Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος Αρετίου, Λασίθι, Κρήτη

πηγή

Βρίσκεται σε υψόμετρο 530 μέτρων βόρεια και κοντά στο χωριό Καρύδι, σε μια ξηρή και απομονωμένη περιοχή της επαρχίας Μιραμπέλου στο Λασίθι. 

 

Η είσοδος στην Μονή
πηγή

Χτίστηκε γύρω στο 1600 όταν ο ευγενής τιμαριούχος Μάρκος Παπαδόπουλος αφιέρωσε σε αυτήν αγρούς 40 μουζουριών. 

Μαζί με τη γειτονική μονή Καρδαμούτζας αποτελούσαν τις σημαντικότερες μονές της περιοχής που στην περιφέρειά της βρίσκονται τα περισσότερα μοναστήρια από κάθε άλλο μέρος στην Κρήτη. 

Έξω από το μοναστήρι σώζονται δύο καλντερίμια, το ένα καταλήγει στην κοντινή και εξίσου ισχυρή μονή της Καρδαμούτσας, ενώ το άλλο αποτελεί το τελευταίο τμήμα του δρόμου που συνέδεε το Αρέτι με το Καρύδι και τα άλλα χωριά ενώ η γη γύρω από τη μονή είναι χωρισμένη σε πεζούλες και παλιά καλλιεργούνταν εντατικά. 

Άποψη του εσωτερικού περιβόλου της Μονής
πηγή

Σήμερα, τριγύρω υπάρχουν διάφοροι κήποι και μεγάλα κυπαρίσσια, με το έδαφος να είναι πετρώδες. 

Ως προς την ονομασία της μονής, οι μελετητές της με το ζήτημα αυτό έχουν διατυπώσει διάφορες εκδοχές.

Κατά τον Λογαριαστάκη, η ονομασία της Μονής οφείλεται στην πρόωρα αποβιώσασα αδελφή του κτήτορος Μάρκου Παπαδόπουλου, Αρετή.

Κατά τον Γ. Κουρμούλη, η μονή έλαβε το όνομα από τον κτήτορα της ή και τον πρώτο οικιστή, ενώ κατά τον Σπανάκη η μονή πήρε το όνομα της από το γνωστό και διαδεδομένο κατά την Ενετοκρατία, όνομα Αρέτης.

Άποψη της Μονής

Από μακριά το μοναστήρι θυμίζει μία μικρή πόλη με φρούριο, καθώς μέρος του είναι περιτειχισμένο από τείχος. 

Ανήκει στην πεντάδα των πιο σημαντικών κτιριακά μονών στην Κρήτη και η είσοδος σε αυτό γίνεται μέσω στοάς, που οδηγεί στις μεγάλες θολωτές αποθήκες, το στάβλο και την πύλη της εσωτερικής αυλής. 

Στον κυρίως περίβολο εσωκλείονται δεξαμενές και τα περισσότερα ενδιαιτήματα ενώ στις διώροφες πτέρυγες βρίσκονται τα κελιά, το μαγειρείο, το αρτοποιείο, η τράπεζα, οι αποθήκες, το σιδηρουργείο και άλλες εγκαταστάσεις. 

Το καθολικό της Μονής

Εκτός του κλειστού περιβόλου βρίσκονται δύο μεγάλες ανοιχτές δεξαμενές, το ελαιοτριβείο, το τυροκομείο και 12 αιωνόβια κυπαρίσσια που συμβολίζουν τους 12 Αποστόλους. 

Η αρχιτεκτονική της Μονής προσαρμόστηκε στο κεκλιμένο προς τα ανατολικά έδαφος, ενώ η τοιχοδομία φέρει κυρίως βορινά εξωτερικά ανοίγματα.

Το καθολικό της μονής είναι αφιερωμένο στην Αγία Τριάδα και βρίσκεται στο κέντρο του περιβόλου. 

Είναι ναός μονόχωρος καμαροσκέπαστος με οξυκόρυφη καμάρα και λιθανάγλυφο θύρωμα ενώ διασώζει σπάνιες εικόνες της Κρητικής Σχολής, του 17ου αιώνα, με σημαντικότερες την Αγία Τριάδα, την Κυρία των Αγγέλων και την Πεντηκοστή, που φιλοτεχνήθηκαν από το χέρι του ίδιου ανώνυμου όμως ζωγράφου. 

Το κωδωνοστάσιο, κατασκευασμένο από πελεκητή πέτρα, φέρει καμπάνα με επιγραφή 1618 και έχει δυτική είσοδο με οξυκόρυφο ανακουφιστικό τόξο διπλής καμπυλότητας, που απολήγει σε σπείρες στις κάτω άκρες και στέφεται με ανθέμιο. 

Ο  ναός του Αγίου Λαζάρου, ο μοναδικός στην Κρήτη

Με βάση τα μορφολογικά του χαρακτηριστικά ο ναός θα μπορούσε να χρονολογηθεί στα τέλη του 16ου ή τις αρχές του 17ου αιώνα οικοδομήθηκε δηλαδή συγχρόνως ή λίγο μετά την ίδρυση του μοναστηριού. 

Στον περίβολο βρίσκεται και δεύτερος ναός της Βενετοκρατίας, ο Άγιος Λάζαρος, με κοιμητηριακό χαρακτήρα και είναι μονόχωρος καμαροσκέπαστος με επίσης λιθανάγλυφο θύρωμα. 

Τέλος, πρόσφατα εγκαινιάστηκε μέσα σε ένα πολύ μικρό δωμάτιο της μονής και ο ναΐσκος του Οσίου Μακαρίου του Αιγυπτίου. 

