Ιερά Μονή Αγίας Ζώνης Βλαμαρής, Σάμος.

πηγή: www.imsamou.gr

 

Είναι ανδρική Μονή και βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της νήσου της Σάμου, στην νοτιοδυτική άκρη του κοιλάδας της Βλαμαρής.

 

Άποψη του εσωτερικού του Καθολικού
πηγή

Το 1695 ο Ιερομόναχος Μελέτιος, με τη συνεργασία πολλών λαϊκών της περιοχής, αποφάσισε να ιδρύσει την Ιερά Μονή της Αγίας Ζώνης, εκεί περίπου όπου υπήρχε πρότερος Ναός αφιερωμένος στη Θεοτόκο ερειπωμένος ήδη και κατεστραμμένος, ενώ στην αρχαιότητα στον ίδιο χώρο υπήρχε ναός της θεάς Δήμητρας. Με αίτηση του κτήτορα Μελέτιου εκδόθηκε μάλιστα το 1696 σιγίλιο του Οικουμενικού Πατριάρχου Κυρίλλου του Ακαρνάνος, σύμφωνα με το οποίο η Μονή αναγνωρίστηκε ως Σταυροπηγιακή.

Το καθολικό της Μονής ανήκει στον τύπο της μονόκλιτης τρουλαίας Βασιλικής, επάνω στην είσοδό της διασώζεται το λιτό μαρμάρινο καμπαναριό, η επιγραφή του οποίου αναφέρει τον ηγούμενο Μερκούριο και φέρει χρονολογία 1751 ενώ εσωτερικά διασώζετε το αρχικό μαρμάρινο δάπεδο.

Άποψη του εξωτερικού του Καθολικού της Μονής

Άποψη του εξωτερικού του Καθολικού της Μονής

Άποψη του εξωτερικού του Καθολικού της Μονής

Άποψη του εσωτερικού του Καθολικού
πηγή

Το περίτεχνο ξυλόγλυπτο και επιχρυσωμένο τέμπλο του Καθολικού φιλοτεχνημένο δια συνδρομής του Καθηγουμένου Γαβριήλ ανάγεται σύμφωνα με την επιγραφή του το 1801, φέρει τις 3 παλαιές δεσποτικές φορητές εικόνες του 19ου αιώνος, ανάμεσα στις όποιες ξεχωρίζει ή εφέστιος εικόνα της Αγίας Ζώνης επενδεδυμένη με αργυρόδετο διάκοσμο του 1819. 

Η μαρμάρινη πλάκα της Αγίας Τραπέζης χρονολογείται στα 1752 και είναι έργο του μαρμαρογλύπτη Αλέξανδρου από την Κρήτη, αποδίδεται δε και πάλι στο ανοικοδομητικό πρόγραμμα του ηγουμένου Μερκουρίου, σύμφωνα με σχετική επιγραφή.

Άποψη της Μονής
πηγή

Το κτηριακό συγκρότημα της Μονής είναι μάλλον περιορισμένο, εδώ ακολουθεί το παραδοσιακό μοναστηριακό σχήμα με μία ακαδημαϊκή κανονικότητα και συμμετρία που κυριαρχούν οι τοξοστοιχίες, οι ξυλοκατασκευές και αναπτύχθηκε περίπου μετά το 1730.

Η εφέστια επάργυρη θαυματουργή εικόνα της Αγίας Ζώνης, στο θρονί της, φέρει επάργυρο πουκάμισο του 1819, έργο του Ιωάννη Κουσαντιανού.

Στην Ιερά Μονή διαφυλάσσονται αρκετά Άγια λείψανα όπως των Αγίων Παρθενίου επισκόπου Λαμψάκου, Αρχιδιακόνου και πρωτομάρτυρος Στεφάνου, Ιωάννου του Ελεήμονος, Γεωργίου Μεγαλομάρτυρος, Χαραλάμπους, Νικήτα, Μάμαντος, Ερμολάου, Κυριακής και Παρασκευής των Μεγαλομαρτύρων, Μάρκου του Νέου, Θέκλης της Πρωτομάρτυρος και Ισαποστόλου, Αγίων Τεσσαράκοντα κ.α.

Η εφέστια επάργυρη θαυματουργή εικόνα της Αγίας Ζώνης
πηγή romfea

Από δύο επιγραφές γνωρίζουμε ότι το 1833 και το 1855 έγιναν διάφορες ανακαινίσεις και κάποιες προσθήκες στα κτήρια του μοναστηριού.

Επίσης κοντά στο μοναστήρι υπάρχει μία πηγή και στο ανατολικό της τμήμα υπήρχε ένα μικρό λεπροκομείο το οποίο συντηρούσε η αδελφότητα.

Στο αρχείο της Μονής πλην του Ιδρυτικού σιγιλίου σώζονται σιγίλια των Οικουμενικών Πατριαρχών Σωφρονίου (1776), Γρηγορίου του Ε΄(1797) και Κυρίλλου (1816) τα οποία αναφέρονται στην περιουσία της Μονής και προς τη διαφύλαξη αυτής.

Την περίοδο της ακμής της η Ιερά Μονή διέθετε πατητήρι για τα σταφύλια, αγορασμένο το 1797, αλλά και την κυριότητα αλυκής στην Ψιλή Άμμο, που αφιερώθηκε από τους κατόχους της το 1768. 

