Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΛΙΘΙΝΩΝ ΣΗΤΕΙΑΣ.

 Φυλάσσεται στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Λιθινών στην Σητεία της Κρήτης.

Άποψη του Ιερού Ναού Παναγίας Λιθινών
πηγή

Ο Ναός της Παναγίας των Λιθινών στην Σητεία ανάγεται στην εποχή μετά την απελευθέρωση της Κρήτης από τον Νικηφόρο Φωκά το 961 από το ζυγό των Σαρακηνών, ενώ οι τοιχογραφίες στον 13ο - 14ο αιώνα καί αντιπροσωπεύουν τη μέση καλλιτεχνική στάθμη της Κρητικής Τέχνης της περιόδου. 

Ο οικισμός κατοικήθηκε από την οικογένεια των Λίτινων (=Λιθίνες) που εγκατέστησε ο Νικηφόρος Φωκάς καί τους μοίρασε την εύφορη γη της περιοχής, ως αντάλλαγμα για τις στρατιωτικές υπηρεσίες τους.

Κατόπιν ενεργειών της Ιεράς Μητροπόλεως Ιεραπύτνης καί Σητείας και της Ενορίας Λιθινών, ο ναός αποκαταστάθηκε εξωτερικά με επικεράμωση και αποκάλυψη των σοβάδων, ενώ καθαρίστηκαν και συντηρήθηκαν οι τοιχογραφίες από ειδικό συνεργείο. Όλες οι εργασίες έγιναν με επίβλεψη της αρμόδιας 13ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Άποψη του Ιερού Ναού Παναγίας Λιθινών
πηγή

Στον Ναό φυλάσσονται σημαντικές φορητές εικόνες, μεταξύ των οποίων και η θαυματουργός εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας διαστάσεων 103 Χ 67 εκατοστά η οποία χρονολογείται το δεύτερο μισό του 14ου αιώνα, συντηρήθηκε το 1995 και αποκαλύφθηκε κάτω από νεότερη επιζωγράφιση του 1714.

Θαύματα της Παναγίας

Ο μακαριστός Ιερέας Ελευθέριος Τσαγκαράκης, Εφημέριος της Ενορίας Λιθινών από το 1946 έως το 1970 και πατέρας του σημερινού Εφημερίου της Ενορίας Πρωτοπρεσβύτερου π. Αντωνίου Τσαγκαράκη, αναφέρει σε χειρόγραφες σημειώσεις του - τις οποίες κατέγραψε από την προσωπική του ιερατική διακονία στο Ναό της Παναγίας των Λιθινών αλλά και από προφορικές μαρτυρίες και παραδόσεις αυτοπτών και αυτήκοοων μαρτύρων - τα παρακάτω:

Άποψη του Ιερού Ναού Παναγίας Λιθινών
πηγή

Παρά το ότι ο Ναός είναι αφιερωμένος στη Κοίμηση της Θεοτόκου, δεν γνωρίζει κανείς πως επικράτησε να πανηγυρίζει στην εορτή του Γενεσίου της Θεοτόκου. Η φήμη του Ναού και της εικόνας έχει φθάσει και έξω από τα όρια της Κρήτης, ακόμα και της ηπειρωτικής Ελλάδος, αποκαλώντας την μάλιστα «Μαύρη Παναγία των Λιθινών», αφού η παράδοση και η λαϊκή ευσέβεια των κατοίκων της περιοχής έχουν διασώσει αρκετά θαύματά της.

Από παλαιά επικρατούν παραδόσεις για την απαγόρευση διέλευσης ατόμου που διέρχεται από τον περίβολο της Εκκλησίας, μεταφέροντας κρέας ή ψάρι ωμό. Όσοι το επεχείρησαν από δυσπιστία η παράλλειψη (π.χ τυχαία μεταφορά κρεάτων για βάπτιση), αφ' ενός το μεταφερόμενο κρέας ή ψάρι αποσυντίθεται και σκουληκιάζει αμέσως, αφ εταίρου μάλιστα τιμωρούνται με θάνατο, τα αίτια του οποίου αδυνατούν οι γιατροί να διαπιστώσουν. 

Η Θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Λιθίνων

Υπάρχει μάλιστα βιβλίο, στο οποίο, πριν από εκατό και πλέον χρόνια ο τότε Ιερέας κράτησε σημειώσεις για ένα τέτοιο γεγονός που συνέβη από την απιστία κάποιου προσώπου που επιχείρησε κάτι ανάλογο. Εκτός αυτού πέθαναν σε 19 ημέρες 42 άνθρωποι που είχαν συγγένεια η ιδιαίτερη σχέση μαζί του και ύστερα από συνεχείς Παρακλήσεις σταμάτησαν οι θανάτοι.

Μάλιστα επικρατεί και άλλη παράδοση, κατά την οποία απαγορεύται η εσοδος στο Ναό που βρίσκεται η εικόνα της Θεοτόκου, αλλά και η διέλευση έξω απ αυτόν, του Ιερέα η όποιου άλλου μετείχε στην εξόδιο ακολουθία του νεκρού κατά την ημέρα αυτή.

Επί Τουρκοκρατίας ενώ διερχόταν έξω από την Εκκλησία Οθωμανός άπιστος κτύπησε με το όπλο του όταν πυροβόλησε πάνω σε εντοιχισμένη λεκάνη, πολλές των οποίων έχουν εντοιχισθεί από την εξωτερική νότια πλευρά της Εκκλησίας με διαφόρους εγχρώμους παραστάσεις εντός και μεγάλης αρχαιολογικής αξίας από τότε που κτίσθηκε. Και ενώ η σφαίρα κτύπησε το εσωτερικό της λεκάνης, όπου είναι εμφανής και σήμερα ακόμα η ζημία την οποία προκάλεσε, γύρισε με εξοστρακισμό και κτύπησε τον ίδιο στο μάτι του με αποτέλεσμα να καταστραφεί τελείως ο οφθαλμός του. Αμέσως μετανόησε και βαπτίσθηκε Χριστιανός αλλά και ολόκληρη η οικογένεια του έγιναν καλοί Χριστιανοί. Μάλιστα ήταν ο κύριος εορταστής κατά την ημέρα της πανηγύρεως, έως ότου απέθανε.

