Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ "ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ".

Βρίσκεται στον ναό του Πρωτάτου Αγίου όρους και ονομάζεται έτσι, γιατί μπροστά σε αυτήν την εικόνα πρωτοψάλθηκε από τον αρχάγγελο Γαβριήλ ο γνωστός ύμνος...

Ο ναός του Πρωτάτου Αγίου όρους
πηγή

Είναι μια από τις περίφημες εικόνες του Αγίου Όρους και βρίσκεται στο ναό του Πρωτάτου στις Καρυές του Αγίου Όρους.

Θεωρείτε «κοινή εφέστιος προστάτις» εικόνα όλων των Αγιορείτικων Μονών και έχει στο πλαίσιό της τις σφραγίδες και των 20 Μονών του Αγίου Όρους και αρχικά βρισκόταν σε ένα παντοκρατορινό κελί στην τοποθεσία κοιλάδα του «Ἄδειν» κοντά και κάτω από τη σκήτη του Αγίου Ανδρέα.

Την 11η Ιουνίου του 980, κατά άλλους το 982, ο γέροντας έλειπε από το κελί, είχε πάει σε αγρυπνία στις Καρυές, αφήνοντας μόνο τον υποτακτικό του ο οποίος την νύχτα έκανε κανονικά τον κανόνα του. 

Ακούει να του χτυπάνε την πόρτα, ανοίγει και βλέπει έναν περαστικό να του ζητάει να τον φιλοξενήσει, πράγμα που γίνεται.

Συνεχίζει ο μοναχός τον κανόνα του μέχρι που φτάνει στην θ' ωδή «Τὴν Τιμιωτέρα τῶν Χερουβίμ...» και τότε τον διακόπτει ο φιλοξενούμενος και του λέει: «Όχι, πρώτα θα πεις: Ἄξιον ἐστιν ὡς ἀληθῶς...».. 

Ο μοναχός ενθουσιασμένος ζητάει να του γράψει ο νέος τον ύμνο για να μπορεί να το ψάλλει, επειδή όμως δε είχε μελάνι και χαρτί, ο μυστηριώδης ξένος μοναχός χάραξε τον ύμνο με το δάκτυλό του σε μια πέτρινη πλάκα και προσθέτοντας ότι έτσι πρέπει να ψάλλεται στο εξής ο ύμνος αυτός από όλους τους Ορθόδοξους, έγινε άφαντος.

Οι Αγιορείτες έστειλαν την πλάκα στον βασιλιά και στον Πατριάρχη Νικόλαο Β΄ Χρυσοβέργη, ο οποίος ενέκρινε την εισαγωγή του αγγελικού αυτού ύμνου στο λειτουργικό βίο της Εκκλησίας. Την δε εικόνα, μπροστά στην οποία ψάλθηκε για πρώτη φορά ο αγγελικός ύμνος, τη μετέφεραν στο Πρωτάτο, στο οποίο καθιερώθηκε να γίνεται και η ετήσια πανήγυρη σε ανάμνηση του θαύματος και προς τιμή της Θεοτόκου.

Σύμφωνα με το αρχαίο συναξάριο, η γιορτή αυτή αρχικά τελούνταν στο Κελί, όπου είχε γίνει το θαύμα, και μάλιστα προς τιμή του αρχάγγελου Γαβριήλ, που χωρίς άλλο ήταν ο θαυμαστός εκείνος ξένος μοναχός και έτσι, το Μεγαλυνάριο αυτό της Θεοτόκου που συνέθεσε ο Κοσμάς (ο επίσκοπος Μαϊουμά) σήμερα ονομάζεται «Άξιον Εστί», εκ των δύο πρώτων λέξεων του Θεομητορικού αυτού Ύμνου που έχει ως εξής:

Ἄξιον ἐστιν ὡς ἀληθῶς,

μακαρίζειν σὲ τὴν Θεοτόκον, 

τὴν ἀειμακάριστον καὶ παναμώμητον, 

καὶ μητέρα τοῦ Θεοῦ ἠμῶν. 

Τὴν τιμιωτέραν τῶν Χερουβείμ 

καὶ ἐνδοξοτέραν ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφείμ 

τὴν ἀδιαφθόρως Θεὸν Λόγον τεκοῦσαν, 

τὴν ὄντως Θεοτόκον, 

σὲ μεγαλύνομεν.

Η Πρώτη έξοδος της εικόνας «Ἄξιον Ἐστί»
από το Άγιο Όρος, το 1963 στην Αθήνα.

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης αναφέρει ότι το γεγονός αυτό είναι πολύ παλαιό και αυτό μαρτυρείται από τα Μηναία της Εκκλησίας, που στις 11 Ιουνίου αναγράφεται: «Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἡ Σύναξις τοῦ Ἀρχαγγέλου Γαβριὴλ ἐν τῷ Ἄδειν».

Η εικόνα «Ἄξιον Ἐστί» έχει διαστάσεις 70.5 Χ 44 εκατοστά χωρίς την αργυρή θήκη ενώ λόγω του χρόνου, η μορφή της Θεοτόκου ήταν σβησμένη, όμως μετά την συντήρησή της διατηρείται σε καλή κατάσταση και διαβάζεται: «Μήτηρ Θεού Καρυώτισσα». 

 

Κατασκευάστηκε στην Κωνσταντινούπολη κατά το πρότυπο της Παναγίας Ελεούσας του Κύκκου της Κύπρου, έργο του Ευαγγελιστού Λουκά και απεικονίζει την Θεοτόκο με τη μορφή που είχε λίγο πριν την κοίμησή της.

