Η ΑΦΘΑΡΤΗ ΔΕΞΙΑ ΧΕΙΡ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΜΑΡΙΝΗΣ.

 Φυλάσσεται στον Ιερό Ναό των Αγίων Μαρίνης και Αντωνίου Σερρών.

Ο Ιερός Ναός των αγίων Μαρίνης και Αντωνίου Σερρών

Πρόκειται για  άφθαρτο τμήμα της δεξιάς χειρός  της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Μαρίνης που βρίσκεται μέσα σε αργυρή θήκη με ένδειξη το 1787 η οποία δωρήθηκε στον Ιερό Ναό από τον Μητροπολίτη Βοδενών (Εδέσσης) Τιμόθεο, σύμφωνα με εγχάρακτη επιγραφή που υπάρχει στην παλαιά λειψανοθήκη. 

Ο Ναός των αγίων Μαρίνης & Αντωνίου είναι μία τρίκλιτη Βασιλική με γυναικωνίτη που καλύπτεται με δίκλινη ξυλόστεγη στέγη. 

Το παρόν κτίσμα είναι του 1826 όπως μαρτυρούν ανάγλυφες επιγραφές στην εξωτερική πλευρά των κογχών του Ιερού και αλλού ενώ είναι κτισμένος πάνω σε παλαιότερο Ναό της Αγίας Μαρίνης που μαρτυρείται ήδη από το 1321 και έχει ανακηρυχθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως έργο τέχνης που χρειάζεται ειδική προστασία με την υπ αριθ: Φ37/28566/661/16-8-90 αποφασή του.

Το 1977 οι ξύλινοι κίονες του αντικαταστάθηκαν από κίονες με οπλισμένο σκυρόδερμα, το 1995 έγινε ανύψωση και στερέωση της Αγίας Τραπέζης, το 2001 έγιναν εργασίες αναπαλαιώσεως, καθαίρεση επιχρισμάτων, άνοιγμα φρεατίων περιμετρικά του Ναού για των αερισμό των τοίχων. 

Ο Ναός έχει παλιές εικόνες στο τέμπλο οι περισσότερες των οποίων είναι των αρχών του 19ου αιώνα και συντηρήθηκαν το 2005, δεν διαθέτει παλαιές αγιογραφίες, διαθέτει όμως αξιόλογο πετρόκτιστο καμπαναριό του 1868.

Ιερός Ναός Αγίας Μαρίνης και Αντωνίου Σερρών: Εθνικής Αντιστάσεως & Αγίου Αντωνίου, τηλ. 23210 23078.

ΔΥΟ ΙΕΡΑ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΠΤΙΣΤΗ.

Φυλάσσονται στην Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής Δομήρου (Ροδολίβος Σερρών).

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς».Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Φορητή εικόνα του Αγίου Ιωάννη του
Προδρόμου, του 17ου αιώνα στην συλλογή
 της Ιεράς Μητρόπολης Λήμνου & Αγίου
Ευστρατίου.

Η Ιερά Μονή διαθέτει και άλλα λείψανα του Τιμίου Προδρόμου, όπως την κάτω Σιαγόνα του και μέρος από την αγκώνα.

Όλα αυτά τα λείψανα ήρθαν από την Ίμερα του Πόντου, το σημερινό Olucak köyü (χωριό Ολουτζάκ), στην επαρχία Γκιουμούσχανε της Τουρκίας,  και που σε έναν λόφο εκεί δεσπόζει το ιστορικό γυναικείο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, σήμερα δυστυχώς, σε ερειπιώδη κατάσταση.

O Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής είναι ο τελευταίος και μεγαλύτερος από τους προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης, γεννήθηκε στην Χεβρώνα ή κατ άλλους στην πόλη Ιούττα στις 24 Ιουνίου του 6 π.χ περίπου και ονομάζεται «Πρόδρομος», γιατί με το κήρυγμα και με το έργο του σήμανε τον ερχομό του Ιησού Χριστού και «Βαπτιστής», διότι βάπτιζε τους ανθρώπους στον Ιορδάνη ποταμό και βάπτισε και τον Ιησού Χριστό.

Το βάπτισμα του Προδρόμου ήταν μία συμβολική πράξη καθαρμού εκείνων, που πήγαιναν σε αυτόν να εξομολογηθούν, ήταν όμως και ο τύπος του βαπτίσματος του Ιησού Χριστού, για αυτό και ο Ιωάννης έλεγε: «Εγώ μεν εβάπτισα υμάς εν ύδατι, αυτός βαπτίσει υμάς εν Πνεύματι Αγίω» (Μάρκου α΄ 8).

Ο Ιωάννης, εξελληνισμένος τύπος του εβραϊκού ονόματος Γιοχανάν, που σημαίνει «παρά Θεώ εύρον χάριν», γεννήθηκε με θαυμαστό τρόπο από τον ιερέα Ζαχαρία και τη γηραιά Ελισάβετ ενώ ήτανε και συγγενής του Ιησού Χριστού από την πλευρά της μητέρας του και έξι μόλις μήνες μεγαλύτερός του. 

Έζησε ασκητικά στην έρημο και δεν δίστασε να ελέγξει απερίφραστα και κατά πρόσωπο την αδικία και την ηθική υπόσταση των ανθρώπων της εποχής του και αυτό έγινε αιτία να συλληφθεί και να φυλακισθεί από τον τοπάρχη της Ιουδαίας Ηρώδη Αντύπα, που συζούσε παράνομα με την Ηρωδιάδα, σύζυγο του αδελφού του Ηρώδη Φιλίππου και η Ηρωδιάδα έπεισε την κόρη της Σαλώμη να ζητήσει την «κεφαλήν του Ιωάννου επί πίνακι» (Μάρκου στ΄25) ως δώρο γενεθλίων και έτσι ο Ηρώδης Αντύπας, για να την ευχαριστήσει, διέταξε τον αποκεφαλισμό του Ιωάννη.

Το ιστορικό γυναικείο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη
του Προδρόμου στην Ίμερα του Πόντου (1885).

Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και Βαπτιστής είναι από τους δημοφιλέστερους αγίους στην Ελλάδα και θεωρείται προστάτης και φύλακας της κουμπαριάς καθώς και των νοσούντων από την ελονοσία. 

Το όνομά του αποτελεί ένα από τα πιο συνηθισμένα βαφτιστικά ονόματα και είναι παράγωγο πολλών επωνύμων ενώ επίσης μεγάλος αριθμός εκκλησιών και ξωκλησιών φέρουν το όνομά του, καθώς και εκατοντάδες οικισμοί. 

