Ιερά Μονή Παναγίας Ελεούσης, Νησάκι Ιωαννίνων.

Βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τις μονές Φιλανθρωπηνών και Ντίλιου, στη δυτική πλευρά του νησιού των Ιωαννίνων, κοντά στην όχθη της λίμνης Παμβώτιδας. 

Άποψη της Μονής από την λίμνη

To νησί των Ιωαννίνων στη λίμνη Παμβώτιδα είναι μαζί με τον Άγιο Αχίλλειο Πρεσπών τα δύο νησιά σε λίμνη που κατοικούνται  σήμερα, στην Ελλάδα.

Αυτό, είναι που τα κάνει μοναδικά, καθώς έχουν αναπτυχθεί σε ένα διαφορετικό φυσικό περιβάλλον που έχει συνδεθεί με την ιστορία κάθε τόπου αλλά και τον πολιτισμό του.

Το νησάκι, βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της λίμνης, με έκταση 200 στρέμματα, μέγιστο ύψος 59 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της λίμνης, 800 μέτρα μήκος και πλάτος 500 μέτρα, ενώ ο πληθυσμός του δεν ξεπερνά τους 250 κατοίκους. 

Ο οικισμός βρίσκεται στο βόρειο άκρο του νησιού αποτελείται από 110 περίπου σπίτια και είναι επίσημα ανακηρυγμένος παραδοσιακός οικισμός καθώς χτίστηκε ακολουθώντας την παραδοσιακή ηπειρώτικη αρχιτεκτονική με τις χαρακτηριστικές στέγες από σχιστόλιθο. 

Άποψη της Μονής

Άποψη της Μονής

Άποψη της εισόδου της Μονής

Στην δυτική του πλευρά το νησί είναι βαλτώδης ενώ το υπόλοιπο τμήμα του είναι βραχώδες και δασωμένο στο μεγαλύτερο μέρος του.

Ο οικισμός δημιουργήθηκε τον 17ο αιώνα και σύμφωνα με την παράδοση των κατοίκων που δεν είναι επιβεβαιωμένη σήμερα, οι πρώτοι κάτοικοι προέρχονταν από την Μάνη.

Οι πρώτες ιστορικές όμως αναφορές για το νησί ξεκινούν τον 13ο αιώνα, όταν ιδρύθηκαν τα πρώτα μοναστήρια, αρχικά η Μονή του Αγίου Νικολάου των Φιλανθρωπινών, ενώ την ίδια περίοδο ιδρύθηκε και η Μονή του Αγίου Νικολάου Ντίλιου ή Στρατηγοπούλου. 

Στη μικρή έκταση αυτή του νησιού κατά τον 16ο αιώνα η μοναστική κοινότητα γνώρισε πολύ μεγάλες δόξες και στις ήδη υπάρχουσες τότε μονές προστέθηκαν η Μονή του Αγίου Νικολάου Mεθοδίου, που μετονομάστηκε αργότερα σε Αγία Ελεούσα καθώς και η Μονή του Προδρόμου.

Τον 17ο αιώνα ιδρύθηκαν επίσης άλλες τρεις μονές, η Μονή του Αγίου Παντελεήμονα, η Mονή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα καθώς επίσης και η Μονή του Προφήτη Ηλία, χτισμένη στην κορυφή του νησιού.

Η εικόνα της Παναγίας Ελεούσας

Αρχικά το μοναστήρι της Παναγίας Ελεούσας, ήταν αφιερωμένο στον Άγιο Νικόλαο των Ανέμων και έφερε την προσωνυμία των πλούσιων οικογενειών εμπόρων των Ιωαννίνων, που το ευεργέτησαν, δηλαδή «των Μεθοδάτων» ή «των Γκιουμάτων».

Για το χρόνο ίδρυσης της Movής δεν σώζονται μαρτυρίες, όμως ήδη τον 16ο αιώνα υφίσταται και μετονομάστηκε σε Παναγία Ελεούσα λόγω της μεταφοράς στη μονή της θαυματουργής εικόνας της Θεοτόκου. 

Η εικόνα της Παναγίας Ελεούσας, πριν από την άλωση των Ιωαννίνων από τους Τούρκους το 1431, βρισκόταν στη Μονή της Αγίας Παρασκευής μέσα στο Κάστρο των Ιωαννίνων (στη θέση της σημερινής Νομαρχίας). 

Όταν η Μονή μετατράπηκε σε τζαμί, η εικόνα χάθηκε αλλά κατόπιν ενός οράματος κάποια μοναχή Παρθενία την εντόπισε και την μετέφερε στη Μονή, το 1548 και έκτοτε η Μονή ονομάστηκε Μονής της Ελεούσας.