Στις 3 Οκτωβρίου 1913, μετά από ολονύκτια αγρυπνία στο Ναό του Πρωτάτου, οι Αγιορείτες μοναχοί συνέταξαν το μνημειώδες ψήφισμα της αιωνίου και αδιασπάστου ενώσεως με την Μητέρα Ελλάδα και το υπέγραψαν ένας - ένας με μετάνοια ενώπιον της εικόνας αυτής.

Η πρώτη έξοδος της εικόνας «Άξιον Εστί» από το Άγιον Όρος έγινε το 1963 κατά τον εορτασμό της Χιλιετηρίδος του Αγίου Όρους, όταν μεταφέρθηκε στην Αθήνα, και το 1985 όταν μεταφέρθηκε με πλοίο του Πολεμικού Ναυτικού για προσκύνηση στη Θεσσαλονίκη, όπου οι επίσημοι της πόλεως την υποδέχθηκαν μπροστά στο Λευκό Πύργο με τιμές Αρχηγού Κράτους.

Εμφάνιση της Παναγίας «Άξιον Εστί» στον Γέροντα Παΐσιο.

Διηγήθηκε ο Γέροντας Παΐσιος: «Τη Δευτέρα της Διακαινησίμου καθόμουν στο Αρχονταρίκι και έλεγα την ευχή. Ξαφνικά αισθάνθηκα μια ευωδία, άλλο πράγμα! Βγήκα στο διάδρομο να δω από πού προέρχεται, πήγα στην Εκκλησία, τίποτα. Βγήκα έξω στην αυλή. Η ευωδία ήταν πολύ πιο έντονη. Ακούστηκε να χτυπά το τάλαντο. Κοίταξα και είδα να κατεβαίνει προς τα κάτω η λιτανεία, και κατάλαβα ότι προέρχεται από την εικόνα της Παναγίας».

Αυτή την ημέρα γίνεται η λιτανεία της θαυματουργού εικόνος του «Ἄξιον ἐστίν», κατεβαίνει πιο κάτω από το Κουτλουμούσι, ως το Κελλί των Αγίων Αποστόλων (Αλυπίου), το Κελλί της «Παναγούδας» απέχει ένα χιλιόμετρο περίπου και από αυτή την απόσταση η Παναγία έστειλε τρόπον τινά τον χαιρετισμό της στον Γέροντα.

Η Σύναξη της Παναγίας «Ἄξιον Ἐστί» (ή ἐν τῷ «Ἀδειν») εορτάζει στις 11 Ιουνίου.

ΤΕΜΑΧΙΟ ΤΙΜΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ.

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κάτω Ξενιάς, στον Αλμυρό της Μαγνησίας και είναι δώρο από την Μονή Βατοπεδίου, το 1522.

H Μονή Παναγίας Κάτω Ξενιάς

Κατά την ιερή παράδοση την Αγία Ζώνη παρέδωσε η ίδια η Παναγία στον Απόστολο Θωμά αμέσως μετά την κοίμησή της και στη συνέχεια την Ανάληψή της μετά από 3 ημέρες.

Κατασκευάστηκε σύμφωνα με την παράδοση από την ίδια την Παναγία με τρίχες καμήλας και θεωρείται πλέον πανίερο προσκύνημα εκ του γεγονότος ότι αποτελεί το μοναδικό προσωπικό αντικείμενο της Παναγίας που έχει διασωθεί.

Μαρτυρείται όμως πως διασώζεται και ο Χιτώνας της Παναγίας (Τιμία Εσθήτα), το δεύτερο ένδυμα Της το οποίο φυλάσσεται στο κρατικό Μουσείο της πόλης Ζουγκντίντι στην Γεωργία, ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ.

Λεπτομέρεια από ψηφιδωτή παράσταση του 9ου αιώνα
ο Λέον ΣΤ' ο Σοφός αποτίει φόρο τιμής στον Χριστό
(Κωνσταντινούπολη, Αγία Σοφία)
πηγή

Η ανακομιδή της τίμιας Ζώνης της Θεοτόκου, άλλοι λένε ότι έγινε από το βασιλιά Αρκάδιο και άλλοι από το γιο του Θεοδόσιο τον Β'. 

Η μεταφορά έγινε από την Ιερουσαλήμ στην Κωνσταντινούπολη και την τοποθέτησαν σε μια χρυσή θήκη, που ονομάσθηκε αγία Σωρός.

Όταν πέρασαν 410 χρόνια, ο βασιλιάς Λέων ο Σοφός άνοιξε την αγία αυτή Σωρό για τη βασίλισσα σύζυγο του Ζωή, που την διακατείχε πνεύμα ακάθαρτο. Όταν λοιπόν άνοιξε την αγία Σωρό, βρήκε την τίμια Ζώνη της Θεοτόκου να ακτινοβολεί υπερφυσικά και είχε μια χρυσή βούλα, που φανέρωνε το χρόνο και την ήμερα που μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη. 

Αφού λοιπόν την προσκύνησαν, ο Πατριάρχης άπλωσε την τιμία Ζώνη επάνω στη βασίλισσα, και αμέσως αυτή ελευθερώθηκε από το δαιμόνιο. Στη συνέχεια η Αγία Ζώνη τεμαχίστηκε και τεμάχιά της μεταφέρθηκαν σε διάφορους ναούς της Κωνσταντινούπολης. 

Μετά την άλωση της Πόλης από τούς Σταυροφόρους το 1204, κάποια τεμάχια αρπάχτηκαν από τους κατακτητές και μεταφέρθηκαν στη Δύση, όμως ένα μέρος διασώθηκε και παρέμεινε στην Κωνσταντινούπολη και μετά την απελευθέρωση της Πόλης.

