ΤΑ ΣΕΠΤΑ ΣΚΗΝΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ 5 ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΕΚ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ.

Οι Τιμίες Κάρες των Αγίων Μαρτύρων Αυξεντίου, Μαρδαρίου και Ευγενίου καθώς και το μεγαλύτερο μέρος των λειψάνων των αγίων αυτών 5 Μαρτύρων, φυλάσσονται στον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδας και των Αγίων 5 Μαρτύρων στο Πολύστυλο της Καβάλας.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Οι Άγιοι 5 Μάρτυρες Ευστράτιος, Αυξέντιος, Ευγένιος, 

Μαρδάριος και Ορέστης. 

Εικόνα τού β΄μισού τού 14ου αιώνα. 

Ιερά Μονή Χιλανδαρίου, Άγιον Όρος

πηγή

Οι Άγιοι Πέντε Μάρτυρες, Ευστράτιος, Αυξέντιος, Ευγένιος, Μαρδάριος και Ορέστης, άθλησαν το 296 στην Καππαδοκία της Μικράς Ασίας, επί των σκληρών διωγμών των Ρωμαίων Αυτοκρατόρων Διοκλητιανού και Μαξιμιανού. 

 

Τα ιερά λείψανά τους έφεραν στην Ελλάδα κατά την Μικρασιατική Καταστροφή, το 1924, οι κάτοικοι του Σεμέντερε της Καππαδοκίας, ενός χωριού ανάμεσα των χωριών Μισθί και Ενεχίλ.

Μεταφέροντας προσεκτικά και ευλαβικά την Λάρνακα, έπειτα από πολλές περιπέτειες, κακουχίες και διαχωρισμούς, κατοίκησαν αρχικά, σε ένα ορεινό χωριό της Καβάλας, που ονομαζόταν Κόκκαλα όμως κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η διαμονή σε εκείνο το χωριό αποδείχτηκε ακατάλληλη και το 1944, το εγκατέλειψαν και κατέβηκαν στον κάμπο των Φιλίππων, όπου και εγκαταστάθηκαν στον τελικό προορισμό τους, το Πολύστυλο της Καβάλας.

Το Πολύστυλο της Καβάλας από ψηλά

πηγή

Σύμφωνα με ένα Κώδικα του 11ου αιώνα που σήμερα φυλάσσεται στην βιβλιοθήκη του Sant Michel των Βολλανδιστών πατέρων στις Βρυξέλλες, τα λείψανα των αγίων 5 Μαρτύρων φυλάσσονταν στο Σεμέντερε ή Σεμέντρα (τουρκικά Ovacik) της Καππαδοκίας, στην παλαιοχριστιανική κατακόμβη, στο μοναστήρι της Αγίας Μακρίνας και της Αγίας Λουκίας της Παρθένου. 

Βαθιά, κάτω στην κατακόμβη του μοναστηριού που εκεί παρέμεινε η Αγία Μακρίνα για να αποφύγει την μανία του Γαλέριου, εκεί υπάρχουν ακόμη και σήμερα οι 3 τάφοι που φιλοξένησαν τα ιερά σκηνώματα των 5 Μαρτύρων και που ακόμη και σήμερα όπως και η λάρνακα των αγίων 5 Μαρτύρων, πλημμυρίζουν με μία άρρητη θαυμαστή ευωδία.

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Τριάδας και των Αγίων 

5 Μαρτύρων, στο Πολύστυλο της Καβάλας.

πηγή

Αρχικά, τάφηκαν πολύ χαμηλά στην Κατακόμβη της Αγίας Μακρίνας, οι Άγιοι Ευγένιος μαζί με τον Άγιο Μαρδάριο σε ένα κοινό τάφο.

 

Πιο πάνω ο ιερωμένος Αυξέντιος στον 2ο τάφο ενώ τα Σκηνώματα των αγίων Ευστρατίου και Ορέστη πήγε μετά από πολυήμερη πεζοπορία και με κίνδυνο της ζωής του που τελικά δεν απέφυγε, στην μονή, όπως είχε υποσχεθεί, ο Ιερομάρτυρας Βλάσιος, επίσκοπος Σεβάστειας και τάφηκαν μαζί σε κοινό, στον 3ο τάφο.

Οι Άγιοι 5 Μάρτυρες είναι ιδιαίτερα αγαπητοί στους κατοίκους του Πολύστυλου. 

Όλοι τους έχουν κάποια προσωπική εμπειρία να αφηγηθούν και όλοι έχουν μείνει έκθαμβοι από την άρρητη ευωδία που αναδύεται από την Λάρνακα των Αγίων.

Το Προσκυνητάρι και η Λάρνακα των Αγίων 5 Μαρτύρων,

στον ομώνυμο Ιερό Ναό Πολύστυλο της Καβάλας.

Η παλιά λάρνακα βρίσκεται μέσα στην νέα.

πηγή

Όπως αφηγείται ο π. Θεοχάρης  Μέγγας (εφημέριος του Πολύστυλου από το 1969) στο εξαιρετικό βιβλίο του "Οι Άγιοι 5 Μάρτυρες, από την Καππαδοκία στο Πολύστυλο Καβάλας": 

«..κάποιος ενθουσιώδης νέος προκειμένου να προσφέρει και αυτός κάτι στους Αγίους υποτίμησε την παλιά τους λειψανοθήκη και την απέθεσε σε μία αποθήκη. 

 

Ήταν Τετάρτη και μέχρι την Κυριακή δεν μπορούσε να κοιμηθεί. Τα έβαζε με τους Αγίους, γιατί τους έλεγε δεν με συνδράμετε ενώ γνωρίζεται τι κάνω για Εσάς; 

Την Κυριακή μετά την λειτουργία στον αυλόγυρο σε ένα πηγαδάκι οι Κωνσταντίνος Τσακίρης, Αικατερίνη Κελεκτσόγλου και Μαρία Τσακίρη ομολογούν το ίδιο όνειρο και οι τρεις: "Γιατί μας πέταξε από την Εκκλησία;". Έβαλε αμέσως μέσα στην νέα λάρνακα και την "παλιά κάσα" όπως αποκαλούν οι παλιοί την λειψανοθήκη και αμέσως ηρέμησε...»

οι Κάρες των Αγίων  Μαρδαρίου, Ευγενίου και Αυξεντίου

Η σημερινή λάρνακα είναι σύγχρονη, ξύλινη, και στην επάνω πλευρά της είναι τοποθετημένο τζάμι από το οποίο φαίνονται ευδιάκριτα οι Τιμίες Κάρες των Αγίων  Μαρδαρίου, Ευγενίου και Αυξεντίου που έχει επάνω της το σημάδι του σταυρού ενώ είναι καλυμμένες με βαμβάκι τόσο στα σημεία των ματιών όσο και ευρύτερα.

Η Κάρα του Αγίου Ορέστου δυστυχώς δεν διεσώθη ενώ η Κάρα του Αγίου Ευστρατίου στην Μονή μεγίστης Λαύρας Αγίου όρους.

Ο θεοσεβής και ενάρετος Ευστράτιος, ήταν ένας σημαντικός άρχοντας της περιοχής των Αραβράκων (αλλιώς Σεμέντρα ή και Σεμέντερε, στα Ελληνικά που μεταφράζεται ως "Σήμαντρα", το σημερινό Ovacik δηλαδή της Τουρκίας) αλλά και ένας ανώτερος στρατηγός. 