Σχετικά με την ίδρυση της Μονής υπάρχει ο παρακάτω μύθος: Στα μέσα της Ενετοκρατίας στην Κρήτη οι σχέσεις με τους κατακτητές είχαν ομαλοποιηθεί κάπως. 

Ένας κάτοικος της περιοχής που εργάζονταν σε κάποιο από τα Ενετικά λιμάνια, έμαθε τα Ιταλικά, κάνοντας έτσι πολλούς φίλους Ενετούς και ένας από αυτούς τον κάλεσε στην Βενετία στον γάμο της κόρης του κι εκεί άκουσε μια παρέα Ενετών να συζητούν για τον τόπο του. 

Άποψη του τέμπλου του καθολικού της Μονής
πηγή

Μη γνωρίζοντας αυτοί ότι μιλάει την γλώσσα τους, μιλούσαν άνετα και κατέστρωναν ένα σχέδιο να πάνε στην περιοχή εκείνη και να ξεθάψουν ένα θησαυρό που ήταν κρυμμένος, λέγοντας ότι ο θησαυρός έχει κατάρα και όποιος τραβήξει το καπάκι από το καζάνι που είναι μέσα οι λίρες θα πεθάνει. 

Ο Κρητικός τα είχε ακούσει όλα και γνωρίζοντας την περιοχή που ήταν κρυμμένος ο θησαυρός, πήγε πρώτος, βρήκε το καζάνι και έδεσε το καπάκι του καζανιού σε ένα γάιδαρο. 

Όταν το κακομοίρικο ζώο περπάτησε και ξέσυρε το καπάκι από το καζάνι, έπεσε νεκρό και έτσι ο ίδιος έγινε πολύ πλούσιος ενώ σε ένδειξη ευγνωμοσύνης στον θεό, έκτισε τη μονή μέσα σε αυτό το πετρώδες και άγονο μέρος.

Το αρχονταρίκι της Μονής
πηγή

Από το έτος 1596 μέχρι και το 1866 οι γραπτές αναφορές που αφορούν στη μονή Αρετίου είναι πολυπληθείς.

Αφορούν σε συναλλαγές με άλλα μοναστήρια, αφιερώσεις, αγοραπωλησίες και ενοικιάσεις χωραφιών, δάνεια, κληρονομικές διευθετήσεις, συμμετοχή σε διαιτησίες της μονής και των μοναχών της. 

Εκτός από τον πρώτο και δεύτερο ηγούμενο της Αρετίου, Ιωσήφ Τζε και Γερμανό Συναδηνό, στα χρόνια της Βενετοκρατίας γνωστοί από τα συμβόλαια είναι ο κελλάρης της μονής Γεράσιμος Σκλήτζας που αναφέρεται τα έτη 1621 και 1639, ο δάσκαλος μοναχός Κοσμάς Βαρτζάγγης που εμφανίζεται ως αγιογράφος το 1614 και το 1623 και άλλοι καλόγεροι, όπως ο Ιωαννίκιος Χασάνης, ο Μακάριος Στρουμπούλης και ο Διακομής Πεδιώτης από το Αμπραμοχώρι.

Φορητές εικόνες της Μονής
πηγή

Λιθόγλυπτο της Μονής
πηγή

Στην απογραφή του 1635 δηλώθηκαν από την μονή μεγάλες εκτάσεις, τεράστια εισοδήματα καθώς και τέσσερα μοναστήρια ως μετόχια, συνολικά όμως επτά μοναστήρια πέρασαν τα χρόνια της Βενετοκρατίας στη δικαιοδοσία της μονής Αρετίου. 

Ο Αρχάγγελος στο Λούμα, ο Άγιος Αντώνιος και ο Προφήτης Ηλίας στο Καρύδι, ο Άγιος Αντώνιος στο Σύρμεσο, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος στο Σκουρά, η Κυραπολίτισσα στον κάμπο της Φουρνής και η Αγία Φωτεινή στις Καρές.

Την Οθωμανική περίοδο η μονή Αρετίου ακμάζει και κατά καιρούς αποτελεί έδρα της επισκοπής Πέτρας ενώ μετά την επανάσταση του 1821 οι Τούρκοι του Χουμεριάκου το λεηλάτησαν και το πυρπόλησαν, καταστρέφοντας κειμήλια, έπιπλα και τη βιβλιοθήκη που περιείχε έγγραφα και βιβλία από τα χρόνια της Βενετοκρατίας. 

Άποψη του εσωτερικού περιβόλου της Μονής
πηγή

Η μονή ανακαινίστηκε το 1844 και λειτούργησε με μικρό αριθμό μοναχών, ενώ το 1991 άρχισε η προσπάθεια αναστήλωσης της.

Στην επανάσταση του 1878 οι ενοικιαστές των κτημάτων της Μονής παρέδιδαν τρόφιμα και άλλα προϊόντα στους επαναστάτες καί στους πρόσφυγες. 

Το 1881 - 1882 έγινε εκτεταμένη συντήρηση στα κτήρια της Μονής όμως «ἐσυλήθη καί κατεστράφη»  πάλι το 1940 από τα στρατεύματα κατοχής και το 1955 - 56 επανιδρύεται. Η Μονή Αρετίου ήταν ερειπωμένη για πολλά χρόνια, όμως από το 1991 με συνεχής προσπάθειες από την 13η εφορεία βυζαντινών αρχαιοτήτων, σήμερα έχει αναστηλωθεί. 

Στη μονή μπορείτε να φτάσετε από ένα χωματόδρομο από το Καρύδι ή το Βάλτο από τα οποία απέχει αντίστοιχα 2 και 5 χιλιόμετρα. 