Η μνήμη του τιμάται από τον Χριστιανισμό έξι φορές τον χρόνο: 1) 7 Ιανουαρίου, Σύναξη του Τιμίου Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου. 2) 24 Φεβρουαρίου, Α' και Β' Εύρεσις της τιμίας κεφαλής του αγίου προφήτου, προδρόμου και βαπτιστού Ιωάννου. 3) 25 Μαΐου, Γ' Εύρεσις της τιμίας κεφαλής του αγίου προφήτου, προδρόμου και βαπτιστού Ιωάννου. 4) 24 Ιουνίου, Γενέθλιον του Τιμίου Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου. Την παραμονή της εορτής κυριαρχούν πυρολατρικά έθιμα (Φωτιές τ’ Αϊγιαννιού). 5) 29 Αυγούστου, Αποτομή της κεφαλής του Τιμίου Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου. Η ημέρα θεωρείται πένθιμη και συνδέεται με αυστηρή νηστεία. 6) 23 Σεπτεμβρίου, Σύλληψις Τιμίου Προδρόμου.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΤΗΝ ΚΑΤΩ ΣΙΑΓΟΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ
ΤΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΠΤΙΣΤΗ (ΚΛΙΚ ΕΔΩ)

Ο ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΟΥ ΔΕΞΙΟΥ ΧΕΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ
ΤΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΠΤΙΣΤΗ (ΚΛΙΚ ΕΔΩ)

ΤΟ ΔΕΞΙ ΧΕΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΟΥ
ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΠΤΙΣΤΗ (ΚΛΙΚ ΕΔΩ)

Ιερά Μονή Αγίας Κυριακής, Αλιστράτη Σερρών.

Είναι από τα παλαιότερα Μοναστήρια της Μακεδονίας, βρίσκεται στο Νομό Σερρών 2 χιλιόμετρα δυτικά από την Αλιστράτη, σε ένα τοπίο πλούσιο σε βλάστηση και νερά. 

Η είσοδος στην Μονή, που βρίσκεται μέσα σε ένα τοπίο
πλούσιο σε βλάστηση και νερά. 

Στον παλιό οικισμό της Κρυοπηγής, νοτιοδυτικά του Δήμου Αλιστράτης ανάμεσα στους πρόλοφους του Μενοίκιου όρους και στα πανύψηλα δέντρα προβάλλει η μονή της Αγίας Κυριακής. 

Σύμφωνα με αφηγήσεις παλιότερων κατοίκων της περιοχής, πρέπει να έχει χτιστεί κατά τις αρχές του 20ου αιώνα. 

Σύμφωνα όμως με πληροφορίες υπάρχει έγγραφο βάσει του οποίου μετά την άλωση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας το Μοναστήρι έγινε έδρα και κατοικία του Τούρκου μπέη (τοπάρχη - διοικητή), η διοικητική εξουσία του οποίου επεκτεινόταν ως το Κάτω Νευροκόπι με τελευταίο τοπάρχης - διοικητής να ήταν τοποθετημένος το 1855. 

Άποψη του Καθολικού της Μονής

Οι μαρτυρίες αυτές φανερώνουν ότι και πριν το 1453 υπήρχε μία εκκλησία της Αγίας Κυριακής, αλλά πιθανόν από άγνωστα γεωλογικά φαινόμενα ή ακόμα από καταστροφές των διαφόρων επιδρομέων, να έχει εξαφανιστεί. 

Στο Μοναστήρι τότε υπηρετούσε ως κηπουρός ο Κυριαζής καταγόμενος από την Κρυοπηγή της Αλιστράτης. 

Σύμφωνα με τις αφηγήσεις του Αθ. Π. Πετρίδη λέγεται ότι ο Κυριαζής, οραματίστηκε την Αγία Κυριακή που τον προέτρεψε να πάει στη Μητρόπολη της Αλιστράτης, να ενημερώσει το Μητροπολίτη και να προχωρήσουν στην ανασκαφή, σε σημείο που του υπέδειξε, για να βγάλουν την εικόνα της και τα ιερά κειμήλια, αλλά ο Κυριαζής αδιαφόρησε. 

Άποψη του Καθολικού της Μονής

Μετά από λίγες μέρες οραματίστηκε ξανά την αγία Κυριακή που τον ρώτησε γιατί δεν προχώρησαν ακόμη στην ανασκαφή και τότε ενημέρωσε το Μητροπολίτη και αμέσως μετά άρχισαν οι ανασκαφές στο σημείο ακριβώς που του υπέδειξε η Αγία, όπου βρήκαν την εικόνα ανέπαφη καθώς και πάρα πολλά εκκλησιαστικά κειμήλια τα οποία μαζί με την εικόνα με μια πανηγυρική τελετή - λιτάνευση το 1855, μεταφέρθηκαν στο παρακείμενο Μοναστήρι της αγίας Κυριακής. 

Σύμφωνα πάντα με μαρτυρίες αρχικά η Μονή είχε περιμετρικά πανύψηλους τοίχους για την προστασία της και έμοιαζε με απόρθητο φρούριο, στο εσωτερικό είχε διώροφους κοιτώνες και πολλούς μοναχούς ενώ το Καθολικό είχε τρεις τρούλους.

Στο πέρασμα των χρόνων λόγω γεωλογικών φαινομένων η εκκλησία υπέστη σοβαρές ζημιές που δεν ήταν δυνατόν να επιδιορθωθούν και έτσι κατεδαφίστηκε για να χτιστεί στη θέση της μια νέα από τον μηχανικό Κωνσταντίνο Μαλαγάνη.

Το Αγίασμα της Αγίας Κυριακής

Την εποχή εκείνη η Μονή είχε στην ιδιοκτησία της μεγάλες εκτάσεις με αμπελώνες, διέθετε αξιόλογη κτηνοτροφία και λόγω της οικονομικής του ευμάρειας είχε αποκτήσει μεγάλη αίγλη, στην ευρύτερη περιοχή ενώ παράλληλα φημιζόταν και για το μεγάλο φιλανθρωπικό έργο. 

Με την ανταλλαγή του πληθυσμού το 1922 προσέφερε αμέριστη συμπαράσταση στους κατατρεγμένους πρόσφυγες, κάποιοι εκ των οποίων βρήκαν στέγη στη Μονή μέχρι να ορθοποδήσουν. 

Στους Βουλγαρικούς πολέμους τα βουλγαρικά στρατεύματα κατά την υποχώρηση τους σύλησαν και λεηλάτησαν το Μοναστήρι παίρνοντας μαζί τους ιερά σκεύη, εικόνες και αντικείμενα μεγάλης αξίας ενώ μετά από πολλά χρόνια εγκατάλειψης, το 1953 μετατράπηκε από ανδρικό σε γυναικείο μοναστήρι. 

