ΑΠΟΤΜΗΜΑ ΤΙΜΙΑΣ ΚΑΡΑΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΡΑ ΣΕΡΓΙΟΥ.

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Σταγιάδων.

 

Άγιοι Σέργιος. 
Τοιχογραφία τού 1546 στο Παρεκκλήσιο του Αγίου Νικολάου
τής Ιεράς  Μονής Σταυρονικήτα. Αγίου Όρους  
από τον Θεοφάνη τον Κρήτα και τον Συμεών.

Οπως αναγράφεται στην λειψανοθήκη πρόκειται για απότμημα της Τιμίας Κάρας του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Σεργίου. Δυστυχώς δεν γνωρίζουμε άλλες πληροφορίες όμως θα προσπαθήσουμε εν καιρό και θα επανέλθουμε.

Η ιστορία των αγίων αναφέρεται σε ελληνικό κείμενο γνωστό ως "Το Πάθος του Σεργίου και Βάκχου". Η ιστορία παίρνει μέρος κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ρωμαίου αυτοκράτορα Γαλερίου (305 έως 311) ενώ το ίδιο το έργο μπορεί να χρονολογείται στα μέσα του 5ου αιώνα

Οι Άγιοι Σέργιος και Βάκχος υπηρετούσαν στις στρατιωτικές τάξεις του αυτοκράτορα Γαλερίου, τους διέκρινε μεγάλη ανδρεία στα πεδία των μαχών, γι' αυτό ο αυτοκράτορας τους απένειμε τα αξιώματα του πριμικηρίου (primecerius) της σχολής των Kεντηλίων και του σεκουνδουκηρίου (secundicerius), αντίστοιχα.

Όταν όμως έμαθε ότι οι δύο επίλεκτοι στρατιώτες του ήταν χριστιανοί, δεν ήθελε με κανένα τρόπο να το πιστέψει. Για να πεισθεί οργάνωσε τελετές με θυσίες σε ειδωλολατρικό ναό και κάλεσε να παραστούν σ' αυτές και οι Σέργιος και Βάκχος.

Άγιοι Σέργιος και Βάκχος

Φορητή Εἰκόνα  του 13ου αιώνα 

στην Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης Σινά

Οι δύο χριστιανοί στρατιώτες αρνήθηκαν και ομολόγησαν το Χριστό με θαρραλέο φρόνημα. Εξοργισμένος τότε ο αυτοκράτορας, διέταξε και τους αφαίρεσαν τα διάσημα των αξιωμάτων τους. 

Ο Μαξιμιανός διέταξε να τους καθαιρέσουν από τα αξιώματά τους, να τους αφαιρέσουν επί τόπου τις ζώνες και τα διάσημα του βαθμού και να τους φορέσουν ενδύματα γυναικεία. Ντυμένους μ’ ενδύματα θηλυπρεπή και φορτωμένους βαρείς σιδερένιους κλοιούς στον τράχηλο, περιέφεραν τους μάρτυρες ανά την πόλη για να τους χλευάσουν.

Κατόπιν ο αυτοκράτορας έδωσε εντολή να οδηγήσουν τους αγίους, από στρατόπεδο σε στρατόπεδο, έως τις όχθες του Ευφράτη, στην πόλη Βαρβαλισσό, όπου είχε την έδρα του ο διοικητής της επαρχίας της Ανατολής Αντίοχος, δικαστής σκληρός και ωμότατος. 

Τους έφεραν μπροστά του για να τους ανακρίνει, ούτε οι απειλές του όμως ούτε οι κολακείες δεν στάθηκαν ικανές να πτοήσουν τους αγίους νέους. 

Τον Σέργιο, τον έκλεισαν τότε σ’ ένα κελλί και άρχισαν να βασανίζουν τον σύντροφό του, τον μαστίγωσαν με μαστίγια από βούνευρα με τέτοια αγριότητα, που ο Βάκχος παρέδωσε την ψυχή του.

Μαρτύριο Σεργίου καί Βάκχου. 
Τοιχογραφία τού 1547 στην Ι. Μ. Διονυσίου Αγίου Όρους
από τόν Τζώρτζη (Ζώρζη) Φουκά

Την επαύριο, έφεραν πάλι ενώπιον του διοικητού τον Σέργιο, ο οποίος θλιβόταν που βρισκόταν ακόμη στον μάταιο τούτο κόσμο, ενώ ο σύντροφός του χαιρόταν ήδη την μακαρία ζωή. Ο Αντίοχος αρχικά δοκίμασε να κάνει τον Σέργιο ν’ αλλαξοπιστήσει τού θύμισε τα αξιώματα και την εξουσία που είχε πρίν και ύστερα τον απείλησε με τα πιο φρικτά μαρτύρια. Μάταιος κόπος! 