Στην Μονή υπάρχει ανδρική μοναχική αδελφότητα με ηγούμενο τον αρχιμανδρίτη Ευμένιο Κοκολινάκη.

Τηλέφωνο Μονής: (+30) 28410 32120

Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βουλκάνου, Μεσσηνία

Βρίσκεται στον Δήμο Μεσσήνης, βόρεια της Καλαμάτας και αρκετά κοντά στον Μελιγαλά, στη συμβολή των ορέων της Ιθώμης και της Εύας (Ἁγίου Βασιλείου) και ενδιάμεσα στα χωριά Αρχαία Μεσσήνη (Μαυρομμάτι) και Βαλύρα του Δήμου Ιθώμης.

παλαιά Μονή Βουλκάνου ή Μονή Παναγίας "Κορυφής"
ή της Παναγίας "Επανωκαστριτίσσης"

Υψώνεται τεράστιο, επιβλητικό, μεγαλοπρεπές και ιδρύθηκε το 17ο αιώνα. 

Το όνομά του "Βουλκάνος" και παλαιότερα "Βουρκάνο", "Δορκάνο" ή και "Βουλκάνη", το οφείλει κατά πάσα πιθανότητα σε βυζαντινό άρχοντα ή αξιωματούχο ή ακόμη και κτήτορα, στον οποίο ανήκε η ευρύτερη περιοχή γύρω από το όρος Ιθώμη.

Πρόδρομος βέβαια, αυτού του σημαντικού και μεγαλοπρεπές μοναστηριού της Μεσσηνίας είναι η Μονή της Παναγίας της "Κορυφής" ή της Παναγίας "Επανωκαστριτίσσης", ή σήμερα όπως ονομάζεται απο τους κατοίκους, "Καθολικόν" και που βρίσκεται στην κορυφή του όρους Ιθώμη, εκεί που άλλοτε υπήρχε η Ακρόπολις της Αρχαίας Μεσσήνης.

Η παλαιά Μονή Βουλκάνου το 1935
πηγή

Υπάρχει παράδοση ότι η Μονή της Κορυφής κτίστηκε στις αρχές του 8ου αιώνα, γύρω στο 725 από εικονολάτρες Μοναχούς, εκεί όπου βρέθηκε η σεπτή Εικόνα τη Παναγίας, κρεμασμένης σ' ένα πουρνάρι και με τη συντροφιά ενός αναμμένου καντηλιού αλλά και άλλη παράδοση, που αναφέρει ότι κτίτοράς της είναι ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος (1282 - 1328) χωρίς όμως και οι δύο να επιβεβαιώνονται ιστορικά. 

Ο Ναός της παλαιάς μονής είναι τρίκλιτη θολωτή βασιλική, σήμερα δίκλιτη, μέ πολλές μεταγενέστερες παρεμβάσεις και έχει κτισθεί επάνω στο χώρο του ειδωλολατρικού ναού του "Ιθωμάτα" Δία αφού χρησιμοποίησαν ογκόλιθους απ΄αυτόν. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τοιχογραφίες του Ναού που έχουν ζωγραφηθεί από τους Ναυπλιώτες αδελφούς Δημήτριο και Γεώργιο Μόσχου, ονομαστούς αγιογράφους το 1608. 

Κάρτ Ποστάλ της Μονής Βουλκάνου του 1887

Άποψη της Μονής

Στη συμβολή της μεσημβρινής με τη δυτική πτέρυγα των κελλιών του μοναστηρίου υπάρχει το βυζαντινό Φωτάναμα, πού ήταν ειδικός χώρος με εστία φωτιάς και πεζούλια γύρω απ" αυτή, στα οποία κάθονταν οι μοναχοί και ζεσταίνονταν κατά το χειμώνα. 

Για την ιστορία αναφέρεται, ότι Φωτανάματα στην Εκκλησία της Ελλάδος υπάρχουν 11 συνολικά. 

Το μοναστήρι της Κορυφής εγκατέλειψαν οι Πατέρες το έτος 1625 λόγω του αβάσταχτου ψύχους των χειμερινών μηνών αλλά και της δυσκολίας των προσκυνητών να φτάσουν σ’ αυτό κι έτσι αναζήτησαν τόπο νοτιότερα και τον βρήκαν στο σημερινό χώρο του νέου μοναστηριού αφού τον αγόρασαν από τον πατέρα του Τούρκου αγά της Ανδρούσης αντί 10.500 γροσίων. 

Η θαυματουργή Εικόνα της Παναγίας Βουλκανιώτισσας.
Φέρει επιγραφή "Η Οδηγήτρια η επονομαζομένη τω όρει Βουλκάνω"

Στον αγορασθέντα τόπο βρήκαν μια πηγή ύδατος, τη γνωστή έως και σήμερα "Μάνα του νερού" κι έναν διώροφο πύργο, πού έγινε η αρχή του νέου μοναστηριού αφού συνέχεια αυτού έκτισαν το σημερινό επιβλητικό συγκρότητα με τα χαγιάτια και τις καμάρες. 

Ο Ναός της νέας κάτω μονής ανεγέρθη το 1701 και είναι Βυζαντινού ρυθμού σταυροειδής μετά τρούλλου. Τιμάται στο Γενέσιον της Υπεραγίας Θεοτόκου καθ’ όσον ο Ναός της παλαιάς μονής τιμάται στην Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου, πού αποτελεί την κεντρική πανήγυρη και των δύο μοναστηριών. 

Παλλάδιο και θησαυρός του μοναστηριού είναι η θαυματουργός Εικόνα της Παναγίας της Βουλκανιώτισσας, πού φέρει την επιγραφή "Η Οδηγήτρια η επονομαζομένη τω όρει Βουλκάνω". 