Η άθληση των Αγίων 5 Μαρτύρων Ευστρατἰου, Αυξεντίου, 

Ευγενίου, Μαρδαρίου και Ορέστη.  
Μικρογραφία τού 985 στο Μηνολόγιο τού Βασίλειου Β '.
Σήμερα βρίσκεται στην Βιβλιοθήκη του Βατικανού

πηγή

Σε ένα δείπνο, στο οποίο είχε καλέσει τους συμπολίτες ανακοίνωσε πως επιθυμεί να μαρτυρήσει για Τον Χριστό.  Έτσι συνελήφθη και υπέστη πολλά βασανιστήρια, μεταξύ αυτών τον έβαλαν να περπατήσει αρκετά χιλιόμετρα με υποδήματα που είχανε μέσα τους μυτερά καρφιά ενώ μαρτύρησε «ἐν τῇ τρισκαιδεκάτῃ τοῦ Δεκεμβρίου μηνός», το 296, όταν ο έπαρχος της περιοχής, Αγρικόλας, τον έριξε στη φωτιά ζωντανό. 

Πριν μπει όμως στην φωτιά ο Άγιος Ευστράτιος, έκανε τον σταυρό του και προσευχήθηκε: «Μεγαλύνων μεγαλύνω σε, Κύριε, ότι επείδες επί την ταπείνωσίν μου, και ου σννέκλεισάς με εις χείρας εχθρών, αλλ' έσωσας εκ των αναγκών την ψυχήν μου. Και νυν Δέσποτα, σκεπασάτω με η χειρ σου και έλθοι επ' εμέ το έλεός Σου, ότι τετάρακται η ψυχή μου και κατώδυνός έστιν, εν τω εκπορεύεσθαι αυτήν εκ του αθλίου μου και ρυπαρού σώματος τούτου, μήποτε η πονηρά του αντικειμένου βουλή συναντήση και παρεμπόδιση αυτήν, διά τας εν αγνοία και γνώσει εν τω βίω τούτω γενομένας μοι αμαρτίας.  Ίλεως γενού μοι, Δέσποτα, και μη ιδέτω η ψυχή μου την ζοφεράν και σκοτεινήν όψιν των πονηρών δαιμόνων αλλά παραλαβέτωσαν αυτήν  Άγγελοι σου φαιδροί και φωτεινοί. Δός δόξαν τω ονόματί σου τω Αγίω και τη ση δυναμει άναγαγέ με εις το θείον σου βήμα. Εν τώ κρίνεσθαί με μή καταλάβοι με η χειρ του άρχοντος του κόσμου τούτου εις το κατασπάσαι με τον αμαρτωλόν εις βυθόν άδου- αλλά παράστηθί μοι και γενού μοι Σωτήρ και αντιλήπτωρ. Ελέησον, Κύριε, την ρυπωθείσαν τοις πάθεσι του βίου ψυχήν μου και καθαράν αυτήν διά μετανοίας και εξομολογήσεως πρόσδεξαι, ότι ευλογητός ει εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν».

H υπέροχη αυτή κατανυκτική και μεστή νοημάτων προσευχή έχει συμπεριληφθεί από την Εκκλησία μας να διαβάζεται στο Μεσονυκτικό του Σαββάτου.

Η άθληση των Αγίων 5 Μαρτύρων Ευστρατἰου,

Αυξεντίου, Ευγενίου, Μαρδαρίου και Ορέστη.  

Τοιχογραφία τού 1547 στην Μονή Διονυσίου Αγ. Όρους

έργο τού αγιογράφου Τζώρτζη (Ζώρζη) Φουκά

πηγή

Ο πρεσβύτερος Αυξέντιος, τοπικός Ιερέας του Σεμέντερε και φίλος του Ευστρατίου, τελούσε το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας στην κατακόμβη της Αγίας Μακρίνας, η οποία, έπειτα, θα αποτελέσει τον τάφο των Αγίων Πέντε Μαρτύρων και αποκεφαλίστηκε από τον δούκα Λυσία, όταν ομολόγησε ότι είναι Χριστιανός. 

Το Σκήνωμά του αφέθηκε στο δάσος για να το φάνε τα θηρία, αλλά βρέθηκε και διασώθηκε από ευσεβείς Αραβρακηνούς ενώ ως Ιερομάρτυρας, η Τιμία Κάρα του έχει επάνω το σημείο του Σταυρού. 

Ο χιλίαρχος των Ρωμαϊκών ενόπλων δυνάμεων Ευγένιος, θέλησε να μαρτυρήσει μαζί με το φίλο του Ευστράτιο και ο ίδιος τοπάρχης διέταξε να του κόψουν τη γλώσσα, να του συν θλίψουν τα οστά και έτσι παρέδωσε το πνεύμα του και αυτός ἐν Κυρίῳ.

Ο Άγιος Μάρτυς Μαρδάριος. 

Αγιογραφία τού 1192 στην Ι.Μ. Παναγίας τού Άρακα  

 στο χωριό Λαγουδερά Λευκωσίας.

πηγή

Ένας απλός οικοδόμος, ονόματι Μαρδάριος, βλέποντας τον περιφανή αστέρα να οδηγείται στο Μαρτύριο, αφήνοντας πίσω γυναίκα και παιδιά, οι οποίοι όχι μόνο δέχτηκαν να φύγει αλλά χάρηκαν για την ευκαιρία που του δόθηκε, τον ακολούθησε.

Προσευχήθηκε με αυτά τα λόγια: «Δέσποτα Θεέ, Πάτερ Παντοκράτωρ, Κύριε, Υιέ Μονογενές, Ιησού Χριστέ και Άγιον Πνεύμα. Μία Θεότης, μία Δύναμις, ελέησόν με τον αμαρτωλόν και οις επίστασαι κρίμασι σώσον με τον ανάξιον δούλον Σου˙ ότι ευλογητός ει εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν» με την ευχή αυτή του Αγίου Μαρδαρίου να είναι πολύ γνωστή και να έχει συμπεριληφθεί να διαβάζεται σε πολλές Ακολουθίες της Εκκλησίας μας. 

Ο Άγιος Μαρδάριος εξέπνευσε με φρικτό τρόπο, του τρύπησαν τους αστραγάλους του, περάσανε σχοινιά στις τρύπες, τον κρέμασαν με το κεφάλι προς τα κάτω και διαπερνούσαν τα νεφρά του με πυρακτωμένες σούβλες, επίσης ιδέα του Λυσία.

Ο Άγιος Μάρτυς Ορέστης. 

Τοιχογραφία τού 1290 στο Πρωτάτο τού Αγίου Όρους

έργο τού  αγιογράφου Μανουήλ Πανσέληνου

πηγή

Τέλος, ο νεαρός στρατιώτης Ορέστης, ενώ εξασκούσε τοξοβολία σε μία πεδιάδα της περιοχής, ο χιτώνας του σχίστηκε και φάνηκε ότι φορούσε στο λαιμό του ένα σταυρουδάκι, σύμβολο του Χριστιανισμού.