Μανουήλ Α ΚομνηνόςΚαθιέρωσε την εορτή της Κατάθεσης της Τιμίας Ζώνης της Υπεραγίας Θεοτόκου.Τμήμα μικρογραφίας από χειρόγραφο του 1166 (Βιβλιοθήκη του Βατικανού).πηγή

Το μέρος αυτό Φυλασσόταν στον ιερό ναό της Θεοτόκου των Βλαχερνών και η τελευταία αναφορά για το άγιο λείψανο είναι ενός ανώνυμου Ρώσου προσκυνητή στην Κωνσταντινούπολη μεταξύ του 1424 και 1453. 

Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τούς Τούρκους το 1453, είναι άγνωστο τι απέγινε το υπόλοιπο μέρος της Αγίας Ζώνης στη συνέχεια. 

Έτσι το μοναδικό σωζόμενο τμήμα είναι αυτό που φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Βατοπεδίου που με εξαιρετικά περιπετειώδη τρόπο έφτασε εκεί και αργότερα, το 1522 δώρησε στην μονή Παναγίας Ξενιάς ένα τεμάχιο.

Ο Άγιος Κωνσταντίνος είχε κατασκευάσει έναν χρυσό σταυρό για να τον προστατεύει στις εκστρατείες. 

Στη μέση του σταυρού είχε τοποθετηθεί τεμάχιο Τιμίου Ξύλου και ο σταυρός έφερε επίσης θήκες με άγια λείψανα Μαρτύρων, και ένα τεμάχιο της Τιμίας Ζώνης. Όλοι οι βυζαντινοί αυτοκράτορες έπαιρναν αυτόν τον σταυρό στις εκστρατείες.

Το ίδιο έπραξε και ο αυτοκράτορας Ισαάκιος Β Ἄγγελος (1185 - 1195) σε μία εκστρατεία εναντίον του ηγεμόνα των Βουλγάρων Ασάν, όμως νικήθηκε και μέσα στον πανικό ένας ιερέας τον πέταξε στο ποτάμι για να μην τον βεβηλώσουν οι εχθρό αλλά μετά από μερικές μέρες οι Βούλγαροι τον βρήκαν και έτσι πέρασε στα χέρια του Ασάν.

Μονή Βατοπεδίου, Αγιο όρος

Οι Βούλγαροι ηγεμόνες μιμούμενοι τούς Βυζαντινούς αυτοκράτορες έπαιρναν μαζί τους στις εκστρατείες το σταυρό. 

Σε μία μάχη όμως εναντίον των Σέρβων ο βουλγαρικός στρατός νικήθηκε από τον Σέρβο ηγεμόνα Μεγαλόμαρτυρα Λάζαρο (1371 - 1389) ο οποίος αργότερα δώρισε το σταυρό του Αγίου Κωνσταντίνου στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου μαζί με το τεμάχιο της Τιμίας Ζώνης. 

Οι Πατέρες της Μονής Βατοπεδίου διασώζουν και μία παράδοση σύμφωνα με την οποία η Τιμία Ζώνη της Υπεραγίας Θεοτόκου αφιερώθηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου από τον αυτοκράτορα Ιωάννη ΣΤ΄ Καντακουζηνό (1341 - 1354), ο οποίος στη συνέχεια παραιτήθηκε από το αυτοκρατορικό αξίωμα, εκάρη μοναχός με το όνομα Ιωάσαφ και μόνασε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου.

Η εορτή της Κατάθεσης της Τιμίας Ζώνης της Υπεραγίας Θεοτόκου γίνεται στις 31 Αυγούστου και καθιερώθηκε από τον Μανουήλ Α' Κομνηνό (1143 -1180), τον 12ο αιώνα.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Την Τιμία Ζώνη της Παναγίας
στη Μονή Βατοπεδίου (ΚΛΙΚ ΕΔΩ)

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ.

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Αγίας Τριάδας, Σάικας του Δήμου Αγράφων.

O Άγιος Στυλιανός είναι ο προστάτης των νηπίων, παιδιών, των εγκύων και άτεκνων γυναικών αλλά και

ο θεραπευτής των παιδικών ασθενειών. 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Φορητή εικόνα του Αγίου Στυλιανού, 19ος αιώνας.
Ανήκε στον Ιερό Ναό του Αγίου Στεφάνου Αρναίας που μαζί
με άλλες εικόνες κάηκε στην μεγάλη πυρκαγιά του 2005
πηγή

Ο Αγιος Στυλιανός ήταν γιος πλουσίων γονέων και μάλλον γεννήθηκε στην Παφλαγονία της Μικράς Ασίας μεταξύ του 400 και 500, χωρίς αυτό όμως να είναι σίγουρο, διότι εκεί φυλασσόταν και το ιερό λείψανο του.

Διδάχτηκε νωρίς από τους γονείς του να είναι εγκρατής και να θεωρεί το χρήμα μέσο για την ανακούφιση και περίθαλψη των φτωχών και των αρρώστων.

Αφού έτσι ανατράφηκε, και οι γονείς του πέθαναν, διαμοίρασε όλη την κληρονομιά του και πήγε σαν ασκητής στην έρημο. 

Εκεί γνωρίστηκε με άλλους ασκητές, που ζούσε μαζί τους με αδελφική αγάπη, χριστιανική συγκατάβαση και επιείκεια. 

Δεν λύπησε ποτέ κανένα, μεγάλη του χαρά μάλιστα, ήταν να επαναφέρει τη γαλήνη στις ταραγμένες ψυχές. 

Η φήμη της θαυμαστής ασκητικής του ζωής έφθασε μέχρι τις πόλεις, και πολλοί έτρεχαν να τον βρουν για να ζητήσουν απ' αυτόν τις πνευματικές του οδηγίες.

Ο όσιος Στυλιανός, παρά την ερημική ζωή του, έτρεφε στοργή και συμπάθεια προς τα παιδιά, που τόσο αγαπούσε και ο Κύριος. 