Διέταξε τότε ο ηγεμόνας να φορέσουν στον άγιο υποδήματα που είχαν αιχμηρά καρφιά στο εσωτερικό μέρος, και τον υποχρέωσε να τρέχει μπροστά από το άρμα του. Δεκαπέντε χιλιόμετρα διήνυσε τρέχοντας έτσι ο άγιος, μέχρι που έφθασαν στο κάστρο των Τετραπυργίων (σημ. Κσαϊράς-Σελέ). Η χαρά του που συμμετείχε κι εκείνος στο Θείο Πάθος, τον ανύψωνε πάνω από τους πόνους του σώματος, και ο Σέργιος έτρεχε χαρούμενος γοργά, ψάλλοντας ύμνους. 

Άγιοι Σέργιος και Βάκχος

Τοιχογραφία τού 16ου αιώνα στο Καθολικό της Ιεράς Μονής

Μεγίστης Λαύρας Αγίου Όρους από τον Θεοφάνη τον Κρήτα

Κατά τη διάρκεια της νύκτας, ήλθε άγγελος και εθεράπευσε τις πληγές του, κι έτσι ο νέος παρουσιάσθηκε την επομένη στον διοικητή ευδιάθετος κι έτοιμος για νέους αγώνες. Ο Αντίοχος διέταξε τότε να τον αποκεφαλίσουν στον επόμενο σταθμό, τη Ρουσάφα, διακόσια χιλιόμετρα ανατολικά του Χαλεπίου. 

Φθάνοντας στον τόπο της εκτελέσεως, ο άγιος ζήτησε λίγο χρόνο από τους δημίους του, και προσευχήθηκε ένθερμα να συγχωρηθούν οι διώκτες του. Κατόπιν, έκλινε ο ίδιος την κεφαλή κάτω από το ξίφος και η ψυχή του πέταξε για να συναντήσει τον Βάκχο στη Βασιλεία των Ουρανών.

Οι κάτοικοι της Σούρα, του χωριού όπου μαρτύρησε ο Βάκχος, θέλησαν να πάρουν κρυφά το σώμα του αγίου Σεργίου, φλόγα μεγάλη όμως εξήλθε από τον τάφο και τους εμπόδισε. Έτρεξαν τότε οι χριστιανοί της Ρουσάφα, έδιωξαν τους επίδοξους ληστές και κατέθεσαν το τίμιο λείψανο σε μέρος ασφαλές. 

Έκτισαν αργότερα πάνω στον τάφο του αγίου Σεργίου ναό, ο οποίος κατέστη ένα από τα πιο σεπτά προσκυνήματα όλης της Ανατολής, σε τέτοιο μάλιστα βαθμό ώστε ο τόπος εκείνος ονομάσθηκε Σεργιούπολις και τεμάχια του τιμίου λειψάνου διεσπάρησαν σε όλο τον χριστιανικό κόσμο.

Ο Άγιος Μάρτυρας Σέργιος ο Ρωμαίος. 

Ψηφιδωτό τού τέλους τού 11ου αιώνα

της Μονής Δαφνίου Ελλάδα. 

Το 547 ο Αυτοκράτορας Ιουστινιανός ανήγειρε στην Κωνσταντινούπολη λαμπρό ναό προς τιμήν των Αγίων Μαρτύρων Σεργίου και Βάκχου, τον επονομαζόμενο «Μικρή Αγία Σοφία», όπου και κατέθεσε αργότερα τα Ιερά Λείψανά τους.

Στη Δύση πολλές πόλεις διεκδικούν Λείψανα των Μαρτύρων με πρώτη την Βενετία, όπου Λείψανα αποδιδόμενα σ’ αυτούς φυλάσσονται στο Ναό του Αγίου Πέτρου στο Καστέλλο, τα Λείψανα αυτά έγιναν αντικείμενο αναγνωρίσεως το 1991.

Στην Παβία, στη Μονή των Βενεδικτίνων του Αγίου Φίλικος, φυλάσσονται Λείψανα των δύο Μαρτύρων, δωρεά του Αυτοκράτορα Όθωνα Β’. Τα Λείψανα αυτά περιλαμβάνονται στα κειμήλια που έφερε μαζί της στη Δύση η σύζυγός του, Βυζαντινή Πριγκίπισσα Θεοφανώ Σκλήραινα και για τον λόγο αυτό δεν υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με την γνησιότητά τους.

Σύμφωνα με μια άλλη παράδοση το 1152, κατά την διάρκεια των Σταυροφοριών, ο Κόμης Γοφρέδος ο Ανδεγαβός μετέφερε Λείψανα των Μαρτύρων από την Συρία στα εδάφη του.