Άποψη του εσωτερικού του Ναού

Στην εικόνα αυτή, παρίστανται η Παναγία ως Βρεφοκρατούσα τον Χριστό, γέρνοντας τρυφερά το κεφάλι της προς το πρόσωπο του υιού της κατά τον τύπο της βέβαια, της εικόνας της Παναγίας Γλυκοφιλούσας.

Το καθολικό της Μονής Ελεούσας, χτίστηκε κατά τις αρχές του 16ου αιώνα στον αρχιτεκτονικό τύπο της μονόχωρης, θολοσκέπαστης βασιλικής, με μία τρίπλευρη αψίδα ανατολικά. 

Στη βόρεια πλευρά υπήρχε παράλληλος ορθογώνιος χώρος (πλευρικός νάρθηκας) που στεγαζόταν με ημικυκλική κάμαρα, σήμερα όμως ο χώρος αυτός έχει σχεδόν καταστραφεί και ότι απέμεινε έχει ενσωματωθεί στο συγκρότημα των νεότερων κελιών, που εφάπτονται στη βορειοανατολική πλευρά του ναού.

Η Πλατυτέρα στην Κόγχη του Ιερού Βήματος

Άποψη του Ιερού Βήματος

Η Κτητορική επιγραφή με τους Κτήτορες εκατέρωθεν
από αυτήν, πάνω από την δυτική θύρα του νάρθηκα.

Η σημερινή μορφή του καθολικού οφείλεται στις εργασίες που έγιναν μεταξύ των ετών 1724 - 1748 από τον ηγούμενο Νικηφόρο με τη συνδρομή των μοναχών Δωρόθεου και Γερασίμου οι οποίοι εικονίζονται στον νάρθηκα και που αναφέρονται και σε επιγραφή πάνω από την δυτική θύρα του νάρθηκα.

Εκείνο το διάστημα, για λόγους προφανώς ευρυχωρίας του Καθολικού, κατεδαφίστηκε ο δυτικός τοίχος, και ο ναός ενώθηκε με τον νάρθηκα ενώ ένας νέος τετραγωνικός νάρθηκας προστέθηκε δυτικά. 

Παράλληλα ο βόρειος και ο νότιος τοίχος του ενώθηκαν με τον περιβολότοιχο της μονής, με αποτέλεσμα να υπάρξει δυτικά και ένας μικρός εξωνάρθηκας.

Ο Άγιος Νικόλαος, τοιχογραφία στο Καθολικό της Μονής

Άποψη των τοιχογραφιών του Καθολικού.

Αντίστοιχος χώρος χτίστηκε και στο δυτικό μέρος του πλευρικού νάρθηκα.

Σήμερα η πρόσβαση στο ναό γίνεται από τη βόρεια πλευρά του εξωνάρθηκα, που προστατεύεται από χαμηλό χαγιάτι.

Τον 19ο αιώνα επί ηγουμενίας Αββακούμ η Μονή γνώρισε ιδιαίτερη και σημαντική άνθηση ενώ οι ηγούμενοι της Μονής, φέρουν τον τίτλο «Ελεούσης και Σωτήρος», καθώς το 1822, η γειτονική Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος πυρπολήθηκε στη διάρκεια της πολιορκίας του Αλή πασά από το σουλτάνο.

Το 1872, ιδρύθηκε ιερατική σχολή σε έκταση της Μονής Μεταμορφώσεως και λειτούργησε ως το 1922 ενώ κατά τα έτη 1924 - 1929 λειτουργούσε στα κελιά της Μονής, Ιεροδιδασκαλείο με δαπάνες του ελληνικού κράτους.

Οι τοιχογραφίες του καθολικού ανήκουν σε τρεις περιόδους: 

Στην πρώτη φάση, εντάσσονται οι τοιχογραφίες του Ιερού Βήματος και του κυρίως ναού, οι οποίες χρονολογούνται τον 16ο αιώνα και είναι έργο των αδελφών ζωγράφων Κονταρή, εκπροσώπων της λεγόμενης Σχολής «της Βορειοδυτικής Ελλάδος».

Η Κρίση του Πιλάτου
Αποψη των τοιχογραφιών

Τα κύρια θέματα σε αυτή τη φάση αγιογράφησης είναι χωρισμένα σε τέσσερις διαφορετικές ζώνες και εικονίζουν φυτικά διάκοσμα, ολόσωμους Αγίους, σκηνές από τη ζωή του Χριστού. 

Εντυπωσιάζει βέβαια η σκηνή του έφιππου Πιλάτου και της συνοδείας του, ένα αγαπητό θέμα των ζωγράφων της βορειοδυτικής Ελλάδας. 

Χαρακτηριστικά, επίσης, είναι και τα έκτυπα εγκόλπια, η ανάγλυφη μορφή του Χριστού Εμμανουήλ που φέρουν στο στήθος, οι ολόσωμοι Άγιοι, τεχνοτροπία που βρίσκουμε και στις τοιχογραφίες των Μονών των Φιλανθρωπηνών και του Στρατηγόπουλου.