Φορητή εικόνα του Αγίου Στυλιανού, του 1800.
Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, Σκήτης Βέροιας.
πηγή

Αν, έλεγε, η ταπεινοφροσύνη αποτελεί θεμέλιο των αρετών, η παιδική ηλικία από τη φύση της είναι περισσότερο ενάρετη, από ότι οι μεγαλύτεροι των φιλοσόφων. 

Πολλές φορές οι γονείς έφεραν προς αυτόν τα παιδιά τους και τότε η αγαλλίαση του οσίου ήταν πολύ μεγάλη. 

Ο Θεός βραβεύοντας το Ιερό αυτό αίσθημα του, προίκισε τον όσιο με το χάρισμα να θεραπεύει τα άρρωστα παιδιά και να καθιστά εύτεκνους άτεκνες γυναίκες.

Ο Όσιος Στυλιανός κοιμήθηκε πλήρης ήμερων αλλά και αρετών, το που τον έθαψαν, δεν γνωρίζουμε, ούτε διασώθηκαν άλλα στοιχεία από ζωή του, έμεινε όμως το όνομα του που τον σέβεται, τον τιμά όλη η Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη και τον επικαλούνται στις ανάγκες τους και προπαντός για τα άρρωστα παιδιά τους. 

Τα θαύματα του Αγίου Στυλιανού συνεχίζονται και μετά την κοίμηση του ενώ συνήθως εικονογραφείται με ένα νήπιο σπαργανωμένο στην αγκαλιά του γεγονός που συμβολίζει, ότι είναι ο προστάτης των νηπίων.

Η μνήμη του Αγίου Στυλιανού εορτάζεται στις 26 Νοεμβρίου.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ.

Φυλάσσεται στον ενοριακό Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου Καρυάς Ελασσώνος.

Είναι ο προστάτης των Εγκύων γυναικών.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Φορητή εικόνα του Αγίου Ελευθερίου,18ος αιώνας.
Έργο του Νικολάου Καλλέργη, Βυζαντινό Μουσείο Ζακύνθου.
πηγή

Η Τιμία Κάρα βρισκόταν στην Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος "Κλημάδων" Ολύμπου, σε υψόμετρο 1.320 μέτρων και 7,5 χιλιόμετρα βόρεια της Καρυάς με την  ονομασία της να ήτανε Μονή Αγίας Τριάδας του Αγίου Ιερομάρτυρος Ελευθερίου του Κλημέντους, γνωστό και ως «Παλαιομονάστηρο». 

Κατά μία εκδοχή η Μονή ιδρύθηκε το 1640 αλλά υπάρχουν αναφορές ότι το μοναστήρι είναι πολύ παλαιότερο, ίσως να είναι χτισμένο από τον 12ο αιώνα όμως δυστυχώς τα Χριστούγεννα του 1833 κάηκε ολοσχερώς από κάποιο μοναχό Ευγένιο και οι μοναχοί διασώζοντας τα ιερά κειμήλια και την Τιμία Κάρα του Αγίου Ελευθερίου, εγκαταστάθηκαν στο Μετόχι του μοναστηριού, που βρίσκεται μέσα στην Καρυά (Άγιος Ελευθέριος Καρυάς).

Σήμερα η Κάρα του Αγίου Ελευθερίου βρίσκεται στον ενοριακό Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου Καρυάς Ελασσώνος και για προσκυνηματικούς λόγους μεταφέρεται κατά καιρούς και κατά περίσταση στις κοντινές ιερές μονές της Παναγίας "Κανάλων" και Αγίας Τριάδος "Σπαρμού".

Ο Άγιος Ελευθέριος γεννήθηκε τον 2o αιώνα στην Ελλάδα (κατά άλλους γεννήθηκε στην Ρώμη) από πλούσιους γονείς, κατά τα χρόνια του αυτοκράτορα Κόμμοδου και Σεπτίνου Σεβήρου.

Η λειψανοθήκη με την Κάρα του Αγίου Ελευθερίου

Ορφανός από πατέρα, ανατράφηκε σύμφωνα με τις επιταγές του Ευαγγελίου από την ευσεβέστατη και φιλάνθρωπη μητέρα του, Ανθία η οποία έγινε χριστιανή ακούγοντας το κήρυγμα από μαθητές του Αποστόλου Παύλου ενώ διακαής πόθος της Ανθίας ήταν να επισκεφτεί τη Ρώμη, που τα χώματά της είχαν βαφτεί με το αίμα των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. 

Κάποτε, λοιπόν, αποφάσισε να πάει και μαζί πήρε και το νεαρό γιό της Ελευθέριο. 

Ο επίσκοπος Ρώμης Ανίκητος, όταν είδε τον Ελευθέριο εκτιμώντας την πολλή νοημοσύνη του, τη θερμή πίστη και το αγνό ήθος του, τον έλαβε υπό την προστασία του.

Φορητή εικόνα του Αγίου Ελευθερίου, στο πάνω μέρος
απεικονίζονται τέσσερις σκηνές του βίου του.
16ος αιώνας, Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών.
πηγή

Σε ηλικία 15 ετών χειροτονήθηκε από τον επίσκοπο Ρώμης Ανίκητο, διάκονος και έπειτα από τρία χρόνια χειροτονήθηκε ιερέας. 

Από τη θέση αυτή ο Ελευθέριος αγωνίστηκε με ζήλο για τη διδαχή του ποιμνίου του, και σε έργα φιλανθρωπίας. Αργότερα και σε ηλικία είκοσι ετών, με κοινή ψήφο κλήρου και λαού έγινε επίσκοπος Ιλλυρικού, σημερινής Αλβανίας με έδρα την Αυλώνα.

Μα χειροτονήθηκε τόσο μικρός;

Στο ερώτημα δίνει απάντηση ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης.

