Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΡΥΠΗΤΗΣ.

πηγή

Βρίσκεται στο Ιστορικό Προσκύνημα «Ζωοδόχος Πηγή» γνωστό και σαν «Παναγία η Τρυπητή» στο Αίγιο της Πελοποννήσου.

Άποψη του Προσκυνήματος
της Παναγίας Τρυπητής
πηγή

Το προσκύνημα της Παναγίας Τρυπητής βρίσκεται στην παραλία του Αιγίου, κτισμένο σε έναν απόκρημνο βράχο ύψους 30 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, και μέσα σε Σπήλαιο (τρύπα) απο το οποίο πήρε και το όνομα Τρυπητή.

Σύμφωνα με την παράδοση κατά τα μέσα του 6ου αιώνα δηλαδή περίπου το 1550, κάποιος ναυαγός στον Κορινθιακό Κόλπο, διακρίνει μέσα στη νύκτα ένα φως, σημάδι πως βρίσκεται κοντά σε στεριά. 

Επιστρατεύει όλες του τις δυνάμεις για να φθάσει εκεί που λαμπυρίζει το φως και όταν το πλησιάζει διαπιστώνει με έκπληξη, πως βρίσκεται μπροστά σε μία εικόνα της Παναγίας, όπου φεγγοβολάει ολόκληρη και φωτίζει ολόγυρα.

Άποψη του εσωτερικού χώρου του καθολικού
του Προσκυνήματος της Παναγίας Τρυπητής
πηγή

Είναι η Χαριτόβρυτη εικόνα της Παναγίας, κρυμμένη μέσα στο βραχώδες αυτό σπήλαιο, άγνωστο από πότε, έτσι ανακαλύφθηκε η εικόνα της «Παναγίας της Τρυπητής». 

Ο ναυαγός με ευλάβεια και συγκίνηση γονατίζει και την προσκυνά και την άλλη μέρα ειδοποίησε τις Αρχές της πόλης του Αιγίου ενώ κλήρος, λαός και άρχοντες ήλθαν, προσκύνησαν κάνοντας και Δοξολογία.

Ο ναυαγός που βρήκε την εικόνα γίνεται ο πρώτος ασκητής και υπηρέτης της Παναγίας και στη συνέχεια αρχίζει η μέριμνα για ανοικοδόμηση ενός Ναού και αρχικά αποφασίστηκε να γίνει ανατολικότερα του σημείου που βρέθηκε η Ιερά Εικόνα, επειδή το μέρος ήταν βράχος.

Η μαρμάρινη κρήνη στην είσοδο του ναού
του Προσκυνήματος της Παναγίας Τρυπητής
πηγή

Το βράδυ της πρώτης ημέρας που άρχισαν οι εργασίες οικοδομής, στο βράχο που είχε βρεθεί η Εικόνα έγινε μία έκρηξη - κατά τρόπο θαυμαστό - και ο χώρος αναμορφώθηκε σε μικρό ναό. 

Οι κάτοικοι θεώρησαν ότι η Παναγία «έφτιαξε το σπίτι της» και ο Ναός κτίστηκε μεγαλόπρεπα στη θέση που βρίσκεται σήμερα με το κυρίως Σπήλαιο μπροστά στο οποίο ανεγέρθηκε ο Ναός να έχει μήκος 11 μέτρα, πλάτος 7 μέτρα και ύψος 4 μέτρα.

Με την πάροδο του χρόνου το πρώτο ασκηταριό εξελίσσεται σε Μονή που υπήρχε έως τις αρχές του 19ου αιώνα, όπως μαθαίνουμε από τη μοναδική αναφορά του περιηγητή François Pouqueville, που επισκέφθηκε την περιοχή ενώ ο Ναός πήρε τη σημερινή του μορφή τον 19ο αιώνα και η μνημειακή, αναγεννησιακού τύπου, εξωτερική μαρμάρινη σκάλα με τα 150 σκαλοπάτια, που ενώνει τον παραλιακό δρόμο με τον Ναό, κατασκευάστηκε το 1870 με σχέδιο του μηχανικού Άγγελου Κορυζή.

Το προσκύνημα της Παναγίας Τρυπητής

πηγή

Ο ναός είναι κτισμένος μέσα στο σπήλαιο του βράχου όπου παλιά βρισκόταν η μονή ενώ μέσα στον βράχο, χαμηλότερα από τον ναό, σε μικρό σπήλαιο σώζεται και το ασκητήριο του πρώτου μοναχού.

Στην είσοδο του ναού υπάρχει το «αγίασμα», μία μικρή πηγή που αναβλύζει από τον βράχο και έχει μετατραπεί σε μαρμάρινη κρήνη με σταυροειδές σχήμα, που στην πρόσοψή της υπάρχει η γνωστή καρκινική επιγραφή που μπορεί να αναγνωσθεί και από τα δεξιά προς τα αριστερά: «ΝΙΨΟΝΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ».

Στο εσωτερικό του ναού εξέχουσα θέση κατέχει η εικόνα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας και μία σπάνια εικόνα του Αγίου Γεωργίου, που παριστάνεται πεζός και όχι έφιππος όπως συνήθως.

