είσοδος του Καθολικού της Μονής σε φωτογραφία του 1985
πηγή

Η είσοδος της Μονής

Το καθολικό της Μονής είναι ένας μονόχωρος και ορθογώνιος ναός, λιθόκτιστος και που αποτελείται από 4 μέρη: τον νάρθηκα, τη λιτή, τον κυρίως ναό αλλά και το ιερό βήμα. 

Στεγάζεται, εξωτερικά, με μία δίκλινη  και κεραμοσκεπή στέγη, η οποία έχει προστεθεί μεταγενέστερα διότι καλύπτει το άνω τμήμα των τοιχογραφιών και εσωτερικά με μία ξύλινη υπέροχη και επίπεδη οροφή η οποία σχηματίζει διάφορα φατνώματα με λεπτούς πήχεις. 

Περιγραφές που αντλούμαι από τις διάφορες πηγές των αρχών του 19ου αιώνα αναφέρουν πως ο ναός είχε θόλο. 

Λογικά ο θόλος αυτός καταστράφηκε αργότερα χωρίς να είμαστε σε θέση βέβαια να γνωρίζουμε τις συνθήκες αλλά και το ακριβές έτος της καταστροφής αυτής. 

Στο υπέρθυρο της δυτικής εισόδου, στο νάρθηκα και εσωτερικά, υπάρχει μία κτητορική επιγραφή, αναφερόμενη στην ανακαίνιση καθώς και στην τοιχογράφηση του καθολικού που έγινε το έτος 1633 και ακολουθεί το συνηθισμένο εικονογραφικό πρόγραμμα της εποχής, δηλαδή στον κυρίως ναό οι τοιχογραφίες χωρίζονται σε 4 ζώνες, εκτός από τη δυτική πλευρά όπου υπάρχουν 3 ζώνες. 

Η κτητορική επιγραφή, αναφερόμενη στην ανακαίνιση και τοιχογράφηση του καθολικού το 1633. 

Η εντυπωσιακή ξύλινη επίπεδη οροφή του καθολικού 

Στην κάτω ζώνη της δυτικής πλευράς παρουσιάζονται μορφές αγίων ενώ στο πάνω διάζωμα της ίδιας πλευράς ιστορούνται παραστάσεις από τη ζωή της Θεοτόκου (Γέννηση, Εισόδια και Κοίμηση). 

Στις υπόλοιπες πλευρές του ναού εικονίζονται ολόσωμες μορφές στρατιωτικών αγίων, μαρτύρων και ιατρών Αναργύρων. 

Σε υψηλότερο γεωγραφικό διάζωμα ιστορούνται μάρτυρες σε «στηθαία» μορφή και σε κυκλικό περίγραμμα, το οποίο διακλαδώνεται με πλούσια διακόσμηση, επίσης παραστάσεις από τη ζωή του κυρίου, από τον Ευαγγελισμό ως την Ανάληψη και την Πεντηκοστή. 

Στην κόγχη του Ιερού Βήματος είναι αγιογραφημένη η πλατυτέρα, η θεία μετάληψη και οι ιεράρχες. Στη λιτή εικονίζονται τοιχογραφίες ασκητών πατέρων και στην επάνω ζώνη παραστάσεις με μαρτύρια αγίων και των αποστόλων. 

Εντύπωση προκαλεί η παράσταση της «Κρίσεως» η οποία καταλαμβάνει όλη την ανατολική πλευρά του μεσότοιχου που χωρίζει τη λιτή από τον κυρίως ναό ενώ οι ζωγράφοι που φιλοτέχνησαν τις τοιχογραφίες σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή είναι ο Γεώργιος και ο ιερέας Ιωάννης.

Άποψη των τοιχογραφιών
πηγή

Άποψη των τοιχογραφιών
πηγή

Άποψη του Καθολικού

Από μία επιγραφή πληροφορούμαστε ότι η Μονή Σπαρμού υπαγότανε στην επισκοπή Πέτρας και Σαγοδανίας της οποίας αρχιεπίσκοπος ήτανε το 1633 ο Ιερεμίας. 

Η Μονή της Αγίας Τριάδας του Σπαρμού τον 18ο αιώνα γνώρισε πολύ μεγάλη πνευματική αλλά και οικονομική ακμή καθώς και σπουδαία αλλά σημαντική ανάπτυξη. 