Γράφει σε υποσημείωση του Συναξαριστού του: «Ας μη θαυμάζει κανείς ότι αυτός ο άγιος χειροτονήθηκε σε ηλικία αντίθετη με τους ιερούς κανόνες της 6ης Οικουμενικής Συνόδου και της τοπικής Συνόδου της Νεοκαισαρείας, οι οποίοι ορίζουν ότι ο διάκονος χειροτονείται στη ηλικία των 25 χρόνων, ο πρεσβύτερος στα 30 και ο επίσκοπος πάνω από 30. Αυτό έγινε γιατί ο άγιος Ελευθέριος έζησε πριν ακόμη γίνουν οι παραπάνω κανόνες, οι οποίοι έγιναν αργότερα».

Η χειροτονία του αγίου Ελευθερίου, όπως γράφει κάποιος βιογράφος του, έγινε «κατ’ οικονομίαν» Θεού, λόγω των μεγάλων αρετών και της σοφίας του με την οποία προσείλκυε στον Χριστό τους ειδωλολάτρες ενώ η γλυκύτητα του λόγου του, που επιβεβαιωνόταν με τα πολλά θαύματα του, έκανε αυτούς που βρίσκονταν στην πλάνη να ασπαστούν την χριστιανική αλήθεια.

Φορητή εικόνα του Αγίου Ελευθερίου σε ξυλόγλυπτο
προσκυνητάρι του Ναού Αγίου Νικολάου Κοκκαρίου Σάμου.
 Ιστορήθηκε το έτος 1852.
πηγή

Η φήμη της αρετής του Αγίου Ελευθερίου ήταν τόσο μεγάλη που έφτασε μέχρι τη Βρετανία, έτσι, ο βασιλιάς της, Λούκιος, έγραψε επιστολή στον Ελευθέριο και του δήλωνε ότι αυτός και ο λαός του επιθυμούσαν να γίνουν χριστιανοί.

Ο Ελευθέριος ανταποκρίθηκε, στέλνοντας δύο πιστούς άνδρες, που κατήχησαν και βάπτισαν χριστιανούς τον Λούκιο με το λαό του, όταν όμως ο Σεπτίμιος Σεβήρος πληροφορήθηκε την χριστιανική δράση του Ελευθερίου διέταξε την σύλληψή του. 

Έπειτα από πολλά βασανιστήρια ο Ελευθέριος οδηγήθηκε από τους ειδωλολάτρες στην αρένα της Ρώμης, τα άγρια ζώα όμως δεν τον άγγιξαν, για αυτό και αποκεφαλίστηκε μαζί με την μητέρα του και ο Άγιος Ελευθέριος πέρασε «εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς δόξης τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ» (Προς Ρωμαίους, η' 21), δηλαδή στην ελευθερία της ένδοξης κατάστασης των παιδιών του Θεού.

Ο Άγιος Ελευθέριος θεωρείται βοηθός των εγκύων γυναικών, τους δίνει «καλή λευτεριά» και πολλές γυναίκες επικαλούνται τη βοήθεια του και ακουμπούν το εικονισματάκι του αγίου πάνω τους, η αντίληψη αυτή αναφέρεται και σε ένα προσόμοιο στιχηρό της εορτής. «Τῶν ἐπιτόκων γυναίων Πάτερ κηδόμενος, ἐλευθερίαν δίδως, τῷ Ναῷ σου φοιτώσαις....», δηλαδή, Φροντίζεις Πάτερ τις έγκυες γυναίκες που καταφεύγουν στο ναό σου δίνοντας του ελευθερία.

Συνεορτάζει στις 15 Δεκεμβρίου μαζί με την μητέρα του Ανθία.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ 

Τ0 ΔΕΞΙ ΧΕΡΙ 
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ (ΚΛΙΚ ΕΔΩ)

Η ΤΙΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΙΜΟΘΕΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΕΥΡΙΠΟΥ.

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Πεντέλης, της οποίας και είναι Κτήτορας.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Φορητή εικόνα του Αγίου του 1861, 

έργο του Παντολέοντος Γ. Ζωγράφου.

πηγή

Γεννήθηκε το 1510 στον Κάλαμο Αττικής και σύμφωνα με την παράδοση ο πατέρας του ήταν ιερέας που από αυτόν διδάχθηκε τα πρώτα χριστιανικά γράμματα.

Από νωρίς συνδέθηκε πνευματικά με τον επίσκοπο Ωρεών της Εύβοιας, ο οποίος διαβλέποντας τη βαθιά πίστη και τα σπάνια πνευματικά του χαρίσματα, τον έστειλε με δική του δαπάνη για σπουδές στην Αθήνα.

Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των σπουδών του πήγε στους Ωρεούς της βόρειας Εύβοιας κοντά στον επιχώριο επίσκοπο που ήταν για τον Τιμόθεο ο προστάτης και ο πνευματικός του πατέρας και αφού τον έκειρε πρώτα μοναχό, στη συνέχεια τον χειροτόνησε διάκονο και στη συνέχεια χειροτονήθηκε πρεσβύτερος.

Μετά την κοίμηση του επισκόπου Ωρεών ο λαός και ο κλήρος της επαρχίας το 1553 τον εξέλεξαν επίσκοπο Ωρεών και χάρη στον ένθερμο ζήλο και τις πολλαπλές αρετές σε σύντομο χρονικό διάστημα προήχθη σε Αρχιεπίσκοπο Ευρίπου με έδρα τη Χαλκίδα, διαδεχόμενος πιθανότατα τον μητροπολίτη Ευρίπου Ιωάσαφ, ο οποίος αρχιεράτευσε μεταξύ των ετών 1546 -1555.