Την ακμή αυτή μαρτυρούν επίσης τα δεκατέσσερα μετόχια και εξωκλήσια του μοναστηριού, στην Ανατολική κυρίως Σάμο αλλά και απέναντι από το νησάκι της Σαμιοπούλας ενώ υπήρχαν και 3 μετόχια της Μονής στα απέναντι Μικρασιατικά παράλια. 

Το Τεμάχιο Τιμίας Ζώνης στην Μονή

Μετόχια της Μονής όπως ο Ναός των Ταξιαρχών στο Μαλαγάρι που ανηγέρθηκε από τον Ηγούμενο Γρηγόριο Ατμανή, στις αρχές του 18ου αιώνα και όπου λειτούργησε αργότερα η ιερατική σχολή, το ιεροδιδασκαλείο «Ανατολή» και η Μαυρογένειος επαγγελματική σχολή.

Αλλά και ο νυν Ιερός Μητροπολιτικός Ναός της πόλης της Σάμου, ο Άγιος Νικόλαος και ο Ιερός Ναός του Αγίου Θεοδώρου της Πόλης της Σάμου υπήρξαν και αυτοί μετόχια της Μονής Βλαμαρής.

Σημαντική ήταν και η συμβολή της Μονής Βλαμαρής, κατά την επανάσταση του 1821 αλλά και περισσότερο ακόμη κατά την επανάσταση του 1912. 

Η μονή Βλαμαρής ήταν το κέντρο των επαναστατών Σαμίων, μάλιστα διασώζεται σήμερα και μία σχετική φωτογραφία του σώματος στρατού εκτός των τοιχών της Μονής, λίγο πριν ξεκινήσουν οι αιματηρές μάχες έναντι των Τούρκων στην περιοχή μεταξύ της Μονής και του Παλαιοκάστρου.

Η Ιερά Μονή Αγίας Ζώνης Βλαμαρής, εορτάζει 2 φορές τον χρόνο, στις 31 Αυγούστου, όπου και η κεντρική πανήγυρης αλλά και την Κυριακή των Αγίων Πατέρων της Πρώτης Οικουμενικής Συνόδου, εκάστου έτους (κινητή εορτή), όπου και η ανάμνησης των εγκαινίων αυτής εορτάζεται.

ΤΟ ΤΕΜΑΧΙΟ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ.

Τό τεμάχιον τῆς Ἁγίας Ζώνης, τό ὁποῖον εὑρίσκεται ἀποτεθησαυρισμένο στήν ὁμώνυμη Ἱερά Μονή Ἁγίας Ζώνης Βλαμαρῆς Σάμου εἶναι ἕνα ἀπό τά κειμήλια, πού ἐπιμαρτυρεῖ τήν στενή σχέση τῆς Σάμου μέ τά Ἱεροσόλυμα. Εὐθύς ἐξ ἀρχῆς ἀποτελοῦσε τιμαλφές προσωπικόν κειμήλιον διαφόρων Ἱερομονάχων, οἱ ὁποῖοι τό παρέδιδαν ἀπό γενεᾶς εἰς γενεάν καί ἐν τέλει κατά τρόπον θαυμαστόν, ἐκ τοῦ τελευταίου κατόχου ἀφιερώθηκε στήν καθ’ἡμᾶς Ἱερά Μονή, τόν ὁποῖον ἀποδίδουμε στήν μέριμναν καί τήν βουλήν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καί μόνον. Μετά τοῦ ἱεροῦ ὑμνογράφου ἐνώπιον μιᾶς τοιαύτης δωρεᾶς ἀνακράζομεν «Τίς λαλήσει τάς δυναστείας Σου Ἁγνή ἤ τίς ἐξαριθμήσει τῶν θαυμάτων τό μέγα πέλαγος;» Σύν τούτοις ὀφείλουμε νά ὁμολογήσωμε τά δεκάδες καταγεγραμμένα θαύματα, τά ὁποῖα μέχρι σήμερα ἔχουν ἐπιτελεσθεῖ ἰδιαιτέρως σέ περιπτώσεις ἀτεκνίας, ἀπό τή μιά ἄκρη τῆς Πατρίδος μας ὡς τήν ἄλλη, καί ἀπό τήν Ἀμερική ἕως τήν Ἀφρική καί τήν Αὐστραλία.

Ἡ ἀκριτική Σάμος διασυνδέεται ἔκπαλαι μέ τό παλαίφατο Πατριαρχεῖο τῶν Ἱεροσολύμων, καθώς πέντε Πατριάρχες, Κύριλλος ὁ Β, Ἱερόθεος, ὁ Β΄, Δαμιανός, Τιμόθεος καί Εἰρηναῖος, ὑπῆρξαν Σάμιοι, ὡς καί πλειάδα Ἀρχιερέων καί Ἱερομονάχων. Ἐκτός τούτων ἡ σχέση τῆς Σάμου πρός τά Ἱεροσόλυμα διακρίνεται εὐχερῶς ἀπό τήν ὕπαρξη Ἱερῶν Κειμηλίων καί ἐκκλησιαστικῶν τιμαλφῶν. Τό εὐμέγεθες τεμάχιον τοῦ Τιμίου Ξύλου, ἀποτεθησαυρισμένο στήν Ἱερά Μονή τοῦ Τιμίου Σταυροῦ καί τό μικρόν τμῆμα τῆς Ἁγίας Ζώνης τῆς Θεομήτορος καταδεικνύουν τοῦ λόγου τό ἀληθές, μαζί μέ τίς διάφορες ἀκολουθίες, ὅπως ὁ ἱερός Νιπτῆρας καί πολλές τυπικές διατάξεις τοῦ Ἱεροσολυμιτικοῦ Τυπικοῦ, ὅπως ο Ἐπιτάφιος τῆς Παναγίας μας, πού ὑπάρχουν ἀπό πολύ παλαιά καί ἀποτελοῦν πνευματικά ἀντιδάνεια, μαρτυροῦντα τήν σχέση τῆς Σάμου μέ τά Ἱεροσόλυμα.