Άποψη του εσωτερικού του Ιερού Ναού
Παναγίας Λιθινών
πηγή 

Το 1945 ο Νικόλαος Τσαγκαράκης από τον Χανδρά, σε ηλικία μόλις 3 ετών, αρρώστησε με  πολυμυελίτιδα και οι Ιατροί της επαρχίας τον είχαν ξεγραμμένο.

Ύστερα από παντελή παραλυσία 40 ημερών και κατόπιν μεταβάσεως του παιδιού από τους γονείς του στο Ναό, με το πέρας της Θείας Λειτουργίας και της Παράκλησης γιατρεύθηκε επιτόπου μπροστά στην εικόνα και σήμερα χαίρει άκρας υγείας και μάλιστα είναι Πλοίαρχος. 

Στο ίδιο πρόσωπο συνέβη και δεύτερο θαύμα το 1967, ενώ ταξίδευε από Ιαπωνία προς Αμερική αφού ύστερα από σφοδρή θαλασσοταραχή στον ειρηνικό ωκεανό το πλοίο κόπηκε στα δύο και Νίκος Τσαγκαράκης για δεκατέσσερα ολόκληρα μερόνυκτα ναυαγός επέδειξε θαυμαστή ψυχραιμία, ενίσχυε τα υπόλοιπα μέλη του πλοίου, γιατί όπως ο ίδιος διηγήθηκε αργότερα στους συγχωριανούς του, είχε τη σιγουριά ότι τον προστάτευε η Παναγία του χωριού του, αφού είχε μαζί του μαζί του φυλακτό από την Παναγία τη «Λιθινιώτισσα». Δεν πτοήθηκε καθόλου και μετά από δύο εβδομάδες πάλης με τα κύμματα και τα στοιχεία της φύσεως ανασύρθηκε ζωντανός, φθάνοντας μάλιστα και στον προρισμό του.

Το 1958 η Κωνσταντίνα Μαυρίδου από τη Ζάκυνθο, ενώ η επιστήμη της Ιατρικής είχε διαγράψει κάθε πιθανότητα αποκαταστάσεώς της από την ανίατη ασθένειά της είδε σε όραμα μία μαυροφορεμένη γυναίκα που την κάλεσε στο «σπίτι» της για να την κάνει καλά. Και ενώ δεν είχε βγει ποτέ από το νησί της, ξεκίνησε με βεβαιότητα ότι η «μαυροφερεμένη» θα την οδηγούσε να ακολουθήσει τη διαδρομή Ζάκυνθος-Πάτρα - Αθήνα - Κρήτη. Πράγματι η Θεοτόκος καθοδήγησε τα βήματά της και ήλθε στο Ναό της Παναγίας Λιθινών και αμέσως ιάθηκε και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, χαίροντας άκρας υγείας.

Άποψη των τοιχογραφιών του Ιερού Ναού
Παναγίας Λιθινών
πηγή 

Στις 2 Οκτωβρίου 1958, ενώ τελούνταν Παράκληση υπέρ ξένων προσκυνητών η εικόνα της Θεοτόκου άρχισε να δακρύζει συνεχώς και στο τέλος από το στόμα και τη μύτη έβγαινε αίμα, που για αρκετό χρόνο τα ίχνη του ήταν εμφανή και καθημερινά προσερχόταν εκατοντάδες πιστοί για να δουν και να δοξολογήσουν το όνομα της Θεοτόκου. Αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι όταν η εικόνα συντηρήθηκε από την αρμόδια αρχαιολογική υπηρεσία της 13ης Ε.Β.Α. το 1995 - και παρότι ήταν επιζωγραφισμένη - το αίμα παρέμενε στο ξύλο της εικόνας.

Το 1962, την παραμονή της εορτής (7 Σεπτεμβρίου), κατά την ώρα της Παρακλήσεως, παιδί που ήταν εκ γενετής παράλυτο και το είχαν φέρει από άλλο χωριό περπάτησε μπροστά στην εικόνα της Παναγίας και σήμερα χαίρει άκρας υγείας.

Αξίζει να αναφερθεί και το θαύμα που επιτελέσθηκε στον μακαριστό Αρχιμανδρίτη Εμμανουήλ Μυλωνάκη το 1913 - 1914, το οποίο μαρτυρεί ο Γεώργιος Περάκης του Ιωάννου, κάτοικος Ποταμιών Δράμας, και επιβεβαίωσε ο αείμνηστος Αρχιερατικός Επίτροπος Σητείας με γραπτή επιστολή του στις 25.1.1980 προς τον νυν Εφημέριο Λιθινών, βάσει και της μαρτυρίας της μητέρας του και άλλων συγγενών.

Σε βρεφική ηλικία 9 έως 10 μηνών προσεβλήθη από βαρειά τυφοειδή ασθένεια, για την οποία ο Ιατρός Καραβελάκης δεν έδωσε ελπίδα ζωής, όταν επισκέφθηκε το άρρωστο τότε παιδί και του έκανε μία ένεση. Όσο περνούσε η ώρα η κατάσταση χειροτέρευε και όλοι οι συγγενείς με δάκρυα περιμέναμε το μοιραίο μέσα στη νύκτα. Του έβρεχαν τα χείλη με βαμβάκι, αλλά το στόμα δεν άνοιγε πια. Πλησιάζε η χαραυγή όταν ακούστηκε το κτύπημα της καμπάνας της θαυματουργού Παναγίας. Όλοι γονάτισαν και έκαναν Παράκληση στην Παναγία και το παιδί παρέμενε σε αφασία. Μετά του έριξαν νερό κρύο από το σταμνί στο κεφάλι και δεν πέρασε ένα λεπτό και το βρέφος άνοιξε τα μάτιά του. Το πήραν αγκαλιά και το πήγαν δίπλα στην κατσίκα. Μόλις την είδε άρχισε να γελά και όλοι συνειδητοποίησαν ότι είχε συμβεί θαύμα της μεγαλόχαρης και το ετοιμοθάνατο παιδί αναστήθηκε.