Όπως όλες οι εκκλησίες και τα μοναστήρια της κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ελληνορθόδοξης χριστιανικής πίστης, όσο και στη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και του πατριωτικού φρονήματος, έτσι και το μοναστήρι της Αγίας Κυριακής συνέβαλε στη θρησκευτική και εθνική υπόθεση της πατρίδας. 

Για την ιστορική δράση της Μονής σε σημείωμα του με ημερομηνία 30 Μαρτίου του 1976, ο τότε πρόεδρος της Κοινότητας της Αλιστράτης Δημήτριος Χατζησταύρος αναφέρει τα εξής: 

«Η Ιερά Μονή Αγίας Κυριακής καθ’ όλους τους δύσκολους χρόνους της δουλείας διεδραμάτισεν σπουδαλιον ρόλον εις την διατήρησιν του φρονήματος των Ελλήνων, κυρίως δε εις την προετοιμασίαν του Μακεδονικού Αγώνος και μετέπειτα συνέβαλεν εις την εξάπλωσιν του Μακεδονικού Αγώνα εις ολόκληρον την περιοχήν. Ήτο η συνισταμένη του αγώνος. Αναλυτικώτερον η δράσις της Ιεράς Μονής είναι η κάτωθι; Ο Ιερεύς Στέφος Πετρίδης εφημέριος Ιερού Ναού Αγίου Ιωάννου Καβάλας κατόπιν εντολής του αοιδήμου Μητροπολίτου Φιλίππων Δράμας και Ζιχνών αφίχθη και πάλιν εις Αλιστράτην και εγκατασταθείς εις Ιεράν Μονήν Αγίας Κυριακής εν έτει 1898 με την συνεχή συνεργασία του ως άνω Μητροπολίτου ήρχισε η διοργάνωσις του μακεδονικού Αγώνος Αλιστράτης και Περιχώρων αυτής. Αρχικώς εκηφθη μέριμνα δι’ ασφαλή φύλαξιν των επισκεπτομένων Ελλήνων των μυημένων εις τον Μακεδονικόν Αγώνα. Προς τούτοις κατασκευάσθησαν κρυψώναι κάτωθι των κοιτώνων του Μοναστηριού και παραπλεύρως του Νάρθηκος της Εκκλησίας ένθα φυλλάσονται τα όπλα και πολλάκις εκρύπτοντο οι καταζητούμενοι οπλαρχηγοί οίτινες καταδιώκοντο ή καταζητούντο υπό της τότε Τουρκικής Αρχής όταν εγένετο συμπλοκαί μετά των κομητατζίδων. Η Ιερά Μονη Αγίας Κυριακής ήτο το προπύργιον του Μακεδονικού Αγώνος. Εκεί εγένετο συναντήσεις των Ελληνικών Προξένων, εδίδοντο αι οδηγίαι και εντολαί δια την περαιτέρω διοργάνωσι και δράσι του Μακεδονικού Αγώνος. Αργότερον εγκαταστάθηκαν ειδικώς εκπαιδευμένοι εις τα όπλα όπου εγύμναζαν τους Μακεδονομάχους μετά δε την εκγυμνασίν των κατατάσσοντο εις το Σώμα του Καπετάν Δούκα, ο οποίος Δούκας έπαιρνε εντολές από τους Προξένους. Η Ιερά Μονή ήτο απόρθητος της εποχή εκείνη λόγω θέσεως και κατασκευής της. Ήτο περιτοιχισμένη με πανύψηλα τείχη και ειδικάς πολεμίστρας εις αυτά, εφρορούντο δε υπό του ιερέως και των μελών της οικογενείας του, ανδρών και γυναικών και των υπηρετούντων εις την Ιεράν Μονήν ετέρων πιστών των περιχώρων κυρίως εκ Βόλακος, Μικροπόλεως, Καλής Βρύσης Δράμας κλπ οι οποίοι αργότερα κατετάγησαν εις το Σώμα του Καπετάν Δούκα, μερικοί των οποίων εγένοντο και οπλαρχηγοί.  Κατά τους Βουλγαρικούς πολέμους τα στρατεύματα κατά την υποχώρηση τους σύλησαν και λεηλάτησαν το Μοναστήρι παίρνοντας μαζί τους ιερά σκεύη, εικόνες και αντικείμενα μεγάλης αξίας.»

Άποψη του εσωτερικού του Καθολικού της Μονής

Τα τελευταία χρόνια, η Μονή έκλεισε και εγκαταλείφθηκε για αρκετά χρόνια.

Από τον Μάρτιο του 2014, υπό την ηγουμένη μοναχή Νικοδήμη η Μονή αναγεννιέται και γίνεται από τότε μεγάλος αγώνας να αποκατασταθεί στη θέση που ιστορικά απολάμβανε στην ευρύτερη περιοχή. 

Η Αγία Κυριακή εορτάζει στις 7 Ιουλίου, όπου γίνεται διήμερο πανηγύρι, με συμμετοχή πολύ κόσμου από όλη την περιοχή των Σερρών και της Δράμας. 

Επίσης στα μέσα Οκτωβρίου πανηγυρίζει και την εικόνα της Παναγίας Κεχαριτωμένης, που κρατά αγκαλιά την Ιερά Μονή.

Τηλέφωνο μονής: 23240 31499, ιστοσελίδα: agiakuriakh.wordpress.com.

Η Ιερά Μονή παραμένει ανοιχτή 9:00 π.μ μέχρι 3:00 μ.μ ενώ την Τετάρτη παραμένει κλειστή. 

πηγή: agiakuriakh.wordpress.com

Η MONAΔΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΙΝΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ "ΠΟΝΟΛΥΤΡΙΑΣ".

Φυλάσσεται στον Ιερό Ναό των Αγίων Θεοδώρων στις Σέρρες.

O ιερός ναός των Αγίων Θεοδώρων στις Σέρρες
(παλαιά Μητρόπολη)

Η μαρμαρόγλυφη εικόνα της Θεοτόκου με τη σπάνια προσωνυμία της «Πονολύτριας», ήταν εντοιχισμένη στην εξωτερική πλευρά του δυτικού τοίχου της εκκλησίας των Αγίων Θεοδώρων.

H Θεοτόκος εικονίζεται κατά μέτωπο, με υψωμένα τα χέρια της σε στάση δεήσεως και χρονολογείται από τούς περισσότερους μελετητές ως έργο του 11ου Αιώνα.