Κατά τη διάρκεια της αρχιερατείας του, εξεδόθη επί των ημερών του Σουλτάνου Σελίμ Β΄ (1566 - 1574) και του Πατριάρχου Ιερεμίου Β΄ (1572 - 1595) σουλτανικό φιρμάνι, το οποίο επέβαλε τη μετατροπή των χριστιανικών εκκλησιών σε τζαμιά. Ο Άγιος Τιμόθεος διαμαρτυρήθηκε έντονα για την απόφαση αυτή, ασκώντας μάλιστα και δριμύτατη κριτική. Το γεγονός αυτό τον έφερε σε άγρια σύγκρουση με τον χριστιανομάχο τουρκαλβανό πασά του Ευρίπου, ο οποίος επιθυμούσε την εκδίωξη και εξόντωσή του.

Η αρχαιότερη εικονογραφική απεικόνιση του Αγ. Τιμοθέου 

αρχές του 17ου αιώνα. Σωζόταν μέχρι τα μέσα του 20ου

αιώνα στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Βραυρώνος.

πηγή

Η εκδίωξη του Αγίου οφειλόταν και στο θλιβερό γεγονός ότι ο ηγούμενος της Μονής του Αγίου Νικολάου Γαλατάκη Ευβοίας είχε έρθει σε πλήρη ρήξη με τον Άγιο Τιμόθεο, που ήταν και ο επιχώριος Μητροπολίτης, για τον βυζαντινό ναό της Παναγίας Περιβλέπτου πλησίον του χωριού Πολιτικά, τον οποίο διεκδικούσαν τόσο το χωριό Πολιτικά όσο και η Μονή Γαλατάκη. Τότε ο Άγιος με γράμμα του προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο υπερασπίσθηκε τη διεκδίκηση του ναού και της κτηματικής του περιουσίας από τους κατοίκους του χωριού Πολιτικά, γεγονός που τον έφερε σε ρήξη με τις κτητικές βλέψεις του ηγουμένου της Μονής Γαλατάκη, ο οποίος όμως κατόρθωσε να προσελκύσει με το μέρος του τον ήδη εχθρικά απέναντι στον Άγιο, πασά του Ευρίπου.

Η σύζυγος του πασά που ήταν κρυπτοχριστιανή, ενημέρωσε τον αγιο Τιμόθεο ότι η ζωή του κινδυνεύει, τον προέτρεψε να εγκαταλείψει κρυφά την Εύβοια, ενώ του απέστειλε και ένα μεγάλο χρηματικό ποσό.

Έτσι μία νύχτα του 1572 εγκατέλειψε την Εύβοια και αναχώρησε με μία μικρή συνοδεία, αποτελούμενη από τον διάκονό του και έναν ιερέα, για την απέναντι ακτή της Αττικής, όπου βρισκόταν και ο Κάλαμος, η ιδιαίτερη του πατρίδα. Εκεί φιλοξενήθηκε για κάποιο χρονικό διάστημα στην ιδρυθείσα περί τον 6ο αιώνα Μονή Μεταμορφώσεως Σωτήρος Καλολιβαδίου, την οποία αναδιοργάνωσε και αναζωογόνησε πνευματικά.

Μονή Πεντέλης

Η αναζήτηση του Αγίου για έναν περισσότερο ησυχαστικό τόπο τον οδήγησε στο γεμάτο από ασκητήρια και κελιά Πεντελικό όρος, το οποίο ήδη από τους βυζαντινούς χρόνους ονομαζόταν «ὄρος τῶν Ἀμώμων». Η γνωριμία του Αγίου με τους ασκητές του Πεντελικού όρους, οι οποίοι διέθεταν αρετή και ήθος, του δημιούργησε έναν τέτοιο ενθουσιασμό και μία τόσο μεγάλη έλξη για τον τόπο αυτό, ώστε αποφάσισε να ιδρύσει εκεί το μοναστήρι του. 

Αρχικά ασκήτευσε για κάποιο διάστημα στην περιοχή Καλλίσια του Πεντελικού όρους, όπου περί τα μέσα του 16ου αιώνα ιδρύθηκε η Μονή του Αγίου Νικολάου Καλλισίων, ενώ στη συνέχεια εγκαταβίωσε στην εγκαταλελειμμένη σκήτη της Αγίας Τριάδος «τοῦ Νεροῦ», όπου μέχρι σήμερα σώζεται ο ευρισκόμενος στην κεντρική πλατεία της περιοχής ομώνυμος ναός του 15ου - 16ου αιώνα, ο οποίος αποτελεί μετόχι της Μονής Πεντέλης.

Στην προσπάθεια αναζήτησης της κατάλληλης τοποθεσίας, που θα ίδρυε το μοναστήρι του, ανακάλυψε μέσα στο δάσος έναν σκελετό ενός ασκητή, πάνω στον οποίο βρισκόταν μία μικρή εικόνα της Παναγίας Γλυκοφιλούσας. 

Αφού ενταφίασε με σεβασμό το λείψανο του αγνώστου ασκητού, αποφάσισε να οικοδομήσει στον τόπο αυτό περιώνυμη Μονή επ’ ονόματι της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου, δεδομένου ότι αυτό ήταν και το θέλημα του Θεού. 

Η Μονή αποπερατώθηκε το 1578, κατά το οποίο θεωρείται ότι ιδρύθηκε η Μονή σύμφωνα άλλωστε και με τη διασωθείσα επιγραφή, παρόλο που η ανέγερση της Μονής είχε ξεκινήσει τουλάχιστον τρία έτη νωρίτερα, δηλαδή το 1575.

Το αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου Καθολικό της Μονής ανακαινίσθηκε τα έτη 1768 και 1858, ενώ κατά την ανακαίνιση του έτους 1953 έλαβε τη σημερινή του μορφή.