Στη δεύτερη φάση, ανήκουν οι τοιχογραφίες του δυτικού τμήματος του σημερινού κυρίως ναού, οι οποίες χρονολογούνται μετά τα μέσα του 18ου αιώνα και αναπαριστούν σκηνές από τον Ακάθιστο Ύμνο και το βίο της Παναγίας.

Φορητές εικόνας από την Μονή Ελεούσας.

Αριστερά η Παναγία Οδηγήτρια με σκηνές από τον Ακάθιστο Ύμνο του 1ου μισού του 17ου αιώνα
και δεξιά η Παναγία Βρεφοκρατούσα του 1783

Φορητή εικόνα του Αγίου Νικολάου με τρείς σκηνές από
τα θαύματά του, περίπου το 1500 και σε διάσταση
92 Χ 62 εκατοστά.

Στην τρίτη φάση, εντάσσονται οι τοιχογραφίες του σημερινού νάρθηκα, έργο του ζωγράφου Αναστάσιου από το Καπέσοβο Ζαγορίου που χρονολογούνται το 1759 με κύρια θέματα διάφορες σκηνές από την Παλιά Διαθήκη και τη ζωή του Αγίου Νικολάου.

Η μονή διαθέτει εξαιρετική συλλογή εικόνων και ανάμεσά τους ξεχωρίζει η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Ελεούσας - Γλυκοφιλούσας, που χρονολογείται γύρω στο 1500, της οποίας σώζεται και η αργυρή επένδυση, έργο του Καλαρρυτινού αργυροχόου Διαμαντή. 

Σπουδαίες επίσης είναι και οι εικόνες της ένθρονης Βρεφοκρατούσας Παναγίας, Ο Ασπασμός του Πέτρου και Παύλου, της Παναγίας Οδηγήτριας με σκηνές του Ακαθίστου ύμνου αλλά και του Αγίου Νικολάου με 3 σκηνές από τα θαύματά του.

Η εικόνα του Αγίου Νικολάου πιθανότατα είναι ζωγραφισμένη από τον κορυφαίο κρητικό ζωγράφο, Ανδρέα Ρίτζου.

Ο εικονογραφικός τύπος του Αγίου Νικολάου, αναγνωρίζεται σε έργα αποδιδόμενα στον Ανδρέα Ρίτζου, όπως στις εικόνες του Αγίου Νικολάου στο Μπάρι της Ιταλίας καθώς και στην Μονή Γωνιάς Κισσάμου στην Κρήτη.

Εκτός από το καθολικό, μέσα στο ψηλό πέτρινο περίβολο υπάρχει και το εντυπωσιακό συγκρότημα των κελιών που σήμερα είναι αναστηλωμένο και που σε αυτό πρόκειται να φιλοξενηθεί το εκκλησιαστικό Μουσείο της Μητρόπολης Ιωαννίνων, όπου θα εκτεθούν και οι εικόνες από τις υπόλοιπες μονές του νησιού.

Η Μονή σήμερα είναι ανδρική και διαθέτει πέντε μοναχούς.

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 26510 21986.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΑ ΠΕΤΡΟΥ, ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ.

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κλειστών, στην Φυλή της Αττικής.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Άγιος Πέτρος, Aρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας.
Τοιχογραφία τού τέλους τού 13ου αιώνα στην
Ιερά Μονή Παναγίας Ολυμπιώτισσας στην Ελασσόνα
πηγή

Ο Άγιος Πέτρος εξελέγη Αρχιεπίσκοπος το 299 και ήτανε ο 17ος Πατριάρχης Αλεξανδρείας, ενώ διαδέχτηκε τον αρχιεπίσκοπο Αλεξανδρείας Θεωνά και ποίμανε την Εκκλησία της Αλεξανδρείας κατά την περίοδο των διωγμών του Διοκλητιανού και Μαξιμίνου. 

Το 306 συνεκάλεσε Σύνοδο στη Λυκόπολη της Αιγύπτου, η οποία καταδίκασε τον επίσκοπο Μελίτιο, της Λυκοπόλεως. 

Ο Μελίτιος ήταν συνδεσμώτης του Πέτρου, ακολουθούσε απέναντι στους πεπτωκότες κατά τους διωγμούς αυστηρή στάση και με αντικανονικές πράξεις επεδίωκε να υποκαταστήσει τον Πέτρο, επειδή ήταν πιο επιεικής.

Ο Πέτρος αρνήθηκε το βάπτισμα των Μελιτιανών και έγραψε από τη φυλακή επιστολή με την οποία καθόριζε τον επιεική τρόπο αποδοχής των πεπτωκότων και απέτρεψε τον εθελοντικό (εισπηδητικό) μαρτύριο. 