H θέση στην οποία καταγράφηκε η εικόνα από διάφορους μελετητές στα νεότερα χρόνια δεν ήταν η αρχική της. O δυτικός τοίχος της παλαιάς Μητροπόλεως, που σήμερα ορίζει την αρχή του νάρθηκά της, και στον οποίο ήταν εντοιχισμένη η εικόνα, είναι έργο του 1602, όπως μαρτυρά ο παπά - Συναδινός: «(1601 - 1602) Eγίνην νέος αρχιερεύς Σερρῶν ο κύρ Θεοφάνης είς τήν Kοσίνιτζα, άνδρας θεωριτικός...ευλαβής, φιλοκκλήσιος, είς τόν λόγον του στέρεος. Kαί ἒκαμεν... τόν τοῖχον του νάρθηκα εκ βάθρων καί τό σκέπος ὃλο τοῦ νάρθηκα και ἐχώρισε καί τόν γυναικίτην...».

Η Παναγία Πονολύτρια στο μαρμάρινο προσκυνητάρι της

H εντοίχιση της γλυπτής εικόνας της Θεομήτορος στο δυτικό τοίχο, προφανώς έγινε το 1602, εποχή της οικοδομήσεώς του από τον επίσκοπο Θεοφάνη (1601 – 1613). Η εντοίχιση ιερών συμβόλων και εικόνων απηχεί πανάρχαιες δοξασίες, σύμφωνα με τις οποίες τα εντοιχισμένα σύμβολα λειτουργούν προστατευτικά για το όποιο ανθρώπινο έργο. Έτσι και στην περίπτωση του ναού των Αγίων Θεοδώρων, η εντοίχιση της εικόνας της Θεοτόκου έγινε το 1602, με την ακλόνητη προσδοκία πως η Παναγία με την ακεραιότητα και αγιότητα της υπάρξεώς της, η Θεοτόκος η Πονολύτρεα, «τό ἱερόν παλλάδιον τῶν Σερρῶν», θα προστάτευε το ναό από κάθε κακό όπως αυτό π.χ. της λεηλασίας του από τούς Τούρκους το 1571.

Η εικόνα της Θεοτόκου της Πονολύτρεας σπασμένη στη μέση κατά την οριζόντια διάστασή της, παρέμεινε στη θέση της στο δυτικό τοίχο των Αγίων Θεοδώρων έως και τις αρχές του 1917 οπότε, μετά το θάνατο του Μητροπολίτη Σερρών Απόστολου Χριστοδούλου, που συνέβη στις 14/27 Ιανουαρίου του 1917, οι Βούλγαροι την αποτοίχισαν και την αποθήκευσαν, μαζί με άλλα κλοπιμαία από τις εκκλησίες της πόλης των Σερρών, σε παρακείμενη οικία που χρησιμοποιούσαν τα στρατεύματα κατοχής για αποθήκη επισιτισμού, προφανώς, για να τη μεταφέρουν στη Βουλγαρία, πράγμα που δεν πραγματοποιήθηκε εξαιτίας της εσπευσμένης τους φυγής. 

Το 1919 η εικόνα, που θεωρούνταν χαμένη, εντοπίστηκε και μεταφέρθηκε στον Μητροπολιτικό ναό των Ταξιαρχών, απ’ όπου, κατά τη διάρκεια της τρίτης Βουλγαρικής κατοχής, τον Οκτώβριο του 1941, οι βούλγαροι την αφαίρεσαν. Εντοπίστηκε τα νεότερα χρόνια στη Δράμα.

Που βρισκόταν λοιπόν το «...μαρμάρινον ἀνάγλυφον τῆς Θεομήτορος ευλογούσης», πριν από τη θέση που την κατέγραψαν οι μελετητές του μνημείου;

Στους βυζαντινούς χρόνους και σχεδόν έως το τέλος του 15ου μ.Χ αιώνα, οι μαρμάρινες εικόνες που απεικόνιζαν το Χριστό και την Παναγία σε στάση Δεομένης ή Οδηγήτριας, προορίζονταν αποκλειστικά για προσκύνηση και τοποθετούνταν στο εσωτερικό του ναού, μέσα σε πλαίσιο, στις παραστάδες του Ιερού Βήματος.

Στο ναό των Αγίων Θεοδώρων το 1602, ο Μητροπολίτης Σερρών Θεοφάνης, κατά τη μαρτυρία του παπα - Συναδινού, αντικατέστησε το μαρμάρινο τέμπλο με ξυλόγλυπτο: «Eγίνην νέος αρχιερεύς Σερρῶν ο κύρ Θεοφάνης... Kαί ἒκαμεν τον τέμπλον τῆς μητρόπολης...». 

Το μαρμάρινο τέμπλο του Ναού

Tο νέο τέμπλο η σωστότερα εικονοστάσιο, που ήταν ένα από τα πρώτα πού κατασκευάστηκαν στις εκκλησίες της Βορείου Ελλάδος, για να εντάξει οργανικά στο χώρο του Ιερού Βήματος το Διακονικό και την Πρόθεση, χωρίς να διακόπτεται από τους πεσσούς, όπως γινόταν με το μαρμάρινο τέμπλο, στηρίχθηκε σε βάσεις πριν από το θριαμβευτικό τόξο καλύπτοντας έτσι τις ανατολικές παραστάδες, οπότε, η εικόνα της Θεοτόκου της Πονολύτριας αφαιρέθηκε από τη θέση της και τοποθετήθηκε στο δυτικό τοίχο της Εκκλησίας των Αγίων Θεοδώρων.

Εν κατακλείδι, η ανάγλυφη εικόνα της Θεοτόκου της Πονολύτριας, ήταν λατρευτική εικόνα και ως τέτοια, ήταν τοποθετημένη στις ανατολικές παραστάδες του ναού των Αγίων Θεοδώρων.

Μετά τον εντοπισμό της εικόνας της Θεοτόκου της Πονολύτρεας και την επιστροφή της, με τις ενέργειες του Σεβασμιωτάτου κ. Θεολόγου και την ευγενική συνδρομή του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δράμας κ. Παύλου στο πάνσεπτο χώρο πού η παρουσία της καθαγίαζε, η ιερά εικόνα τοποθετήθηκε και πάλι στην αριστερή, προς ανατολάς παραστάδα του Ιερού Βήματος του ναού των Αγίων Θεοδώρων όπου, ως λατρευτική εικόνα βρισκόταν έως και το 1602.

Ο επίσημος και πάνδημος εορτασμός της Παναγίας Πονολύτριας καθιερώθηκε την 28η Οκτωβρίου (Αγίας Σκέπης).

Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής, Δόμηρος Σερρών.

Βρίσκεται στα νότια του νομού Σερρών σε απόσταση 2 χιλιομέτρων απο το χωριό Δόμηρο και 5 χιλιόμετρα από το Παγγαίο όρος.

Άποψη της Μονής

Το πότε ιδρύθηκε η μονή, μας είναι άγνωστο, θεωρείται όμως ένα από τα παλιότερα Μοναστήρια της πατρίδας μας και είναι το πρώτο γυναικείο μοναστήρι που ιδρύθηκε στην περιοχή της Μακεδονίας και έχει βαθιές ρίζες  με το κέντρο του Μοναχισμού της Ορθοδοξίας, το Άγιο Όρος. 