Τηλέφωνο Μονής: 22730 - 27.587.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΕΚ ΕΦΕΣΟΥ.

πηγή

Φυλάσσεται στην Ιερά Μητρόπολη Σάμου, Ικαρίας και Κορσεών.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς».Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Ο Άγιος Νεομάρτυρας Γεώργιος Διζλάλογλου γεννήθηκε από Σάμιο πατέρα ονόματι Νικόλαο της Λάγλους, στη Νέα Έφεσο το της Μικράς Ασίας, το 1756, ακολούθησε τον έγγαμο βίο και απέκτησε τέκνα. 

Τον Ιούλιο του 1798, σε ηλικία σαράντα δύο ετών και σε κατάσταση μέθης, παρασύρθηκε στον Ισλαμισμό και αρνήθηκε τον Χριστό, όμως επειδή για την πράξη του αυτή ένιωσε ντροπή, αφού αποκήρυξε τον Ισλαμισμό, έφυγε από την Νέα Έφεσο και πήγε στην Χώρα της Σάμου. 

Κατά το διάστημα της απουσίας του οι Χριστιανοί άρχισαν να χτίζουν ναό στην Έφεσο, αφού πρώτα έλαβαν και την σχετική άδεια από την Κωνσταντινούπολη. 

Οι Τούρκοι, φέροντες βαρέως ότι ανεγειρόταν ναός των Ορθοδόξων και μάλιστα με βασιλική άδεια, διέβαλαν τους Χριστιανούς ότι φόνευσαν τον Γεώργιο ως αποστάτη της πίστεώς τους και έκρυψαν το λείψανό του στα θεμέλια του ανεγειρόμενου ναού. 

Η διάδοση αυτής της συκοφαντικής κατηγορίας, με την οποία δικαιολογούνταν η εξαφάνιση του Γεωργίου στη Νέα Έφεσο, θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατεδάφιση του ναού και στην παραδειγματική τιμωρία των χριστιανών. 

Φορητή εικόνα του Αγίου νεομάρτυρος Γεωργίου του εν
Νέου Εφέσου αθλήσαντος δια χειρός Μαξίμου ιερομονάχου
πηγή

Για να αποφευχθεί μια τέτοια δραματική εξέλιξη, οι χριστιανοί έστειλαν τους δημογέροντες στον Τούρκο κριτή και στους διοικητές της περιοχής και τους διαβεβαίωσαν ότι ο Γεώργιος βρίσκεται στη Σάμο και μάλιστα μπορούν να στείλουν ανθρώπους για να το εξακριβώσουν. 

Έτσι μετά τη σύλληψη του Γεωργίου και τον εγκλεισμό του στη φυλακή επί τρεις ημέρες, υποβλήθηκε με τη βία σε περιτομή και στη συνέχεια τον διόρισαν επιστάτη και φύλακα σε ένα τζαμί, όπου έμεινε εκεί δέκα μήνες. 

Μέσα στο μουσουλμανικό τέμενος επιδόθηκε με τέτοια μανία στο πάθος της μέθης, ώστε κόντεψε να μετατρέψει τον χώρο σε οινοπωλείο.

Όμως η επιθυμία του να εξομολογηθεί και να μετανοήσει να δραπετεύσει και κρυφά πάει στη Σάμο και περνά τον καιρό του άλλοτε εκεί και άλλοτε στην Πάτμο, ενώ παράλληλα εξομολογείται το θανάσιμο αμάρτημά . 

Λαμβάνει τότε την απόφαση να ομολογήσει και παρουσιάσθηκε στον Βοεβόδα της Σάμου όπου ομολόγησε με ξεχωριστή γενναιότητα τον Χριστό ως τον μόνο και αληθινό Θεό και η τόσο ακλόνητη αλλά και σταθερή πίστη του Γεωργίου εξαγρίωσε τον Βοεβόδα που διέταξε τον βασανισμό του. 

Ο ομώνυμος Ιερός Ναός του Αγίου στη Χώρα της Σάμου
πηγή

Όταν πληροφορήθηκαν οι δημογέροντες της Σάμου τα βασανιστήρια και τον εγκλεισμό του Γεωργίου στη φυλακή, πήγαν στον Βοεβόδα και αφού τον δωροδόκησαν με ένα σεβαστό χρηματικό ποσό, αφέθηκε ελεύθερος ο Γεώργιος, το γεγονός όμως αυτό τον λύπησε γιατί δεν είχε πετύχει τον σκοπό του, ο οποίος ήταν να μαρτυρήσει για τον Χριστό. 

Για αυτό και φεύγει από τη Σάμο την 1 Μαρτίου 1801 και επιστρέφει στη γενέτειρά του, τη Νέα Έφεσο, αποφασισμένος να λάβει τον στέφανο του μαρτυρίου για την αγάπη του Χριστού.