Είκοσι χρόνια μετά η Α' Οικουμενική Σύνοδος υιοθέτησε τη βασική θέση του Πέτρου, μειώνοντας τα τέσσερα έτη τιμωρίας που πρότεινε για όσους Χριστιανούς είχαν θυσιάσει στα είδωλα χωρίς ιδιαίτερες πιέσεις.

Η λειψανοθήκη του, 1744, κλειστή.

Το όραμα τού Αγίου Ιερομάρτυρος Πέτρου Αλεξανδρείας

Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους 1547 μ.Χ. 

στην Ιερά Μονή  Διονυσίου Αγίου Όρους, 

έργο τού αγιογράφου Τζώρτζη (Ζώρζη) Φουκά

πηγή

Ο Πέτρος όμως καταγγέλθηκε από το Μελέτιο στον Αυτοκράτορα Μαξιμιανό Γαλέριο, καταδιώχθηκε και πριν συλληφθεί από τον έπαρχο Αλεξανδρείας, κάλεσε τους αρχιερείς του, Αχίλλα και Αλέξανδρο και τους ζήτησε να τον διαδεχθούν

Ο Πέτρος για να μη αντιληφθεί τη σύλληψη του ο χριστιανικός λαός, που ήταν συγκεντρωμένος μπροστά στην πόρτα του, βγήκε και παραδόθηκε στους στρατιώτες από μια τρύπα, που ανοίχτηκε στο πίσω μέρος του σπιτιού του. 

Το γεγονός της φυλάκισης του Πέτρου, πληροφορήθηκε ο νεαρός ιερέας Άρειος, ο οποίος είχε αφοριστεί από τον Άγιο, διότι δίδασκε ότι το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, δηλαδή ο Υιός, δεν είναι Θεός, αλλά τέλειο κτίσμα του Θεού. 

Ο Άρειος θεώρησε κατάλληλη την ευκαιρία και έστειλε ιερείς και διακόνους να μεσιτεύσουν στον Άγιο για να άρει τον αφορισμό και ως φιλεύσπλαχνος, να του δώσει συγχώρηση. 

Ο Άγιος όμως, επειδή γνώριζε τις πονηριές του Αρείου και ήταν βέβαιος ότι αυτός δεν είχε μετανοήσει στα αλήθεια και έμενε στην κακοδοξία του, δεν του έδωσε τη συγχώρηση που ζητούσε και απέπεμψε τους απεσταλμένους του ιερείς και διακόνους, λέγοντάς τους: «Ο Άρειος ας εί­ναι αφορισμένος και χωρισμένος από τη δόξα του Χριστού, και στην παρούσα ζωή και στην αιώνια». 

Όραμα του Αγίου Πέτρου της Αλεξάνδρειας.
Τοιχογραφία (Fresco) τού 1527 στήν Μονή 

Αγίου Νικολάου Αναπαυσά στα Μετέωρα,
έργο τού αγιογράφου Θεοφάνη τού Κρητός.

πηγή

Είπε μάλιστα σε αυτούς ότι είδε σε όνειρο τον Κύριο ως νεογέννητο παιδί να αστράφτει περισσότερο από τον ήλιο και να φορά ένα χιτώ­να, που ήταν σχισμένος από το κεφάλι μέχρι τα πόδια. 

Από τον ίδιο τον Κύριο δε, που στο όραμά του είχε το σχήμα ενός παιδιού νεογνού, έμαθε ότι εκείνος που του διέρρηξε (έσχισε) το χιτώνα ήταν ο Άρειος. 

Συμπληρώνοντας είπε σε αυτούς ότι, το όραμα αυτό υποδηλώνει τη διαίρεση και το χωρισμό του Υιού από τον Πατέρα και όλες τις άλλες κακοδοξίες του Αρείου.

Οι Ρωμαίοι τον πήραν από τον τόπο φυλάκισης και τον πήγαν κρυφά στον τόπο της θανατικής εκτέλεσης, όπου τον αποκεφάλισαν στις 25 Νοεμβρίου του 311 αφού ποίμανε την Εκκλησία της Αλεξάνδρειας 12 δημιουργικά χρόνια.

Όλα τα έργα του είναι χαμένα και ότι ξέρουμε για αυτά είναι μόνο κάποιοι τίτλοι από αποσπάσματα και κοπτικές μεταφράσεις, όπως από κάποιο σύγγραμμα του «περὶ θεότητας» διασώθηκαν μερικά κομμάτια ενώ σώζονται επίσης Κανόνες από τη συγγραφή του «περὶ Μετανοίας», που έγραψε όταν οδηγούσε στην επιστροφή χριστιανούς, που κατά τους διωγμούς δεν μπόρεσαν να μείνουν σταθεροί στην πίστη. 