Με Βασιλικό Διάταγμα της 8ης Μαϊου του 1933 η γιορτή της Παναγίας της Τρυπητής καθιερώνεται σαν επίσημη Θρησκευτική Εορτή του Αιγίου και την Παρασκευή της Διακαινησίμου τελείται η λιτάνευση της με κάθε επισημότητα ενώ με την υπ' αριθ. 10/16-5-1970 κανονισμό της Ιερά Συνόδου της Ελλάδος αναγνωρίζεται σαν «ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ» και χαρακτηρίζεται Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου.

Η Σύναξη της Παναγίας Τρυπητής τιμάται την Παρασκευή της Διακαινησίμου.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΥΠΑΤΙΟΥ, ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΓΑΓΓΡΩΝ.

πηγή

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Αγίου Παύλου, στο Άγιο Όρος.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Άγιος Υπάτιος, Επίσκοπος Γαγγρών. 

Τοιχογραφία τού 1547 από τον Τζώρτζη (Ζώρζης) Fuca. 

Ιερά Μονή Διονυσίου Άγιον Όρος.

πηγή

Σύμφωνα με την παράδοση το μεγάλο αυτό τμήμα από τη Τιμία Κάρα του Αγίου Υπατίου έφθασε στην μονή με κάποιον ιερομόναχο καταγόμενο από την επαρχία των Γαγγρών, πιθανότατα από τον Ιερομόναχο Ρωμανό με καταγωγή από την οικογένεια των πριγκίπων Σαρανταπήχων.

Ο Άγιος Υπάτιος γεννήθηκε στην Κιλικία της Μικράς Ασίας επί των ημερών της βασιλείας του Μεγάλου Κωνσταντίνου (307 - 337) και διακρίθηκε για τον ενάρετο βίο και τον ένθεο ζήλο του, γεγονός που τον ανέδειξε σε χαρισματικό επίσκοπο της πόλης των Γαγγρών της Παφλαγονίας.

Καθοδήγησε πνευματικά τον λαό της επαρχίας του, προσέλκυσε πολλούς απίστους στην πίστη του Ιησού Χριστού και κατέστη με τη χάρη του Παναγίου Πνεύματος και θαυματουργός άγιος.

Έτσι κατόρθωσε να εξαφανίσει τους ασπάλακες (τυφλοπόντικες) που μάστιζαν τους αγρούς της επαρχίας του, κατόρθωσε να μεταβάλει το αλμυρό νερό της θάλασσας σε γλυκό ενώ αξιοσημείωτο είναι ότι περιλουζόταν από θείο και λαμπρό φως, όταν περπατούσε τη νύχτα και επί των ημερών της βασιλείας του αυτοκράτορα Κωνσταντίου, γιού του Μεγάλου Κωνσταντίνου, αναδείχθηκε με τη χάρη και τη δύναμη του Θεού και "Δρακοκτόνος".

Την εποχή αυτή ένας μεγάλος δράκος είχε μπει στο βασιλικό θησαυροφυλάκιο και κανείς δεν τολμούσε να πλησιάσει, γιατί έβρισκε φρικτό και ακαριαίο θάνατο, γεγονός που είχε προκαλέσει τρόμο στον λαό, ενώ ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος δεν ήξερε τι να κάνει για να αντιμετωπίσει τον φοβερό δράκο. 

Όταν όμως πληροφορήθηκε για τον Άγιο Υπάτιο και τη φήμη του να θαυματουργεί, έστειλε ανθρώπους να τον παρακαλέσουν να έρθει στον αυτοκράτορα, έτσι ο Άγιος Υπάτιος πήγε στον Κωνστάντιο, ο οποίος έπεσε ευλαβικά στα πόδια του ζητώντας τη βοήθειά του, ο Άγιος είπε στον αυτοκράτορα να έχει θάρρος και να μην στεναχωριέται, διότι τα αδύνατα για τους ανθρώπους είναι δυνατά και πραγματοποιήσιμα για τον Θεό και ο αυτοκράτορας έδειξε τότε στον Άγιο από μακριά τον δράκο και τον προειδοποίησε να μην τον πλησιάσει, διότι θα θανατωθεί από αυτόν. 

Άγιος Υπάτιος, Επίσκοπος Γαγγρών. 

Τοιχογραφία τού 1546 από τον Θεοφάνη τον Κρήτα και 

τον Συμεών στο Παρεκκλήσιο τού Αγίου Νικολάου

 τής Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα Αγίου Όρους.

πηγή

Ο Υπάτιος του απάντησε ότι η προσευχή του επισκόπου δεν έχει καμία δύναμη στο να τελέσει θαύματα, αλλά η πίστη του αυτοκράτορα στον ένα και αληθινό Θεό και η αήττητος δύναμη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού μπορεί να κατορθώσει τα πάντα ενώ στη συνέχεια έπεσε στο έδαφος και αφού προσευχήθηκε για αρκετή ώρα, σηκώθηκε και απευθυνόμενος στον αυτοκράτορα, του παρήγγειλε να ανάψει μεγάλη φωτιά στο μέσο της αγοράς, αυτοί δε που θα ανάψουν τη φωτιά, να περιμένουν μέχρι να πάει και εκείνος. 