ΟΙ ΤΙΜΙΕΣ ΚΑΡΕΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΩΝ ΤΩΝ ΕΝ ΡΕΘΥΜΝΗ.

Φυλάσσονται, πλήν της Τιμίας Κάρας του Αγίου Νεομάρτυρα Νικολάου που βρίσκεται κάπου την Ρωσία, στον ομώνυμο Ιερό Ναό των Αγίων Τεσσάρων Νεομαρτύρων στο Ρέθυμνο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

 

Εικόνα του 1836, των αγίων τεσσάρων μαρτύρων
στον ομώνυμο Ιερό Ναό στο Ρέθυμνο
πηγή

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, στο χωριό Μέλαμπες της επαρχίας Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνης, γεννήθηκαν οι Άγιοι Τέσσερις Νεομάρτυρες. 

Τα ονόματά τους ήταν Αγγελής, Μανουήλ που ήταν αδέλφια, γιοί του Ιωάννου Ρετζέπη, Γεώργιος, γιός Κωνσταντίνου Ρετζέπη, και Νικόλαος, γιός Ιωάννου Ρετζέπη, που ήταν εξάδελφοι των πρώτων. Γιά τούς Τούρκους είχαν τό επώνυμο Ρετζέπης όμως τό πραγματικό επώνυμο της οικογένειάς τους ήταν Βλατάκης.

Όταν ξέσπασε η επανάσταση το 1821 πήραν τα όπλα ενάντια στους βάρβαρους Τούρκους, και πολέμησαν γενναία υπέρ πίστεως και πατρίδος. 

Το 1824 κατεστάλη η επανάσταση στην Κρήτη, με τη βοήθεια Αιγυπτιακών στρατευμάτων και η Τουρκική κυριαρχία επανήλθε στο Νησί, έτσι οι Τούρκοι συνέλαβαν όλους τους επαναστάτες και υποκινητές της επανάστασης. 

Αμέσως συνέλαβαν τους Αγίους Μάρτυρες, τους έδεσαν και μετά από πεζοπορία 12 ωρών τους οδήγησαν απο τις Μέλαμπες, στον Μεχμέτ Πασά στο Ρέθυμνο, ο οποίος προσπάθησε με υποσχέσεις αρχικά και στη συνέχεια με φυλάκιση και σκληρά βασανιστήρια να τους πείσει να ασπαστούν τον Μωαμεθανισμό. 

Εικόνα των αγίων τεσσάρων Μαρτύρων

έκδοση του ομώνυμου Ιερού Ναού το 1954

πηγή

Οι Άγιοι φυλακίστηκαν στις φυλακές που βρισκόταν στη βάση του λιμενοβραχίονα του παλιού Ενετικού λιμανιού του Ρεθύμνου, εκεί όπου βρίσκεται σήμερα το Τελωνείο της πόλης.

Παρά τα φοβερά μαρτύρια που περνούσαν απάντησαν με παρρησία και γενναιότητα στον Πασά ότι: «Ἐμεῖς Χριστιανοί γεννηθήκαμε καί Χριστιανοί θά μείνομε μέχρι θανάτου».

Ο Μεχμέτ Πασάς, αποφάσισε να τους εκτελέσει και ακόμη να κάψει το χωριό τους τις Μέλαμπες, μάλιστα έβαλε έναν τελάλη την παραμονή του αποκεφαλισμού τους, να καλεί τον κόσμο για να δει το αποτρόπαιο θέαμα. 

Πίστευε έτσι ότι οι υπόλοιποι χριστιανοί θα φοβόντουσαν, δεν θα σήκωναν κεφάλι εναντίον του, και θα ασπαζόντουσαν το Ισλάμ. 

Ο τελάλης έλεγε «Ταϋτέρου τσι δύο ώρες σάμπα ίλεν (αύριο το πρωί) θα σφάξουνε στη μεγάλη Πόρτα τέσσερις γκιαούρηδες. Θα γεννούνε κι άλλα μαλζουχάθια (περίεργα) και λογής λογής μασκαραλίκια (αστεία). Οι λαδομαγατζέδες και τα ντουκιάνα (καταστήματα) θάναι σφαλικτά. Νάρθουνε ούλοι Τούρκοι και Ρωμιοί στο σεϊρι (θέαμα)», όπως και έγινε. 

Στις 28 Οκτωβρίου του 1824 ο δήμιος τους αποκεφάλισε, στη θέση Μεγάλη Πόρτα στην σημερινή κεντρική πλατεία του Ρεθύμνου.

Τόποι εκτέλεσης στην πόλη ήταν τότε, ο Πλάτανος στην κρήνη Ριμόντι (εκεί είχαν εκτελεστεί το 1700 ο Μαθιός από το Γερακάρι, για την πίστη του και το 1822 ο επίσκοπος Γεράσιμος Περδικάρης), επίσης ο πλάτανος της Μεγάλης Πόρτας (εκεί είχαν αποκεφαλιστεί το 1892 ο Μανόλης Φουντουλάκης από τα Ρούστικα και το 1659 ο Ανδρουλής Γιουλούντας από το Γιαννούδι).

Εικόνα του 1837, των αγίων τεσσάρων μαρτύρων
από τις Μέλαμπες τον τόπο καταγωγης τους
πηγή

Τα Άγια Σώματά του παρέμειναν άταφα για τρεις ημέρες και κάποιοι Χριστιανοί με επικεφαλή τον διερμηνέα του Πασά Μανουήλ Παπαδάκη, ζήτησαν στις 1 Νοεμβρίου την άδεια από το Μεχμέτ Πασά να ενταφιάσουν τα λείψανα. 