Ο Άγιος Πέτρος, τιμάται ως άγιος από την Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία, την Ορθόδοξη Εκκλησία και την Καθολική Εκκλησία.

Η μνήμη του τιμάται στις 24 Νοεμβρίου.

Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ.

Η εκκλησία της Παναγίας της Φανερωμένης βρίσκεται στο 1^ο χιλιόμετρο του δρόμου από την Αίγινα προς την Αγία Μαρίνα (οδός Φανερωμένης) και σήμερα αποτελεί μετόχι της Παναγίας Χρυσολεόντισσας.

Η  κεντρική είσοδος στον χώρο της εκκλησίας

Βρίσκεται μέσα σε μία κατακόμβη που χρονολογείται τον 13^ο αιώνα και απαρτίζεται στην ουσία, από τρεις διαφορετικές εκκλησίες. 

Η κεντρική, η εξωτερική εκκλησία η οποία δεν λειτούργησε ποτέ και δύο μικρότερα εκκλησάκια υπογείως στη λεγόμενη «κατακόμβη», αφιερωμένα το ένα στην Αιγινήτισσα  Αγία Αθανασία και το άλλο στην Παναγία, την Φανερωμένη που είναι το σημείο εύρεσης της Θαυματουργής εικόνας.

Η παράδοση αναφέρει διάφορες εκδοχές  για την εύρεση της εικόνας που είναι του τύπου της Δεομένης και χρονολογείται τον 17ο αιώνα, μία αναφέρει ότι η εικόνα βρέθηκε επειδή ένα άλογο παραπάτησε και έπεσε σε έναν λάκκο που  οδηγούσε στη σπηλιά όπου υπήρχε η εικόνα. 

Η είσοδος στην κατακόμβη

Μία άλλη αναφέρει ότι ένας μοναχός είδε στον ύπνο του την Παναγία που του υπέδειξε το μέρος που βρισκόταν η εικόνα, ενώ μια  τρίτη έχει να κάνει με έναν γεωργό που οργώνοντας το χωράφι, είδε στο συγκεκριμένο σημείο να βγαίνει φως. 

Τέλος μία άλλη παράδοση αναφέρει πως η Παναγία έσβηνε το καντήλι της και φανερωνόταν στη γερόντισσα που υπηρετούσε επί χρόνια εκεί ως νεωκόρος να πάει να το ανάψει. 

Άγνωστη επίσης παραμένει και η πτυχή εκείνη της ιστορίας που συνδέει το χώρο της Φανερωμένης με τα νεότερα χρόνια της Ελληνικής Ιστορίας. 

Η διώροφη κατοικία που υπάρχει μέσα στο χώρο, της Φανερωμένης, σύμφωνα με την ιστορικό Γωγώ Κουλικούρδη, είναι από τις παλαιότερες της Αίγινας και χρησιμοποιείτο ως κατοικία του επισκόπου Αιγίνης Σαμουήλ.

Η εκκλησία στην κατακόμβη που είναι αφιερωμένη
στην Αγία Αθανασία την Αιγινήτισσσα

Στο χώρο επίσης φιλοξενήθηκαν και παιδιά που απελευθερώθηκαν από την Αλεξάνδρεια, έως να τελειώσει το Ορφανοτροφείο.

Ακόμη ώς το 1828 ήταν και αποθήκη εφοδίων, που έστελνε για τον αγώνα η Φιλελληνική επιτροπή. 

Στα 1829 με 1830 ο ιερομόναχος Παρθένιος Παντελάκης  Οικονόμου – Λογιωτατίδης ή σύμφωνα με άλλους ο Άνθιμος Γεωργάκης Οικονόμου Λογιωτατίδης είδε στον ύπνο του μία γυναίκα.

Αυτή τον καθοδήγησε να σκάψει σε ένα σημείο στο πατρογονικό του χωράφι, αυτός έσκαψε και ανακάλυψε μια υπόγεια διπλή εκκλησία αλλά και μία σπηλιά που εκεί βρήκε την εικόνα της Παναγίας που από τότε ονομάστηκε «Φανερωμένη».

Η εκκλησία στην Κατακόμβη που είναι αφιερωμένη
στην Παναγία Φανερωμένη

Ο χώρος με έξοδα του Παρθενίου καθαρίστηκε και άρχισε να λειτουργείται ενώ η παράδοση αναφέρει ότι ο Σπυρίδων Λογιωτατίδης μετά την εύρεση της εικόνας, άρχισε να κτίζει με δικά του έξοδα μια μεγαλύτερη εκκλησία πάνω από την υπόγεια. 