Τότε ο Υπάτιος πλησίασε μόνος του το βασιλικό θησαυροφυλάκιο και αφού άνοιξε την πόρτα, χτύπησε με το ραβδί του, το οποίο είχε στην άκρη του το σημείο του Τιμίου Σταυρού, τον δράκο αλλά το χτύπημα με το ραβδί δεν έφερε απολύτως κανένα αποτέλεσμα και κάποιοι που παρακολουθούσαν από μακριά έντρομοι το θέαμα, πίστεψαν ότι ο Άγιος είχε θανατωθεί από τον δράκοντα. 

Όμως ο Υπάτιος ύψωσε τα μάτια του στον ουρανό και επικαλούμενος το όνομα του Θεού, έβαλε το ραβδί στο στόμα του δράκοντα και απευθυνόμενος στο θηρίο, είπε να τον ακολουθήσει στο όνομα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο δράκος δάγκωσε το ραβδί του Αγίου και τον ακολούθησε. 

Ο ιερός ναός του πολιούχου των Γαγγρών Αγίου Υπατίου 

στη Γάγγρα της Παφλαγονίας, όπως τον άφησαν οι Έλληνες 

κατά τη Μικρασιατική καταστροφή το 1922..

πηγή

Ο Άγιος Υπάτιος βγήκε από το βασιλικό θησαυροφυλάκιο με το ραβδί του, πάνω στο οποίο ήταν κολλημένος ο δράκος που το μέγεθός του έφτανε τις εξήντα πήχεις και αφού πέρασε μέσα από την αγορά σέρνοντας τον δράκο, έφτασε στη μεγάλη φωτιά,  επικαλέστηκε το όνομα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, πρόσταξε τον δράκ να μπει στην φωτιά και τότε όλοι είδαν το ανατριχιαστικό θέαμα να ρίχνεται ο φοβερός και επικίνδυνος αυτός δράκος στη φωτιά και να αποτεφρώνεται.

Αμέσως όλοι οι παρόντες έμειναν άναυδοι και δόξασαν τον Πανάγαθο και Παντοδύναμο Θεό, ο Οποίος ανέδειξε έναν τέτοιο θεοφόρο και θαυματουργό ιεράρχη, όπως ήταν ο Άγιος Υπάτιος, μάλιστα ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος ευχαρίστησε τον Άγιο, προσφέροντάς του πολύτιμα δώρα, έδωσε δε την εντολή να ιστορηθεί η εικόνα του σε σανίδα και να τοποθετηθεί στην πόρτα του βασιλικού θησαυροφυλακίου για να προστατεύει τον χώρο από κάθε κίνδυνο και απειλή.

Άγιος Υπάτιος, Επίσκοπος Γαγγρών. 

Μικρογραφία στό Μηνολόγιο του Βασίλειου Β ', 985 μ.χ.   

Βρίσκεται στην Βιβλιοθήκη τού Βατικανού.

πηγή

Αποφασιστικός και βαρυσήμαντος ήταν ο ρόλος που διαδραμάτισε ο Άγιος Υπάτιος με τη δυναμική παρουσία και συμμετοχή του στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυνίας, το 325, όπου κατόρθωσε μαζί με τους υπόλοιπους ιεράρχες να καταδικάσει την αιρετική διδασκαλία του Αρείου, σύμφωνα με την οποία αμφισβητούνταν η θεϊκή υπόσταση του Σωτήρος Χριστού.

Με δική του ακόμη πρωτοβουλία συγκροτήθηκε και η Τοπική Σύνοδος της Γάγγρας για να καταπολεμήσει την αιρετική διδασκαλία του μητροπολίτου Σεβαστείας Ευσταθίου, ο οποίος μαζί με τους οπαδούς του ήταν εναντίον του θεσμού του γάμου, της νηστείας και άλλων ιερών κανόνων, γεγονός που έβαζε σε κίνδυνο τον θεσμό της οικογένειας και τα χρηστά ήθη των πιστών. Στην Τοπική αυτή Σύνοδο της Γάγγρας συμμετείχαν μαζί με τον Άγιο Υπάτιο και άλλοι δώδεκα ιεράρχες, οι οποίοι θέσπισαν 21 κανόνες που καταδίκαζαν και αναθεμάτιζαν την αιρετική διδασκαλία του Ευσταθίου.

Η ιστορηθείσα το 1817 εφέστια εικόνα του θαυματουργού 

Αγίου Υπατίου στο ομώνυμο παρεκκλήσιο του Ιερού 

Ναού Παναγίας Δεξιάς Θεσσαλονίκης.

πηγή

O ρόλος που διαδραμάτισε ο Άγιος Υπάτιος ως ένθερμος υπερασπιστής των δογμάτων της ορθοδόξου πίστεως και ως φλογερός πρόμαχος της χριστιανικής αλήθειας αποδεικνύεται περίτρανα και από τη θέση που κράτησε έναντι των Ναυατιανών.