Λείψανα των δύο Μαρτύρων φυλάσσονται ακόμη και στο Ναό του Αγίου Μαρτίνου, όπως μαρτυρεί βούλα του Πάπα Παύλου Β’, του 1469. Τα Λείψανα αυτά κατά τους Βολλανδιστές μετεφέρθηκαν τον 13ο ή 14ο αιώνα από την Συρία.

Λείψανα των Μαρτύρων φυλάσσονται ακόμη και στη Μονή του Wiessenburg της Βοημίας, απ’ όπου το 1354 ο Αυτοκράτορας Κάρολος Δ’ δώρισε μέρος τους στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Βίτου Πράγας.

Η μνήμη τους τιμάται στις 7 Οκτωβρίου.

Η ΣΙΑΓΟΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ π. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΓΚΑΓΚΑΣΤΑΘΗ.

 

Ο Άγιος παπα – Δημήτρης Γκαγκαστάθης γεννήθηκε το 1902 στο χωριό Πλάτανος Τρικάλων, από γονείς απλούς, φτωχούς αλλά πολύ πιστούς και ενάρετους, τον Χρήστο και την Αικατερίνη. Από μικρό παιδί τούς βοηθούσε στα χωράφια και φύλαγε τα λιγοστά ζώα πού είχαν. Γράμματα δεν έμαθε πολλά, παρά λίγα στο Δημοτικό σχολείο.

Διαβάζοντας τούς βίους των άγιων τής εκκλησίας άναψε μέσα του η επιθυμία να τούς μιμηθεί, σηκωνόταν τα μεσάνυχτα και προσεύχονταν, έκανε μετάνοιες ενώ ιδιαίτερα τον ευχαριστούσε να προσεύχεται στο ναό των Ταξιαρχών που ήταν κοντά στο σπίτι του.

Σέ ηλικία 19 των, το 1921 κατατάχθηκε στη Χωροφυλακή και έλαβε μέρος στην Μικρασιατική εκστρατεία, όπως έγραψε ο ίδιος: «῎Εφθασα στήν Σμύρνη Σάββατο, τήν ὥρα πού κτυποῦσαν οἱ καμπάνες. Τί συγκινητικόν ἦτο! ᾽Αργά τήν νύκτα ἔρχεται καί πάλιν ὁ γέρων (ἐννοεῖ τόν ᾽Αρχάγγελο) καί μοῦ λέγει: νά (...) πᾶς εἰς τό δεύτερο λιμάνι. Περί ώρα 9, παρά τέταρτο, νά μπεῖς εἰς τό πλοῖον καί θά βγεῖς εἰς τήν Χίον. ᾽Εγώ θά εἶμαι μαζί σου, μή φοβεῖσαι. ῎Ετσι κι ἔγινε. Βγῆκα εἰς τήν Χίο καί ἔπειτα στήν ᾽Αθήνα. ᾽Από τήν ᾽Αθήνα μέ έστειλαν εἰς τήν Κομοτηνή. ᾽Εκεῖ τακτικά εκκλησιαζόμουν καί ἔμαθον καί τήν ψαλτική».

Ο τάφος του αγίου Δημητρίου Γκαγκαστάθη όπισθεν του 
Ιερού Βήματος του Ιερού Ναού Ταξιαρχών στον Πλάτανο
Τρικάλων που διακόνησε πολλά χρόνια ως εφημέριος.
πηγή

Με την επιστροφή του στην Ελλάδα μετατάχθηκε στον Ελληνικό Στρατό όπου ολοκλήρωσε την θητεία του το 1924 και επέστρεψε στο χωριό του και ολοκλήρωσε το Δημοτικό σχολείο. Αργότερα φοίτησε στην ιερατική σχολή στην Τρίπολη γιατί επιθυμούσε να γίνει ιερέας.

Παντρεύτηκε στον Ναό του Αγίου Νικολάου, με την συγχωριανή του Ελισάβετ Κουτσιμπίρη τού Στεφάνου με την οποία απέκτησε εννέα θυγατέρες από τίς οποίες η μια κόρη του (η μικρότερη) είναι σήμερα η Γερόντισσα Ισιδώρα, η νύν ηγουμένη της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Ζάρκου Τρικάλων ενώ εγγονή του, η μοναχή Ιγνατία, μονάζει στην Ιερά Μονή Κορπόβου Λαγκαδιάς Τρικάλων.

Όταν στο χωριό του έμεινε κενή η θέση τού Ιερέα με την υπόδειξη των κατοίκων στον τότε Μητροπολίτη Πολύκαρπο γίνεται διάκονος στις 24 Μαίου του 1931 και στις 26 του ίδιου μήνα ιερέας όπου διακόνησε στο χωριό του έως το 1973 όταν και αποσύρθηκε λόγω προβλημάτων υγείας, αφού το 1970 διαγνώστηκε με καρκίνο.