Τον συνέλαβαν, τον βασάνισαν φριχτά και τον θανάτωσαν αφού τον ξαπλώσανε σε ένα σιδερένιο κρεβάτι, το οποίο με προσταγή του Αγρικόλα, βύθισαν στις φλόγες και μάλιστα, προτού με χαρά τελειωθεί, για μια στιγμή δείλιασε, αλλά ο Ευστράτιος τον ενθάρρυνε και έτσι, συνάντησε Τον Ιησού μαζί με τους άλλους Μάρτυρες και ο Μάρτυρας Ορέστης.

Θαυμάσιες, εξαιρετικές και περίτεχνες ψηφιδωτές παραστάσεις του Μάρτυρα Αγίου Ευστρατίου σώζονται σήμερα στην Ιερά Μονή Δαφνίου στην Αττική. 

Επίσης εικονίζονται και στην Νέα Μονή της Χίου, όπου μαρτυρούνται μάλιστα και αρκετά θαυμαστά γεγονότα σύμφωνα και κατά τον μέγιστο Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη.

Άποψη του εσωτερικού του Ιερού Ναός της Αγίας 

Τριάδας και των Αγίων 5 Μαρτύρων, στο Πολύστυλο 

της Καβάλας.

πηγή

Οι Άγιοι Πέντε Μάρτυρες είναι επίσης και οι Προστάτες της Σκήτης της Αγίας Άννης στο Άγιο Όρος, στον Κυριακό Ναό της οποίας εικονίζονται μάλιστα οι Μάρτυρες, δύο φορές, σε θαυμάσιες τοιχογραφίες. 

Πανηγυρικώς εορτάζει τους Αγίους 5 Μάρτυρες και η Χίος, στον περικαλλή ναό του Αγίου Ευστρατίου στα Θυμιανά, η Σαντορίνη στον ομώνυμο ναό του Βουρβούλου καθώς και πολλές άλλες περιοχές της Ελλάδος.

Η Μνήμη των Αγίων Ενδόξων Μαρτύρων Ευστρατίου, Αυξεντίου, Ευγενίου, Μαρδαρίου και Ορέστου εορτάζεται στις 13 Δεκεμβρίου, μαζί με την Αγία Λουκία την Παρθένο καθώς επίσης τιμούνται ακόμη και την Παρασκευή της Ζωοδόχου Πηγής, ενώ ο ιερός Ναός στο Πολύστυλο της Καβάλας πανηγυρίζει τόσο στις 13 Δεκεμβρίου, όσο και της Ζωοδόχου Πηγής, ημέρα της Λιτανείας των Λειψάνων των αγίων 5 Μαρτύρων.

Πολύτιμες πληροφορίες αντλήσαμε από το εξαιρετικό βιβλίο του π. Θεοχάρη Μέγγα με τίτλο: "Οι Άγιοι 5 Μάρτυρες, από την Καππαδοκία στο Πολύστυλο Καβάλας" και από τον Ιστορικό Θρησκευτικό Σύλλογο Αγίων 5 Μαρτύρων Πολυστύλου Καβάλας.

Ιδιαίτερα ευχαριστούμε τον κο Σωτήριο Αποστολακάκη για την πολύτιμη βοήθειά του.

Απολυτίκιο

Αγίων 5 Μαρτύρων

ΤΟ ΑΦΘΑΡΤΟ ΣΚΗΝΩΜΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Γ' ΤΟΥ ΠΑΤΕΛΑΡΟΥ.

πηγή

Το Λείψανο του Αγίου βρίσκεται αδιάφθορο στον Καθεδρικό Ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στο Χάρκοβο της Ουκρανίας.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Άγιος Αθανάσιος Γ' ο Πατελάρος

Αγιογραφία από τη Σκήτη αγίου Ανδρέα Αγίου Όρους

πηγή

Ο Αθανάσιος Γ΄ (κατά κόσμον Αλέξιος Πατελάρος) διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως για μικρά χρονικά διαστήματα, το 1634 και το 1652.

Γεννήθηκε στο χωριό Αξός του Μυλοποτάμου του Ρεθύμνου της Κρήτης μεταξύ του 1580 και 1597, σπούδασε Αρχαία Ελληνική Φιλολογία, Φιλοσοφία και Θεολογία, ήξερε ελληνικά και λατινικά και διακρινόταν για τη γενικότερη μόρφωσή του, το κήρυγμά του και την ποίηση που έγραφε.

Μελετούσε την Αγία Γραφή, και μάλιστα μετέφρασε μέρος της στα νέα ελληνικά και στη Μονή Ιβήρων σώζεται σήμερα και μετάφραση του Ψαλτηρίου που έκανε ο ίδιος.

Εκάρη μοναχός στο Σιναϊτικό Μετόχι του Χάνδακα, κατόπιν μετέβη στο Άγιο Όρος, όπου εγκαταστάθηκε σε κελί που έκτισε ο ίδιος στην περιοχή της Μονής Παντοκράτορος.

Χειροτονήθηκε διάκονος, ιερέας και επίσκοπος στη Θεσσαλονίκη και το 1631 εξελέγη Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης ενώ τον Μάρτιο του 1634 εξελέγη Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως με τη βοήθεια του Σουλτάνου, λατινοφρόνων και Ιησουϊτών με την διάρκεια όμως της πρώτης του Πατριαρχίας να είναι συντομότατη (ίσως και εντός έτους) και έτσι επέστρεψε στο Άγιο Όρος όπου διέμεινε στο αρχαίο μονύδριο του Ξύστρου, το οποίο βρισκόταν κοντά στις Καρυές, το οποίο και μεγάλωσε με προσωπική εργασία και που είναι η σημερινή Σκήτη του Αγίου Ανδρέα, της οποίας θεωρείται Κτήτωρας. 

Το άφθαρτο Σκήνωμα του Αγ. Αθανασίου Γ' Πατελάρου
βρίσκεται καθήμενο στον Καθεδρικό Ναό Ευαγγελισμού 
της Θεοτόκου στο Χάρκοβο της Ουκρανίας.
πηγή: πηγή

Από εκεί επεδίωξε τη βοήθεια του Πάπα, για να επανέλθει στο Θρόνο του και το 1635 βρέθηκε στη Βενετία, από όπου κατηγορούσε όμως τον Πατριάρχη Κύριλλο Λούκαρι ως αιρετικό, αλλά και τον Πάπα που δεν τον βοηθούσε.

Το 1639 ο Πατριάρχης Παρθένιος Α΄ του παραχώρησε τη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης και τη Μονή Βλατάδων και το 1643 ο Αθανάσιος μετέβη στη Μολδαβία και στη Βλαχία, όπου κέρδισε τη συμπαράσταση του τοπικού ηγεμόνα Βαλείου και αναρριχήθηκε εκ νέου στον Πατριαρχικό Θρόνο το 1652 για δεκαπέντε ημέρες.

Την ημέρα της εκθρόνισής του έβγαλε κήρυγμα με βάση το χωρίο «Σῦ εἰ Πέτρος καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τὴν Ἐκκλησίαν» και αντέκρουσε τα επιχειρήματα που συνιστούν το παπικό πρωτείο με ιδιαίτερη οξύτητα, μάλιστα το κήρυγμά του αυτό προκάλεσε την μήνη των λατινοφρόνων, με προεξάρχοντα τον Αθανάσιο τον Κύπριο, ο οποίος το 1655 κυκλοφόρησε πραγματεία με τον τίτλο «Ἀντιπατελλάριον». 