Σύμφωνα με τη διδασκαλία τους κρατούσαν μία αδιάλλακτη και αρνητική στάση απέναντι σε αυτούς που σε περίοδο διωγμών είχαν αρνηθεί την πίστη τους και στη συνέχεια μετανοούσαν, ενώ δεν δέχονταν τους δίγαμους και πίστευαν ότι είναι αδύνατο να αποκτήσει το έλεος του Θεού ο αμαρτωλός άνθρωπος μετά το βάπτισμά του. 

Ο Yπάτιος αγωνίσθηκε σθεναρά ενάντια στην αντιχριστιανική διδασκαλία των Ναυατιανών, η οποία απέρριπτε τη μετάνοια και τη συγνώμη και απέκλειε την επιστροφή των μετανοούντων στο σώμα της Εκκλησίας του Χριστού, με αυτό τον τρόπο προστάτευσε την ενότητα των χριστιανών και απέτρεψε τον πνευματικό αποπροσανατολισμό τους από ασεβείς και αιρετικές διδασκαλίες.

Η σθεναρή και αγωνιστική δράση του Αγίου Υπατίου προκάλεσε όμως τον φθόνο των Ναυατιανών και για αυτόν τον λόγο και κάποια ημέρα του 326 οι καιροφυλακτώντας σε απόκρημνη περιοχή όρμησαν ξαφνικά εναντίον του Αγίου, καθώς περνούσε από εκεί. 

Το μαρτύριο του Αγίου Υπάτιου. 

Τοιχογραφία τού 1547 από τον Τζώρτζη (Ζώρζης) Fuca. 

 Ιερά Μονή Διονυσίου Άγιον Όρος

πηγή

Ανδρες και γυναίκες άρχισαν να τον κτυπούν ανελέητα, άλλος με ξύλα, άλλος με μαχαίρια, άλλος με πέτρες με τέτοια βαναυσότητα σαν να ήταν θηρία ανήμερα, στη συνέχεια τον έριξαν από μεγάλο ύψος σε έναν ποταμό και τότε ο Άγιος μισοπεθαμένος σήκωσε τα μάτια του στον ουρανό και αναφώνησε, όπως είχε πει ο Άγιος πρωτομάρτυς Στέφανος, «Κύριε, μή στήσης αὐτοῖς τήν ἁμαρτίαν ταύτην», δηλαδή μην καταλογίσεις, Κύριε, σ’ αυτούς αυτό το αμάρτημα. 

Τη στιγμή εκείνη και ενώ ο θεοφόρος επίσκοπος των Γαγγρών ανέπνεε ακόμη, μία αιρετική γυναίκα πήρε μία μεγάλη πέτρα και κτύπησε τον Άγιο στα μηνίγγια, γεγονός που του προκάλεσε ακαριαία τον θάνατο.

Η αιρετική γυναίκα που τον φόνευσε, κυριεύθηκε από το δαιμόνιο και άρχισε να χτυπά το στήθος της με την πέτρα, με την οποία θανάτωσε τον Άγιο, αλλά και όλοι όσοι είχαν συμμετάσχει στη θανάτωση του Αγίου, κυριεύθηκαν από πονηρά δαιμόνια και αφού έκρυψαν το ιερό του λείψανο σε κάποιον αχυρώνα, τράπηκαν σε φυγή. 

Μεταβυζαντινή λειψανοθήκη που περιέχει πόδι του Αγίου
Υπατίου, επισκόπου Γαγγρών, χέρι Αγίας Μητροδώρας,
λείψανα Αγίου Θεοδώρου και Οσίου Αβερκίου,
επισκόπου Ιεραπόλεως.
Ιερά Μονή Αγίου Παύλου Αγίου Όρους.

Όταν όμως ο ιδιοκτήτης του αχυρώνα πήγε εκεί για να ταΐσει τα ζώα του, άκουσε ουράνια δοξολογία να βγαίνει από αυτόν και το παράδοξο αυτό γεγονός τον οδήγησε στην εύρεση του ιερού λειψάνου του Αγίου μέσα στον αχυρώνα.

Η είδηση αυτή χαροποίησε ιδιαίτερα τους χριστιανούς της πόλεως των Γαγγρών, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν στον τόπο της ευρέσεως και θρήνησαν όλοι μαζί για την απώλεια του επισκόπου τους. 

Στη συνέχεια μετέφεραν το ιερό λείψανο στη Γάγγρα και το ενταφίασαν με την πρέπουσα εκκλησιαστική τιμή. 

Μεταξύ αυτών που ακολούθησαν την πομπή του ιερού λειψάνου, ήταν και η γυναίκα που φόνευσε τον Άγιο, και μόλις το ιερό λείψανο ενταφιάσθηκε, θεραπεύτηκε πλήρως από το δαιμόνιο, όπως και όλοι όσοι είχαν συμμετάσχει στη μαρτυρική τελείωση του Αγίου.

Η μνήμη του τιμάται στις 31 Μαρτίου.

ΤΟ ΔΕΞΙ ΧΕΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΑ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, ΦΩΤΙΣΤΗ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΙΩΝ.