Το 1973 νοσηλεύθηκε στο νοσοκομείο Αλεξάνδρα της Αθήνας για «ανώτερες σπουδές», όπως έλεγε χαριτολογώντας ενώ στίς 29 Ιανουαρίου του 1975, μετά από πολύμηνους φρικτούς πόνους κοιμήθηκε.

Πριν αναχωρήσει για τίς σκηνές των δικαίων έλεγε: «Όταν βρω εκεί θέση, τότε θα έρχομαι και θα σάς βοηθώ. ῎Αμ, πώς! Θα ξεχάσω τα πνευματικά μου παιδιά;»

Τον Ιούλιο του 2025, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, εκτιμώντας τον βίο και τις αρετές του πατρός Δημητρίου Γκαγκαστάθη, προχώρησε στην επίσημη αγιοκατάταξή του.

ΛΕΙΨΑΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΑ ΦΩΚΑ ΤΟΥ ΕΚ ΣΙΝΩΠΗΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ.

Φυλάσσονται  στον Ιερό Ναό της Αγίας Παρασκευής Κλεινού Καλαμπάκας.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Ο Αγιος Ιερομάρτυς Φωκάς, Επίσκοπος Σινώπης. 

Τοιχογραφία στήν Ιερά Μονή Βατοπαιδίου.

Ο άγιος Φωκάς στις μέρες μας είναι ένας ελάχιστα γνωστός άγιος όμως στον ελλαδικό χώρο εκκλησάκια ή τοπωνύμια που μαρτυρούν την προηγούμενη παρουσία κτισμάτων αφιερωμένων στον άγιο εντοπίζονται κυρίως σε ακρωτήρια (σε Σύρο, Πάρο και δυτικά των Βατερών Λέσβου), παραλίες (σε Κρήτη, Ικαρία, Κω, Σκύρο και Τήνο) και νησίδες (Αστυπάλαια, Μονεμβασιά και Σκύρο).

Οι τοποθεσίες αυτές αποτελούν τα ελάχιστα διασωθέντα κατάλοιπα από το πλήθος των παραθαλάσσιων εκκλησιών και μονών, όπου προσέτρεχαν οι ναυτικοί του απώτερου παρελθόντος και επικαλούνταν τον Άγιο όταν οι θάλασσες ήταν φουρτουνιασμένες και τον ευχαριστούσαν για την ασφάλεια που τους παρείχε όταν η θάλασσα ήταν γαλήνια. 

Κατά την 1η χιλιετία της χριστιανοσύνης έχαιρε μεγάλης τιμής από τους πιστούς και ήταν γνωστός σε ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο και τον Εύξεινο Πόντο ενώ μέχρι τουλάχιστον την πρώιμη βυζαντινή περίοδο προστάτης των Βυζαντινών ναυτικών ήταν ο άγιος Φωκάς. 

Από τον 7ο όμως αιώνα και μετά ο άγιος Νικόλαος άρχισε να τον αντικαθιστά ως προστάτη των ναυτικών στη συνείδηση των χριστιανών. 

Στο πρώτο μισό της δεύτερης χιλιετίας στον Πόντο και την αυτοκρατορία των Μεγάλων Κομνηνών η τιμή του αγίου Φωκά γνώρισε μία αναβίωση, σημαντικά κάστρα που αποτελούσαν πυλώνες της κεντρικής εξουσίας της αυτοκρατορίας, αλλά και της άμυνάς της απέναντι στις τουρκομανικές εισβολές, ήταν χτισμένα στο όνομά του.

                                                         

Ο Αγιος Ιερομάρτυς Φωκάς, Επίσκοπος Σινώπης.

Τοιχογραφία τού 1198 στον Ι.Ν. Μεταμορφώσεως τού Σωτήρος 

στο Όρος Nereditsa, νότια του Νόβγκοροντ, Ρωσία.

Ο άγιος Φωκάς θεωρήθηκε μετά τον Άγιο Ευγένιο ο δεύτερος προστάτης της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας όμως η κατάλυση της αυτοκρατορίας των Κομνηνών και η τουρκοκρατία που ακολούθησε περιόρισε τη φήμη του αγίου, καθώς ο χριστιανισμός έπαψε να είναι προστατευόμενη θρησκεία και πολλές μονές και εκκλησίες καταστράφηκαν ή μετατράπηκαν σε τζαμιά.

Σύμφωνα με τον βίο του Αγίου, ο πατέρας του Φωκά, Πάμφιλος εγκαταστάθηκε ως μέτοικος στη Σινώπη, ήταν Πόντιος στο γένος και οι επαγγελματικές του ασχολίες ήταν η ναυπηγική και η ναυκληρία, ήταν δε «πάσης ναυτικής επιστήμης καὶ τέχνης έμπειρος». 