Στο μοναστήρι ακόμη φυλάσσονται Ιερά Λείψανα πολλών Αγίων της Εκκλησίας μας, μεταξύ των οποίων του Αγίου Νεομάρτυρος Ιωάννου του Μονεμβασιώτου, του Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου και του Καλαματιανού Αγίου Ηλία του Αρδούνη. 

πηγή

πηγή

πηγή

Άποψη της Μονής

Στη πλούσια βιβλιοθήκη του υπάρχουν παλαιά αλλά και νέα βιβλία, ιδιόχειρα συγγράμματα, Τουρκικά έγγραφα καθώς και 4 Σιγίλια των κατά καιρούς Πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως, που αναγνωρίζουν ή επικυρώνουν τα προνόμιά του. 

Ιδιαίτερη προσοχή και λατρευτικό ενδιαφέρον από μέρους του ευσεβούς λαού ελκύουν οι εορτές και πανηγύρεις της μονής. 

Τον Δεκαπενταύγουστο με τη μεταφορά της Εικόνας της Παναγίας στο θρόνο Της, στο μοναστήρι της Κορυφής και την έναρξη των εορταστικών ιερών ακολουθιών και τη νύκτα της 19ης προς 20ήν Σεπτεμβρίου με την Κάθοδο της Βουλκανιώτισσας στην πόλη της Μεσσήνης, σε ανάμνηση θαυματουργικής επεμβάσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου, όταν φοβερή επιδημία πανούκλας είχε απλωθεί σε όλη σχεδόν τη Μεσσηνία και είχε σκορπίσει το θάνατο και τη δυστυχία γύρω στα 1755 και τότε πρωτολιτανεύτηκε η Αγία Εικόνα Της. 

Αυτή τη νύχτα, χιλιάδες άνθρωποι οδοιπορούν και ανάμεσά τους και πολλά νέα παιδιά, συνοδεύοντας τη Βουλκανιώτισσα Κυρά της Μεσσήνης και διανύοντας μία απόσταση 20 περίπου χιλιομέτρων με πεζοπορία.  

Η Κάθοδος αυτή της εικόνας ξεκινά στις 2 το πρωί από το μοναστήρι του Βουλκάνου και καταλήγει στη "Μαυροματέϊκη Παναγίτσα" γύρω στις 7.30 το πρωί της 20ης Σεπτεμβρίου. 

Η επίσημη υποδοχή της Εικόνας της Παναγίας Βουλκανιώτισσας γίνεται στις 9.30 π.μ. στο εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής, παρά την είσοδο της Μεσσήνης, από τον Μητροπολίτη Μεσσηνίας, τις αρχές του τόπου και αρκετά μεγάλο πλήθος λαού.  

Πάνδημη επίσης είναι και η Λιτανεία της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας Βουλκανιώτισσας στους κεντρικούς δρόμους της πόλεως της Καλαμάτας για να καταλήξει στο Βουλκανιώτικο Μετόχι της Πανηγυρίστρας, όπου και εναποτίθεται η Ιερά Εικόνα. 

Εκεί ακολουθεί ένα οκταήμερο προσκύνημα μέχρι της 28ης Σεπτεμβρίου. 

Την 5η απογευματινή ώρα αυτής της ημέρας ξεκινά η άνοδος της θαυματουργής Εικόνας για το μοναστήρι της, πρώτα με λιτάνευσή της εντός της Μεσσήνης και στη συνέχεια με πορεία προς το μοναστήρι του Βουλκάνου, όπου καταλήγει τη 12η νυχτερινή.

Η παλαιά Μονή Βουλκάνου το 1935
πηγή

Η νέα Μονή Βουλκάνου το 1935
πηγή

Η νέα Μονή Βουλκάνου το 1935
πηγή

Άποψη της Μονής

Αμέσως με την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 στην Πελοπόννησο το μοναστήρι του Βουλκάνου ζει έντονα και δραματικά τον παλμό του απελευθερωτικού αγώνα. 

Προσφέρει απλόχερα τις υπηρεσίες του προκειμένου να γίνει πραγματικότητα το όραμα της εθνικής παλιγγενεσίας. 

Σε ξεχωριστό φάκελο του αρχείου των αγωνιστών, καταγράφονται με την παραμικρή λεπτομέρεια όλα τα χρηματικά ποσά καθώς και οι διάφορες άλλες πολύτιμες υπηρεσίες που προσέφερε το μοναστήρι του Βουλκάνο για την διατροφή και την ενίσχυση όλων των επαναστατικών ελληνικών στρατευμάτων που περνούσαν από εκεί.

Άποψη της Μονής

πηγή

Το 1822 οι μοναχοί έδωσαν στην ερανική επιτροπή του αγώνα την οποία αποτελούσαν ο Γ. Δαρειώτης και ο μοναχός Άνθιμος Βουλκανιώτης σκεύη αξίας 3.600 γροσίων. 

Το 1823 επίσης δόθηκαν στον έπαρχο Μεσσήνης Πάγκαλο, διάφορα είδη αξίας 2.250 γροσίων. 

Στις 26 Μαΐου του ίδιου έτους η Μονή του Βουλκάνου χορήγησε στην Πελοποννησιακή Γερουσία χρεωστική ομολογία 8.000 γροσίων για την κάλυψη διαφόρων αναγκών του πολέμου η οποία όμως ποτέ δεν εξοφλήθηκε. 