πηγή

Φυλάσσεται στο Αρμενικό Πατριαρχείο του Εστμιατζίν, στην Αρμενία.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Άγ. Γρηγόριος Ιερομάρτυρας επίσκοπος Μεγάλης Αρμενίας
Ψηφιδωτό 14ου αιώνα
Παμμακάριστος, Κωνσταντινούπολη

Η Αρμενία υπήρξε σημαντική κοιτίδα του Χριστιανισμού κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και σύμφωνα με την παράδοση, οι πρώτοι που έφεραν το χριστιανικό μήνυμα στις χώρες του Καυκάσου, ήταν οι απόστολοι Θαδδαίος και Βαρθολομαίος.

Οι διωγμοί εκ μέρους των ειδωλολατρών ηγεμόνων της περιοχής δεν επέτρεψαν να αναπτυχθούν ιδιαίτερα οι εκεί χριστιανικές κοινότητες όμως όλα άλλαξαν με την παρουσία του αγίου Γρηγορίου, ο οποίος έλαβε την προσωνυμία του Φωτιστή της Αρμενίας.

Ο άγιος Γρηγόριος έζησε επί της βασιλείας του Διοκλητιανού (284 - 305), ήτανε Πάρθος κατά την καταγωγή, γιος του Ανάκ και συγγενής του Κουσαρώ, βασιλιά της Αρμενίας, φανατικού ειδωλολάτρη και σφοδρού διώκτη των Χριστιανών που τον διαδέχτηκε στο θρόνο ο γιος του Τιριδάτης, φανατικός και αυτός ειδωλολάτρης που συνέχισε τις διώξεις εναντίον των Χριστιανών του βασιλείου του.

Άγιος Γρηγόριος Ιερομάρτυρας επίσκοπος
Μεγάλης Αρμενίας, τοιχογραφία 14ου αιώνα.

Ναός Αγίου Νικολάου Ορφανού, Θεσσαλονίκη.

πηγή

Οι στρατιώτες του εισέβαλαν στις πόλεις και τα χωριά και συνελάμβαναν όσους καταγγέλλονταν ως Χριστιανοί. 

Μαζί τους συνελήφθη και ο Γρηγόριος, που σύρθηκε σιδηροδέσμιος στον Τιριδάτη και όταν αυτός έμαθε ότι είναι υιός του Ανάκ του Πάρθου, που δολοφόνησε τον πατέρα του, του έδεσε τα χέρια και τα πόδια και τον έστειλε στην πόλη Αρταξά, όπου τον έριξαν σε ένα λάκκο 6 με μέτρα βάθος, γεμάτο από δηλητηριώδη έντομα και ερπετά. 

Στον λάκκο αυτό, στο Χορ Βιράπ - Хор Вирап - έζησε δεκαπέντε χρόνια ξεχασμένος από τους διώκτες του που ήτανε σίγουροι ότι θα πεθάνει. 

Τρεφόταν κρυφά από μία χριστιανή γυναίκα χήρα ενώ μέχρι και σήμερα υπάρχει το πηγάδι αυτό ως τόπος προσευχής και προσκύνησης, αγιασμένο με τον αγώνα του αγίου Γρηγορίου και μάλιστα εκεί, στο σημείο αυτό  χτίστηκε το Μοναστήρι Χορ Βιράπ, στους πρόποδες του όρους Αραράτ, στο μεταξύ όμως ο βασιλιάς Τιριδάτης παραφρόνησε, σε τέτοιο σημείο μάλιστα που έτρωγε τις σάρκες του και ζούσε μαζί με τα γουρούνια στα βουνά. 

Το μαρτύριο του αγίου Γρηγορίου.

Ρωσική εικόνα τού 17ου αιώνα, κρατικό Μουσείο Ιστορίας 
και Τέχνης Solvychegodskiy, Αρχάγγελσκ, Ρωσία

πηγή

Η αδελφή του Τιριδάτη, η Κουσαροδούκτα, είδε τότε ένα όνειρο κι άκουσε μία φωνή που της έλεγε: "Αν δεν βγει από τον λάκκο ο Γρηγόριος, ο Τιριδάτης δεν πρόκειται να γίνει καλά...". 

Το παράξενο όνειρο συντάραξε την πριγκίπισσα, η οποία το διηγήθηκε στους αξιωματούχους του ανακτόρου όμως κείνοι δεν ήξεραν για κανέναν Γρηγόριο, ο οποίος βρίσκεται σε λάκκο.

Κάποιος γέρος όμως θυμήθηκε το γεγονός και τους οδήγησε στον τόπο και εκεί πράγματι οι άρχοντες βρήκαν τον Γρηγόριο απόλυτα υγιή και τα θηρία και ερπετά να τον προσκυνούν!

Τον έβγαλαν από το λάκκο και τον οδήγησαν στο παλάτι, στο βασιλικό διαμέρισμα του άρρωστου Τιριδάτη και εκεί ο Γρηγόριος αφού προσευχήθηκε, τον σταύρωσε και ο βασιλιάς έγινε αμέσως καλά, μάλιστα  βαφτίστηκε χριστιανός από τον Γρηγόριο και το 301 με δική του βασιλική διαταγή ανακήρυξε το χριστιανισμό ως την επίσημη θρησκεία του Αρμενικού κράτους και ο Γρηγόριος έγινε ο πρώτος επίσκοπος της Αρμενίας. 