Η σύζυγός του Μαρία ή Μακαρία καταγόταν από την ίδια περιφέρεια και κατά μία εκδοχή από την πόλη της Αμάσειας και η γέννηση του παιδιού τους έδωσε μεγάλη χαρά και αναφώνησαν από κοινού «ετέχθη ημίν φώς αγαθὸν ο πρωτότοκος ημών υιός». 

Ανέλαβαν την ανατροφή του μικρού Φωκά με μεγάλη επιμέλεια και όταν συμπλήρωσε τα δέκα χρόνια οι γονείς του τον έστειλαν σε παιδαγωγείο για να μάθει τη ναυπηγική τέχνη όμως ο Φωκάς δεν έδειχνε ενδιαφέρον για τα διδασκόμενα στο παιδαγωγείο και αναχωρούσε για να περάσει την ημέρα του νηστεύοντας και προσευχόμενος στην ακρογιαλιά. 

Αναδείχθηκε Επίσκοπος Σινώπης και ευτύχησε να έχει το χάρισμα της επιτέλεσης θαυμάτων στο όνομα του Τριαδικού Θεού. 

Ανέπτυξε έντονη ιεραποστολική δραστηριότητα στην περιοχή της Επισκοπής του, γεγονός που δεν πέρασε απαρατήρητο σε κάποιους φανατικούς ειδωλολάτρες.

Πράγματι, ο Έπαρχος Αφρικανός, διέταξε την σύλληψή του και τον έριξαν σε καυτό λουτρό, όπου και παρέδωσε το πνεύμα του, επί των χρόνων του αυτοκράτορος Τραϊανού.

Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Σταγιάδων, Οξύνεια Καλαμπάκας.

Βρίσκεται στην ορεινή περιοχή των Χασίων Καλαμπάκας, πολύ κοντά στα σύνορα με το νομό Γρεβενών, 30 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από την Καλαμπάκα, 50 χιλιόμετρα από τα Τρίκαλα, σε υψόμετρο 700 περίπου μέτρων και κοντά στο χωριό Σταγιάδες.

  

Άποψη της εισόδου της Μονής
πηγή

Είναι ένα από τα αρχαιότερα μοναστήρια τής Ελλάδος και αν και δεν υπάρχουν στοιχεία για τους κτήτορες και το έτος ιδρύσεώς της, φαίνεται ότι είναι κτίσμα του 1004.

Έγγραφο τής Μονής πού στάλθηκε το 1800 από τον ηγούμενο της Μονής, Χριστόφορο, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, μεταξύ άλλων αναφέρει: "Τό ιερόν τούτο μοναστήριον τεθεμελίωται ύπό των άοιδίμων κτητόρων κατά τό σωτήριον έτος 1004".

Αρχικά η Μονή, επρόκειτο να κτιστεί σε βράχο πού βρίσκεται λίγο πριν από αυτήν, όπου υπάρχουν και ίχνη θεμελίων, όμως η εφέστιος εικόνα τής Παναγίας, πού την τοποθέτησαν στο βράχο, με θαυμαστό τρόπο μετακινήθηκε εκεί, όπου τελικά κτίστηκε και αυτό δεν συνέβη μόνο μία φορά, ενώ το γεγονός θεωρήθηκε ένδειξη για το πού έπρεπε να κτιστεί το Μοναστήρι.

Άποψη της Μονής

Άποψη του Καθολικού της Μονής
πηγή

Το καθολικό τής Μονής Σταγιάδων, είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση τής Θεοτόκου, είναι ένας μακρόστενος Ναός, σταυροειδής εγγεγραμμένος, τετράστυλος ναός,  με εξαγωνικό τρούλο και με καλής ποιότητας τοιχογραφίες των αρχών του 17ου αιώνα.

Το Καθολικό, αποτελείται από τον κυρίως ναό, το νάρθηκα καθώς και τον εξωνάρθηκα που είναι κατασκευασμένος το 1906, σύμφωνα με επιγραφή πού υπάρχει στο ναό και είναι ανοικτός και από τις δύο πλαϊνές πλευρές.

Ο νάρθηκας ή πρόναος ή λιτή είναι μεγαλύτερος από τον κυρίως ναό και αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη και διακοσμημένος με τοιχογραφίες και στις τέσσερις πλευρές που φιλοτέχνησε στα μέσα του 18ου αιώνα ο Χιοναδίτης αγιογράφος Μιχαήλ του Μιχαήλ, επί ηγουμένου Παρθενίου, σύμφωνα με όσα αναφέρονται σε δυσανάγνωστη επιγραφή μέσα στον πρόναο, όπου αναφέρεται ή ημερομηνία 28 Δεκεμβρίου χωρίς όμως το έτος.