Για να δοθεί η αφορμή να μαρτυρήσει για τη χριστιανική του πίστη, πήγε σε ένα καφενείο και προσπάθησε να προκαλέσει επεισόδιο μάταια όμως και αποφάσισε να παρουσιασθεί στον Τούρκο Κριτή στις 3 Απριλίου του 1801, ημέρα Τετάρτη και ώρα τρεις το μεσημέρι και πέταξε κάτω το σαρίκι του. 

Οι Τούρκοι άρχισαν τις κολακείες και τις απειλές όμως όταν είδαν την σταθερότητα του Αγίου στον Χριστιανισμό, τον αποκεφάλισαν την Παρασκευή 5 Απριλίου του 1801 και ώρα 3 το μεσημέρι ενώ οι Χριστιανοί παρέλαβαν το ιερό του λείψανο και το ενταφίασαν με ευλάβεια στον τάφο του Αγίου Νεομάρτυρος Πολυδώρου, στην Νέα Έφεσο.

Στις 17 Μαΐου του 1970 τέθηκε ο θεμέλιος λίθος της ανέγερσης ομωνύμου Ιερού Ναού του Αγίου στη Χώρα της Σάμου  και από το 1996 με απόφαση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Σάμου και Ικαρίας κ. Ευσεβίου ορίστηκε να εορτάζεται κατ’ έτος πανηγυρικά η μνήμη του την Κυριακή της Σαμαρείτιδος (Ε΄ Κυριακή από του Πάσχα). 

Ιερά Μονή Τιμίου Σταυρού, Μαυρατζαίοι Σάμου.

πηγή

Είναι χτισμένο κοντά στην παλαιά πρωτεύουσα του νησιού τη Χώρα και κάτω από το χωριό Μαυρατζαίοι σε υψόμετρο 200 μέτρων περίπου.

Άποψη της Μονής
πηγή

Σύμφωνα με την παράδοση που έχει διασωθεί ως και τις μέρες μας, η μονή Τιμίου Σταυρού στη Σάμο ιδρύθηκε το 1592 από τον μοναχό Νείλο τον Λατρινό.

 

Ο Νείλος με τον αδελφό του είναι και οι κτήτορες και της Ιεράς μονής της Μεγάλης Παναγίας στην περιοχή η οποία βρίσκεται σχεδόν αντικριστά από τη μονή Τιμίου Σταυρού, επί Πατριαρχίας του Ιερεμίου του Β'.

Ο Νείλος καθοδηγούμενος υπό υπερφυσικής προελεύσεως φωτός ανακάλυψε ύστερα από εκσκαφή την εικόνα της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού και για το θαυμαστό αυτό γεγονός ανήγειρε ένα μικρό ναό.

Άποψη της Μονής
πηγή

Άποψη της Μονής
πηγή

Άποψη της Μονής
πηγή

Ο πρώτος ναός που ανήγειρε ο Νείλος παρουσίασε σύντομα κάποια σημάδια σημαντικής φθοράς αλλά και στατικών προβλημάτων, λόγω κυρίως της αστάθειας του εδάφους αλλά και των πολλών υπόγειων ρευμάτων νερού κι έτσι προεβλήθη η επιτακτική ανάγκη της ανοικοδομήσεώς του.

Ο τότε ηγούμενος της μονής Γρηγόριος, καταγόμενος από τους Μαυρατζαίους και αυτός, μαζί με την Αδελφότητα της Μονής πήρανε την απόφαση τον Ιανουάριο του 1838 να προχωρήσουν στην ανοικοδόμησή της, έχοντας προηγουμένως εξασφαλίσει και την σχετική άδεια από την ηγεμονική διοίκηση καθώς όμως και την έγκριση του επιχωρίου επισκόπου.

Άποψη της Μονής
πηγή

Άποψη της Μονής
πηγή

Άποψη της Μονής
πηγή

Για την υλοποίηση αυτού του μεγαλεπήβολου στόχου χρειάσθηκε να συνδράμει οικονομικά η τοπική κυβέρνηση όσο και ο πιστός λαός του νησιού στο πλαίσιο ειδικής «ζητείας» που διοργανώθηκε από τους μοναχούς.

Πράγματι, η ανέγερση του νέου καθολικού, που ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής με τρούλο, έγινε επάνω στα θεμέλια του παλαιού ναού και πραγματοποιήθηκε σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. 

 

Τα εγκαίνια τελέσθηκαν την παραμονή της πανηγύρεως την 13η Σεπτεμβρίου 1839 από τον τότε Μητροπολίτη Σάμου Θεοδόσιο. Το δεξί κλίτος του Καθολικού αφιερώθηκε στον Τίμιο Πρόδρομο και το αριστερό στην Ζωοδόχο Πηγή.

Η παλιά πόρτα του μοναστηριού
πηγή

Ο ξυλόγλυπτος άμβωνας κατασκευάσθηκε το 1843 και επιχρυσώθηκε το 1873, ενώ ο δεσποτικός θρόνος σκαλίστηκε το 1844 και επιχρυσώθηκε το 1877.

Το 1848 πραγματοποιήθηκε η αγιογράφηση του Καθολικού με λαϊκή τεχνοτροπία από τον εντόπιο ζωγράφο Ιωάννη από τη Χώρα της Σάμου, από την οποία όμως διασώζονται πολύ λίγα σπαράγματα στη δυτική πλευρά αλλά και στο ιερό βήμα. 