Η είσοδος στον λάκκο που έζησε 15 χρόνια ο άγιος Γρηγόριος

Ο λάκκος του Αγίου Γρηγορίου, σήμερα λειτουργεί ακόμη ως Προσκύνημα

Το μοναστήρι Χορ Βιράπ - Хор Вирап.

Χτίστηκε επάνω από το λάκκο που ήτανε επί 15

χρόνια ξεχασμένος ο άγιος Γρηγόριος.

πηγή

Χειροτονήθηκε από τον Αγιο Λεόντιο και εγκαταστάθηκε στο Vagarshapat (σήμερα Echmiadzin) ως συνεχιστής του έργου των αγίων Αποστόλων Θαδδαίου και Βαρθολομαίου. 

Βάπτισε τους κατοίκους της, έφτιαξε πολλές Εκκλησίες, και τέλος κοιμήθηκε ειρηνικά στις 30 Σεπτεμβρίου του 325.

Ο άγιος Γρηγόριος ονομάζεται από τους Αρμένιους Αουσάβοριτς, δηλαδή Φωτιστής αφού τους οδήγησε στην πίστη του Χριστού και κατά τον σπουδαίο, άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, ο Γρηγόριος βάπτισε στον Ευφράτη ποταμό τον Τιριδάτη αλλά και πολλούς Αρμενίους, Ασσυρίους καθώς επίσης και Πέρσες, συνολικά περίπου τέσσερα εκατομμύρια ανθρώπους. 

Ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Γρηγορίου Μεγάλης Αρμενίας 
στό Αρμενικό Πατριαρχείο του Εστμιατζίν Αρμενίας.

πηγή

Όταν δε ο Άγιος επρόκειτο να αναχωρήσει στην έρημο, χάριν ησυχίας, χειροτόνησε τρεις επισκόπους σε αντικατάστασή του,  τον Ολβιανό, τον Ευθάλιο και τον Βάσσο ενώ σε άλλες χώρες και έθνη κατέστησε ο ίδιος τετρακόσιους και πλέον επισκόπους.

Όσον αφορά τα λείψανα του Αγίου, αναφέρεται ότι ένα προσφιλές κειμήλιο, με τη μορφή του κρανίου του Αγίου Γρηγορίου του Φωτιστή, βρέθηκε στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιο Όρος και το ασημένιο στο στήθος που περιέχει έχει χαραγμένο πάνω του, στα ελληνικά, "Γρηγόριος ο Μέγας των Αρμενίων." 

Το κρανίο μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 473 από τον αυτοκράτορα Ζήνωνα και πιθανότατα το ιερό αυτό λείψανο μετακινήθηκε στο Άγιο Όρος περίπου το 1453 όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη. Όμως ως συνέπεια των τριών πυρκαγιών που σημειώθηκαν στην Μονή Γρηγορίου, υποτίθεται ότι καταγραμμένες λεπτομέρειες των κινήσεων και άλλα γεγονότα της ιστορίας του κρανίου έχουν δυστυχώς χαθεί.

Επίσης αναφέρεται ότι στις 11 Απριλίου 2015, η Κάρα τού Γρηγορίου τού Φωτιστού (?) επέστρεψε από την Αρμενία στην Νάπολη της Ιταλίας και λέγεται ότι αυτό το κρανίο είναι ηλικίας άνω των 1600 ετών, ενός ανθρώπου που ονομάζεται Γρηγόριος και ο οποίος κήρυξε στους αρχαίους Αρμένιους με την τελετή αποκατάστασης αυτού του λειψάνου μάλιστα να πραγματοποιήθηκε στο Ναό τού San Gregoro Armeno της Νάπολης.

Ο San Gregorio Armeno ("St. Gregory of Armenia") είναι ένας ναός - ένα μοναστήρι, από τα σημαντικότερα μπαρόκ συγκροτήματα στη Νάπολη και βρίσκεται σε ένα ομώνυμο δρόμο ακριβώς νότια της Via dei Tribunali και λίγα τετράγωνα νότια της εκκλησίας του San Paolo Maggiore στη Νάπολη.

Ο San Gregorio Armeno χτίστηκε τον 10ο αιώνα πάνω από τα λείψανα ενός ρωμαϊκού ναού αφιερωμένου στον Ceres, από μια ομάδα μοναχών που διέφυγαν σύμφωνα με την Καθολική παράδοση από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία με τα λείψανα του Αγίου Γρηγορίου, επισκόπου της Αρμενίας. 

Η μνήμη του τιμάται στις 30 Σεπτεμβρίου.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ.

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Τιμίου Σταυρού Ομόδους στην Κύπρο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Απόστολος Φίλιππος.
 Μικρογραφία (Μινιατούρα ) τού 1133 σε  
Ιερό Ευαγγέλιο στην Αθήνα.
πηγή

Ο Φίλιππος ήταν ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου, καταγόταν από τη Βηθσαϊδά της Γαλιλαίας, από όπου και ο Ανδρέας με τον Πέτρο ενώ τον κάλεσε μαθητή Του ο ίδιος ο Κύριος, και κατόπιν ο Φίλιππος έφερε στον Κύριο και τον Ναθαναήλ.