Άποψη της Ωραίας Πύλης της Μονής
πηγή

Ο κυρίως ναός είναι παλιός, χωρίς να αναφέρεται ο χρόνος  ανέγερσής του, μικρός σε μέγεθος, αλλά με ωραιότατο ξυλόγλυπτο τέμπλο του 18ου αιώνα ενώ ενδιαφέρον παρουσιάζει ο μοναδικός στο είδος του, μαρμάρινος άμβωνας που βρίσκεται στο κέντρο του ναού και το μαρμάρινο κιβώριο που καλύπτει την Αγία Τράπεζα.

Στο κέντρο τής νότιας πτέρυγας της Μονής υπάρχει επιγραφή σκαλιστή σε πέτρα, στην οποία αναφέρεται ότι το κτίσμα αυτό έγινε το 1859 επί ηγουμενίας Χριστοφόρου ιερομόναχου.

Η βορειοδυτική πτέρυγα ανεγέρθηκε εκ βάθρων το 1966 επί ηγουμενίας Γενναδίου ιερομόναχου και Μητροπολίτου Διονυσίου ενώ η νότια πτέρυγα ανακαινίσθηκε εκ βάθρων με την εγκατάσταση τής γυναικείας αδελφότητας, επί ηγουμενίας Θεονύμφης μοναχής και Μητροπολίτου Τρίκκης Σεραφείμ, η ίδια πτέρυγα, καταστράφηκε από σεισμό το 1995, ανακαινίσθηκε εκ βάθρων το 2008 ενώ ο ξενώνας ανεγέρθη το 1976 επί ηγουμενίας Θεονύμφης μοναχής και Μητροπολίτου Στεφάνου.

Άποψη του εσωτερικού του Καθολικού
πηγή

Άποψη του εσωτερικού του Καθολικού
πηγή

Άποψη του νάρθηκα του Καθολικού
πηγή

Όλοι οι εσωτερικοί τοίχοι τού καθολικού είναι τοιχογραφημένοι και το 2010, οι τοιχογραφίες καθαρίστηκαν και συντηρήθηκαν ενώ στις εργασίες αυτές, αποκαλύφθηκαν τρία διαφορετικά στρώματα αγιογραφιών.

Στο νοτιοανατολικό τμήμα του Καθολικού σώζονται τοιχογραφίες του 12ου αιώνα ενώ ο υπόλοιπες είναι του 15ου αιώνα του μοναχού Νεόφυτου γιού του Θεοφάνη του Κρητός. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο μοναδικός στο είδος του, μαρμάρινος άμβωνας που βρίσκεται στο κέντρο του ναού και το μαρμάρινο κιβώριο που καλύπτει την Αγία Τράπεζα.

Στην ανατολική πλευρά τού νάρθηκα είναι ιστορημένη η Θεοτόκος και η Δευτέρα Παρουσία τού Χριστού, στις άλλες πλευρές τού νάρθηκα είναι ζωγραφισμένες εικόνες από μαρτύρια διαφόρων Άγιων, κάποιες παραστάσεις από την Παλαιά Διαθήκη καθώς όμως και οι Χαιρετισμοί τής Παναγίας.

Άποψη των τοιχογραφιών
πηγή

Άποψη των τοιχογραφιών
πηγή

Άποψη των τοιχογραφιών
πηγή

Ο Παντοκράτορας στον τρούλο
πηγή

Στο εσωτερικό τού τρούλου δεσπόζει η μορφή τού Παντοκράτορα, με μεγαλόπρεπο και σοβαρό ύφος να ευλογεί με το δεξί Του χέρι.

Η εικόνα τής Κοιμήσεως τής Θεοτόκου κατέχει δεσπόζουσα θέση στα δεξιά τού τέμπλου με την σύνθεση να περιλαμβάνει, την Θεοτόκο κεκοιμημένη στο νεκροκρέβατο και πίσω της τούς Αποστόλους συναχθέντες από τα πέρατα τής γης. 

Μπροστά της υπάρχει ένας άγγελος με ξίφος στο χέρι και ο ιουδαίος Ιεφωνίας με κομμένα τα χέρια στους καρπούς. αφού τιμωρήθηκε για την ασεβή ενέργεια του να ανατρέψει το νεκρό σώμα τής Παναγίας ενώ στο βάθος τής εικόνας διακρίνονται δύο κτίρια, το ένα συμβολίζει την Γεθσημανή και το άλλο τον κόσμον όλον.