Τότε οι κάτοικοι των Περιβολίων, Γεώργιος Λαγός και Αντώνης Μπουρδούνης ή Χανιωτάκης, μαζί με άλλους χριστιανούς, πήραν και ενταφίασαν πλάι στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου στα Περιβόλια τα λείψανα των Αγίων Τεσσάρων, σημείο στο οποίο υπάρχει μέχρι σήμερα ο τάφος τους και μετά την εκταφή τους, το 1827 τα μεν Ιερά Λείψανα των Αγίων φυλάχτηκαν στην Ιερά Μονή Αρκαδίου, ενώ οι κάρες τους στο Ρέθυμνο. 

Επί Επισκόπου Ιωαννίκιου το 1827 έγινε η εκταφή των λειψάνων τους και μέρος αυτών ενώ οι 4 κάρες μεταφέρθηκαν στον Ιερό Ναό Εισοδίων και στην Ιερά Μονή Αρκαδίου, όμως η Τιμία κάρα του Αγίου Νεομάρτυρα Νικολάου, δόθηκε αργότερα από τον Επίσκοπο σε έναν Ρώσο πλοίαρχο.

Αξίζει να αναφέρουμε κάποια θαύματα των Αγίων Τεσσάρων Νεομαρτύρων τις πρώτες κιόλας μέρες τις κοιμήσεώς τους. 

Πρώτο είναι το θαύμα με το φως που φαινόταν αναμμένο πάνω στα λείψανα των Αγίων στον τόπο του αποκεφαλισμού τους, δεύτερο θαύμα έγινε με το αίμα τους, στο μαχαίρι του Δημίου. 

Βαμβάκι εμποτισμένο στό αίμα των Αγίων
ΤεσσάρωνΜαρτύρων, ανακατεμένο μέ χώμα,
Κειμήλιο που φυλάσσεται στην Ενορία
Επισκοπής Ρεθύμνου.
πηγή

Ο Δήμιος γυρνώντας στο σπίτι του σκούπισε το μαχαίρι με ένα πανί και πήγε στο ντουκιάνι (καφενείο), η μητέρα του όμως που ήταν τυφλή, σηκώθηκε να πλυθεί, σκουπίστηκε χωρίς να το ξέρει με το πανί που είχε το αίμα των Αγίων και αμέσως είδε το φως της, γυρίζοντας από το καφενείο ο γιος της είδε το θαύμα και την ρώτησε πώς είδε το φως της.

Αυτή του είπε πως σκουπίστηκε με εκείνο το πανί, και αυτός της ομολόγησε ότι πάνω στο πανί υπήρχε το αίμα τεσσάρων χριστιανών που είχε αποκεφαλίσει, αυτή του είπε ότι είναι Άγιοι αφού μόλις σκουπίστηκε με το αίμα τους έγινε καλά. 

Το Μαχαίρι που έκοψε τις Άγιες Κεφαλές των 4 Μαρτύρων, βρίσκεται σήμερα στον Άγιο Νικόλαο της Σπλάντζια στα Χανιά.

Οι νεομάρτυρες τιμήθηκαν ως άγιοι, στη συνείδηση του κόσμου από την πρώτη στιγμή, σήμερα υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες που βεβαιώνουν ότι οι Άγιοι τιμήθηκαν για πρώτη φορά στις 25/10/1825 (ένα χρόνο μετά τη θυσία τους) και στη μνήμη τους έψαλαν την Ακολουθία των Αγίων Πάντων, όπως γίνεται και σε παρόμοιες περιπτώσεις Αγίων που δεν υπάρχει ακολουθία. 

Τό ακόνι (ακονόπετρα) που ακόνισε τό γιαταγάνι του ο
δήμιος, ενα από τά ιερά κειμήλια των Τεσσάρων Μαρτύρων
πούφυλάσσονται στήν ενορία Επισκοπής Ρεθύμνου
πηγή

Χαρακτηριστικό σημάδι Αγιότητος αποτελεί η Εικόνα των Αγίων του 1836, που σήμερα φυλάσσεται στο Μητροπολιτικό Ναό.

Επίσης έγγραφο του 1837 βεβαιώνει ότι οι Τέσσερις Μάρτυρες γιορτάστηκαν στις 28 Οκτωβρίου της χρονιάς αυτής, στην Εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου.

Πιθανότατα την ίδια χρονιά, το 1837 να γράφτηκε η πρώτη Ακολουθία προς τιμή τους από τον Επίσκοπο Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου Καλλίνικο Νικολετάκη και το Μητροπολίτη Κρήτης Μελέτιο Νικολετάκη. 

Η επίσημη αναγνώριση και Ανακήρυξη των Αγίων Τεσσάρων Νεομαρτύρων, άργησε πολύ να γίνει και χρειάστηκαν δυναμικές παρεμβάσεις του αείμνηστου Μητροπολίτου Ρεθύμνης κυρού Τίτου, για να γίνει, ο οποίος στις 15 Μαρτίου το 1977 έστειλε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο επιστολή και ζητούσε την επίσημη ένταξή τους στο Αγιολόγιο της Εκκλησίας.

Ο Πατριάρχης Δημήτριος απάντησε τον ίδιο χρόνο, ετσι χρειάστηκαν συνολικά 153 χρόνια από το μαρτύριό τους για να αποκτήσει η μνήμη τους πάνδημο χαρακτήρα, με Πράξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου. 

Η μνήμη τους τιμάται στις 28 Οκτωβρίου.

ΟΙ ΤΙΜΙΕΣ ΚΑΡΕΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΕΥΤΥΧΙΟΥ ΚΑΙ ΕΥΤΥΧΙΑΝΟΥ.

Φυλάσσονται στην Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή της Παναγίας Οδηγήτριας, στα Αστερούσια Όρη του νομού Ηρακλείου.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ)

Φορητή εικόνα των Αγίων Ευτυχιανών.