Μετά τη νέα έκπτωσή του από το Θρόνο, ο Αθανάσιος μετέβη στη Ρωσία και αργότερα στο Ιάσιο της Ρουμανίας. 

Στη Ρωσία άσκησε σημαντικό ιεραποστολικό έργο και αντιλατινική δράση, πράγμα που δικαιολογεί και την ιδιαίτερη τιμή των Ρώσων στο πρόσωπό του ενώ απεβίωσε στις 5 Απριλίου 1654 στη Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος του Λούμπνι, στο Χάρκοβο της Ουκρανίας, όπου ενταφιάστηκε καθήμενος, κατά το τυπικό της Ανατολικής Εκκλησίας και ο τάφος του υπήρξε πηγή αγιάσματος και ιαμάτων.

Άγιος Αθανάσιος Γ' ο Πατελάρος, λιθογραφία.

πηγή

Ο Μητροπολίτης Γάζης Παΐσιος σε επίσκεψή του σε αυτήν την Μονή, 8 χρόνια αργότερα, είπε στους μοναχούς ότι τον επισκέφθηκε στον ύπνο του ο Άγιος, και ζήτησε να ανοιχθεί ο τάφος του. 

Οι Μοναχοί άνοιξαν τον τάφο και βρήκαν το σκήνωμα του Αγίου άφθαρτο και ευωδιάζον, έτσι δόθηκε άδεια την ίδια χρονιά το 1662, από τον Μητροπολίτη Κιέβου να τοποθετηθεί επίσημα το σκήνωμα στο Καθολικό της Μονής για προσκύνημα.

Η Ρωσική Εκκλησία αναγνώρισε την αγιότητά του την 1η Φεβρουαρίου του 1662, οπότε έγινε ανακομιδή των λειψάνων του και όρισε σαν ημερομηνία εορτής την 2α Μαΐου.

Εξαιτίας ποικίλων περιπετειών της Μονής το Σκήνωμα γνώρισε διάφορες μετακινήσεις, και ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του κομμουνιστικού καθεστώτος, η Μονή μετατράπηκε σε φυλακή το 1917 και σε στρατόπεδο το 1937 όμως το σκήνωμα του Αθανασίου Πατελάρου διασώθηκε στην αποθήκη ενός μουσείου και το 1990 αποδόθηκε και πάλι στη Ρωσική Εκκλησία και διατηρείται στο Χάρκοβο της Ουκρανίας.

Ο Ι.Ν. του Αγίου Αθανασίου Πατελάρου 
στον Αξό της Κρήτης,

πηγή

Στις 21 Αυγούστου 1993, η Αξός υπεδέχθη μικρό τεμάχιο του λειψάνου του που έφερε από το Χάρκοβο ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος (τότε επίσκοπος Κυρήνης) και από τότε η μνήμη του Αγίου Αθανασίου Πατελάρου τιμάται στις 21 Αυγούστου ενώ το 1995, αντιπροσωπεία της εκκλησίας της Κρήτης πήγε στην Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Λούμπνι και την πόλη του Χάρκοβο.

Ο Μητροπολίτης Χαρκόβου κ.κ. Νικόδημος, έδωσε στην αντιπροσωπεία, μικρό τεμάχιο του λειψάνου και μία αρχιερατική στολή του Αγίου, που μεταφέρθηκαν στην γενέτειρα του και φυλάσσονται στον ομώνυμο Ναό του Αγίου στην Αξο.

Τα «Ρεθεμνιώτικα Νέα» σε ρεπορτάζ αναφέρουν ότι τα λείψανα του Αγίου εκλάπησαν μετά από τη διάρρηξη του ναού τον Φεβρουάριο του 2010 και καταβάλλονται προσπάθειες για την ανεύρεση τους.

Οι ιερόσυλοι παραβίασαν την κλειδωμένη πόρτα, πήραν εκατό ευρώ από το παγκάρι και στη συνέχεια άρπαξαν την λειψανοθήκη που είχε μέρος του ιερού λειψάνου του Αγίου Αθανασίου και εξαφανίστηκαν.

ΛΕΙΨΑΝΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΑ ΜΥΡΩΝΑ.

πηγή

Φυλάσσεται στον ομώνυμο Ιερό Ναό του Αγίου Μύρωνα στο νησί των Αντικυθήρων, στο μοναδικό μέρος του Ορθόδοξου κόσμου όπου ο Άγιος Μύρων ο Ιερομάρτυς τιμάται πανδήμως ως πολιούχος, προστάτης και έφορος.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Ο Άγιος Ιερομάρτυρας Μύρωνας

Τοιχογραφία τού  1318 στον Ι.Ν.Ευαγγελισμού τής Θεοτόκου

τής Ιεράς Μονής Γρατσάνιτσα, Κοσσυφοπέδιο, Σερβία

πηγή

Ο άγιος Μύρων ήταν ένας πλούσιος άνδρας που ζούσε στην Αχαΐα όταν Αυτοκράτορας των Ρωμαίων ήταν ο Δέκιος (249 - 251), που έμεινε στην ιστορία για τους διωγμούς του κατά των Χριστιανών.

Ο άγιος Μύρων καταγόταν από την περιοχή της Κορίνθου, από πλούσια και αριστοκρατική οικογένεια και σε νεαρή ηλικία έγινε ιερέας στην Αχαία. 

Στην περιοχή που ζούσε, στρατιωτικός διοικητής των Ρωμαίων (Ανθύπατος) ήταν ένας φανατικός εχθρός των Χριστιανών, ο Αντίπατρος, ο οποίος εισέβαλε στο ναό των Χριστιανών κατά τη διάρκεια της Λειτουργίας των Χριστουγέννων, με σκοπό να τους συλλάβει και να τους θανατώσει. 

Ο Άγιος Μύρων που ιερουργούσε δεν πτοήθηκε από την παρουσία της ρωμαϊκής φρουράς και εξύβρισε τον Αντίπατρο αποκαλώντας τον «λύκον άρπαγα». 

Ο Αντίπατρος τον συνέλαβε, τον οδήγησε στη φυλακή και τον κρέμασε ψηλά από τα χέρια, ενώ οι Ρωμαίοι στρατιώτες τον εξύβριζαν, κατόπιν εστάλη στην πόλη Κύζικο της Μικράς Ασίας όπου ο εκεί Ανθύπατος τον αποκεφάλισε.

Ο αποκεφαλισμός του αγίου Ιερομάρτυρα Μύρωνα.

Βυζαντινό Μηνολόγιο 14 - 17  Αυγούστου τού 14ου αιώνα 

Βρίσκεται στην Οξφόρδη της Αγγλίας, Bodleian Βιβλιοθήκη.

πηγή

Οι κάτοικοι των Αντικυθήρων, αλλά και οι εκατοντάδες απόδημοι Αντικυθήριοι, ευλαβούνται και τιμούν ιδιαιτέρως τον Άγιο Μύρωνα, έναν Άγιο όχι τόσο γνωστό για τον πολύ κόσμο, Πολιούχο όμως και Προστάτη των Αντικυθήρων.

Η σχέση του Αγίου με το νησί ανάγεται στο μακρινό παρελθόν, γνωρίζουμε ότι για σχεδόν 3 αιώνες, από το 1420 περίπου μέχρι το 1780 - 1782, το νησί ήταν ακατοίκητο. 