Από την τεράστια περιουσία του μοναστηριού (μόνο το δάσος Ρίγκλοβο είχε έκταση 12.000 στρέμματα), το μεγαλύτερο μέρος της απαλλοτριώθηκε ή παραχωρήθηκε σε ακτήμονες των Σταγιάδων και του Κακοπλευρίου και παρ' όλα αυτά διέθεσε σημαντικό ποσό, το 1960, για την ανέγερση αίθουσας, της Σταγιαδείου, προς εξυπηρέτηση του πνευματικού έργου της Μητρόπολης.

Ο Παύλος Μελάς με τη σύζυγό του, Ναταλία (Νάτα),
και τα παιδιά τους Μιχαήλ και Ζωή.

Είχε πολυάριθμη αδελφότητα που συντηρούσε μεγάλα ποίμνια και μελίσσια, λειτούργησε αδιάλειπτα ως ανδρικό μέχρι το 1968 με τελευταίο ηγούμενο τον μοναχό Γεννάδιο Βαδέλα και το 1904 φιλοξενήθηκε εκεί και ο Παύλος Μελάς με τα παλικάρια του, μάλιστα έγραψε και δυο επιστολές στη σύζυγό του, η μία, σύμφωνα με τον κ. Αριστοτέλη Ράπτη, ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναφέρει: "Νάτα μου,

Χθες, όταν έτελείωσα τό γράμμα μου, επήγα εις τήν έκκλησίαν τής μονής με τους άνδρας μου. Είναι παλαιότατη, βυζαντινή. Οι τοίχοι κατάμαυροι, σχεδόν σκεπασμένοι με εικόνας αγίων φωτίζεται μόνον από ενα μικρόν παράθυρον επάνω εις την αύλήν της μονής. Άκούσαμεν τον έσπερινόν πρώτα και κατόπιν μας μετέλαβεν ό γέρων χωρικός ιερεύς της μονής. Ουδέποτε με τόσην κατάνυξιν μετέλαβα. Ό νους μου διαρκώς έστρέφετο προς Εκείνον ό όποίος χάριν ημών και τής θείας θρησκείας Του υπέστη το μαρτύριον. Το μέγεθος τής θυσίας Του, το μέγεθος τής αποστολής Του μ' έκαμναν να αισθάνωμαι πόσον μικροί και πόσον μακράν Αύτού ευρισκόμεθα, άλλα και συγχρόνως μ' ενεθάρρυναν. Πάντοτε Τον έλάτρευσα δια τήν θρησκείαν Του και Τον έθαύμασα διά τήν θυσίαν Του. Ελπίζω να μας βοηθήση. Αισθάνομαι τώρα ισχυρός, γενναίος και καλύτερος έτοιμος δε νά κάμω τα πάντα.

Μετά τήν Μετάληψιν, έδειπνήσαμεν ελαφρά και κατόπιν με τον λοχίαν, τον καλόν αυτόν άνθρωπον επί κεφαλής, έπεράσαμεν τα σύνορα και ευρισκόμεθα ασφαλώς έδώ.

Χαίρε, αγάπη μου, μη με σκέπτεσαι πλέον έμενα, άλλ' εύχήσου διά τήν έπιτυχίαν τής άγιας αποστολής μας. Φίλησε τήν μητέρα μου και τους αδελφούς μου, ως επίσης όλην τήν άγίαν έλληνικήν και χριστιανικήν οίκογένειάν σου

Τά παιδιά φιλώ και ευλογώ

Παύλος, Έν βία διότι επιστρέφει ο οδηγός μας".

Άποψη του εσωτερικού περιβόλου 

και των κελιών της Μονής

πηγή

Από τον πλούτο των κειμηλίων που υπήρχαν στο διάβα των αιώνων στην Μονή, ελάχιστα γλύτωσαν την λεηλασία και την αρπαγή. 

Όπως μαρτυρεί έγγραφο του 1917 που έστειλε το ηγουμενοσυμβούλιο της Μονής στην ιερά μητρόπολη «μαροκινοί στρατιώτες που υπηρετούσαν τότε στο γαλλικό στρατό αφαίρεσαν από το Μοναστήρι πολλά αντικείμενα μεγάλης αξίας», ενώ στη διάρκεια του εμφυλίου, λείψανα και κειμήλια εστάλησαν για διαφύλαξη στη Μονή Βαρλαάμ των Μετεώρων. 

Σήμερα στην Μονή φυλάσσονται ιερά λείψανα του Αγίου Τρύφωνος, του Αγίου Μοδέστου, του Αγίου Κηρύκου, του Αγίου Σέργιου, του Αγίου Φωκά, τού Αγίου Αρσενίου του Καππαδόκου, του Αγίου Παντελεήμονος, τής Άγιας Παρασκευής, του Αγίου Παρθενίου, του Αγίου Λουκά Συμφερουπόλεως κ.ά.