Το ίδιο έτος τοποθετήθηκαν και οι δυο πολυέλαιοι, ένας κεντρικός ορειχάλκινος που κατασκευάστηκε στη Μόσχα και ένας μικρότερος κρυστάλλινος, δωρεές και οι δύο του Πατριάρχη Ιεροσολύμων, Κυρίλλου Β'.

Οι περισσότερες εικόνες του τέμπλου είναι ζωγραφισμένες από τους Κυδωνιείς αδελφούς Βεζυρόπουλους κατά την έβδομη δεκαετία του 19ου αιώνα. Οι εικόνες του Χριστού και της Παναγίας είναι του 17ου αιώνα, ενώ η εφέστιος εικόνα του Τιμίου Σταυρού που βρίσκεται επίσης στο τέμπλο φέρει αργυρή επένδυση του 1776.

Άποψη του εσωτερικού του  Καθολικού
πηγή

Στο σκευοφυλάκιο της Μονής φυλάσσονται αξιόλογα κειμήλια, με σπουδαιότερο τον αστερίσκο που περιέχει Τίμιο Ξύλο, ενώ πολλά κειμήλια έχουν μεταφερθεί στο Εκκλησιαστικό Βυζαντινό Μουσείο Σάμου. 

Σημαντικές στιγμές και ορόσημο για την πνευματική ζωή στη Σάμο αποτελούν οι πανηγύρεις της Ιεράς Μονής. Η μονή πανηγυρίζει πρωτίστως την 14η Σεπτεμβρίου κατά τη μεγάλη Δεσποτική εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.

Πρόκειται για ένα Πανσαμιακό προσκύνημα το οποίο συγκεντρώνει πιστούς από όλα τα μέρη του νησιού, ενώ πριν από τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 πολλοί ήταν και οι προσκυνητές από την απέναντι όχθη της Ιωνικής γης, ερχόμενοι να προσκυνήσουν τον «Μεγάλο Σταυρό» όπως αποκαλείται ακόμη και σήμερα η Ιερά αυτή Μονή.

Δεύτερη πανήγυρη τελείται την Γ΄ Κυριακή των Νηστειών, της «Σταυροπροσκυνήσεως» όπου κατά τον εσπερινό της κυριώνυμης ημέρας ψάλλονται οι Χαιρετισμοί του Τιμίου Σταυρού.

Σήμερα στην μονή εγκαταβιεί ολιγομελής ανδρική μοναχική αδελφότητα με ηγούμενο τον αρχιμανδρίτη Μακάριο Δελιογλάνη.

Τηλέφωνο επικοινωνίας: (+30) 22730 37798, 91278.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΡΜΟΓΕΝΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΑ ΚΑΙ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ.

Πρόκειται για τμήμα της Τιμίας Κάρας και φυλάσσεται στον ιερό Μητροπολιτικό ναό του Αγίου Νικολάου στο Βαθύ της Σάμου.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Ο Άγιος Ερμογένης γεννήθηκε τον 4ο αιώνα στην κωμόπολη Φοινικούντα της Αττάλειας της Μικράς Ασίας από ευσεβείς γονείς που τον διαπαιδαγώγησαν χριστιανικά.

Όταν απεβίωσαν οι γονείς του, παραμέρισε τα πλούτη, τη δόξα και τη νεότητά του και αφού διένειμε την περιουσία του στους φτωχούς και τα ορφανά παιδιά, αναχώρησε για την Αίγυπτο για να συναντήσει και να μαθητεύσει κοντά σε μεγάλες ασκητικές μορφές. Από την Αίγυπτο αναχώρησε για την Αθήνα και αφού απέκτησε περισσότερες πνευματικές εμπειρίες, πήγε στην Κωνσταντινούπολη.

Η αρετή και η ταπεινότητά του παρακίνησαν τον Πατριάρχη στο να τον χειροτονήσει διάκονο και στη συνέχεια πρεσβύτερο της Εκκλησίας ενώ ηχαρισματική του προσωπικότητα τον ανέδειξε σύντομα σε Επίσκοπο της Εκκλησίας της Σάμου, η οποία την εποχή αυτή κλυδωνιζόταν από τις αιρέσεις και την πλάνη των ειδώλων.

Ο Ερμογένης αναδείχθηκε σε κήρυκα του λόγου του Θεού, δίδασκε τους ολιγόπιστους και μετέστρεφε στην αληθινή πίστη τους πλανεμένου. Η δυναμική του επισκοπική παρουσία συνδυάστηκε και με τη συγγραφή πολύτιμων συγγραμμάτων, με την πλούσια φιλανθρωπική του δραστηριότητα και με τα πολλά θαύματά του, τα οποία επιτελούσε με τη χάρη του Θεού.

Η πολύπτυχη επισκοπική του δράση και ο διαρκής, επίπονος αγώνας του για τη μεταστροφή των πλανεμένων και τη διάδοση της χριστιανικής πίστης προκάλεσε τον φθόνο και την οργή των ειδωλολατρών, οι οποίοι τον συνέλαβαν ως διδάσκαλο και καθοδηγητή των χριστιανών. 