Οι Άγιοι αυτάδελφοι Ευτύχιος, Ευτυχιανός και Κασιανή, έζησαν στην περιοχή της Μονής Οδηγήτριας στην Κρήτη, βορειοδυτικά στο μέρος που λέγεται "ΑΓΙΟΥΣ", από τη φράση στους Αγίους, δηλαδή στον τόπο των Αγίων του Όρους Ράξος ή του Όρους των Λιθίνων, όπως το αναφέρει ο Άγιος Ιωάννης ο Ξένος στη Διαθήκη του.

Έζησαν κατά τη πρώτη χιλιετία, μάλλον την περίοδο της Αραβοκρατίας (827 - 961), ο μεν Άγιος Ευτύχιος διετέλεσε επίσκοπος Γόρτυνας και Αρχιεπίσκοπος Κρήτης, αλλά επειδή αγαπούσε περισσότερο τον ησυχαστικό βίο αποσύρθηκε (ή ίσως εκδιώχθηκε) από Σαρακηνούς κατακτητές και ασκήτευε μέχρι το τέλος της ζωής του, μαζί με τον αδελφό του Ετυχιανό στους Αγιούς.

Στην ίδια περιοχή υπάρχουν τα ερείπια της εκκλησίας του μοναστηριού που είχε κτίσει ο Άγιος Ιωάννης ο Ξένος τον 10ο αιώνα προς τιμήν των Αγίων όταν ανακάλυψε τους τάφους τους, το μοναστήρι αυτό φέρεται να καταστράφηκε την εποχή του μεγάλου Κρητικού Πολέμου (1645 - 1669) οπότε και οι μοναχοί του κατέφυγαν στην μονή Οδηγήτριας.

Τα ερείπια του Ναού των Αγίων Ευτυχιανών (10ος - 11ος αιώνας).

Ο βράχος πάνω στον οποίο μαρτύρησε και έχει αποτυπωμένο
το χέρι του Αγίου Ευτυχιανού καθώς ακούμπησε κατά το
μαρτύριο και τη τσεκουριά (μαναριά) από το
φονικό όργανο που τον σκότωσε.

Ο Άγιος Ευτυχιανός ήταν απλός Μοναχός και μαρτύρησε στη θέση Μαναριά (όπως λέγεται και σήμερα) ανάμεσα στο χωριό Λίσταρο και στη Μονή Οδηγήτριας, όπου υπάρχει ο βράχος πάνω στον οποίο μαρτύρησε και έχει αποτυπωμένο το χέρι του Αγίου καθώς ακούμπησε κατά το μαρτύριο και τη τσεκουριά (μαναριά)  από το φονικό όργανο που τον σκότωσε.

Η αδελφή των Αγίων, η Κασιανή (ή Ευτυχιανή) ασκήτεψε σε σπηλιά στο όρος Κεφάλι, στη λεγόμενη "Σπηλιά της Κασιανής", στο ακρωτήριο Λίθινο, κοντά στο Μάρτσαλο, σε απόκρημνο μέρος που όμως ο τάφος της δεν έχει βρεθεί ώς σήμερα.

Για την Αγία Κασιανή κα τη σπηλιά της υπάρχουν στη γύρω περιοχή πολλοί θρύλοι και παραδόσεις, αλλά και θαυμαστά φυσικά φαινόμενα που εμπόδισαν την προσπάθεια κάποιων να ανέβουν στη σπηλιά της Αγίας Κασσιανής.

Σύμφωνα με μια παράδοση από την περιοχή των Αστερουσίων πέρασε και ασκήτεψε και η Αγία Κασιανή, η γνωστή υμνογράφος και πιθανόν να έζησε μαζί με τη δική μας Αγία Κασιανή.

Τα δύο αδέλφια, Ευτύχιος και Κασσιανή, κήδεψαν τον Άγιο Ευτυχιανό σε σπηλιά όπου ετάφη αργότερα και ο Επίσκοπος Ευτύχιος, σύμφωνα με την επιθυμία του και η σπηλιά αυτή λειτουργεί σήμερα ως εξωκλήσι της Ιεράς Μονής Οδηγήτριας, προς τιμή των τριών αυταδέλφων αγίων.

Η μνήμη τους τιμάται από την Εκκλησία μας στις 17 Αυγούστου.

πηγή: www.imodigitrias.gr

Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΚΑΜΑΡΙΑΝΗΣ, ΝΕΑΣ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΣΟΥ.

Φυλάσσεται στον Ναό της Παναγίας Καμαριανής στη Νέα Αλικαρνασσό Ηρακλείου, στην Κρήτη. 

Η Αλικαρνασσός στην Μικρά Ασία, διακρίνεται ο
ιερός ναός του Αγίου Νικολάου

Στην παλιά Αλικαρνασσό της Μικράς Ασίας καθόταν μια γυναίκα στο σπίτι της και είδε στον ύπνο της μια μαυροφόρα γυναίκα να της λέει να φύγει από το σπίτι της γιατί ήταν δικό της. 

Το λέει στον άνδρα της και αυτός της απαντά ότι είναι ένα απλό όνειρο, αλλά το όνειρο αυτό επαναλήφθηκε τρεις φορές και τότε της λέει ο άνδρας της όταν την ξαναδεί να τη ρωτήσει ποια γυναίκα είναι. 

Πράγματι όταν την ξαναείδε την ρωτά, «Ποια είσαι και μου λες να φύγω από σπίτι μου;» τότε εκείνη της απαντά: «Είμαι η Παναγία και σκάψετε στο τάδε μέρος να βρείτε την εικόνα μου, θέλω να μου κτίσετε εκεί σπίτι (εκκλησία δηλαδή)».

Η Θαυματουργή εικόνα χωρίς την επένδυση

Πήγαν λοιπόν, έσκαψαν και βρήκαν την εικόνα σε ένα καμαράκι, για αυτό την λένε και Καμαριανή.

Το θαύμα της Παναγίας Καμαριανής!!

Στον Τουρκικό πόλεμο πήρανε όλους τους Χριστιανούς έξω από την πόλη μικρούς και μεγάλους.

Η Μαριγίτσα Τακόρη που καθόταν απέναντι από το εκκλησάκι πήρε την εικόνα της Παναγίας μαζί της και την παρακαλούσε να βοηθήσει τον κόσμο. 