Το όνομά του είναι ελληνικό και σημαίνει φίλος των ίππων, ήταν ελληνιστής, δηλαδή Ιουδαίος εξελληνισμένος και όπως είναι γνωστό η περιοχή της Γαλιλαίας ονομαζόταν «Γαλιλαία των Εθνών», διότι είχε εξελληνισθεί σε σημείο τέτοιο που οι υπόλοιποι Ιουδαίοι κατηγορούσαν τους κατοίκους αυτής της περιοχής για έκπτωση από την ορθοδοξία του Ιουδαϊσμού ενώ για κάποιους άλλους ο Φίλιππος ήταν Έλληνας προσήλυτος στον Ιουδαϊσμό και άν αυτός ο ισχυρισμός είναι πραγματικός η σημασία είναι μεγάλη. 

Ηταν πιθανότατα μαθητής του Ιωάννου του Προδρόμου και άρα είχε ακούσει για την επικείμενη έλευση του Μεσσία και φαίνεται πως η προσδοκία του για τον αναμενόμενο Σωτήρα του κόσμου υπήρξε σφοδρή ενώ επίσης φαίνεται πως ο Φίλιππος συνδεόταν με τον Πέτρο και τον Ανδρέα και πως τους συνέδεαν οι κοινές μεσσιανικές τους ελπίδες.

Απόστολος Φίλιππος.
 Τοιχογραφία τού 1546 από τον Θεοφάνη τον Κρήτα και
τον Συμεών στο Παρεκκλήσιο τού Αγίου Νικολάου τής
Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα Αγίου Όρους
πηγή

Το Ευαγγέλιο μας πληροφορεί πως ο Ιησούς αναζητούσε τον Φίλιππο και τον βρήκε (Ιωάν.1, 43) με αυτό να σημαίνει πως γνώριζε προφανώς από τους άλλους δύο την μεσσιανική προσδοκία του και γι' αυτό τον αναζητούσε για να τον εντάξει στην ομάδα των μαθητών Του. 

Ο Φίλιππος είναι από τους πρώτους μαθητές που ακολούθησαν τον Κύριο. Είναι χαρακτηριστική η μαρτυρία του στον φίλο του Ναθαναήλ: «ον έγραψε Μωυσής εν τω νόμω και οι προφήται, ευρήκαμεν, Ιησούν τον υιόν Ιωσήφ τον από Ναζαρέτ» (Ιωάν.1,44). Τον διέκρινε η ειλικρίνεια και ο ενθουσιασμός για το έργο του θείου Διδασκάλου του και ως ελληνιστής μεσολάβησε να πραγματοποιηθεί η συνάντηση των Ελλήνων με τον Κύριο (Ιωάν.12, 20).

Η παράδοση αναφέρει ότι ο Φίλιππος κήρυξε το Ευαγγέλιο στους Πάρθους και πέθανε μαρτυρικά στην Ιεράπολη της Συρίας αφού τον σταύρωσαν με το κεφάλι πρός τα κάτω.

Το σεπτό σκήνωμα του αποστόλου για πολλά χρόνια στόλισε τον ιερό ναό που είχε κτισθεί στην Ιεράπολη προς τιμή του αγίου ενώ η δε αγία κάρα του τιμήθηκε από διάφορους αυτοκράτορες, όπως τον Θεοδόσιο, τον Ηράκλειο και άλλους με τις βασιλικές σφραγίδες τους.

Σύμφωνα με τον Κύπριο ιστορικό Ιωάννη Τσικνόπουλο μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους κατά το 1204 το σεπτό λείψανο μεταφέρθηκε στην Κύπρο και για πολλά χρόνια φυλασσόταν στο χωριό Άρσος (Αρσινόη της Πάφου) στον ιερό ναό που κτίστηκε εκεί προς τιμή του αποστόλου.

Το Μαρτύριο  τού Αποστόλου Φιλίππου.
Τοιχογραφία τού 1547 από τον Γεώργιο Φουκά
στην Ιερά Μονή  Διονυσίου Αγίου Όρους
πηγή

Ο Ρώσσος Μοναχός και περιηγητής Βασίλειος Μπάρσκυ, ο οποίος επισκέφθηκε το 1735 το Άρσος γράφει ότι φυλάσσονται λείψανα του Αποστόλου Φιλίππου, τα οποία ήταν παραμελημένα και σύμφωνα με τον Μπάρσκυ αυτά ήταν μέρος της κάρας - κρανίου, το μέτωπο και τα οστά των αγκώνων με την επιγραφή «Αποστόλου Φιλίππου».

Το 1738 ο Μητροπολίτης Πάφου Ιωακείμ, όπως αναφέρεται στις σχετικές πηγές, κατέθεσε μέσα σε πρόχειρη θήκη σημείωμα του επιβεβαιωτικό της ταυτότητας του αποστολικού κρανίου ενώ το 1770 ο Άγιος Μητροπολίτης Πάφου Πανάρετος κατασκεύασε και αφιέρωσε στον Απόστολο Φίλιππο νέο καλλιτεχνικό κόσμημα της κάρας του.