Κατ’ εντολήν του ηγεμόνα Σατορνίνου οδηγήθηκε ενώπιόν του με την κατηγορία ότι διδάσκει τους κατοίκους να προσκυνούν τον Σταυρωθέντα και Αναστάντα Κύριο και να αποστρέφονται τους αιώνιους θεούς. Ο Ερμογένης ομολόγησε με παρρησία την παντοδυναμία του ενός και αληθινού Θεού και χαρακτήρισε τα είδωλα ως ακάθαρτα βδελήγματα, που οδηγούν στην απώλεια των ανθρώπων. Η θαρραλέα ομολογία του Αγίου προκάλεσε τον θυμό του ηγεμόνα και πρόσταξε να τον μαστιγώσουν μέχρι να διαλυθούν οι σάρκες του. Τον κρέμασαν σε ένα ξύλο και με σιδερένια νύχια κατέσχιζαν τις σάρκες του, ενώ κατέκαιγαν τις μασχάλες του με αναμμένες λαμπάδες. 

Ο Άγιος Ερμογένης συμπεριφερόταν σαν να έπασχε κάποιος άλλος και έδινε την εντύπωση ότι βρισκόταν σε βασιλικό δωμάτιο, αισθανόμενος απερίγραπτη χαρά και αγαλλίαση. 

Αυτό εξόργισε τον ηγεμόνα και διέταξε να τον φυλακίσουν. Στη φυλακή έδεσαν τα πόδια του με ξύλο και στον τράχηλό του έβαλαν βαριά αλυσίδα, ενώ φύλακες τον επέβλεπαν για να μην πάνε χριστιανοί και περιποιηθούν τον Άγιο ενώ τα μεσάνυχτα έγινε μεγάλος σεισμός και η φυλακή πλημμύρισε από υπερκόσμιο φως.

Εμφανίστηκε ο Ιησούς Χριστός με πλήθος από Αγγέλους και αφού απελευθέρωσε τον Άγιο από τα δεσμά και τον θεράπευσε από τις πληγές, τον ενίσχυσε στον αγώνα του λέγοντάς του να μείνει θαρραλέος και σταθερός στην πίστη του και ότι θα βρίσκεται πάντα δίπλα του βοηθός και συμπαραστάτης. Αμέσως μετά ο Κύριος αναλήφθηκε στους Ουρανούς μαζί με τους Αγγέλους και μια άρρητη ευωδία γέμισε τον χώρο της φυλακής. Μόλις γνωστοποιήθηκε το θαύμα, πολλοί ειδωλολάτρες εγκατέλειψαν την πίστη τους στα είδωλα και ασπάσθηκαν τον Ιησού Χριστό ως τον μοναδικό αληθινό Θεό.

Ο ιερός ναός του Αγίου Ερμογένους
στην Επισκοπή της Κύπρου

Την επόμενη ημέρα διέταξε ο Σατορνίνος να φέρουν ενώπιόν του τον Άγιο και τον ρώτησε, άν παραμένει σταθερός στην πίστη του ή άν έχει αλλάξει γνώμη. 

Ο Άγιος του απάντησε ότι εκείνος θα έπρεπε να έχει ήδη εγκαταλείψει τα ψεύτικα είδωλα και να έχει στραφεί στην αλήθεια της χριστιανικής πίστης. 

Στο άκουσμα αυτών των λόγων ο ηγεμόνας εξαγριώθηκε και έδωσε την εντολή να δέσουν τον Άγιο σε άγρια άλογα και να τον σείρουν μέχρι να κατασχισθούν οι σάρκες του, αλλά τα άγρια άλογα ημέρευσαν σαν να ήταν πρόβατα και τότε ο Άγιος άρχισε να αναθεματίζει τα είδωλα και αυτούς που τα προσκυνούν. Μόλις άκουσε αυτά ο ηγεμόνας, πρόσταξε να λιθοβολήσουν τον Άγιο στο στόμα, να του ξεριζώσουν τα δόντια και να τον ρίξουν στον γκρεμό, όμως ο Άγιος Ερμογένης έμεινε σώος και αβλαβής δοξάζοντας το όνομα του Κυρίου. 

Ο τάφος του Αγίου Ερμογένους στην
Επισκοπή της Κύπρου.

Κατόπιν δόθηκε η εντολή να γδάρουν τον Άγιο με κοφτερά ξυράφια και με πυρωμένα σουβλιά να του κάψουν τις μασχάλες, τα αυτιά και την κοιλιά.

Ο Άγιος έμεινε πάλι σώος και αβλαβής και το θαύμα αυτό έκανε πολλούς να αναφωνήσουν «Μέγας ο Θεός των Χριστιανών» και να πιστέψουν στον Ιησού Χριστό. 

Βλέποντας ο ηγεμόνας την αμετάβλητη στάση του Αγίου, αποφάσισε την δι’ αποκεφαλισμού θανάτωσή του. Μόλις ο Άγιος Ερμογένης οδηγήθηκε στον τόπο της καταδίκης, προσευχήθηκε στον Κύριο  και του ζήτησε να απαλλάσσει στο μέλλον από κάθε ασθένεια τους χριστιανούς εκείνους, οι οποίοι θα επικαλούνται το όνομα του Κυρίου και θα εορτάζουν τη μνήμη του Αγίου. Αμέσως ακούσθηκε φωνή σαν να ήταν βροντή που καλούσε τον Άγιο στη χαρά του Παραδείσου και αισθανόμενος απέραντη αγαλλίαση, έκλινε την κεφαλή του και ο δήμιος τον αποκεφάλισε.

Ο Ιερός Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Νικολάου
Βαθέος Σάμου, όπου φυλάσσεται το τεμάχιο της τιμίας
κάρας του Αγίου Ερμογένους.