Εκεί που περίμεναν τον θάνατο ήρθε ειδοποίηση από τον Μεγάλο Τούρκο να μην σκοτώσουν τους Χριστιανούς μόνο να τους αφήσουν να επιστρέψουν στα σπίτια τους.

Μετά ήρθε άλλη διαταγή να φύγει ο κόσμος και να πάει στα Δωδεκάνησα που ήταν κοντά. 

Τότε λέγει η Μαριγίτσα Τακόρη «Παναγία μου’ το σπιτάκι δεν μπορώ να το πάρω αλλά εσένα δεν θα σε αφήσω στους τούρκους (διότι αυτή περιποιόταν το εκκλησάκι της)», έτσι και έγινε, πήρε την εικόνα και ήλθανε στην Κάλυμνο.

Ο Ιερός Ναός της Παναγίας Καμαριανής στην
Νέα Αλικαρνασσό της Κρήτης

Εκεί την είχε σπίτι της από όπου την παίρνανε οι Καλύμνιες και της κάνανε ξενύχτια και λειτουργίες. 

Τα παιδιά της οικογένειας Τακόρη πήγαν στην Αθήνα να εργασθούν και πήραν την εικόνα μαζί τους έτσι μάθανε οι πατριώτες ότι η Καμαριανή Παναγία βρίσκεται στην Αθήνα.

Τότε φεύγει από την Νέα Αλικαρνασσό της Κρήτης ο Αρχιμανδρίτης Τιμόθεος Καλαμπερίδης προηγούμενος της Ιστορικής Μονής της Αγκαράθου, ο οποίος ταξίδευσε στην Αθήνα συνοδεία με την επιτροπή των Αλικαρνασσέων όπου οι συγγενείς της κ. Μαριγίτσας Τακόρης τους παρέδωσαν την Θαυματουργή Εικόνα της Παναγίας την οποία και μετέφεραν στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου της Νέας Αλικαρνασσού.

Λεπτομέρεια της Εικόνας

Τους είπανε: «να μας δώσετε την Παναγία την Καμαριανή γιατί θέλουν οι πατριώτες να την έχουν στην νέα πατρίδα να την προσκυνούν και να τους προστατεύει από κάθε κακό», έτσι και αυτοί με μεγάλη χαρά την έδωσαν.

Με μεγάλη χαρά την υποδέχθηκαν, την τοποθέτησαν στον Ναό του Αγίου Νικολάου και έκτοτε πόθος των κατοίκων ήταν να κτισθεί μια καινούργια εκκλησία της Παναγίας για να τιμάται το εικόνισμα της Παναγίας της Καμαριανής, ο οποίος θεμελιώθηκε το 1986, αποπερατώθηκε και εγκαινιάστηκε στις 29 Ιουνίου 2003 ενώ το οικόπεδο το δώρισε η χήρα Διονυσία Βαρδαξή.

Η Εικόνα ανήκει στον εικονογραφικό τύπο της Βρεφοκρατούσας Θεοτόκου, είναι φορητή - σκαφωτή Εικόνα, ανυπόγραφη και προέρχεται πιθανότατα από κάποιον Μοσχοβίτη Αγιογράφο και χρονολογικά τοποθετείται ανάμεσα στα μέσα του 14ου αιώνα έως και τον 16ο αιώνα.

Κατά την παράδοση η Εορτή της Συνάξεως της Ιεράς Εικόνας τελείται την Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής, πιθανόν ημέρα της ευρέσεώς της.

Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ ΓΟΥΡΝΙΩΝ.

πηγή

Φυλάσσεται στην ομώνυμη Ιερά Μονή Παναγίας Φανερωμένης Γουρνιών, στην Κρήτη.

Λεπτομέρεια από την Θαυματουργή εικόνα της 
Παναγίας Φανερωμένης των Γουρνιών

πηγή

Σύμφωνα με την παράδοση μέσα στο σπηλαιώδη ναό του Καθολικού της Μονής φανερώθηκε η εικόνα της Θεοτόκου σε κάποιο βοσκό γι΄ αυτό και το Μοναστήρι ονομάστηκε Παναγία Φανερωμένη.

Αυτός ο βοσκός έχανε καθημερινά τον οδηγό (το μπροστάρη) του κοπαδιού του τις ώρες του μεσημεριού και μια μέρα αποφάσισε να αφήσει το κοπάδι και να παρατηρήσει το κριάρι, που πήγε σε ένα απόρρωγο βράχο από τον οποίο έρεε λίγο νερό και έπινε.

Πλησίασε και βρήκε εκεί την εικόνα της Θεοτόκου, την πήρε μαζί του, την έβαλε μέσα στο σακίδιο του με σκοπό να τη φέρει στη στάνη, αλλά η εικόνα εξαφανίστηκε.

Την επόμενη μέρα ο βοσκός ήλθε πάλι στο ίδιο μέρος και βρήκε την εικόνα αλλά αυτό επαναλήφθηκε αρκετές φορές, μέχρι που ο βοσκός βεβαιώθηκε ότι η εικόνα επέστρεφε πάντα στο σημείο που βρέθηκε, για αυτό και την άφησε στη θέση της, όπου σιγά - σιγά κτίστηκε η Μονή της Παναγίας Φανερωμένης περίπου τον 16ο αιώνα.

Η ίδια αυτή η εικόνα κατά περιόδους, ιδιαίτερα τον δεκαπενταύγουστο αλλά και τις άλλες θεομητορικές εορτές, επανεμφανίζεται στους πιστούς και κατά μυστηριώδη τρόπο και πάλι χάνεται.

Οι αναφορές θαυμάτων που έχει επιτελέσει είναι αμέτρητες ειδικά για τεκνοποίηση.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΣΗΦ ΓΕΡΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ.