Σε αντίποινα κάποιας ληστρικής επιδρομής των κατοίκων του ενάντια σε ένα πλοίο της Βενετίας, που έπλεε ανοικτά του νησιού, η βενετσιάνικη φρουρά σκότωσε όλους τους κατοίκους και έτσι το νησί ερήμωσε, μέχρι περίπου τα τέλη του 18ου αιώνα.

Ωστόσο, κατά την περίοδο αυτή, κυνηγοί από την Κρήτη μετέβαιναν στα Αντικύθηρα, με σκοπό να κυνηγήσουν αιγοπρόβατα που τότε, όπως και σήμερα, αφθονούσαν στο νησί και η σχετική διήγηση που υπάρχει αναφέρει το πώς βρέθηκε στα Αντικύθηρα η εικόνα του Αγίου Μύρωνος.

Σύμφωνα λοιπόν με την τοπική παράδοση, Κρητικοί κυνηγοί είχαν πάει στο έρημο, τότε, Τσιριγότο όπως λεγόταν τα Αντικύθηρα στην Ενετοκρατία, για να κυνηγήσουν κατσίκια.

Το θαυματουργό εικόνισμα του Αγίου Ιερομάρτυρα Μύρωνα,

βρίσκεται στον ομώνυμο ιερό ναό του Αγίου στα Αντικύθηρα

πηγή

Εκεί βρήκαν τυχαία σε μικρό σπήλαιο ένα εικόνισμα του αγίου, το πήραν και το έστησαν πιο πέρα, φτιάχνοντας ένα πρόχειρο εικονοστάσι και όταν ξαναγύρισαν για να χτίσουν εκκλησάκι, βρήκαν το εικόνισμα αλλού και αποφάσισαν να οικοδομήσουν εκεί το ναό. Αυτά έγιναν μεταξύ 1450 και 1780, άγνωστο όμως πότε ακριβώς και το χτίσιμο του ναού του Αγίου στάθηκε η αφορμή να εποικιστεί το νησί από Κρήτες, απόγονοι των οποίων είναι και οι σημερινοί κάτοικοι.

Ο αρχικά εκείνος μικρός ναός επεκτάθηκε, προστέθηκαν κελιά και βοηθητικοί χώροι και για μια μεγάλη περίοδο φιλοξένησε και μοναχές. 

Οι κάτοικοι των Αντικυθήρων ψάχνανε πάντοτε ένα μικρό τεμάχιο λειψάνου του Αγίου Ιερομάρτυρα Μύρωνα, πολιούχου του νησιού τους και τελικά, μετά από αναζήτηση μερικών χρόνων και αγώνες, ο Άγιος Μύρων ευδόκησε, και η Ιερά Μητρόπολις Κυθήρων και Αντικυθήρων απέκτησε τον Ιανουάριο του 2014 απότμημα λειψάνου του Αγίου Μύρωνος, προστάτου και πολιούχου των Αντικυθήρων.

Η εκκλησία του Αγίου Μύρωνα στα Αντικύθηρα

πηγή

Το απότμημα δωρήθηκε στην Ιερά Μητρόπολη Κυθήρων και Αντικυθήρων από το Κέντρο Αγιολογικών Μελετών «Ο Όσιος Συμεών ο Μεταφραστής» και τον Διευθυντή του, Καθηγητή κ. Αντώνιο Μάρκου ενώ ευπρεπίστηκε από τις αδελφές της Ιεράς Μονής Αγίων Πάντων Σπετσών.

Η εορτή του Αγίου, κάθε χρόνο στις 17 Αυγούστου, αποτελεί έκτοτε τη σημαντικότερη μέρα του χρόνου για το νησί. 

Την ημέρα αυτή, οι Αντικυθήριοι τιμούν τον Προστάτη τους με Ιερές Ακολουθίες και με παραδοσιακή κρητική ψυχαγωγία, σε υπόμνηση της σχέσης που έχει ο χώρος με τους Κρήτες και επειδή η αφορμή για την εύρεση της εικόνας ήταν το κυνήγι των αιγοπροβάτων, προσφέρονται στους προσκυνητές βραστά αιγοπρόβατα, που προετοιμάζονται στο Μοναστήρι, από τους κατοίκους.

Η μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρα Μύρωνα τιμάται από την Εκκλησία μας στις 17 Αυγούστου. 

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΠΕΛΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΤΗΝΙΑΣ.

Φυλάσσεται στη Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κεχροβουνίου στην Τήνο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

πηγή

Η Πελαγία ήταν κόρη του παπά Νικηφόρου Νεγρεπόντη, η μητέρα της ήταν από τον Τριπόταμο της Τήνου, γεννήθηκε το 1752 στο χωριό Κάμπο της Τήνου και το κοσμικό της όνομα ήταν Λουκία ενώ από διάφορα έγγραφα φαίνεται ότι είχε ακόμα τρεις αδελφές.

Όταν ήτανε 12 χρονών ο πατέρας της πέθανε και έδειξε σημάδια έντονης επιθυμίας να αφιερωθεί και να υπηρετήσει το θέλημα του Θεού ενώ οι δυσκολίες της ζωής έκαναν την μητέρα της να τη στείλει στον Τριπόταμο, στην κάπως πιο ευκατάστατη αδελφή της.

Εκεί η Λούκια έμεινε τρία χρόνια και συχνά επισκεπτόταν την άλλη θεία της, που ήταν μοναχή στη Μονή Κεχροβουνίου και ένοιωσε τότε επιτακτική την ανάγκη να ακολουθήσει τον μοναχικό βίο και έτσι σε ηλικία 15 χρονών μπήκε στο Μοναστήρι σαν δόκιμη, υπό την επίβλεψη της θείας της μοναχής Πελαγίας ενώ όταν ήλθε η ώρα έγινε και η ίδια μοναχή με το όνομα Πελαγία.

Ως μοναχή αφοσιώθηκε με ψυχή και σώμα στην λατρεία του Θεού και στην ανακούφιση των πασχόντων. Η αγνότητα της ψυχής της, η οσιότητα της ζωής της, η αυταπάρνηση της, η μυστική ζωή της κι ο πόθος της για λύτρωση συντέλεσαν ώστε η μοναχή Πελαγία να γίνει το «σκεύος εκλογής» για ν' αποκαλυφθεί σε αυτήν η Παναγία για την εύρεση της Αγίας εικόνας της στον αγρό του Δοξαρά στην πόλη της Τήνου στις 30 Ιανουαρίου του 1823, γεγονός που έμελλε να κάνει την Τήνο ιερό νησί και να κατατάξει την Πελαγία μεταξύ των Αγίων.

Το γεγονός δε αυτό συνέβη όταν η Όσια ήταν 73 χρόνων και αρχιερέας Τήνου ήταν ο Γαβριήλ και έκανε, με τις πρεσβείες της Παναγίας και τη χάρη του Θεού, αρκετά θαύματα πριν και μετά τον θάνατο της στις 28 Απριλίου του 1834 ενώ τάφηκε στο ναό των Ταξιαρχών του μοναστηριού.

Το κελί της Οσίας Πελαγίας στην Μονή Κοιμήσεως
της Θεοτόκου Κεχροβουνίου στην Τήνο.