Η δι’ αποκεφαλισμού μαρτυρική τελείωση του Αγίου ενδόξου ιερομάρτυρος Ερμογένους έγινε στις 5 Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά την μνήμη του.

Κάποιοι θαρραλέοι χριστιανοί φοβούμενοι την οργή των ειδωλολατρών, ήρθαν τη νύχτα και αφού πήραν το λείψανο του Αγίου, το τοποθέτησαν μαζί με τα ιερά του άμφια και την τιμία κάρα του μέσα σε κιβώτιο. 

Αφού το σφράγισαν καλά, το έριξαν στη θάλασσα και με τα κύματα έφτασε στην Κύπρο, στην περιοχή του Κουρίου. Μόλις οι χριστιανοί αντίκρισαν τον πνευματικό αυτό θησαυρό, αναγγέλθηκε το χαρμόσυνο γεγονός στις εκκλησιαστικές αρχές και τον ευσεβή λαό. Αμέσως προσήλθαν με ευλάβεια στον τόπο και λαβόντες το ιερό λείψανο, εναποθέτησαν αυτό στο χωριό Επισκοπή, όπου εκεί αργότερα ανεγέρθηκε ναός επ’ ονόματι του θαυματουργού Αγίου. 

Ο ναός αυτός καταστράφηκε αργότερα από τους επιδρομείς και στη θέση του ανεγέρθηκε τον 17ο αιώνα ο σημερινός ναός. Μέχρι σήμερα σώζεται ο τάφος του, ο οποίος αποτελεί πηγή θαυματουργικών ιάσεων γι’ αυτούς που προσέρχονται με πίστη και ευλάβεια.

Το 1772 εκδόθηκε στη Βενετία με δαπάνη του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Κιτιαίων Μακαρίου του Κυπρίου η ακολουθία του Αγίου, η οποία το 1963 ανατυπώθηκε με δαπάνη της Εκκλησιαστικής Επιτροπής του χωριού Επισκοπή της Κύπρου. Το 1991 εκδόθηκε η ακολουθία του Αγίου Ερμογένους, την οποία εποίησε ο Πανοσιολογιώτατος Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Λειμώνος Λέσβου π. Νικόδημος Παυλόπουλος κατόπιν αιτήματος της εκ Καρλοβάσου Σάμου ευσεβούς προσκυνητρίας κ. Ειρήνης Ευγενικού, η οποία είχε επισκεφθεί με τον αείμνηστο Μητροπολίτη Σάμου και Ικαρίας κυρό Παντελεήμονα Μπαρδάκο την Επισκοπή της Κύπρου και είχε προσκυνήσει τα ιερά και χαριτόβρυτα λείψανα του Αγίου Ερμογένους.

Το Σάββατο 10 Ιουλίου 2004 και κατόπιν συντονισμένων ενεργειών του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Σάμου και Ικαρίας κ. Ευσεβίου έφθασε στη Σάμο από τη Λεμεσό της Κύπρου τεμάχιο της τιμίας κάρας του Αγίου, το οποίο έκτοτε είναι θησαυρισμένο στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου Βαθέος της Σάμου, όπου φυλάσσεται και η περίτεχνη φορητή εικόνα του Αγίου.  

Η μνήμη του Τιμάται στις 5 Οκτωβρίου.

Ιερά Μονή Παναγίας Σπηλιανής, Σάμος.

πηγή

Πρόκειται για Μοναστήρι που βρίσκεται κτισμένο πάνω από την πόλη του Πυθαγορείου, σε υψόμετρο 125 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας και στην είσοδο ενός σπηλαίου. 

Η είσοδος του σπηλαίου από το εσωτερικό

Το πολύ ενδιαφέρον αυτό σπήλαιο υπήρξε χώρος θρησκευτικής λατρείας από τα πανάρχαια ακόμη χρόνια. 

Στα βυζαντινά χρόνια το ίδιο αυτό σπήλαιο χρησιμοποιήθηκε ως ιερός τόπος του χριστιανισμού και πιθανόν ακόμη και ως τόπος ασκήσεως των μοναχών και ασκητών της περιοχής αλλά και μοναχών - ασκητών από άλλες περιοχές που έρχονταν σε αυτό να ασκηθούν. 

Μια μερίδα επιστημόνων, βασιζόμενοι σε μαρτυρία του νεοπλατωνικού φιλοσόφου Πορφυρίου, υποστηρίζει πως η Παναγία η Σπηλιανή υπήρξε στην πραγματικότητα και είναι η ίδια  η περίφημη σπηλιά του Πυθαγόρα, όπου για αρκετό καιρό διατηρούσε σε αυτήν την γνωστή και περίφημη φιλοσοφική σχολή.

Άποψη της εισόδου του σπηλαίου

Η είσοδος του σπηλαίου

Τον 16ο αιώνα στην περίοδο του ανασυνοικισμού της Σάμου, μαρτυρείται ότι οι ναυτικοί από τη θάλασσα και οι πρώτοι κάτοικοι από τα γύρω χωριά έβλεπαν κάθε βράδυ προς το μέρος της Σπηλιανής ένα εντυπωσιακό φως. 

Ερεύνησαν το σημείο και ανακάλυψαν την είσοδο του σπηλαίου. 