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Καψά Σητείας, στην Κρήτη της οποίας είναι Κτήτορας.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Εικόνα με σκηνές του βίου του Αγίου Ιωσήφ Γεροντογιάννη.
πηγή

Ο Ιωάννης Βιτσέντζος ή Γεροντογιάννης γεννήθηκε στο ημιερειπωμένο Μονύδριο του Τιμίου Προδρόμου Καψά το 1799, που είχαν πάει οι γονείς του Εμμανουήλ και Ζαμπία λόγω τουρκικής επιδρομής.

Όταν ήρθε σε νόμιμη ηλικία νυμφεύθηκε την Καλλιόπη από την οικογένεια των Γεροντάκηδων ή Γεροντήδων με την οποία απέκτησε τέσσερα παιδιά, τρεις κόρες κι ένα γιο. 

Κάποια Κυριακή ο Ιωάννης μάζεψε ξύλα και τα φόρτωσε στο ζώο για να τα πουλήσει, στα χωριά Αρμένους και Χανδράς και να αγοράσει κρασί ενώ πήρε μαζί του και τη σύζυγό του Καλλιόπη και την άφησε στις Λιθίνες για να δει τους συγγενείς της και τα παιδιά έμειναν μόνα τους στο μετόχι. 

Όταν επέστρεψαν βρήκαν τη μικρή τους κόρη Ειρήνη καμένη έξω στο αλώνι, που την είχαν αφήσει τα άλλα αδέλφια της, νομίζοντας ότι ο αέρας θα έσβηνε τη φωτιά που είχε πιάσει το φορεματάκι της, ο θάνατος της κόρης του, θεωρήθηκε από τον Ιωάννη θεία τιμωρία για τις αμαρτίες του, έφυγε από το μετόχι και εγκαταστάθηκε μόνιμα στις Λιθίνες. 

Φορητή εικόνα του Αγίου Ιωσήφ Γεροντογιάννη
πηγή

Εκεί οι νηστείες, οι προσευχές, οι ελεημοσύνες και η διαρκής μετάνοια καθάρισαν την καρδιά του, φώτισαν το νου του και μπόρεσε να δεχθεί μία θεία αποκάλυψη, που έμελλε να σταθεί καθοριστική για τη μετέπειτα ζωή του.

Το 1841 σε ηλικία 42 ετών έπεσε σε βαθύ ύπνο και άγγελος Κυρίου τον άρπαξε, όπως τον Απόστολο Παύλο και είδε τις τάξεις των δικαίων που βρίσκονται σε ουράνια δόξα και χαρά, αλλά και τις τιμωρίες των καταδικασμένων στην αιώνια κόλαση.

Μετά από 43 ώρες ξύπνησε χαρούμενος και γαλήνιος βλέποντας γύρω του πλήθος κόσμου που μαζεύτηκαν να δουν τι του συμβαίνει και ανάμεσά τους μια παράλυτη γριά, πάνω στην οποία άπλωσε το χέρι του και ψιθυρίζοντας μία ευχή, την θεράπευσε μπροστά στα έκπληκτα μάτια όλων και αμέσως άρχισε να κηρύττει και να θαυματουργεί..

Πολλοί κάτοικοι της Σητείας πηγαίναν καθημερινά στο σπίτι του να τον συναντήσουν, να πάρουν την ευλογία του, να δεχθούν τις συμβουλές του και να θεραπευθούν από τις διάφορες ασθένειές τους και αυτό δημιούργησε θόρυβο για το όνομά του, έτσι ο Γεροντογιάννης θεωρήθηκε ύποπτος από τις Τουρκικές αρχές και επικίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια. 

Η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Καψά Σητείας
πηγή

Κλήθηκε να απολογηθεί στον Διοικητή Κρήτης Μουσταφά Πασά, και οδηγήθηκε αμέσως στη φυλακή αλλά μετά από παράκληση ενός  συμβούλου του Διοικητή, του Ιωάννου Καπετανάκη ή Γαλανάκη από το χωριό Κρυά, του επιτράπηκε να τον πάρει στο σπίτι του χωρίς να βγαίνει έξω μέχρι να βγει η απόφαση. 

Στο μεταξύ τραυματίστηκε σοβαρά το μικρό παιδί του Διοικητού, που έπεσε από τη σκάλα και έμεινε αναίσθητο, χωρίς να μπορεί κανείς γιατρός να το επαναφέρει στις αισθήσεις του.

Ο Τούρκος Διοικητής κάλεσε, τον Γεροντογιάννη, που μόλις ακούμπησε το χέρι του πάνω στο παιδί και είπε μια ευχή, απέκτησε τις αισθήσεις του ενώ ανάλογη θεραπεία έδωσε και στην πεθερά του Διοικητού την οποία απάλλαξε από χρόνια και ανίατη αρρώστια και έτσι αφέθηκε ελεύθερος να επιστρέψει στο χωριό του, μάλιστα του έδωσαν πλούσια δώρα αλλά εκείνος κράτησε μόνο 17 κανδήλια για τον ναό της Παναγίας των Λιθινών.

Ο Επίσκοπος Σητείας Ιλαρίων συμβούλευσε τον Γεροντογιάννη να πάει σε ερημική περιοχή, για να σταματήσουν οι αντιδράσεις των Τούρκων και ο Όσιος σκέφθηκε το Μονύδριο του Καψά, όπου γεννήθηκε, βαπτίσθηκε και νυμφεύθηκε, έτσι, η νεότερη ιστορία της Μονής αρχίζει με την απόφαση του να εγκατασταθεί, το 1841, στην έρημο του Καψά.

Άποψη της Ιεράς Μονής
Τιμίου Προδρόμου Καψά Σητείας στην Κρήτη

Μετά το 1840 η διοίκηση της Κρήτης από τον Μουσταφά Ναϊλή, έδειχνε ανοχή στην ανακαίνιση μοναστηριών και ναών ενώ το 1841 ο τελευταίος ιδιοκτήτης της περιοχής που βρισκόταν και το ερειπωμένο Μονύδριο του Τιμίου Προδρόμου, Χατζη - Νικόλαος Ζαφείρης από το χωριό Αγία Τριάδα Σητείας, που την είχε αγοράσει από τον Τούρκο Δερβίς Αγά Χατζαριφάκη, παραχώρησε το σπηλαιώδη ναό και τη γύρω από το έρημο, Μονύδριο έκταση στον Όσιο Ιωσήφ τον Γεροντογιάννη, ιδρυτή και ανακαινιστή της Μονής. 