Άποψη του εσωτερικού περιβόλου της Μονής

πηγή

Άποψη του εσωτερικού περιβόλου της Μονής

πηγή

Άποψη του εσωτερικού περιβόλου της Μονής

πηγή

Άποψη των λειψανοθηκών της Μονής
πηγή

Μεταξύ των κειμηλίων της συγκαταλέγονται: Ένα ασημένιο ποτήριο του 1783, ένας ξυλόγλυπτος σταυρός αγιασμού με ασημένιο περίβλημα και βάση, αληθινό έργο τέχνης και ένα ιερό ευαγγέλιο με επάργυρη επένδυση του 1783.

Ακόμη, τρεις φορητές εικόνες μεγάλης αξίας, Ευαγγελισμού της Θεοτόκου του 1743, Δεήσεως, και του Μεγάλου Αθανασίου ενώ η εφέστιος και θαυματουργός εικόνα της Παναγίας χάθηκε το 1917 όταν αφαιρέθηκε από Μαροκινούς - Γάλλους στρατιώτες.

Στη Βιβλιοθήκη της Μονής υπάρχουν περίπου 2.500 βιβλία πνευματικού περιεχομένου, του 17ου, 18ου και 19ου αιώνα, όπως λειτουργικά, συναξάρια, λόγοι πατέρων, κυριακοδρόμια, φιλοκαλία, πηδάλιο κ.ά. με τα περισσότερα από αυτά να σώζονται με τις ενθυμήσεις τους, οι οποίες μας δίνουν αρκετές πληροφορίες για τη ζωή των μοναχών, την προέλευση των βιβλίων κ.ά. 

Άποψη από το Αρχονταρίκι της Μονής
πηγή

Το 1968 με ενέργειες τού Μητροπολίτου κυρού Διονυσίου η Μονή, μετατράπηκε σε γυναικεία και το φθινόπωρο τού ίδιου έτους εγκαταστάθηκε η πρώτη επταμελής γυναικεία αδελφότητα με ηγουμένη την γερόντισσα Θεονύμφη Κανταρτζή.

Οι μοναχές κατάφεραν με την εργατικότητα και την επιμέλειά τους να ανακαινίσουν σημαντικά τα παλαιά κτίρια, να τα γλιτώσουν από τη μεγάλη φθορά τού χρόνου και να επουλώσουν και τις σημαντικές πληγές από το σεισμό τού 1995.

Σταδιακά κατόρθωσαν να μεταμορφώσουν την Μονή Σταγιάδων, με την αμέριστη συμπαράσταση της οικείας μητρόπολης καθώς όμως και των περιχωριτών αλλά και των επισκεπτών και προσκυνητών της Μονής.

Το παρεκκλήσι των Ταξιαρχών και Αγίων Νεομαρτύρων
μετά από την άλωση της Πόλης.

Ανακαινίστηκαν όσα κτίρια της βρίσκονταν σε καλή κατάσταση, ανοικοδομήθηκαν εκ βάθρων ερειπωμένες πτέρυγες, καλλωπίστηκαν οι αυλές και το προαύλιο ενώ έγιναν απαραίτητες εργασίες και στο καθολικό. 

Οι μοναχές εκτός από τα διακονήματά τους, επιδίδονται και στο εργόχειρο όπως κεντήματα, μικροτεχνία, πυρογραφία, κατασκευή θυμιάματος, καθαρού κεριού κ.α ενώ στην έκθεση που υπάρχει σε ειδικό χώρο μπαίνοντας δεξιά της Μονής, ο επισκέπτης μπορεί να προμηθευθεί διάφορα έργα τους.

Στην Μονή υπάρχουν και διάφορα παρεκκλήσια, όπως του Τίμιου Προδρόμου, στον εσωτερικό χώρο της δυτικής πλευράς πάνω από την κεντρική είσοδο, των Ταξιαρχών και Αγίων Νεομαρτύρων μετά από την άλωση της Πόλης που βρίσκεται στο κοιμητήριο, της Αναλήψεως του Σωτήρος, καθώς και οστεοφυλάκιο στον υπόγειο χώρο και ακόμη  του Αγίου Παρθενίου, επισκόπου Λαμψάκου του θαυματουργού, στην ανατολική πλευρά, στην προέκταση τής τράπεζας.

Η Μονή, το 2004 γιόρτασε πανηγυρικά των 1000 χρόνια λειτουργίας της, και στις εκδηλώσεις παρευρέθηκαν ο μακαριστός  Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Χριστόδουλος και ο τότε Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος.

Στην Μονή που εορτάζει πανηγυρικά με πλήθος κόσμου, τον δεκαπενταύγουστο, σήμερα εγκαταβιούν τέσσερις μοναχές με Ηγουμένη την μοναχή Παρθενία Τριανταφύλλου.

Τηλέφωνο επικοινωνίας: (030) 24320 76575 και (030) 24320 82290.