Πέρα όμως από την υλική συνδρομή, το μοναστήρι του Βουλκάνου βοήθησε και πολύ ενεργά τον ιερό απελευθερωτικό αγώνα. Ο Βουλκανιώτης ιερομόναχος Ιωσήφ πολέμησε γενναία με το καριοφίλι του τους Τούρκους παίρνοντας μέρος σε πολλές μάχες. 

Λειψανοθήκη από την Μονή Βουλκάνου
πηγή

Ο Ιωσήφ επέζησε του αγώνα και μετά την απελευθέρωση γύρισε στο μοναστήρι όπου και πέθανε το 1861 σε ηλικία 90 χρονών. 

Επίσης ο Αγάπιος Σπηλιωτόπουλος ο οποίος διετέλεσε και διάκος του Παλαιού Πατρών Γερμανού, πήρε ενεργό μέρος στον αγώνα και πρόσφερε πολύτιμες υπηρεσίες στην υπόθεση της Λευτεριάς. 

Στα 1825 το καταστροφικό πέρασμα του Ιμπραήμ Πασά από τη Μεσσηνία ήταν ιδιαίτερα εφιαλτικό και για το Βουλκάνο εξ αιτίας της συμμετοχής του στον αγώνα του 1821. 

Οι μοναχοί προκειμένου να γλυτώσουν από την καταστροφική μανία των Τουρκο - Αιγυπτίων αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το μοναστήρι παίρνοντας μαζί τους μόνο ότι μπορούσαν για να το διαφυλάξουν, άλλοι κατέφυγαν στη Μάνη ενώ άλλοι έφθασαν μέχρι και την Ζάκυνθο όπου υπήρχε ασφάλεια.

Η Μονή Βουλκάνου υπήρξε ανέκαθεν ανδρική, ποτέ δεν σταμάτησε η λειτουργία της και σήμερα αποτελεί το μοναδικό ανδρώο Κοινόβιο της Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας με 11 μοναχούς και με Ηγούμενο τον Αρχιμανδρίτη Πανάρετο ενώ Πρόσφατα εντάχθηκε σε πρόγραμμα του Υπουργείου Πολιτισμού για έργα αναστήλωσης στη μονή.

Τηλέφωνο Μονής: (+30) 27240 42458.

Ιερό Προσκύνημα Αγίου Ιωάννη του Ρώσου, Προκόπι Εύβοιας

πηγή

Στον ναό του Αγίου Ιωάννη Ρώσου, φυλάσσεται σε λάρνακα το ολόσωμο, άφθαρτο και σεπτό σκήνωμά του, στο Προκόπι της Εύβοιας, ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα, όχι μόνο της Εύβοιας αλλά και ολόκληρου του Ελληνισμού. 

Το Σκήνωμα του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου.
πηγή

Μέχρι το 1924 το άφθαρτο, ολόσωμο και σεπτό λείψανο του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου φυλασσόταν στον ιερό ναό του Αγίου Μεγάλου Βασιλείου στο χωριό Προκόπι της Μικράς Ασίας. 

Στην αναγκαστική ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας το 1924, οι χριστιανοί κάτοικοι του Προκοπίου, πήρανε μαζί τους το ιερό άφθαρτο σκήνωμα του Αγίου και το μετέφεραν στο νέο Προκόπι της Ευβοίας τον Οκτώβριο του 1924 με το πλοίο «Βασίλειος Δεστούνης» και που έμελλε το νέο Προκόπι στην Εύβοια, να γίνει η νέα τους πατρίδα. 

Το 1930 άρχισε να χτίζεται ο μεγαλοπρεπής αυτός ιερός ναός προς τιμήν του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου, ο οποίος ολοκληρώθηκε το 1951 και εκ τότε λειτουργεί έως και σήμερα ως προσκυνηματικός Ναός. 

Το πλοίο «Βασίλειος Δεστούνης».

πηγή

Το Σκήνωμα του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου.
πηγή

Ο 'Αγιος Ιωάννης γεννήθηκε στη Ουκρανία της νότιας Ρωσίας το 1690, επί βασιλείας  Μεγάλου Πέτρου.

Το 1711 ξέσπασε πόλεμος με την Τουρκία, στον οποίο πολέμησε και ο Ιωάννης, όμως πιάστηκε αιχμάλωτος και έγινε σκλάβος ενός Τούρκου αγά που τον μετέφερε στην πατρίδα του, στο Προκόπι της Μικράς Ασίας. 

Εκεί ο Ιωάννης δεχόταν τις αφόρητες καταπιέσεις και τους εξευτελισμούς των Τούρκων, που προσπαθούσαν να τον κάνουν να αλλαξοπιστήσει.

Η ενάρετη συμπεριφορά του όμως έκανε τον αφέντη του να τον συμπαθήσει και τελικά να τον αφήσει ελεύθερο να ασκεί τα δικά του θρησκευτικά του καθήκοντα και πιστεύω. 

Το αρχοντικό και οι στάβλοι του Τούρκου Αγά στην
Καππαδοκία που έμενε ο Αγιος Ιωάννης ο Ρώσος

Η εργασία που του ανατέθηκε από τον Τούρκο Αγά ήταν η περιποίηση των ζώων, την οποία έκανε ο Ιωάννης με ιδιαίτερη αγάπη, όμως σε ηλικία 40 ετών αρρώστησε βαριά και πέθανε στις 27 Μαΐου του 1730. 

Από τα πρώτα χρόνια, μετά το θάνατό του, στη Μικρά Ασία πλήθος εμφανίσεων και θαυμάτων γίνονταν μπροστά στη λάρνακα του Αγίου, παράλυτοι περπατούν, τυφλοί βλέπουν, δαιμόνια φεύγουν, άλλες ανίατες αρρώστιες θεραπεύονται, όχι μόνο Ορθόδοξοι, αλλά και Αρμένιοι, Διαμαρτυρόμενοι καθώς και Τούρκοι.