Ο Όσιος ήταν αγράμματος και δεν άφησε γραπτά για να γνωρίζουμε τι βρήκε στον Καψά τότε, βέβαιο είναι ότι υπήρχε ο ναός του Αγίου Ιωάννου, δύο οικήματα δίπλα στο ναό, ένα πηγάδι με υφάλμυρο νερό, στοιχεία που δείχνουν την ύπαρξη μοναστηριού, πάνω στα ερείπια του οποίου κτίσθηκε η νέα Μονή. 

Η είσοδος του Σπηλαίου που έμεινε ο Οσιος Ιωσήφ
Γεροντογιάννης, για 17 ολόκληρα χρόνια. 

Ο Όσιος Ιωσήφ Γεροντογιάννης έμενε σε ένα απόκρημνο σπήλαιο για δεκαεπτά χρόνια βορειοδυτικά του σπηλαιώδους ναού και τα παλιά κελιά παραχωρήθηκαν στους πολυάριθμους προσκυνητές.

Όταν ξέσπασε η επανάσταση στην Κρήτη, του 1866, φοβούμενος μήπως καταστραφεί το μοναστήρι, εγκαταστάθηκε με τη συνοδεία του σε ένα παλιό και εγκαταλελειμμένο μοναστήρι την Αγία Σοφία, στο οροπέδιο των Αρμένων, της επαρχίας Σητείας. 

Στην Αγία Σοφία ασχολήθηκε με την εκ βάθρων ανακαίνιση της και την καλλιέργεια των κτημάτων της, ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα μεταμόρφωσε την περιοχή, γεγονός που προκάλεσε τον θαυμασμό όλων όμως έπεσε θύμα συκοφαντίας και επέστρεψε στην αρχική Μονή του με εντολή του τότε Επισκόπου Ιεράς και Σητείας, Νεοφύτου.

Ο Όσιος ζούσε με έντονη άσκηση, προσευχή και νηστεία, έτρωγε ξηρή τροφή, ελιές, χόρτα και παξιμάδια ενώ τις περισσότερες ώρες της ημέρας τις περνούσε στο κελί του προσευχόμενος, παρακολουθούσε τις Ακολουθίες από ένα παράθυρο του κελιού του που έβλεπε προς τον Ναό και μόνο κάθε Κυριακή, όταν κοινωνούσε τα Άχραντα Μυστήρια κατέβαινε στην Εκκλησία. 

Το απόκρημνο σπήλαιο που ο Όσιος Ιωσήφ
Γεροντογιάννης έμενε για δεκαεπτά χρόνια

Η φήμη του διαδόθηκε σε όλη την Κρήτη ώστε καθημερινά τον επισκέπτονταν πλήθος πιστών, ζητώντας τις συμβουλές του ενώ ήταν γνωστό ότι ο Όσιος σταύρωνε το νερό της θάλασσας και γινόταν γλυκό, έριχνε το ράσο του στη θάλασσα και το χρησιμοποιούσε ως σχεδία για να μεταβαίνει τακτικά στο Κουφονήσι, είχε και προορατικό χάρισμα που ξεχώριζε τα κλεμμένα προϊόντα που συχνά οι προσκυνητές του έφερναν ως δώρα, ζητώντας μάλιστα από αυτούς που τα έφερναν να τα γυρίσουν πίσω. 

Η πολύχρονη όμως άσκηση τον εξασθένησε, μετά βίας μπορούσαν να ακούσουν οι παρευρισκόμενοι όσα τους έλεγε ενώ τους τελευταίους μήνες της ζωής του παρέμενε στο κελί του κλινήρης, μάλιστα προείδε τον θάνατό του και προσκάλεσε όλη την Συνοδεία να τους ζητήσει συγχώρηση, να τους δώσει τις τελευταίες συμβουλές και άφησε διάδοχο του τον Μοναχό Ανανία. 

Προείπε ότι θα συμβεί στη Μονή μετά τον θάνατό του, όρισε την ακριβή ημέρα και ώρα του θανάτου του και από τον εγγονό του Ιωσήφ, Διάκονο τότε, και τον Ιερομόναχο Γεννάδιο ζήτησε να λειτουργήσουν μαζί και να τον κοινωνήσουν αυτό έγινε στις 6 Αυγούστου του 1874 και αφού κάλεσε πάλι τους Πατέρες τους ζήτησε ξανά συγχώρηση, έκανε το σημείο του Σταυρού, πλάγιασε δεξιά, σταύρωσε τα χέρια του και παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο ενώ η σωρός του έγινε λαϊκό προσκύνημα, ώστε έμεινε επί τρεις μέρες άταφος.

Τάφηκε στις 9 Αυγούστου του 1874 μέσα στην Εκκλησία του Τιμίου Προδρόμου στη νοτιοδυτική γωνία σε πέτρινο λαξευμένο τάφο από τον εγγονό του και μετέπειτα ηγούμενο της Μονής Αρχιμανδρίτη Ιωσήφ Γεροντάκη. που ανεκόμισε αργότερα την τιμία Κάρα του αγίου, την οποία και απέθεσε στο πάνω μέρος του τάφου. 

Η μνήμη του τιμάται στις 7 Αυγούστου ενώ η ανακομιδή των λειψάνων του που έγινε στις 7 Μαΐου του 1982, 108 χρόνια από την κοίμησή του, τιμάται την Τρίτη προς Τετάρτη της Διακαινησίμου. 

Ακολουθία του συνέγραψε ο μοναχός Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης, την οποία, μαζί με τον βίο του οσίου, εξέδωσε η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Κάψα Σητείας Κρήτης, το 1993.