Το 1973, κτίστηκε μεγαλοπρεπής ναός στο όνομα της, όπου φυλάσσεται η αγία Κάρα της σήμερα.

Ανακηρύχτηκε αγία με Συνοδική Πατριαρχική Πράξη στις 11 Σεπτεμβρίου του 1970 και η μνήμη της ορίστηκε να τιμάται στις 23 Ιουλίου, την ήμερα δηλαδή του οράματος της.

ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΕΣΗΣ

Την Κυριακή 9 Ιουλίου 1822 η Οσία βλέπει στον ύπνο της μία μεγαλοπρεπή κυρία με φωτοστέφανο, η οποία της εξηγεί πόσο υπέφερε θαμμένη τόσα χρόνια κάτω από το χώμα. Της ζήτησε όταν ξημερώσει να επισκεφθεί τον επίτροπο εσωτερικών υποθέσεων της Μονής και να του ανακοινώσει την επιθυμία της να αποκαλυφθεί το ερειπωμένο θαμμένο μέγαρό της στον αγρό του Αντώνη Δωξαρά.

Η Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κεχροβουνίου

Όταν ξύπνησε κατάλαβε ότι η κυρία ήταν η Θεοτόκος και ότι το μέγαρο ήταν προφανώς ο Ναός Της. 

Της γεννήθηκαν όμως αμφιβολίες για το κατά πόσο μπορεί κάτι τέτοιο να συμβαίνει σε εκείνη την άσημη ταπεινή και το πώς θα έπρεπε να υποφέρει τους χλευασμούς και τις κοροϊδίες του δύσπιστου κόσμου και έτσι αποφάσισε να μην αναφέρει τίποτα.

Την επόμενη Κυριακή 16 Ιουλίου 1822, εμφανίζεται και πάλι στον ύπνο της η ίδια Κυρία δίνοντας και πάλι την ίδια παραγγελία. Η Πελαγία δεν είχε πλέον καμία αμφιβολία ότι ήταν η εκλεκτή από την Θεοτόκο, αλλά και πάλι την απέτρεψαν οι αμφιβολίες.

Η Θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Τήνου
χωρίς τα τάματα και την επένδυση

Όταν και την τρίτη Κυριακή 23 Ιουλίου 1822 εμφανίζεται στον ύπνο της με στεναχωρημένο, αλλά αυστηρό ύφος ζητώντας εξηγήσεις για την αγνόηση της παραγγελίας της, η Πελαγία αποφασίζει πλέον να προχωρήσει χωρίς να ολιγωρήσει. 

Την ίδια μέρα η Πελαγία κατέφυγε στην Ηγουμένη η οποία γνωρίζοντας τον ενάρετο βίο της την πίστεψε και επισκέφθηκε τον επίτροπο και αυτός ειδοποίησε με την συνοδεία της Πελαγίας τον Μητροπολίτη της Τήνου ο οποίος προσκαλεί τον λαό της Τήνου στον Μητροπολιτικό ναό των Ταξιαρχών, παρακαλώντας τον να συνδράμουν για τον σκοπό αυτό σε χρήμα ή και σε εργασία.

Ο λαός πρόθυμα άρχισε τις ανασκαφές στις αρχές Σεπτεμβρίου 1822 από τις οποίες αποκαλύφθηκαν ο αρχαίος ναός του Διονύσου και ο ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου αλλά δεν βρέθηκε κανένα ίχνος εικόνας πράγμα που επισκίασε το θετικό κλίμα και οδήγησε τον κόσμο σιγά, σιγά στην εγκατάλειψη του εγχειρήματος ενώ η Πανώλη θέριζε εκείνη την εποχή, πράγμα που ο επίτροπος το θεώρησε θεία τιμωρία.

Σε συνεργασία πάλι με τον Μητροπολίτη Τήνου συγκαλούν και πάλι τον λαό της Τήνου με την ίδια έκκληση ορίζοντας επιπλέον και μια επιτροπή ελέγχου του έργου όμως όσο οι εργασίες δεν έφερναν αποτέλεσμα, ο λαός χλεύαζε και κατηγορούσε την Πελαγία ως ονειροπόλα.

Με δάκρυα στα μάτια η Πελαγία ζητά την βοήθεια της Παναγίας, η οποία της αποκαλύπτει πλέον το ακριβές σημείο στο οποίο ήταν θαμμένη η εικόνα Της και στις 30 Ιανουαρίου του 1823 μετά από την υπόδειξη της εν λόγω θέσης, η αξίνα του Δημήτρη Βλάσση προσέκρουσε στο θαυματουργό εικόνισμα της Παναγίας.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΕΟΦΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ.

πηγή

Φυλάσσεται μαζί με τα υπόλοιπα λείψανά του στην Ομώνυμη Μονή του Αγίου Νεοφύτου στην Πάφο της Κύπρο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Τοιχογραφία του Οσίου Νεοφύτου του έγκλειστου.
 Ομώνυμη μονή στην Κύπρο, 1193. 
πηγή

Ο Όσιος Νεόφυτος γεννήθηκε στην κωμόπολη Λεύκαρα της Κύπρου το 1134. 

Σε νεαρή ηλικία, παρά τη θέληση των γονέων του, Αθανασίου και Ευδοξίας, ακολούθησε το μοναχικό βίο και κατέφυγε αρχικά στη μονή του Αγίου Χρυσοστόμου, στο όρος Κουτσοβέντη, όπου ζήτησε να μείνει και να ασκητέψει.

Μετά από πέντε χρόνια στο διακόνημα της καλλιέργειας αμπελώνων της μονής, στη θέση «Γούπαις», με την ευλογία του Ηγουμένου, επισκέπτεται για προσκύνημα τους Αγίους Τόπους όπου παρέμεινε για σύντομο χρονικό διάστημα και όταν επέστρεψε πάλι στην Κύπρο μόνασε στην μονή του Χρυσοστόμου (1152 - 1158) από τον Ηγούμενο της οποίας ζήτησε να γίνει ερημίτης, χωρίς όμως επιτυχία και η άρνηση του Ηγουμένου οδηγεί τον Όσιο να εγκαταλείψει τη μονή του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, για να πάει στο όρος Λάτρος της Μικράς Ασίας, που ήταν μεγάλο μοναστικό κέντρο.

Φορητή εικόνα του Αγίου Νεοφύτου του Εγκλειστου
Μουσείο της ομώνυμης Μονής στην Κύπρο
πηγή

Για αυτό τον σκοπό πήγε στην Πάφο με την ελπίδα να βρει πλοίο να τον μεταφέρει εκεί αλλά στο ναύσταθμο της Πάφου συνελήφθη ως φυγάς και φυλακίσθηκε αλλά με την μεσιτεία ευσεβών ανθρώπων, αποφυλακίζεται την επομένη ημέρα και αναζητά ερημητήριο στα ενδότερα της Μεγαλονήσου.

Τον Σεπτέμβριο του 1159, επέλεξε να λαξεύσει την εγκλείστρα του στη Πάφο, γνωρίζοντας ότι «ουδέν πλέον τούτου καθέξει, κάν και του όλου κόσμου φθάση κρατήσαι» στην οποία ο Όσιος παρέμεινε κλεισμένος εκεί μέσα επί σαράντα χρόνια.