Το 1832 ο ναός του Αγίου Γεωργίου όπου φυλασσόταν, αρχικά, το λείψανο του οσίου, λεηλατήθηκε από τους Τούρκους και πέταξαν τη σωρό του Αγίου στη φωτιά, όταν οι Τούρκοι όμως είδαν ότι η σωρός δεν καιγόταν και άρχισε μάλιστα να κινείται μέσα στη φωτιά, τράπηκαν τρομαγμένοι σε φυγή.

Ο Ναός του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου, στο Προκόπι

Μετά τη λεηλασία του ναού, χτίστηκε μια νέα εκκλησία προς τιμή του Μέγα Βασιλείου, όπου και μεταφέρθηκε η σωρός του Οσίου Ιωάννη.

Συγκίνηση προξενεί ένα απλό μπαστούνι δίπλα στην λάρνακα του Αγίου από την γερόντισσα Μαρία Σιάκα από την Αμμόχωστο της Κύπρου, που θεραπεύτηκε και με φωνή πνιγμένη από δάκρυα του είπε: «Ίντα (τι) να σου δώσω, παλληκάρι μου; Άγιέ μου, είμαι φτωχιά, θα σου δώσω το μπαστούνι μου, διότι εν μου (δεν μου) χρειάζεται μέχρι να  πεθάνω». 

Συγκινητική ήταν και η παρουσία του Αγίου το Μάρτιο του 1999 στη Σερβία, όπως η υπέρμαχος Στρατηγός, η Παναγία μας, ενδυνάμωσε τους στρατιώτες μας το 1940, έτσι και ο άγιος Ιωάννης ο Ρώσος σε οράματα που πολλοί τον είδαν, τους βεβαίωσε: «Πηγαίνω στο Βελιγράδι, γιατί σφαγιάζεται η Ορθοδοξία». 

Το εσωτερικό του ναού στο Προκόπι

Πράγματι, ντυμένος στρατιωτικά ο Άγιος ενίσχυε θαυματουργικά πολλούς Σέρβους την περίοδο εκείνη. 

Το Προσκύνημα στη Εύβοια, διαθέτει σύγχρονο ξενώνα 160 κλινών για του προσκυνητές, ο οποίος, περιλαμβάνει και αίθουσες διαλέξεων, συνεδρίων, Μουσείο, τραπεζαρίες και έχει φιλοξενήσει αρκετά και διάφορα Ιερατικά Συνέδρια, Πανορθόδοξες Συνδιασκέψεις, λειτουργικά συμπόσια αλλά και εκδηλώσεις. 

Ο ξενώνα, αυτός θεμελιώθηκε το 1977 και εγκαινιάστηκε το 1989 από τον τότε Μητροπολίτη Χαλκίδας κ. Χρυσόστομο Βεργή και επιτελεί, επιπλέον, σημαντικό πνευματικό και κοινωνικό έργο.

Το μικρό παρεκκλήσι δίπλα στο ναό στο οποίο μπορούν
οι προσκυνητές να φορέσουν το καπελάκι του Αγίου
που το αλλάζουν στο Σκηνωμά του μια φορά το χρόνο
καθώς και την ζώνη του.

Ενισχύει το προνοιακό έργο της Μητρόπολης Χαλκίδος, συνδράμει στη λειτουργία όλων των Φιλανθρωπικών Ιδρυμάτων της και στηρίζει τη λειτουργία των κατασκηνώσεων στην παραθαλάσσια περιοχή «Ταξιάρχης» Ηλίων, που φιλοξενούν κάθε χρόνο 800 παιδιά σε 6 περιόδους. 

Εκτός αυτών, ενισχύει φιλανθρωπικά και πολλές περιπτώσεις απόρων φοιτητών, ασθενών αλλά και λοιπών αναξιοπαθούντων, μεριμνά για την έκδοση ωφέλιμων βιβλίων και επιστημονικών συγγραμμάτων και φροντίζει επίσης και για τη μελέτη καθώς και για την εκτέλεση διαφόρων κοινωφελών έργων στο Δήμο Προκοπίου.

Το προσκύνημα του Οσίου Ιωάννη λειτουργεί κάτω από την άμεση εποπτεία της Μητρόπολης Χαλκίδας και διοικείται από 5μελές Διοικητικό Συμβούλιο. Η κοσμοσυρροή στο «σπίτι» του Οσίου Ιωάννου του Ρώσου γιγαντώνεται κατά την ημέρα μνήμης του, στις 27 Μαΐου, οπότε και τελείται μεγαλοπρεπής λιτάνευση του σκηνώματος του λαοφιλούς και θαυματουργού μάρτυρος της Ορθοδοξίας.

Τηλέφωνο Ναού: (+30) 22270 41209, Ξενώνας: (+30) 22270 41462

Ιερά Μονή Παναγίας Δοβρά, Βέροια

Βρίσκεται ανάμεσα σε δύο λόφους, περιτριγυρισμένη από πυκνή βλάστηση τις ανατολικές πλαγιές του Βερμίου, 5.5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά έξω από την πόλη της Βέροιας και αποτελεί μία από τις αρχαιότερες μονές της περιοχής.

Η Κτητορική επιγραφή πάνω από την θύρα

εισόδου του ναού που κτίστηκε το 1844. 