Ο Αρχιμανδρίτης Κυπριανός στο έργο του ιστορία «Χρονολογική της νήσου Κύπρου» το 1788 αναφέρει ότι η κάρα – κρανίο του Αποστόλου Φιλίππου μεταφέρθηκε από την Εκκλησία του Άρσους στο Όμοδος για φύλαξη και προστασία όπου και βρίσκεται μέχρι σήμερα.

To 2011 ο Ιταλός διευθυντής των ανασκαφών της Ιεράπολης (Τουρκία) Francesco D’ Andria έφερε στο φως ένα τάφο του 1ου αιώνα που, όπως υποστήριξε με πειστικότητα, ήταν ο τάφος του Αποστόλου Φιλίππου.

Ο Τάφος του Αγίου Φιλίππου στην Ιεράπολη

Βρέθηκε τo 2011 από τον ιταλό διευθυντή των ανασκαφών 

της Ιεράπολης (Τουρκία) Francesco D’ Andria.

Ο τάφος του Αποστόλου Φιλίππου δεν βρέθηκε στο οκταγωνικό μαρτύριό του επάνω στο λόφο, όπως αναμενόταν.

Εντοπίστηκε και βρέθηκε σε μια εκκλησία σαράντα περίπου μέτρα μακριά που αυτή η πρωτοχριστιανική εκκλησία χτίστηκε περίπου τον 4ο ή τον 5ο αιώνα γύρω από τον τάφο, ενώ το κοντινό μαρτύριο του Αγίου χτίστηκε την ίδια περίπου εποχή, πιθανόν και στις αρχές του 5ου αιώνα. 

Και τα δύο αυτά κτήρια ήταν πολύ σημαντικά χριστιανικά προσκυνήματα κατά τη βυζαντινή εποχή.

Μία παλάμη του Αγίου βρίσκεται στη Μονή Κύκκου της Κύπρου ενώ διάφορα αποτμήματα του Ιερού Λειψάνου του Αγίου βρίσκονται στις Μονές Διονυσίου και Ξενοφώντος, του Αγίου Όρους.

Η μνήμη του τιμάται στις 14 Νοεμβρίου.

ΤΟ ΑΦΘΑΡΤΟ ΔΕΞΙ ΠΟΔΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ, ΜΗΤΕΡΑΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ.

πηγή

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου Αγίου Όρους.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Το Προσκυνητάρι με το άφθαρτο δεξί πόδι της
Αγίας Άννης, μητέρας της Παναγίας Θεοτόκου
πηγή

Για τη μητέρα της Θεοτόκου, Άννα, δεν αναφέρουν τίποτα σχετικό τα Ευαγγέλια, ούτε τα υπόλοιπα βιβλία της Καινής Διαθήκης, όμως σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας, ο Ιερέας Ματθάν από την φυλή των Λευί που ιεράτευε την εποχή της βασιλείας της Κλεοπάτρας, κάτοικος της Βηθλεέμ, απέκτησε τρεις θυγατέρες: τη Μαρία, τη Σοβή και την Άννα.

Η Μαρία, αφού παντρεύτηκε στη Βηθλεέμ, γέννησε εκεί την Ελισάβετ, τη μητέρα του Ιωάννη του Βαπτιστή και η Σοβή που επίσης παντρεύτηκε στην Βηθλεέμ είχε μια κόρη την Σαλώμη ενώ η Άννα παντρεύτηκε τον Ιωακείμ από τη Γαλιλαία και μετά από πολλά χρόνια ατεκνίας, απέκτησε μία κόρη, την Παρθένο Μαρία, την Παναγία.

Αφού η Αγία Άννα απογαλάκτισε τη Θεοτόκο και την αφιέρωσε στο Θεό 3ετή στο ναό, πέρασε την υπόλοιπη ζωή της με νηστείες, προσευχές και ελεημοσύνες προς τους φτωχούς και παρέδωσε στον Θεό τη δίκαια ψυχή της, σε ηλικία 83 ετών.

Την Αγία Άννα τιμούσαν από τα αρχαία χρόνια και αυτό το συμπεραίνουμε από διάφορους Πατέρες της Εκκλησίας, αλλά και από αρχαίους εκκλησιαστικούς ύμνους, που υπάρχουν προς τιμήν της μητέρας της Θεοτόκου και το 550, ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός, αφιέρωσε έναν  εντυπωσιακό και περίτεχνο ναό στην Κωνσταντινούπολη προς τιμήν της Αγίας Άννας. 

Η μνήμη της Αγίας Θεομήτορος Αννης τιμάται από την Εκκλησία μας: στις 25 Ιουλίου η Κοίμησή Της και στις 9 Δεκεμβρίου η Σύλληψή της.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΤΗΝ ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ 

ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ (ΚΛΙΚ ΕΔΩ).

ΤΟ ΑΦΘΑΡΤΟ ΑΡΙΣΤΕΡΟ 

ΠΟΔΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ (ΚΛΙΚ ΕΔΩ).

ΤΟ ΑΡΙΣΤΕΡΟ ΧΕΡΙ 

ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ (ΚΛΙΚ ΕΔΩ).