Η πνευματική της ακμή συνδέεται με την γενικότερη πνευματική άνθηση του Ελληνισμού στα τέλη του 18ου αιώνα καθώς και τις αρχές 19ου με την ύπαρξη μιας πολύ σπουδαίας βιβλιοθήκης η οποία περιελάμβανε σημαντικούς θεολογικούς τίτλους, χειρόγραφους κώδικες, έργα μαθηματικών και γεωμετρίας αλλά και μυθολογίας καθώς και αρχαίων ελληνικών γραμμάτων. 

Όλα τα παραπάνω έγγραφα βρίσκονται σήμερα στη Μονή της Ολυμπιώτισσας της Ελασσόνας. 

Από τους χειρόγραφους κώδικες ο πιο σημαντικός είναι αυτός που περιέχει ένα πλήθος ιστορικών πληροφοριών για τα έτη 1602 – 1877 και που η σύνταξή του κώδικα αυτού ξεκίνησε το 1800 και συνεχίστηκε μέχρι και το 1877. 

Η Μονή αποτέλεσε κέντρο γραμμάτων και εκπαίδευσης πολλών ιερωμένων, λόγιων και διδασκάλων μεταξύ αυτών και του Ιωνά Σπαρμιώτη του Δανιήλ εκ της Τσαριτσάνης, του Γερμανού Σπαρμιώτη και του Γερμανού Κρητικού. 

Η αδελφότητα που αποτελούνταν από 150 μοναχούς και προσωπικό καλλιέργησε και την βιβλιοδετική τέχνη και ασχολήθηκε με την αντιγραφή και την έκδοση κειμένων. 

Απόδειξη της οικονομικής ακμής είναι η ύπαρξη μεγάλης κινητής και ακίνητης περιουσίας (μετόχια της Μονής) και η οικονομική ενίσχυση της Σχολής της Τσαριτσάνης. 

Άποψη του εσωτερικού του ναού
πηγή

Η Μονή του Σπαρμού επίσης συνέβαλε και πολύ αποφασιστικά στην οικονομική ενίσχυση της Οικονόμειου Σχολής της Τσαριτσάνης. 

Στο μοναστήρι σήμερα υπάρχουν λείψανα πολλών αγίων, όπως του Τιμίου Προδρόμου, του Αγίου Λαζάρου, του Αγίου Χαραλάμπους, του Αγίου Παντελεήμονος, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Νεκταρίου κ.ά. 

Σημαντικές για την Μονή, ήτανε οι επισκέψεις σε αυτήν του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου το 2009, του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χριστοδούλου το 2004 και του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Κάρολου Παπούλια το 2007.

Οι Άγιοι Νικόλαος αριστερά και Άγιος Αθανάσιος δεξιά.
Άποψη των τοιχογραφιών

Για να φθάσει εκεί ο επισκέπτης με το αυτοκίνητο, διερχόμενος από την Ελασσόνα, ακολουθεί τον δρόμο προς Κοζάνη και έπειτα τον δρόμο προς Κατερίνη, όπου στρίβει δεξιά προς τα χωριά Ολυμπιάδα και Σπαρμός.

Κοντά βρίσκεται και το Χιονοδρομικό Κέντρο του  Ολύμπου.

Η Μονή είναι επισκέψιμη και πανηγυρίζει την ημέρα του Αγίου Πνεύματος όπου γεμίζει από προσκυνητές.

Διαθέτει τέσσερα παρεκκλήσια, τα οποία η μονή πανηγυρίζει στις αντίστοιχες εορτές: Των Αγίων Πάντων, της Αγίας Ζώνης της Παναγίας (31 Αυγούστου), του Τιμίου Προδρόμου (23 Σεπτεμβρίου και του Αγίου Χαραλάμπους (10 Φεβρουαρίου).

Στη Μονή σήμερα είναι εγκατεστημένη ανδρική μοναστική αδελφότητα 4 μοναχών με Ηγούμενο τον  Αρχιμανδρίτη Νικάνωρα Παπανικολάου. 

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι τα μέλη της τετραμελούς αδελφότητας ανήκουν στην ίδια οικογένεια κατά κόσμον, που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του μακαριστού μητροπολίτου Ελασσόνας κ. Βασιλείου, του οποίου ο τάφος βρίσκεται στη μονή. 

Τηλέφωνο Μονής: (+30) 24930 61811