Στις 28 Νοεμβρίου του 1848 ταξιδεύοντας, όμως, προς Πειραιά πνίγηκε με το καΐκι που τον μετέφερε, το έργο έμεινε μισοτελειωμένο και ο πατέρας του Γεωργάκης Λογιωτατίδης χάρισε το κτήμα μαζί με την εκκλησία, στη Παναγία Χρυσολεόντισσα ενώ μία άλλη εκδοχή θέλει να μην έχει ολοκληρωθεί το κτίσιμο της εκκλησίας, από φόβο μήπως υποχωρήσει το έδαφος από το βάρος και καταστραφεί ο υπόγειος ναός.

Η Φανερωμένη παραμένει σήμερα ένα από τα πιο αγαπημένα προσκυνήματα της Αίγινας, όπου κάθε χρόνο στις 23 Αυγούστου συγκεντρώνει εκατοντάδες προσκυνητών.

Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΜΑΚΡΥΜΑΛΛΗΣ.

Φυλάσσεται στην ομώνυμη Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μακρυμάλλης στα Ψαχνά της Εύβοιας.

Το προσκυνητάρι της θαυματουργής εικόνας
της Παναγίας Μακρυμάλλης

Η Ιερή Μονή Μακρυμάλλης Παναγίας Θεοτόκου, βρίσκεται 7 χιλιόμετρα βόρεια από τα Ψαχνά Ευβοίας, κοντά στον οικισμό της Μακρυμάλλης σε υψόμετρο 290 μέτρων και απέχει περίπου 20 χιλιόμετρα απο την Χαλκίδα. 

Λόγω των πολλών καταστροφών που υπέστη από διαφόρους κατακτητές, δεν έχουν σωθεί γραπτές μαρτυρίες για τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της για αυτό και όσα γνωρίζουμε για εκείνη την περίοδο είναι μόνο μέσω των προφορικών παραδόσεων.

Σχετικά με το όνομα την μονής υπάρχουν αρκετές εκδοχές, σύμφωνα με μία από αυτές, Μακρυμάλλης λεγόταν ο πρώτος της Ηγούμενος, ενώ σύμφωνα με μια άλλη, η ονομασία προερχόταν από μια εικόνα της Παναγίας όπου εικονιζόταν με μακριά μαλλιά, άλλωστε στα αρχεία της μονής αναφέρεται ότι τα ιερά σκεύη ανήκουν στην «Παναγία τη Μακρυμάλλισσα». 

Η επικρατέστερη όμως εκδοχή για την ονομασία της Μονής, μιλάει για δύο αδέλφια τσοπάνηδες της περιοχής που κάθε βράδυ έβλεπαν ένα υπέρλαμπρο φως πίσω από ένα βράχο, και απέναντι από τις στάνες τους. 

Όταν πήγαν εκεί απορημένοι να δούνε τι συμβαίνει, βρήκανε την μικροσκοπική εικόνα της Παναγίας και στην αρχή έχτισαν ένα πρόχειρο προσκυνητάρι στις καλύβες τους, ενώ αργότερα απαρνήθηκαν τα εγκόσμια, έγιναν μοναχοί και έχτισαν την μονή γύρω στον 12ο αιώνα και η μονή πήρε το όνομά της επειδή τα αδέρφια αυτά είχαν μακριά μαλλιά. 

ΤΑ ΛΕΙΨΑΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΑ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΧΑΤΖΗ ΤΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΥ.

Φυλάσσονται, πλήν της Τιμίας Κάρας του που δεν βρέθηκε, στον Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Βαρειάς Μυτιλήνης. 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Ο Άγιος Θεόδωρος ο Χατζής
πηγή

Ο Άγιος Θεόδωρος ο Χατζής, γεννήθηκε στους Πύργους Θερμής της Λέσβου και έζησε τον 18ο αιώνα, κατά τους χρόνους της τουρκοκρατίας. 

Στον οικισμό των «Κάτω Πύργων», δίπλα στον επαρχιακό δρόμο, πίσω από μία παλιά, πέτρινη βρύση, υπάρχουν γκρεμισμένα τείχη ενός πυργόσπιτου, που οι πέτρες του μεταφέρθηκαν επί γερμανικής κατοχής στον Καρά - τεπέ της Μυτιλήνης για να χτιστούν σπίτια. 

Σε αυτό το παλαιό πυργόσπιτο γεννήθηκε ο Άγιος Θεόδωρος ο οποίος ήτανε παντρεμένος και είχε δύο παιδιά. 

Σύμφωνα με τοπική παράδοση των Παμφίλων (γειτονικού χωριού των Πύργων Θερμής) ο Άγιος Θεόδωρος διέμενε κάποιο διάστημα σε πυργόσπιτο στην περιοχή «Βουναράκι», στη θέση του οποίου υπάρχει σήμερα η κατοικία του Θεοδώρου Πετρέλλη και ενδέχεται αυτό να ήταν το σπίτι που κρυβόταν ο Άγιος πριν συλληφθεί απ’ τους Τούρκους, δηλαδή το σπίτι του εκ Παμφίλων Μητροπολίτη Δράμας.