Σε ημερολόγιο της Μονής Ιβήρων, αναφέρεται ότι το 1345 ο Κράλλης της Σερβίας Στέφανος Δουσάν κύρωσε την Ιερά Μονή στην Ιερά Μονή Ιβήρων και επίσης προ πεντακοσίων ετών, φέρετε να είναι μετόχι της Ιεράς Μονής Εικοσιφοινίσσης Παγγαίου.

Σε Σιγίλιο, επίσης, του πατριάρχου Συμεών, το οποίον δυστυχώς κατεστράφη, αναφέρεται ότι “η I.M. Eικοσιφοινίσσης Παγγαίου προ του 1474 ήτο πλουσιότατη εις κτήματα και μετόχια μεταξύ αυτών αναφέρεται και το Mονήδριον της Aγίας Παρασκευής μεταξύ Pοδολείβους και Bρυλτζίστης” (σημ. Δομήρου). 

Άποψη της Μονής

Άποψη της Μονής

Η Μαρμάρινη Ιστορική Επιγραφή, στο Δεξιό Κλίτος.

(Παρεκκλήσιο Αγίου Σπυρίδωνος)

Μέχρι και κατά το 1924 η ιστορική αυτή Ιερά Μονή, δυστυχώς είχε καταστραφεί όχι μία αλλά αρκετές φορές και από διάφορους κατακτητές.

 

Έως και τότε ήτανε μια ανδρική Μονή και μάλιστα με πολλούς Μοναχούς στις τάξεις της. 

Σε μία εντοιχισμένη εξωτερική πλάκα, στο δεξιό κλίτος, στο Ιερό Παρεκκλήσιο που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Σπυρίδωνα, υπάρχει μία επιγραφή η οποία και αναφέρει: 

“O IEPOΣ OYTOΣ NAOΣ THΣ AΓIAΣ ΠAPAΣKEYHΣ EΞAPTΩMENOΣ EK THΣ IEPAΣ MONHΣ EIKOΣIΦOINIΣΣHΣ ANHΓEPΘH ZHΛΩ KAI ΔAΠANH TOY IEPOΔ. KYPIOY X' ΔΩPOΘEOY TOY EK THΣ AYTHΣ MONHΣ KATAΓOMENOY ΔE AΠO XΩPION KPOYΣIOY BAΣTOY ΔIMIP KΣAPIOY EΠI HΓOYMENIAΣ KYPIY NIKHΦOPOY KAI ΔIKAIOY ΓEPΩ ΔAMAΣKHNOY EIΣ MNHMOΣYNON TOY ΠAPA ΘEΩ AIΩN 1874”.

Η επιγραφή ανοικοδόμησης του Καθολικού, το 1904

Αργότερα και πάλι ο Ιερός Ναός καταστράφηκε και ανοικοδομήθηκε όμως εκ νέου το 1904, όπως μαρτυρά η πλάκα η οποία βρίσκεται ύπερθεν της εισόδου στον κυρίως Ιερό Ναό: “ANΩKOΔOMHΘH O IEPOΣ NAOΣ OYTOΣ ΔAΠANH THΣ IEPAΣ MONHΣ EIKOΣIΦOINIΣΣHΣ EΠI HΓOYMENOY APXIMANΔPITOY ΔAMAΣKHNOY BAΦEIΔOY ETOΣ 1904”.

Δυο φορές ακόμη, το 1913 αλλά και το 1917, η Μονή καταστράφηκε με εμπρησμό, κατά πληροφορίες των κατοίκων του γειτονικού χωριού, από τους Βουλγάρους και σε αυτή την κατάσταση δυστυχώς έμεινε για αρκετά χρόνια μέχρι και το 1924 που με τον ξεριζωμό των Ελλήνων του Πόντου, έρχονται στη ερειπωμένη και κατεστραμμένη τότε Μονή έξη Μοναχές με την καθ ηγουμένη Συγκλιτική. 

Άποψη της Μονής

Άποψη της Μονής

Το ιστορικό γυναικείο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του
Προδρόμου στην Ίμερα του Πόντου (1885)

Οι μοναχές πήγαν εκεί, από το ιστορικό Μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στα Ίμαιρα του Πόντου.

Το έκαναν αυτό με την προτροπή του τότε Δεσπότη Δράμας, Λαυρεντίου και μαζί τους μετέφεραν τις ιερές εικόνες της Μονής τους αλλά και ότι άγια λείψανα και κειμήλια που μπόρεσαν να μεταφέρουν και αυτά ήτανε πολύ σημαντικά.

Ο Λαυρέντιος, είχε έρθει κι αυτός από τον Πόντο δύο χρόνια νωρίτερα, το 1922, εγκαταλείποντας με θρήνο την τότε Ιερά Μητρόπολη Χαλδείας που ήταν εκείνη την εποχή μια από τις σπουδαιότερες αλλά και πλουσιότερες επαρχίες στην περιοχή του Πόντου, του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Άποψη του εσωτερικού του Καθολικού της Μονής

Το Εσωτερικό Του Ναού Της Αγίας Παρασκευής, σήμερα

Η Ιερά Μονή της Παναγίας Εικοσσιφοίνισας παραχώρησε τότε στις έξι αυτές μοναχές το Ιερό Μετόχι της, την Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής η οποία από το 1924 με βασιλικό διάταγμα του βασιλιά Παύλου του Α΄ ανακηρύχθηκε επισήμως ανεξάρτητη Ιερά Μονή. 

Όμως εκείνη την εποχή, η μονή, ήτανε δυστυχώς εντελώς ερειπωμένη και το μόνο που είχε διασωθεί ήτανε το Καθολικό και μερικές εικόνες μέσα σε αυτό. 

Από εκεί και πέρα το Μοναστήρι άρχισε να ανοικοδομείται, υπό τις ευλογίες και την αμέριστη συμπαράσταση, του μητροπολίτου Ζιχνών και Νευροκοπίου κ.κ. Σπυρίδωνος. 

Η τρίτη επαναλειτουργία και ανοικοδόμηση της Ιερής Μονής, στο Δόμηρο άρχισε περίπου πριν από δεκατρία χρόνια.

Τότε πήγε στην Μοναστήρι, η Καθηγουμένη μοναχή Μαριάμ Ανδρεάδου, καταγόμενη από την Δράμα, μαζί με την κατά σάρκα μητέρα αυτής, Θεοφανούς μοναχής (τρίτες κτητόρισσες της Ιστορικής Μονής) και συνεχίζεται βέβαια μέχρι και σήμερα, η ανοικοδόμηση της Μονής, με την προσθήκη πολλών κτιρίων, παρεκκλησιών καθώς και τον καλλωπισμό της Μονής.