Στη Μονή ο Άγιος Τιμόθεος παρέμεινε μέχρι και το 1580, αναδεικνύοντας το ιστορικό αυτό μοναστήρι σε σπουδαίο πνευματικό φάρο της Αττικής με πολυάριθμους μοναχούς που έφτασαν τους ογδόντα, ενώ φρόντισε και για την απόκτηση σημαντικής κτηματικής περιουσίας με κτήματα στο Κορωπί, τον Γέρακα και τη Βραυρώνα.

Η εικόνα της Παναγίας Γλυκοφιλούσας που ο Άγιος Τιμόθεος
βρήκε πάνω στο λείψανο ενός αγνώστου μοναχού

Ο διαρκής πόθος του Αγίου για περισσότερη άσκηση και ησυχία τον οδήγησε στο να αποσυρθεί στο επ’ ονόματι του Αγίου Γεωργίου αγαπημένο του ησυχαστήριο στην περιοχή του Γαργηττού, αλλά η φήμη της αγιότητος που είχε αποκτήσει, τον εμπόδιζε στο να αφοσιωθεί πλήρως στον Θεό και στην ασκητική ζωή. Γι’ αυτό και αναγκάσθηκε να φύγει από τον Γαργηττό και να αναζητήσει την άσκηση στην απομακρυσμένη και ερειπωμένη σκήτη του Αγίου Γεωργίου στην περιοχή της Βραυρώνος.

Εκεί ανακαίνισε το υπάρχον εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, στο οποίο σύμφωνα με πληροφορία του επιφανούς ιστοριοδίφη Δημητρίου Καμπούρογλου σωζόταν η αρχαιότερη εικονογραφική απεικόνιση του Αγίου Τιμοθέου, χρονολογημένη στις αρχές του 17ου αιώνα. Αφού οικοδόμησε κελιά γύρω από τον ναό του Αγίου Γεωργίου, επιδόθηκε με ακόμη μεγαλύτερο ζήλο και αφοσίωση στους ασκητικούς του αγώνες που σε συνδυασμό με την αδιάλειπτη προσευχή και την πλούσια μυστηριακή ζωή, τον οδήγησαν σε υψηλότατα επίπεδα αγιοπνευματικών εμπειριών.

Σύμφωνα με την παράδοση μία οθωμανίδα γαιοκτήμονας, η οποία διέμενε στον ερημικό Πύργο της Βραυρώνος, κατέφυγε κλαίγοντας στον ενάρετο ασκητή Άγιο Τιμόθεο και τον παρακάλεσε να σώσει τα παιδιά της, τα οποία είχαν απαγάγει πειρατές και βρίσκονταν σε πλοία μέσα στο πέλαγος. Τότε ο θαυματουργός ιεράρχης προσευχήθηκε στον Κύριο και την Υπεραγία Θεοτόκο για τη σωτηρία και απελευθέρωση των παιδιών.

Η θερμή προσευχή του Αγίου προκάλεσε αμέσως άγρια θαλασσοταραχή, η οποία ανάγκασε τα πειρατικά πλοία να επιστρέψουν στην ακτή και έτσι οι πειρατές αναγκάσθηκαν να απελευθερώσουν τα παιδιά. Μετά το θαύμα η μητέρα έπεσε στα πόδια του Αγίου και έκλαιγε από βαθιά ευγνωμοσύνη. Μάλιστα βαπτίσθηκε χριστιανή τόσο εκείνη όσο και όλη η οικογένειά της, ενώ σε ένδειξη ευγνωμοσύνης δώρισε στον Άγιο ένα τμήμα από την ιδιοκτησία της στην περιοχή της Βραυρώνος, το οποίο ο Άγιος Τιμόθεος αφιέρωσε στην ιδρυθείσα υπό αυτού Μονή της Πεντέλης.

Υπήρξαν όμως μερικοί κάτοικοι που αντιμετώπιζαν με καχυποψία και φόβο τον Άγιο, βλέποντας ότι αποκτά κτηματική περιουσία στην περιοχή, αλλά και φοβούμενοι ότι θα έπαιρνε πιθανόν και τα δικά τους κτήματα για να αυξήσει την περιουσία του. 

Το Ασκητήριο του Αγίου Τιμοθέου στην περιοχή
του Γαργηττού στους πρόποδες του Πεντελικού όρους 
πηγή

Έτσι για να τον αναγκάσουν να εγκαταλείψει την περιοχή, έφθασαν στο σημείο να κάψουν την βάρκα του.

Ο Άγιος Τιμόθεος επέδειξε πραότητα και αποφάσισε να εγκαταλείψει τον και έτσι με τη σχεδόν κατεστραμμένη βάρκα του και χρησιμοποιώντας το ράσο απλωμένο πάνω στη ράβδο του αντί για ιστίο, έφτασε το 1582 στη Κέα.

Εκεί εγκαταβίωσε αρχικά στην εγκαταλελειμμένη Μονή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στο επονομαζόμενο «Ελληνικό» όρος, η οποία ιδρύθηκε τα μέσα του 12ου αιώνα από τον αυτοκράτορα Αλέξιο τον Κομνηνό και προσπάθησε να την αναστηλώσει.

Πλησίον της Μονής του Προδρόμου ανήγειρε μικρό ναό επ’ ονόματι του Αγίου Παντελεήμονος, ο οποίος μετά την οσιακή κοίμηση του Αγίου Τιμοθέου αποτέλεσε από το 1626 ομώνυμη σταυροπηγιακή μονή, η οποία όμως διαλύθηκε το 1834 επί βασιλείας του Όθωνος. 

Μάλιστα η Μονή του Αγίου Παντελεήμονος μετονόμασε την περιοχή αυτή της νήσου Κέας από «Ελληνικόν» σε «Άγιο Παντελεήμονα», όπως άλλωστε είναι γνωστή μέχρι σήμερα.