Ο τάφος του Αγίου Θεοδώρου του Χατζή, στο εξωκλήσι
του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στον «Μόθωνα»
της Μυτιλήνης.
πηγή

Σήμερα υπάρχει ένα μεγάλο εξωκλήσι του Αγίου Θεοδώρου στην Δράμα και ο μεγάλος αριθμός ανδρών με το όνομα Θεόδωρος στην γύρω περιοχή των Παμφίλων οφείλετε σύμφωνα με την παράδοση στον Νεομάρτυρα Θεόδωρο.

Ο Άγιος εργαζόταν ως υποδηματοποιός διατηρώντας εργαστήρι επί της κεντρικής αγοράς της Μυτιλήνης, στο Μπας - φανάρι (σήμερα το πρώην μαγαζί του Αγίου Θεοδώρου είναι στη γωνία των οδών Αιγαίου και Ερμού 110). 

Κάποτε βρέθηκε σε κατάσταση οργής και άγνωστο γιατί έγινε Μωαμεθανός, όμως, συναισθάνθηκε το αμάρτημα του και πήγε στο Άγιον Όρος που εκεί έζησε αρκετό χρονικό διάστημα, κοινώνησε των αχράντων μυστηρίων και προετοιμάστηκε για το μαρτύριο.

 Ιερό λείψανο του Νεομάρτυρα Θεοδώρου
του Μυτιληναίου
πηγή

Γύρισε στη Μυτιλήνη, παρουσιάστηκε στον κριτή, ομολόγησε τον Χριστό και δήλωσε ότι η μουσουλμανική θρησκεία είναι ψεύτικη. 

Ο κριτής αμέσως αποφάσισε, να θανατωθεί με αγχόνη και τον παρέδωσε στον Ναζίρ Ομέρ Αγά, που προσπάθησε με κολακείες και υποσχέσεις να τον μεταπείσει. 

Ο Άγιος όμως αρνήθηκε και μετά από πολύ φρικτά βασανιστήρια, οδηγήθηκε στη Θέση Παρμάκ - Καπού, όπου αφού φίλησε το σχοινί της αγχόνης, προσευχήθηκε στον Θεό και απαγχονίστηκε στις 30 Ιανουαρίου, ημέρα εορτασμού των Τριών Ιεραρχών, του 1785.

Το τίμιο λείψανο του ρίχτηκε στη θάλασσα, αλλά εκβράστηκε στα νότια της πόλης της Μυτιλήνης, όπου οι Χριστιανοί το περισυνέλλεξαν και το ενταφίασαν χωρίς να αφήσουν ίχνη τάφου, κάτω από το δάπεδο του παρακείμενου εξωκλησιού του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου στην τοποθεσία Μόθωνας, αποκρύπτοντας το ιερό λείψανο από τους Τούρκους.

Εκεί έμεινε ενταφιασμένος 183 χρόνια, μέχρι την 4η Σεπτεμβρίου του 1967, που βρέθηκαν τα Άγια λείψανά του, όταν ο ΕΟΤ έκανε εργασίες ανακαίνισης της μονής. Είναι χαρακτηριστικό το απόσπασμα πρακτικού της Επιτροπής Εύρεσης του τάφου και των λειψάνων του Αγίου Θεοδώρου του Μυτηλιναίου, που αποτελούνταν από το Μητροπολίτη Μυτιλήνης Ιάκωβο, τον αντιεισαγγελέα Μυτιλήνης Κων. Σαγιαξή, τον διοικητή Χωρ/κής Λέσβου Ηλία Πετρόπουλο, το Δ/ντή Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου Ιωάν. Χατζηιωάννου τον εφημέριο του Ι. Ναού Βαρειάς π. Παύλο Καραγιώργη και τον επιστάτη των εργασιών Ευάγγελο Αψόκαρδο. «...Η Επιτροπή αποφαίνεται ότι τα ευρεθέντα οστά πρέπει να ανήκουν εις τον εντός του παρεκκλησίου ενταφιασθέντα νεομάρτυρα Θεόδωρον τον Μυτιληναίον, μαρτυρήσαντα υπέρ της τότε διωκόμενης ορθοδόξου χριστιανικής θρησκείας και της τότε δούλης ελληνικής πατρίδος, την 30ην Ιανουαρίου του έτους 1784 δι' απαγχονισμού, εις την θέσιν της πόλεως Μυτιλήνης «Παρμάκ Καπί».

Άλλωστε υπήρχε και η σημαντική μαρτυρία του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη στο βιβλίον του «Το νέον Μαρτυρολόγιον» που εκδόθηκε στην Βενετία το 1799, όπου στην σελίδα 248, μνημονεύει «ότι ο Άγιος ετάφη εις τον ναόν του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου έξω εις τον «Μόθωνα» κατά το 1784.