Η φήμη του διαδόθηκε ευρύτατα και πλήθος Χριστιανών συνέρρεε, για να λάβει την ευχή και την ευλογία του, έτσι για να αποφύγει τον κόσμο λάξευσε μέσα στα βράχια νέα εγκλείστρα και επικοινωνούσε με τον κόσμο μόνο κάθε Κυριακή και στην απόφαση αυτή συνετέλεσε και η χειροτονία του σε πρεσβύτερο, το 1170, από τον Επίσκοπο Πάφου Βασίλειο Κίνναμο και η σύσταση της πρώτης αδελφότητος προς το τέλος του 1170ή αρχές του 1171.

Η ύπαρξη και άλλων μοναχών διευκόλυνε τον Άγιο να εντείνει τον εγκλεισμό, καθόσον οι υποτακτικοί του θα ανελάμβαναν τις ποικίλες εξωτερικές εργασίες της μονής.

Εν τω μεταξύ είχαν συμβεί διάφορα δραματικά γεγονότα στην Κύπρο, τα οποία την απέκοψαν από το Βυζάντιο και έφεραν τη δυστυχία στην Εκκλησία και το λαό και αυτό οδήγησε πολλούς να ζητήσουν τροφή στα μοναστήρια, ένα από τα οποία ήταν και η εγκλείστρα του Οσίου Νεοφύτου.

Φορητή εικόνα του Αγίου Νεοφύτου του Εγκλειστου
Μουσείο της ομώνυμης Μονής στην Κύπρο
πηγή

Η πτώση της Κωνσταντινουπόλεως στα χέρια των Φράγκων τον Απρίλιο του 1204 ήταν ένα συνταρακτικό γεγονός και για τον Όσιο Νεόφυτο, θεωρώντας την Αλωση της Πόλεως, της προστάτιδος των Ορθοδόξων, «αποκαλυπτικό» γεγονός και γι αυτό επιχειρεί την ερμηνεία της Αποκαλύψεως, καταβάλλοντας προσπάθεια να εξηγήσει γιατί κυριάρχησαν οι δυνάμεις του Αντιχρίστου σε βάρος της Εκκλησίας του Χριστού.

Ο Όσιος κοιμήθηκε σε βαθύτατο γήρας στις 12 Απριλίου του 1219, ενταφιάσθηκε στον τάφο που είχε ετοιμάσει ο ίδιος, σε ξύλινο φέρετρο από ξύλο πεύκου, κέδρου και κυπαρρίση ενώ το άγιο του λείψανο έμεινε, κατά την επιθυμία του, κρυμμένο και άγνωστο. 

Πέρασαν εκατοντάδες χρόνια και κανένας δεν γνώριζε τον τόπο του τάφου ώσπου στις 27 Σεπτεμβρίου τού 1750, κάποιος μοναχός αντιλήφθηκε στον τοίχο της εκγλείστρας ένα κούφιο μέρος το οποίο έσκαψε και βρήκε εκεί την πλάκα του τάφου. 

Ο ηγούμενος μαζί με τους άλλους μοναχούς πήγαν και όταν σήκωσαν την πλάκα ο τόπος πλημμύρισε από άρρητη ευωδία και αντίκρισαν τα αγιασμένα λείψανα του Οσίου τα οποία μετέφεραν με λιτανεία στο ναό, όπου βρίσκονται μέχρι σήμερα ευωδιάζοντα και θαυματουργούντα. 

Το συγγραφικό του έργο του Οσίου Νεοφύτου είναι μεγάλο, άρχισε να γράφει στην ηλικία των 36 ετών και γρήγορα απέκτησε τη φήμη θεόπνευστου συγγραφέα πανηγυρικών λόγων σε Δεσποτικές εορτές, γλυκύτατου εγκωμιαστή των Αγίων και Οσίων.

Όπως ο ίδιος αναφέρει συνέγραψε 16 έργα: «Σύντομη ερμηνεία των Εντολών του Κυρίου», «Ερμηνεία στο Άσμα των Ασμάτων», τρεις «Πανηγυρικές», τρεις τόμους με λόγους σε διάφορες Εορτές, δύο βιβλία με επιστολές και ασκητικά κεφάλαια, «Κατανυκτικά στιχηρά», τη «Θεοσημία», «Ερμηνεία της Εξαημέρου», 12 λόγους «ερμηνείας των Ψαλμών», «Ερμηνεία των κανόνων των 12 Δεσποτικών εορτών» στο οποίο περιέχεται εγκώμιο στην Υπεραγία Θεοτόκο, «Βίβλος των Κατηχήσεων» και η «Τυπική Διαθήκη», ήταν δε γραμμένα, κατά τους μετριότερους υπολογισμούς, πάνω σε 2200 τουλάχιστον φύλλα περγαμηνής, δηλαδή αποτελούνταν από περισσότερες από 4400 σελίδες.

Η μνήμη του Αγίου τιμάται τρεις φορές το χρόνο. Στις 12 Απριλίου η μνήμη του, στις 24 Ιανουαρίου, ημέρα της διασώσεώς του από την πτώση στον κρημνό, και στις 28 Σεπτεμβρίου, ημέρα της ευρέσεως των Αγίων Λειψάνων, λόγω μεταθέσεως της μνήμης της κοιμήσεως του, που συμπίπτει με την Αγία Τεσσαρακοστή.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΡΑ ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ.

πηγή

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Κύκκου, στην Κύπρο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Φορητή εικόνα του Αγίου Προκοπίου, 13ος αιώνας
 Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης Σινά, Αίγυπτος.
πηγή

Ο άγιος Προκόπιος γεννήθηκε στην Ιερουσαλήμ κατά τους χρόνους της βασιλείας του αυτοκράτορα Διοκλητιανού, από κάποιον χριστιανό ευγενή ονόματι Χριστόφορο και την ειδωλολάτρισσα Θεοδοσία, και τον ονόμασαν "Νεανία".

Σε μικρή ηλικία έχασε τον πατέρα του, και η μητέρα του φρόντισε να τον αναθρέψει ως ειδωλολάτρη, μάλιστα, η μητέρα του τον προσέφερε ως υπηρέτη στον αυτοκράτορα Διοκλητιανό, προσφέροντάς του και χρήματα προκειμένου να δεχθεί τον γιο της. 

Ο Διοκλητιανός δέχθηκε τον εθνικό τότε "Νεανία" κάνοντάς τον Δούκα της Αλεξάνδρειας της Συρίας, και δίνοντάς του ως πρώτη εντολή να διώκει και να τιμωρεί τους Χριστιανούς.

Μετά την ανάληψη του αξιώματος, ο νεαρός Δούκας ξεκίνησε μαζί με δύο αξιωματικούς του, με προορισμό την πόλη Απάμεια (σημερινή ονομασία Χαμάν), η οποία ήταν και μητρόπολη της Αντιόχειας. Επειδή είχε πολύ ζέστη, ταξίδευαν κατά τη διάρκεια της νύχτας, όταν φτάνοντας περίπου 30 χιλιόμετρα έξω από την πόλη, έγινε σεισμός και ο ουρανός φωτίστηκε από αστραπές. 