πηγή

Ο χρόνος ίδρυσης της μονής παραμένει άγνωστος, η ύπαρξη όμως ενός βυζαντινού γλυπτού εντοιχισμένου στον νότιο τοίχο του Καθολικού και η προέλευση από τη Μονή ενός ειληταρίου του 12ου αιώνα κατατεθειμένου στην Εθνική Βιβλιοθήκη Αθηνών που χαρακτηρίστηκε ως «τό κάλλιστον καί ἀρχαιότατον τῶν εἰληταρίων τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης» αποτελούν τα πρωιμότερα εξακριβωμένα χρονικά όρια ίδρυσης της Μονής

Ωστόσο οι πρώτες ασφαλείς μαρτυρίες για την λειτουργία της Μονής προέρχονται από διάφορα έγγραφα του 17ου αιώνα ενώ η μονή έχει λειτουργήσει αδιαλείπτως μέχρι και το 1822. 

Το όνομα «Δοβρά» της Μονής είναι αβέβαιης ετυμολογίας ενώ η αρχική ονομασία ως «Παναγία Κοκκομετριώτισσα» υπάρχει σε μια μεταβυζαντινή πηγή του 1643, που είναι η αρχαιότερη ιστορική πηγή ύπαρξης της Μονής και περιέχει πληροφορίες περί αγοράς ενός βιβλίου, το οποίο «εἶναι τῆς παναγίας τοῖς κοκουμητριώτησσας τῆς λεγομένης τοβρά», παραμένουν όμως άγνωστοι οι λόγοι και ο χρόνος που η αρχική ονομασία περιήλθε σε αχρηστία και εξέπεσε στην ισχύουσα ονομασία «Παναγία Δοβρά». 

Εντυπωσιακή άποψη της Μονής
πηγή

Εντυπωσιακή εναέρια φωτογραφία της Μονής.
Διακρίνεται ο εντυπωσιακός ναός του Αγίου Λουκά του Ιατρού.
πηγή

Το σημερινό Καθολικό της Μονής Δοβρά που
χτίστηκε το 1844
πηγή

Η πηγή του 1643 αποδεικνύει ότι η Μονή πήρε το όνομα «Δοβρά» από το ομώνυμο χωριό Τοβρά ή Δοβρά, που έσβησε από τον χάρτη με την ολοσχερή καταστροφή του από τους Οθωμανούς Τούρκους λόγω της συμμετοχής κατοίκων του στις πολεμικές επιχειρήσεις της Επανάστασης του Βερμίου το 1822.

Στην Επανάσταση του 1822 η Μονή διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο ως ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά και εθνικά κέντρα της Μακεδονίας, καθώς μετατράπηκε σε επαναστατική εστία. 

Η συνάντηση οπλαρχηγών των περιοχών Ημαθίας, Πέλλας, Κοζάνης, Ολύμπου και Καστοριάς στη Μονή στις 20 Φεβρουαρίου του 1822 οδήγησε στην ανακήρυξη του καταγόμενου από το χωριό Δοβρά και μυημένο στη Φιλική Εταιρεία Τάσου Καρατάσου, σε γενικό στρατιωτικό αρχηγό των επαναστατημένων δυνάμεων, που αριθμούσαν τις 5.000 οπλιτών, με στόχο την κατάληψη της Βέροιας. 

Έπειτα από την υποχώρηση των επαναστατών από τη Βέροια υπό την πίεση πολυάριθμου οθωμανικού τουρκικού στρατού που έφτασε στην πόλη παραμονές της επίθεσης την 21η Φεβρουαρίου 1822, οι επαναστάτες οχυρώθηκαν στη Μονή, απ' όπου ο Τάσος Καρατάσος μαζί με τον Ζαφειράκη Θεοδοσίου, τον Αγγελή Γάτσο και άλλους συμπολεμιστές τους αγωνίστηκαν επιτυχώς και σημείωσαν σημαντική νίκη εναντίον των Τούρκων στη Μάχη της Δοβράς, το διήμερο 12 και 13 Μαρτίου του 1822. 

Οι απώλειες των υπό την τριανδρία Καρατάσου - Ζαφειράκη - Γάτσου επαναστατημένων περιορίστηκαν στους δεκατρείς νεκρούς και σαράντα τραυματίες, ενώ οι απώλειες του πολυάριθμου οθωμανικού αυτοκρατορικού στρατού, υπό τον Κεχαγιά Μπέη με τις ενισχύσεις του στρατάρχη του βιλαετίου Θεσσαλονίκης, Μεχμέτ Εμίν Πασά, έφτασαν τους χίλιους τριακόσιους νεκρούς και δεκάδες τραυματίες.

Το τέλος της Μάχης της Δοβράς ακολούθησαν την επόμενη ημέρα η κατάληψη της Μονής από τον οθωμανικό αυτοκρατορικό στρατό, η λεηλασία, καταστροφή και πυρπόλησή της από τους Οθωμανούς Τούρκους, οι οποίοι προέβησαν σε φρικαλεότητες εναντίον των μοναχών της, απαγχονίζοντας μεταξύ άλλων τον ηγούμενο της Μονής, Γεράσιμο, στη Βέροια.

Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Δοβράπηγή

Μετά από μακρόχρονες προσπάθειες η μονή αναστηλώθηκε για να έρθει και πάλι στο προσκήνιο το 1950, όταν στα παράπλευρα της μονής οικόπεδα, χτίσθηκε Παιδούπολη με την ονομασία "ΚΑΛΗ ΠΑΝΑΓΙΑ" για ορφανά και άπορα Ελληνόπουλα που λειτούργησε οργανωμένα, κάτω από την εποπτεία του Εθνικού Οργανισμού Πρόνοιας μέχρι το 1986. 