Ο Παντοκράτορας στον τρούλο

Άποψη των εικόνων του τέμπλου

Άποψη του τέμπλου της Μονής

Μία από τις δύο λειψανοθήκες στο εσωτερικό του
Καθολικού της Ιεράς Μονής

Τη σημερινή του μορφή οφείλει στις υπεράνθρωπες προσπάθειες της τωρινής Ηγουμένης, που από το 1988 μετέτρεψε τη Μονή σε πραγματικό εργοτάξιο.

Σήμερα γίνονται προσπάθειες ανοικοδόμησης Ιερού Ναού προς τιμήν των Θαυματουργών Αγίων Ραφαήλ - Νικολάου και Ειρήνης στην Ιερά Μονή της Αγίας Παρασκευής ενώ διαθέτει και παρεκκλήσια.

Στην Μονή φυλάσσονται αρκετά λείψανα: το μικρό Δεξιό Δάχτυλο του Αγίου Ραφαήλ καθώς και τεμάχια Ιερών Λειψάνων των θαυματουργών Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης, η κάτω Σιαγόνα του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και Βαπτιστή, δύο πλευρά του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, ένα δάχτυλο του Αγίου Ιωάννου του Pώσσου, μέρος από την καρδιά του Αγίου Iγνατίου του Θεοφόρου κ.α.

Η κάτω γνάθος του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου

Μέρος από την καρδιά του Aγίου Iγνατίου του Θεοφόρου

Η Θαυματουργή Εικόνα Της Αγίας Παρασκευής του 1882
από τις λίγες που έμειναν από τις λεηλασίες των Βουλγάρων

Επίσης η μονή διαθέτει σπάνια και σημαντικά κειμήλια που φέρανε οι μοναχές από τον Πόντο. Επίσης στην μονή φυλάσσεται και η θαυματουργή εικόνα της Αγίας Παρασκευής, από τις λίγες που διασώθηκαν από την Μονή στα χρόνια της λεηλασίας από τους Βουλγάρους.

Ακόμη στην μονή φυλάσσονται η Ιερά Εικόνα της Παναγίας Παντανάσσης του Πόντου, η Ιερά Εικόνα της Αναστάσεως του Κυρίου, Επιτάφιος σε μουσαμά Αγιογραφημένος, Αγιοπότηρο και Μυροδοχείο με αφιέρωση, Ευαγγέλια Αργυρά και πλήθος Λειτουργικά Βιβλία με αφιερώσεις κ.α 

Ο κύριος χώρος της Mονής περιβάλλεται από ένα μαντρότοιχο και η όλη έκταση είναι δεντροφυτεμένη με ελαιόδεντρα και οπωροφόρα δέντρα ενώ διαθέτει επίσης και έναν άλλο φυσικό περίβολο από ψηλά πεύκα, κυπαρίσσια, καρυδιές και καραγάτσια. 

Τα πυκνόφυλλα και σκιερά αυτά δέντρα δίνουν μια ιδιαίτερη ομορφιά και δροσιά που μπορεί να χαλαρώσει και να ξεκουράσει τον επισκέπτη – προσκυνητή αφού εκτός των άλλων η Μονή είναι και ένας ευχάριστος τόπος αναψυχής, ο οποίος μάλιστα επιλέγεται και για ημερήσιες εκδρομές μαθητών. 

Ο ξενώνας της Μονής

Μπροστά στη μονή υπάρχει χώρος για τη στάθμευση των αυτοκινήτων, με ένα δεύτερο επίπεδο στο λόφο απέναντι από την είσοδο, το οποίο έχει δεντροφυτευτεί με πλατάνια. 

Στη Μονή σήμερα υπάρχει γυναικεία μοναχική αδελφότητα με δεκατέσσερις Μοναχές και ηγουμένη την αδελφή Μαριάμ Ανδρεάδου που ασχολούνται με αγιογραφία, εργόχειρο κ.λ.π. ενώ στους ξενώνες, μπορούν να διανυκτερεύσουν κατόπιν συνεννόησης, μόνο γκρουπ προσκυνητών. 

Η Μονή εορτάζει στις 26 Ιουλίου, στη μνήμη της οσιομάρτυρος Παρασκευής και παραμένει ανοιχτή από την ανατολή ως την δύση του ηλίου ενώ τις καθημερινές είναι κλειστά μεταξύ 13.30 – 15.30, όμως με επικοινωνία μπορεί να δεχθεί προσκυνητές.

Τηλέφωνο & Fax Μονής: 23240 - 71362 & 23240 - 72480.

Ιερός Ναός Αγίων Θεοδώρων, Σέρρες.

πηγή

Βρίσκεται στο ιστορικό κέντρο της παλαιάς πόλης των Σερρών. 

Πανοραμική άποψη του Ναού
πηγή

Ο ναός είναι γνωστός και ως “Παλαιά Μητρόπολη” και κάποτε όριζε το ιστορικό κέντρο της μεσαιωνικής πόλης των Σερρών, το οποίο στα αυτοκρατορικά χρυσόβουλα, σε κώδικες αλλά και σε χρονικά μνημονεύεται ως "Κάστρον" ή και "Βαρόσι'' (Τουρκοκρατία).

Ο τύπος του ναού είναι μεγάλη ορθογώνια ξυλόστεγη ελληνιστική βασιλική, τρίκλιτη, με κάτω διπλή κιονοστοιχία, υπερώο πάνω, πλάγια κλίτη και στέγη με φωταγωγό ενώ το ιερό καλύπτεται από κτιστούς θόλους, η κεντρική αψίδα του από τεταρτοσφαίριο και με παραβήματα (πρόθεση και διακονικό), από τρουλίσκους πλίνθινους.

Η αρχική κατασκευή του μνημείου, που είναι το αρχαιότερο και πολυτιμότερο των Σερρών, ανάγεται σε χρόνους παλαιοχριστιανικούς, πιθανόν κατά τον 5ο ή και 6ο αιώνα ενώ κατά καιρούς δέχτηκε διάφορες προσθήκες και επισκευές και είναι πολύ πιθανό να χτίστηκε επάνω σε ειδωλολατρικό ναό. 

Άποψη του Ναού
πηγή

Άποψη του Ναού
πηγή

Άποψη της τοιχοποιίας του Ναού.
πηγή

Μερικοί ισχυρίζονται ότι θεμελιώθηκε κατά τον 11ο αιώνα και άλλοι τον τοποθετούνε κατά τις αρχές του 13ου αιώνα.