Η μνήμη του Τιμάται στις 30 Ιανουαρίου αλλά και στις 4 Σεπτεμβρίου, η μνήμη της Εύρεσης των Τιμίων λειψάνων του.

ΤΟ ΑΦΘΑΡΤΟ ΣΚΗΝΩΜΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΛΟΜΟΝΗΣ.

Φυλάσσεται στο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

 

Άγιοι Επτά Μακκαβαίοι, η μητέρα τους Σολομονή και ο 

διδάσκαλός τους Ελεάζαρος.

Τοιχογραφία των ετών 1316 - 1318 στην Εκκλησία του 

Αγίου Γεωργίου στο Staro Ναγκορίτσανε 

(Staro Ναγκορίτσανε, Staro Nagoričino) των Σκοπίων,

από  τους Αγιογράφους Μιχαήλ Αστραπά και τον Ευτύχιο.

πηγή 

Η Αγία Σολομονή έζησε το 168 π.Χ. την εποχή που η Ιουδαία βρισκόταν κάτω από την εξουσία του Βασιλιά της Συρίας Αντίοχου του Επιφανούς και είχε εφτά παιδιά (Ἀβείμ, Ἀντωνίος, Γουρίας, Ἐλεάζαρος, Εὐσεβωνᾶς, Ἀχείμ καί Μάρκελλος. 

Ο Αντίοχος για να εξευτελίσει τους Ιουδαίους, τους μάζεψε μπροστά του και τους ανάγκασε να φάνε κρέατα χοιρινά και ειδωλόθυτα (που θυσιάστηκαν στα είδωλα), τα οποία ήταν απαγορευμένα από τον Ιουδαϊκό νόμο, ως ακάθαρτα. 

Μεταξύ των συγκεντρωμένων Ιουδαίων ήταν και ένας γέροντας 90 χρονών, ο Ελεάζαρος τον οποίο με πολλούς τρόπους προσπαθούσε να πείσει ο Αντίοχος να φάει τα απαγορευμένα κρέατα. 

Αυτός αρνήθηκε και έτσι διέταξε να τον γυμνώσουν και να τον μαστιγώσουν ενώ στο τέλος τον έριξαν στη φωτιά και τον έκαψαν ενώ ο Αντίοχος θυμωμένος που δεν κατάφερε να λυγίσει τον γέροντα Ελεάζαρο, διέταξε να του φέρουν τους εφτά Μακκαβαίους αδελφούς μαζί με τη μητέρα τους Σολομονή. 

Άγιοι Επτά Μακκαβαίοι, η μητέρα τους Σολομονή και ο 
Ελεάζαρος ενώπιον τού βασιλιά της Συρίας Αντίοχου.
Βυζαντινή Μικρογραφία (Μινιατούρα) τού 10ου αιώνα.
πηγή 

Εμπνεόμενα από τη θυσία του γέροντα διδασκάλου τους, τα επτά αδέλφια κράτησαν την ίδια γενναία στάση απέναντι στο βασιλιά.

Στην αρχή ο Αντίοχος προσπάθησε να τους κολακεύσει με διάφορα εγκώμια για τη νιότη τους. 

Τους είπε μάλιστα ότι αν έτρωγαν από τα ειδωλόθυτα που τους πρόσφερε, θα απολάμβαναν πολύ μεγάλες τιμές, και φυσικά θα τους έσωζε από το θάνατο. 

Οι επτά αδελφοί όμως απάντησαν στον Αντίοχο: «χαλεπώτερον γὰρ αὐτοῦ τοῦ θανάτου νομίζομεν εἶναι σοῦ τὸν ἐπὶ τὴ παρανομῶ σωτηρία ἠμῶν ἔλεον», δηλαδή, είναι περισσότερο επιβλαβής και απ' αυτόν το θάνατο, νομίζουμε, η συμπάθειά σου για την παράνομη σωτηρία μας.

Εξοργισμένος τότε ο Αντίοχος, με τροχούς, φωτιά και ακόντια, έναν - έναν τους σκότωσε όλους ενώ όταν είδε αυτό η μητέρα τους Σολομονή, ρίχτηκε μόνη της στη φωτιά και έτσι όλοι μαζί πήραν το στεφάνι του μαρτυρίου.

Η Αγία Σολομονή ρίχθηκε μόνη της στήν πυρά, μετά τόν θάνατο των παιδιών της και έτσι ανήκει στους λεγόμενους "Αυτόκλητους Μάρτυρες" και η μνήμη της, μαζί με των Αγίων επτά Μακκαβαίων και του Ελεάζαρου, τιμάται στις 1 Αυγούστου.