Προχωρώντας μέσα σε αυτό, έκπληκτοι βρέθηκαν μπροστά σε ένα μικρό ναό, όπου μέσα σε αυτόν υπήρχε ένα πανάρχαιο εικόνισμα της Υπεραγίας Θεοτόκου, λουσμένο σε ένα υπέρκοσμο φως και από τότε αρχίζει η νεώτερη ιστορία της Μονής. 

Από την περίοδο αυτή διασώζονται δύο μαρτυρίες: 

Η μία είναι του Ιωσήφ Γεωργειρήνη, αρχιεπισκόπου Σάμου, που σε αγγλόγλωσσο περιγραφικό βιβλίο του για τη Σάμο και τα γύρω νησιά, εκδιδόμενο στο Λονδίνο το 1677, πληροφορεί τον αναγνώστη ότι οι Σαμιώτες δείχνουν μεγάλη ευλάβεια απέναντι στο ιερό αυτό σπήλαιο όχι μόνο από σεβασμό προς την Παναγία αλλά και γιατί πιστεύουν ότι εδώ γίνονται πολλά θαύματα. 

Άποψη της Μονής
πηγή

Η 2η προέρχεται από δωρητήριο έγγραφο, που αναφέρει ότι στις 22 Νοεμβρίου του 1679 ο τότε Αρχιεπίσκοπος Σάμου Φιλάρετος από τη Σίφνο, βαρύτατα ασθενής και πιεσμένος υπό επιτροπή κληρικών, καταγόμενων από την Αμοργό, υπέγραψε και δώρησε την Σπηλιανή στην Ιερά Μονή Παναγίας Χοζοβιώτισσας, της οποίας από τότε αποτελεί μετόχι. 

Η Μητρόπολη Σάμου και Ικαρίας γνωρίζοντας πολύ καλά το κοινό αίσθημα αγάπης και σεβασμού των Σαμίων προς την Μονή Παναγίας Σπηλιανής, την οποία με τις προσφορές και δωρεές τους έχουν οικοδομήσει και συντηρούν, προέβη στην ενοικίαση του ιερού αυτού τόπου της νήσου μας και επιδεικνύει ιδιαίτερη φροντίδα και μέριμνα ώστε οι πιστοί χριστιανοί να μπορούν ανεμπόδιστα να επισκέπτονται την ιερά Μονή και να προσκυνούν της ιερά Εικόνα.

Άποψη της Μονής

Άποψη της Μονής

Άποψη της Μονής

Ο προσκυνητής ανεβαίνοντας τα λίγα σκαλοπάτια της εισόδου της Μονής, μπαίνει σε μια μικρή αυλή, όπου συναντά τα εντυπωσιακά πανύψηλα κυπαρίσσια, και το ταπεινό δίκλιτο ναΐσκο. 

Το αριστερό κλίτος είναι αφιερωμένο προς τιμή των Εισοδίων της Θεοτόκου και το δεξιό αφιερωμένο προς τιμή του Αγίου μεγαλομάρτυρα Γεωργίου. 

Μέσα στο σπήλαιο υπάρχει εντοιχισμένη η αρχαία εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου σπασμένη σε πέντε κομμάτια και χωρίς χρώματα λόγω της πολλής υγρασίας ενώ η χρονολόγησή της χάνεται στα βάθη των αιώνων. 

Άποψη της Μονής

Άποψη της Μονής

Η αρχαία Θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Σπηλιανής Σάμου.
Είναι σπασμένη σε πέντε κομμάτια και χωρίς χρώματα λόγω 
της πολλής υγρασίας ενώ η χρονολόγησή της 
χάνεται στα βάθη των αιώνων,

Όσο για το σπάσιμο της εικόνας, η λαϊκή παράδοση διασώζει την εξής ιστορία: Πριν από πολλά χρόνια, κάποιοι ξένοι από ευλάβεια ήρθαν με καΐκι και πήραν κρυφά στα μέρη τους το ιερό κειμήλιο.

Όμως η Παναγία δεν ήθελε να εγκαταλείψει τη Σάμο, το νησί της. 

Καθώς λοιπόν έβγαζαν την εικόνα από το καΐκι, αυτή έπεσε στη θάλασσα με αποτέλεσμα να σπάσει σε πέντε κομμάτια και τα πέντε αυτά τμήματα της εικόνας, επιπλέοντας, επέστρεψαν και πάλι στο νησί της Σάμου. 

Την βρήκαν οι πιστοί στην παραλία και με πολύ ευλάβεια την ξανάβαλαν πάλι στη θέση της και από τότε ονομάζουν τη εικόνα «Παναγία Καληαρμένισσα», αφού αρμενίζοντας γύρισε στο σπίτι της. 

Το παρακείμενο σπήλαιο του μοναστηριού, έχει πλάτος από 8 μέτρα μέχρι και 15 μέτρα ενώ ύψος από 1,5 έως και 4 μέτρα. 

Κατεβαίνοντας κάποιος τα λίγα σκαλάκια δεξιά στα ενδότερα του σπηλαίου αυτού και περίπου πενήντα μέτρα από την είσοδό του, υπάρχει το αγίασμα και ο μικτός αρχαίος Ναός. 

Το μοναστήρι της Παναγίας Σπηλιανής, αποτελεί ένα ευλαβικό προσκύνημα για τους πιστούς που σέβονται και τιμούν την Παναγία μας ενώ το επισκέπτονται πλήθος προσκυνητών από όλα τα μέρη της Ελλάδος. 

τηλέφωνο: (+030) 22730 61361