Φιλοξενούσε μόνο αγόρια από έξι χρονών μέχρι να αποφοιτήσουν από το Δημοτικό και έπειτα στέλνονταν σε άλλες παιδουπόλεις για να φοιτήσουν στο Γυμνάσιο. Ακολουθεί μια περίοδος εγκατάλειψης, ώσπου το 1995 η μονή επανιδρύεται και λειτουργεί ως ανδρών μονή.

Εντός της έκτασης της μονής σήμερα, λειτουργούν και οι κατασκηνώσεις της μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας καθώς και το εκπαιδευτικό Κέντρο Βυζαντινών Τεχνών (αγιογραφία, ψηφιδωτό, ξυλογλυπτική και συντήρηση). 

Στη Μονή φυλάσσεται ως πολύτιμο θησαύρισμα και η θαυματουργός εικόνα της Παναγίας Δοβρά, στην οποία προσέρχονται καθημερινά για να προσκυνήσουν χιλιάδες πιστοί, άλλοι για να ευχαριστήσουν την Παναγία για ότι θαυματουργό έχει επιτελέσει και άλλοι για να ικετεύσουν τη σωτηρία τους.

Το χαριτόβρυτο ιερό λείψανο του Αγίου Λουκά του ιατρού
πηγή

Από το 2005 η αδελφότητα του μοναστηριού συνδέθηκε με τον νεοφανή Άγιο της Ρωσικής γης, Άγιο Λουκά τον Ιατρό και Θαυματουργό , επίσκοπο Συμφερουπόλεως, που η Ιερά Μονή κατέχει ένα τεμάχια Ιερών λείψανων του Αγίου, μεταξύ αυτών την Κλείδα και τεμάχιο από την καρδία του η οποία βρέθηκε άφθαρτη κατά την ανακομιδή των ιερών λειψάνων του. 

Τα πολλά θαύματα και η έντονη παρουσία του Αγίου Λουκά στο μοναστήρι αλλά και στην γύρω περιοχή έκαναν τον Άγιο αμέσως γνωστό.

Με πρωτοβουλία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ.κ Παντελεήμων αλλά και με την υποστήριξη των απανταχού ευλαβών χριστιανών εγείρεται αυτή την στιγμή η πρώτη μεγάλη εκκλησία προς τιμή του Αγίου Λουκά του Ιατρού και Επισκόπου Συμφερουπόλεως τουλάχιστον στην Ελλάδα, μέσα στον χώρο της Ιεράς Μονής Δοβρά και σε ένα διπλανό επιβλητικό λόφο. 

Κάθε Σάββατο στον Ναό τελείται Θεία Λειτουργία και κάθε Τρίτη το απόγευμα τελείται στον υπό κατασκευή Ιερό Ναό του Αγίου εσπερινός και παράκληση και έχει την ευκαιρία ο κάθε πιστός να προσκυνήσει και να ασπαστεί τα χαριτόβρυτα λείψανά του ενώ προς το παρόν οι λειτουργίες γίνονται στο υπόγειο του Ναού.

Η πρώτη μεγάλη εκκλησία προς τιμή 

του αγίου Λουκά του Ιατρού στην Ελλάδα,

 χτίζεται στον χώρο της Μονής Δοβρά
πηγή

Η ανασύσταση της μονής συνοδεύτηκε και από μια εκ βάθρων ανακαίνιση των κτιρίων διατηρώντας όμως την παλιά αρχιτεκτονική. 

Στο παλαιό καθολικό, που είναι μια ξυλόστεγη τρίκλιτη βασιλική με εξωνάρθηκα, συντηρήθηκαν όλα τα παλαιότερα αρχιτεκτονικά μέλη, ανακαινίστηκε και συντηρήθηκε η περίτεχνη ξύλινη μακεδονική οροφή, αντικαταστάθηκαν παράθυρα, στασίδια και το τέμπλο. 

Με την ίδια αρχιτεκτονική οικοδομήθηκε και νέο κτίριο που περιλαμβάνει το αρχονταρίκι και τα κελιά των μοναχών, επίσης ανακατασκευάσθηκε το Αγίασμα της Ζωοδόχου Πηγής και διαμορφώθηκε ο αύλειος χώρος ενώ παράλληλα αναπτύχθηκαν και οι άλλοι χώροι της μονής. 

Το θαυματουργό Αγίασμα της Μονής

Από το 1995 λειτουργεί στα παλιά κτίρια της Παιδούπολης, στην Μονή, η Σχολή βυζαντινής αγιογραφίας, στην οποία διδάσκονται περίπου 150 μαθητές κάθε χρόνο αλλά και οι κατασκηνώσεις της Ιεράς Μητρόπολης Βεροίας.

Η Ιερά Μονή Δοβρά είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου και ιδιαίτερα πανηγυρίζει κατά την εορτή της Ζωοδόχου Πηγής, εξαιτίας και του περίφημου θαυματουργού Αγιάσματος που υπάρχει στο προαύλιο χώρο της Μονής, απέναντι από το Καθολικό. 

Την ίδια ημέρα τελείται και η επιμνημόσυνη δέηση για τους νεκρούς του ολοκαυτώματος κατά την Επανάσταση του 1822 και λαμβάνουν χώρα διάφορες εορταστικές εκδηλώσεις.

Στην Μονή Δοβρά υπάρχει σήμερα ανδρική μοναστική αδελφότητα με 18 μοναχούς με ηγούμενο τον Αρχιμανδρίτη Παντελεήμονα Κορφιωτάκη και με ώρες επισκεπτηρίου για το κοινό, κάθε ημέρα: 9:00 - 13:00 & 17:00 - 20:30.

Τηλέφωνο Μονής: (+30) 23310 27599 , (+30) 23310 71324.