Η μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας βυζαντινή φορητή εικόνα του
Αγίου Προκοπίου από τον ομώνυμο Ιερό Ναό της Βέροιας.
Χρονολογείται τον 14ο αιώνα, κλάπηκε την περίοδο 1967 - 1974
αλλά στις 6 Ιουλίου επιστράφηκε στη Βέροια και αποτελεί μόνιμο
πλέον έκθεμα του Βυζαντινού Μουσείου της πόλης.
πηγή

Τότε ο Νεανίας άκουσε από τον ουρανό μία φωνή να τον απειλεί με θάνατο, εάν εκτελέσει τις διαταγές του Διοκλητιανού διώκοντας τους Χριστιανούς και ο καλοπροαίρετος Δούκας, μη γνωρίζοντας ποιος του μιλάει, ζήτησε από την φωνή να του φανερωθεί, και τότε εμφανίστηκε μπροστά του ένας κρυστάλλινος Σταυρός και από εκεί ακούστηκε φωνή που του έλεγε: "Εγώ είμαι ο Εσταυρωμένος Ιησούς, ο Υιός του Θεού του Ζώντος". 

Ξαφνιασμένος ο Νεανίας από αυτή την αποκάλυψη, όταν έφτασε στην Απάμεια ζήτησε να κατηχηθεί και αφού πίστεψε στο Χριστό, βαπτίστηκε λαμβάνοντας το όνομα Προκόπιος. Όταν επέστρεψε στη Σκυθόπολη, στην Κοίλη Συρία (την αρχαία Νύσσα που οι Εβραίοι ονόμαζαν Βεθοάν), κατασκεύασε έναν Σταυρό από χρυσό και ασήμι, κατά τον τύπο του Σταυρού που του είχε φανερωθεί, επάνω στον οποίο εμφανίστηκαν μετά την ολοκλήρωσή του τρεις εικόνες με εβραϊκά γράμματα. Στην κεντρική έγραφε "Εμμανουήλ" και στις δύο πλαϊνές "Μιχαήλ" και "Γαβριήλ".

Έχοντας τον Σταυρό αυτό λάβαρο στις μάχες κατά των Σαρακηνών, επέστρεψε νικητής στην Αλεξάνδρεια και η μητέρα του, γεμάτη χαρά για τις νίκες του γιου της, τον προέτρεψε να θυσιάσει στα είδωλα για να ευχαριστήσει τους θεούς, αλλά ο Προκόπιος της απάντησε ότι τις νίκες τις κατάφερε με τη δύναμη του Χριστού και όχι των ειδώλων. 

Τοιχογραφία μεταξύ 1316 - 1321.

Μονή τής Χώρας, γνωστή σήμερα ως Καριγιέ Τζαμί, 

στην Κωνσταντινούπολη που μετατράπηκε από τους 

Οθωμανούς σε τζαμί τον 16ο αιώνα και από το 1958 

λειτουργεί ως μουσείο

πηγή

Αμέσως η μητέρα του τον ανέφερε στον αυτοκράτορα, ο οποίος διέταξε τον ηγεμόνα της Καισαρείας Ούλκιο, να εξετάσει τον Προκόπιο για την Πίστη του.

Ενώπιον του ηγεμόνα της Καισαρείας ο Προκόπιος παραδέχθηκε την πίστη του στον Ιησού Χριστό και ακόμη μία φορά αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα. Τότε τον έδειραν μέχρι που τον πέταξαν μισοπεθαμένο στη φυλακή.

Στη φυλακή του εμφανίστηκε ο Χριστός, ο οποίος του έδειξε τον στέφανο του μαρτυρίου και προέτρεψε τον Προκόπιο να προκόψει στην αρετή και να αντέξει στα βασανιστήρια για να κερδίσει την αιώνιο ζωή.

Την επόμενη μέρα πήγαν τον Άγιο στον ειδωλολατρικό ναό, με το σκεπτικό ότι στο μεταξύ θα είχε αλλάξει γνώμη και ότι θα θυσίαζε στα είδωλα, εκεί, ο Προκόπιος όμως ξεκίνησε να προσεύχεται και τότε τα είδωλα άρχισαν να λιώνουν και σαν νερό χύθηκαν έξω από τον ναό. 

Οι στρατιώτες των αξιωματικών καθώς και οι δύο Τριβούνοι Νικόστρατος και Αντίνοος, είδαν το θαύμα και πίστεψαν στον Χριστό, μάλιστα βαπτίστηκαν από τoν Επίσκοπο Λεόντιο και αργότερα μαρτύρησαν διά αποκεφαλισμού.

Ακόμη και η μητέρα του, η οποία ήταν παρούσα στο θαύμα, πίστευσε στο Χριστό και βαπτίστηκε κι αυτή μαζί με άλλες 12 Συγκλητικές γυναίκες που ήταν εκεί και που όλες συνελήφθησαν, και βασανίστηκαν με αποκοπή των μαστών, έκαψαν τις μασχάλες τους με πυρωμένες σιδερένιες μπάλες και τελικά αποκεφαλίστηκαν, κερδίζοντας τον Στέφανο του Μαρτυρίου.

Άγιος Προκόπιος. 

Τοιχογραφία στο ναό της Μονής Παναγίας Ολυμπιώτισσας, 

Ελασσόνα, τέλη 13ου αιώνα. 
Λάρισα, 7η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

πηγή

Επειδή ο Ούλκιος δεν μπορούσε να κάμψει το φρόνημα του Προκοπίου, την εξέτασή του ανέλαβε ο ηγεμόνας Φλαβιανός. Μετά από την προφορική εξέταση ο Προκόπιος επέμενε στην Χριστιανική του Πίστη, τότε ο ηγεμόνας διέταξε τον υπηρέτη Αρχέλαο να τρυπήσει με το σπαθί του τον Άγιο στην κοιλιά, αλλά με το που σήκωσε ο Αρχέλαος το σπαθί του έπεσε κάτω νεκρός.

Έπειτα έδεσαν τον Άγιο με σχοινιά και τον μαστίγωναν με βούνευρα, το έκαψαν με αναμμένα κάρβουνα και στις πληγές του πετούσαν ξύδι. 

Κατόπιν έβαλαν στα χέρια του αναμμένα κάρβουνα με λιβάνι, αλλά ο γενναίος Προκόπιος κράτησε το αναμμένο κάρβουνο, μέχρι που αυτό κάηκε ολόκληρο στο χέρι του, και να μην φανεί, πετώντας το, ότι προσέφερε θυσία στα είδωλα.

Ύστερα, τον κρέμασαν ανάποδα και ετοιμάζονταν να τον ρίξουν σε έναν αναμμένο φούρνο, αλλά ο Άγιος Προκόπιος τον σταύρωσε, και ο φούρνος πάγωσε αμέσως αλλά τελικά αποκεφαλίστηκε, κερδίζοντας τον αμάραντο Στέφανο της αιώνιας ζωής.

Ιερά λείψανα του Αγίου μεγαλομάρτυρος Προκοπίου φυλάσσονται σήμερα σε διάφορους ναούς και μονές της πατρίδος μας, όπως στις ιερές μονές Αγίας Τριάδος Λιβαδίου Ελασσώνος και Προφήτου Ηλιού Θήρας, ενώ σημαντική είναι και η διάδοση της τιμής του στην Ελλάδα και την Κύπρο.

Η μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Προκοπίου τιμάται από την εκκλησία μας στις 8 Ιουλίου.

Απολυτίκιο 

Αγίου Μεγαλομάρτυρα Προκοπίου