Η πρώτη έμμεση και σαφή μνεία του Ναού γίνεται σε μολυβδόβουλα του 11ου και 12ου αιώνα ενώ τον 14ο αιώνα ο Σερραίος βυζαντινός λόγιος Θεόδωρος Πεδιάσιμος περιέγραψε τον ναό στο περίφημο έργο του «Ἔκφρασις περί τοῦ ἱεροῦ τῶν Φερῶν».

Έκφραση της λαμπρότητας, της ομορφιάς και του μεγαλείου του ναού ήτανε ο εσωτερικός του διάκοσμος με τις πολύχρωμες έξι κολόνες του και την ολόχρυση ψηφιδωτή του εικονογραφία.

Χαρακτηριστικό δείγμα των ψηφιδωτών του ήταν η εντυπωσιακή παράσταση της θείας Κοινωνίας των Αποστόλων του 12ου αιώνα πού κοσμούσε μέχρι το 1913 την κόγχη του ιερού που από την παράσταση αυτή, σήμερα σώζεται μόνο η μορφή του Αποστόλου Ανδρέα, η οποία εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης.

Ο πανέμορφος ναός ανακαινίστηκε αρκετές φορές ενώ ως και τα μέσα του 15ου αιώνα δεν υπάρχουν έγκυρες πληροφορίες για την τύχη του μνημείου, ο τρόπος όμως κατασκευής του και κυρίως η τελική του μορφή οφείλεται σε μεγάλες και γενναίες επεμβάσεις στη δόμηση του, σε διάφορες χρονικές περιόδους που εύκολα είναι αναγνωρίσιμες. 

Άποψη του Ιερού Βήματος του Ναού.
πηγή

Την πρώτη βασική επέμβαση στη δόμηση του ιερού έκανε ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Βασίλειος ο Β', ο Βουλγαροκτόνος, ως επινίκια ευχαριστία για την επικράτηση του κατά των Βουλγάρων, όχι μακριά από την πόλη των Σερρών, στις 29 Ιουλίου του 1014.

Ο Βασίλειος Β΄, θεωρώντας πώς «…συμμαχίας θεϊκῆς ὑπόσπονδον τήν χώραν ταύτην <πού ληστρικά κατεῖχαν οἱ Βούλγαροι> ὁ Θεός ἡμῖν ἐδωρήσατο, τῆς ἀγαθότητος αὐτοῦ εὖ μάλα τρανῶς ἡμῖν ἀρωγούσης καί τά διεστῶτα εἰς ἕν συναπτούσης…» εκδηλώνει την ευχαριστία του επεκτείνοντας και στολίζοντας την ήδη υπάρχουσα εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου. 

Το ιερό του Ναού τότε, στέφθηκε από καμάρα και τα πλάγια πτερύγια του εγκάρσιου κλίτους επεκτάθηκαν σχηματίζοντας μία τρίκλιτη βασιλική.

Μία επιγραφική μαρτυρία πού βρέθηκε στο ναό: «ΙΕΡΟC Ο ΦΙΛΙΠΠΟC ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗC ΤΟΝ CΙΚΟΝ ΕΔΟΜΗ [CΑΤΟ ΚΛΗCΕΙ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΜΑΡΤΥΡΟC ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΝΙΚΟ[Υ]» επιβεβαιώνει την αφιέρωση του ναού εως καί τόν 11ο και ίσως και στο πρώτο τέταρτο του 12ου αιώνα, στον έναν από τούς δύο στρατιωτικούς αγίους τον Στρατηλάτη, αν και η διαίρεση του ενός προσώπου σε δύο, Θεόδωρος ο Τήρων και Θεόδωρος ο Στρατηλάτης, εμφανίστηκε στην Ορθόδοξη Εκκλησία από το τέλος του Θ΄ αιώνα και μετά.

Άποψη του Ναού.
πηγή

Άποψη του Ναού.
πηγή

Η μαρμάρινη εικόνα του Ιησού Χριστού από την παλιά
Μητρόπολη Σερρών, αρχαιολογικο μουσείο Σερρών.
πηγή

Το 1205 ο ναός καταστράφηκε, όπως και η Σέρρες, από τους Βουλγάρους του Ιωαννίτση και το 1221 την πόλη κατακτά ο Δεσπότης της Ηπείρου Θεόδωρος Άγγελος Κομνηνός.

Για τη σπουδαία του αυτή νίκη, επί των Φράγκων του Λατίνου αυτοκράτορα Ροβέρτου Β', που τον οδήγησε στην κατάκτηση της Θεσσαλονίκης, επισκευάζει το ναό και τον πλουτίζει, με σπουδαία ψηφιδωτά, συμπληρώνοντας την διακόσμηση του, που είχε αρχίσει να γίνεται από το τελευταίο τέταρτο του 11ου αιώνα.

Την άνοιξη του 1230, τις Σέρρες, κατακτούν οι Βούλγαροι και το φθινόπωρο του 1246 ο Ιωάννης Γ΄ Δούκας Βατάτζης την ελευθερώνει, ενώ μετά το θάνατό του, τον  Οκτώβριο του 1254, ο Βούλγαρος τσάρος Μιχαήλ Α΄ Ασάν καταλαμβάνει το Μελένικο. 

Το 1255 ο αυτοκράτορας της Νικαίας Θεόδωρος Β΄ ο Λάσκαρης, ως αντίδωρο για τη Θεία βοήθεια των Αγίων Θεοδώρων στην ανάκτηση του Μελένικου από τα στρατεύματά του, στολίζει τις εικόνες του ναού με χρυσό και άργυρο και όπως περιγράφει ο Πεδιάσιμος: «Οἱ τῶν Θείων δωρεῶν φερωνύμως κληθέντες ἐγκεκολαμμένοι διατελοῦσιν ὄντες, ἀργύρῳ περιλαμπόμενοι».

Ψηφιδωτό του 12ου αιώνα που απεικονίζει τον
Απόστολο Ανδρέα από την παλιά Μητρόπολη Σερρών, 
αρχαιολογικό μουσείο Σερρών.
πηγή

Το εσωτερικό τού ναού ήταν πλούσια κοσμημένο, με κυρίαρχο χρώμα το πράσινο, οι έξι κολόνες τού ναού «πολλῶν οὖν ὄντων χρωμάτων… τό ὡραῖον συνερανίζουσιν…», όπως γράφει ο Πεδιάσιμος.

Το μαρμάρινο φράγμα τού ιερού Βήματος, τα επιπεδόγλυφα θωράκια και ο θρόνος του Μητροπολίτη ήταν έργα σπουδαίων λιθοξόων και απέναντι από το Μητροπολιτικό θρόνο υπήρχε εξαιρετικής τέχνης οκτάπλευρος οικίσκος εντός του οποίου βρισκόταν οι ασημοσκέπαστες εικόνες των αγίων Θεοδώρων. 