Η είσοδος του Ιερού Ασκητηρίου του Αγίου Τιμοθέου
πηγή

Ο Άγιος Τιμόθεος αναζητώντας όμως περισσότερη ησυχία και απομόνωση, μετέβαινε τους καλοκαιρινούς μήνες σε ένα σπήλαιο στην τοποθεσία «Λούρος», το οποίο βρισκόταν σε μικρή απόσταση από τη Μονή του Προδρόμου. Στο σπήλαιο αυτό που είναι γνωστό με την προσωνυμία «σπηλιά του Καλογήρου», επιδιδόταν ο ασκητής επίσκοπος στην αδιάλειπτη προσευχή και άσκηση. Η «σπηλιά του καλόγερου» στην τοποθεσία Λούρος αποτελεί μέχρι σήμερα για τους κατοίκους της Κέας τον σημαντικότερο τόπο που θυμίζει το πέρασμα του Αγίου από το νησί.

Παρέμεινε στην Κέα για δέκα περίπου έτη έως την ειρηνική κοίμησή του στις 16 Αυγούστου του 1590 και σε ηλικία ογδόντα περίπου ετών. Το ιερό του σκήνωμα ενταφιάστηκε με ευλάβεια μέσα στον ναό του Αγίου Παντελεήμονος μπροστά από την Αγία Τράπεζα.

Μετά την οσιακή του κοίμηση και αφού είχε περάσει κάποιο χρονικό διάστημα, εμφανίσθηκε ο Άγιος Τιμόθεος στο όνειρο κάποιου μοναχού της Μονής Πεντέλης και του έδωσε την εντολή να μεταβεί στην Κέα και να μεταφέρει το ιερό του λείψανο στη Μονή, όπως και έγινε. Έτσι το ιερό και ευωδιάζον λείψανο του κτίτορα της Μονής Πεντέλης, Αγίου Τιμοθέου Αρχιεπισκόπου Ευρίπου, επέστρεψε στο μοναστήρι που ο ίδιος ίδρυσε το 1578.

Ο Ναός της Αγίας Δυνάμεως (Γενεσίου Θεοτόκου) επί
της οδού Μητροπόλεως στο κέντρο της Αθήνας.
Στον ναό αυτό, ο οποίος αποτελεί μετόχι της
 Μονής Πεντέλης, μεταφέρθηκε το 1821 για λόγους
ασφαλείας το ιερό λείψανο του Αγίου Τιμοθέου.
πηγή

Το λείψανο φυλασσόταν μέσα σε μαργαριτοποίκιλτο κιβώτιο μέχρι και την περίοδο της πολιορκίας των Τούρκων (25 Απριλίου – 20 Ιουλίου 1821), αφού επί των ημερών του ηγουμένου της Μονής Πεντέλης Νεοφύτου Δέγλερη (1821 - 1844) αποφασίσθηκε για λόγους ασφαλείας να μεταφερθούν τα φυλασσόμενα στη Μονή κειμήλια, μεταξύ δε αυτών και το ιερό λείψανο του Αγίου Τιμοθέου, στο χρονολογούμενο από τον 16ο αιώνα μετόχι της Αγίας Δυνάμεως (Γενέσιον Θεοτόκου), όπου υπήρχαν υπόγειες κρυψώνες. Έτσι όλα τα πολύτιμα κειμήλια μεταφέρθηκαν εκεί μαζί και με τη βιβλιοθήκη της Μονής, η οποία όμως αργότερα μεταφέρθηκε στην Ακρόπολη. Όταν όμως στις 20 Ιουλίου 1821 εισέβαλε στην Αθήνα ο πασάς Ομέρ Βρυώνης, οι πολιορκούντες την Ακρόπολη Τούρκοι στρατιώτες ανακάλυψαν την κρυψώνα στο μετόχι της Αγίας Δυνάμεως από μία ηλικιωμένη γυναίκα που αποκάλυψε τους κρυμμένους θησαυρούς, αφού δεν άντεξε στα βασανιστήρια των Τούρκων.

Μετά την αποκάλυψη τα πολύτιμα κειμήλια λεηλατήθηκαν, ενώ τα ιερά λείψανα και τα χειρόγραφα παρεδόθηκαν στις φλόγες. Κατά θεία όμως οικονομία διασώθηκαν η τιμία κάρα του Αγίου Τιμοθέου και η κτιτορική εφέστια εικόνα της Παναγίας Γλυκοφιλούσας, η οποία όμως εκλάπη τον Απρίλιο του 1966 και έκτοτε αγνοείται η τύχη της. Η διάσωση της τιμίας κάρας του Αγίου Τιμοθέου και της εικόνος της Υπεραγίας Θεοτόκου οφείλεται στο γεγονός ότι μερικές ημέρες πριν την 20η Ιουλίου 1821 είχαν μεταφερθεί στην Ακρόπολη τα δύο αυτά ιερά κειμήλια για την τέλεση αγιασμού και λιτανείας προς αντιμετώπιση κάποιας λοιμικής επιδημίας.

Μάλιστα περί τα τέλη Ιουλίου του 1821 και μετά τη λύση της πολιορκίας ο ηγούμενος Νεόφυτος Δέγλερης κατέφυγε για λόγους ασφαλείας στην Αίγινα, παίρνοντας όμως μαζί του και την τιμία κάρα του Αγίου. Με αυτόν τον τρόπο διασώθηκε η κάρα του Αγίου Τιμοθέου, η οποία έκτοτε φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Πεντέλης, στο ομώνυμο παρεκκλήσιο, που βρίσκεται εντός του κτιριακού συγκροτήματος.

Η μνήμη του τιμάται στις 16 Αυγούστου.