Ο άμβωνας ήταν τοποθετημένος στο κέντρο τού ναού, στηριγμένος σε τέσσερις κολόνες, στο ύψος εννέα σκαλοπατιών και η είσοδος του ιερού οριζόταν από δύο κίονες και υπεράνω τού «θείου και ἱεροῦ βωμοῦ, μηχάνημα», πού στηριζόταν σε τέσσερις κολόνες, ενώ σκέπαζε την Αγία Τράπεζα.

Η στοά του ιερού Βήματος ήταν κοσμημένη με εντυπωσιακά ψηφιδωτά, μία σύνθεση με χρυσές και πολύχρωμες ψηφίδες παρουσίαζε ένθρονο το Θεό Λόγο, πού πλαισιωνόταν δεξιά από την Παναγία και αριστερά από τον άγιο Θεόδωρο το Στρατηλάτη ενώ πάνω από αυτή τη σύνθεση εικονιζόταν ο Χριστός να ανεβαίνει στον ουρανό δορυφορούμενος και άπλετο φως, έμπαινε από τά παράθυρα, «ἵνα μηδέν ἀφεγγές μηδέ σκοτεινόν εἴη, ἐπεί καί φῶς ὁ τοῦτο κατοικῶν καί φώτων τό πρῶτον καί κάλλιστον» όπως γράφει ὁ Πεδιάσιμος.

Η επιπεδόγλυφη μαρμάρινη εικόνα
της Παναγίας Πονολύτριας

Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον υπήρχαν αναρτημένες στις παραστάδες τού ιερού Βήματος οι επιπεδόγλυφες εικόνες τού Ιησού Χριστού τού Ευεργέτη και τής Παναγίας τής Πονολύτριας πού, με τον εσωτερικό δυναμισμό τους εναρμονίζονταν με τη συνολική αισθητική έκφραση τού ναού, καθώς τα κενά των πτυχώσεών τους καλυπτόταν με χρωματιστή μαστίχη, δίνοντας την εντύπωση τής έγχρωμης εικόνας.

Το 1571 ο ναός λεηλατείται από τους Τούρκους ενώ από τον 16ο και ιδιαίτερα στις αρχές τού 17ου αιώνα άρχισε η αντικατάσταση των μαρμάρινων τέμπλων με ξύλινα αφού το 1602, ο Μητροπολίτης Σερρών Θεοφάνης, κατά τη μαρτυρία τού παπα - Συναδινού αντικατέστησε τό μαρμάρινο τέμπλο με ξυλόγλυπτο: «νέος ἀρχιερεύς Σερρῶν ὁ κύρ Θεοφάνης… ἔκαμεν τόν τέμπλον τῆς μητρόπολης…».

Το νέο τέμπλο ήταν από τα πρώτα στο βορειοελλαδικό χώρο, για να εντάξει οργανικά στο χώρο του ιερού Βήματος το Διακονικό και την Πρόθεση, χωρίς να διακόπτεται από τούς πεσσούς όπως γινόταν με το μαρμάρινο τέμπλο. 

Το ψηφιδωτό της Κοινωνίας των Αποστόλων, στην αψίδα του Ναού,
σε φωτογραφία του 1920.
πηγή

Ο Ναός των Αγίων Θεοδώρων σε φωτογραφία του 1913,
μετά την πυρκαγιά από τους Βουλγάρους.
πηγή

Ο Ναός των Αγίων Θεοδώρων σε φωτογραφία του 1926
πηγή

Η Τιμία Κάρα
του Αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτη

Οι εικόνες τού Χριστού Ευεργέτη και τής Θεοτόκου τής Πονολύτριας, «τό ἱερόν παλλάδιον τῶν Σερρῶν», αφαιρέθηκαν από τις θέσεις τους και τοποθετήθηκαν, η μεν εικόνα της Θεομήτορος στο δυτικό τοίχο, η δε του Κυρίου, έως και το 1868, σε κάποιον από τούς χώρους του ναού.

Το 1849 από πυρκαγιά παθαίνει μεγάλες ζημιές, ενώ στις 28 Ιουνίου του 1913 ο ναός και η πόλη των Σερρών, καταστρέφονται ολοσχερώς από τους Βουλγάρους κατά την αποχώρησή τους από τις Σέρρες, λόγω της ήττας από τις Ελληνικές δυνάμεις, σε αλλεπάλληλες διαδοχικές μάχες, στον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο.

Στις αρχές τού 1917 οι Βούλγαροι αποτοίχισαν την εικόνα τής Παναγίας Πονολύτριας, για να τη μεταφέρουν στη Βουλγαρία, κάτι που όμως δεν κατάφεραν.

Στα κειμήλια του ναού συγκαταλέγονταν, εκτός από τα πολύτιμα άγια και ιερά σκεύη, τα χρυσά βημόθυρα του τέμπλου, τα χρυσοκέντητα άμφια, οι ιερές εικόνες με προεξάρχουσα την πολύτιμη εικόνα τής Κυρά Μάρως (μητριάς τού Μωάμεθ τού Πορθητή) με παράσταση τής Θεοτόκου με ένθετο Τίμιο Ξύλο, τα κοσμημένα με μαργαριτάρια πετραχήλια, τα δύο εξαπτέρυγα και ο σταυρός με χρυσό και σμάλτο (σήμερα βρίσκονται στο National Museum of History στη Βουλγαρία), οι κάρες των Αγίων Θεοδώρων Τήρωνος και Στρατηλάτου μέσα σε θήκες αργυρές, τα σπαθιά τους κ.α.

Το 1938 άρχισαν οι αναστηλωτικές εργασίες από τον Αναστάσιο Ορλάνδο και ολοκληρώθηκαν το 1959 από τον Ε. Στίκα όμως ο ναός, κινδύνευε από τις φθορές του χρόνου και το 1989, με παρέμβαση τού Μητροπολίτου Μάξιμου επισκευάσθηκε και αποδόθηκε ως προσκυνηματικός ναός, στις λατρευτικές ανάγκες των πιστών, τον Οκτώβριο τού 1993.

Ο ναός στον οποίο φυλάσσεται η Τιμία Κάρα του Αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτη, αναδεικνύεται σημαντικά με τις τελευταίες πρωτοβουλίες του Σεβασμιότατου Μητροπολίτου Σερρών και Νιγρίτης κ. Θεολόγου, όπως η φιλοτέχνηση και τοποθέτηση στην κόγχη του Ιερού Βήματος ενός, στην βάση τού πρωτοτύπου, περίτεχνου ψηφιδωτού αριστουργήματος που απεικονίζει την θεία μετάληψη των Αποστόλων.

Τηλέφωνο ναού: (+30) 23210 -  21465.

Πηγή