ΛΕΙΨΑΝΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΒΑΡΝΑΒΑ ΚΑΙ ΙΛΑΡΙΩΝΟΣ ΤΩΝ ΕΝ ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΗ ΜΟΡΦΟΥ, ΚΥΠΡΟΣ

Φυλάσσονται στον ομώνυμο Ιερό Ναό των Αγίων Βαρνάβα και Ιλαρίωνος στο χωριό  Περιστερώνα, στην περιοχή της Λευκωσίας, στον δρόμο Λευκωσίας - Τρόοδος, της Μητρόπολης Μόρφου.  

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Οι όσιοι Βαρνάβας και Ιλαρίωνας όπως μαθαίνουμε από το συναξάρι της ακολουθίας τους όπως διασώθηκε στην παλαιά χειρόγραφη ασματική τους Ακολουθία, αντιγραμμένη τὸ 1771 απὸ μία παλαιότερη, έζησαν στα χρόνια που βασίλευε ο Θεοδόσιος Β' ο Μικρός και κατάγονταν από την Καππαδοκία. 

Οι γονείς τους, ευγενείς και πλούσιοι Καππαδόκες, αφού τους ανέθρεψαν εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου, φρόντισαν γιὰ τη μόρφωσή τους και τοὺς ενέταξαν, κατά τὴ συνήθεια πολλών ευγενών της εποχής, στὰ τάγματα του Αυτοκρατορικού στρατεύματος. 

Υπηρέτησαν πιστά στὰ στρατιωτικά τους καθήκοντα και διέπρεψαν στους μεγάλους πολέμους, που διεξήγαγε τότε η Αυτοκρατορία εναντίων των Ούννων, Περσών και Βανδάλων ενώ δέχθηκαν πολλούς επαίνους για τις άριστες υπηρεσίες τους, ακόμη και από τον ίδιο τον Αυτοκράτορα. 

Γνωρίζοντας όμως για τον Χριστό και τον Ορθόδοξο τρόπο ζώης, αφού πήραν την άδεια του Αυτοκράτορα εγκατέλειψαν τα στρατιωτικά τους αξιώματα, πώλησαν όλα τα υπάρχοντά τους και βοήθησαν με αυτά κάθε άνθρωπο που είχε ανάγκη μη αφήνοντας τίποτα για τον εαυτό τους.

Φορητή εικόνω των Οσίων και θεοφόρων πατέρων Βαρνάβα
και Ιλαρίωνος των εν Περιστερώνη της Μόρφου
πηγή

Έγιναν μοναχοί και έζησαν με ασκητικό φρόνημα, αποφεύγοντας κάθε τι κοσμικό και σε προχωρημένη ηλικία κοιμήθηκαν ειρηνικά. 

Μετά από αρκετά χρόνια η λάρνακα, που περιείχε τα λείψανα τους έφτασε με θαυμαστό τρόπο στην Κύπρο στην περιοχή που ονομαζόταν Στομάτιο.

Το Συναξάριό τους δεν μας παρέχει χρονολογικές ή άλλες πληροφορίες όμως η έλευση των λειψάνων τους στὴν Κύπρο χρονολογείται στην βυζαντινή περίοδο, πρίν τον 12ο αιώνα και πιθανότατα στην περίοδο της εικονομαχίας.

Τότε οι Άγιοι εμφανίστηκαν σε έναν ευσεβή κάτοικο της πόλης των Σόλων που ονομαζόταν Λεόντιος και αφού του είπαν ποίοι ήταν, τον πρόσταξαν να πάει το “ζεύγος” του και να παραλάβει λείψανα τους, πράγματι ο Λεόντιος παίρνοντας το ζεύγος των βοδιών του, πήγε στον τόπο που του πρόσταξαν οι Άγιοι. 

Μόλις τα βρήκε δοξάζοντας τον Θεό τα τοποθέτησε πάνω στα βόδια και ετοιμάστηκε να ξεκινήσει αλλά τα ζώα δεν μπορούσαν να μετακινηθούν και μετά από πολύ προσευχή, οι Άγιοι τού αποκάλυψαν ότι όταν του είπαν για το ζεύγος δεν εννοούσαν τα βόδια αλλά τους δύο γιους του. 

Ο ιερός ναός των Οσίων Βαρνάβα και Ιλαρίωνος
στην Περιστερώνα
πηγή

Έτσι, σήκωσαν με ευκολία την τιμία λάρνακα, και την μετέφεραν στον τόπο, που λεγόταν Λακκία, στο σημείο ακριβώς, όπου κτίστηκε στη συνέχεια ο αρχικός περίλαμπρος ναός των οσίων, στην Περιστερώνα στον οποίο από τότε φυλάσσονται και χαριτώνουν όλους τους ευλαβείς προσκυνητές τους.

Το αρχαίο τους Συναξάρι, χωρίς να προδιορίζει επακριβώς χρονολογικά και ονομαστικά, αναφέρεται στη θαυμαστή θεραπεία κάποιου κρατούντος, δηλαδή ενός άρχοντα, διοικητού της Κύπρου, είτε κατα τους υστεροβυζαντινοὺς χρόνους, είτε κάποιου βασιλιά της Φραγκοκρατίας, ο οποίος οδηγήθηκε στον ναό τους, ασθενὴς καὶ σχεδὸν παράλυτος, καί, μόλις άγγιξε τὴν τιμία λάρνακα των αγίων, θεραπεύθηκε αμέσως καὶ περπατούσε πλέον υγιής, έτσι αποδίδοντας τὴν ευχαριστία του στοὺς αγίους, πρόσταξε νὰ τελείται έκτοτε πανηγυρικὰ καὶ μὲ δόξα η αγία μνήμη τους. 

Μαζί με τη μεγάλη φορητή εικόνα των Αγίων τα ιερά λείψανα λιτανεύονται την 21η Οκτωβρίου ημέρα που γίνεται προς τιμή τους μεγάλη τοπική πανήγυρη στην Περιστερώνα. 

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΑΒΒΑΚΟΥΜ ΤΟΥ ΑΣΚΗΤΗ ΕΚ ΚΑΛΑΜΙΘΑΣΗΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ.

Φυλάσσεται μαζί με τα υπόλοιπα λείψανά του στο ομώνυμο, ανδρικό, Ιερό Μητροπολιτικό Ησυχαστήριο του Οσίου Αββακούμ και Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου, στο Φτερικούδι της Κύπρου.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Φορητή εικόνα του Οσίου Αββακούμ, του 1872
πηγή

Ο Όσιος Αββακούμ είναι πολύ πιθανόν να ήταν ένας τοπικός Άγιος της Πιτσιλιάς, αλλά σύμφωνα με το συναξάρι του, ήταν ένας από τους 300 «Αλαμανούς» αγίους, που πήγαν στην Κύπρο από την Παλαιστίνη και τη Συρία, μετά των διωγμών των Αράβων όταν κυρίευσαν εκείνα τα μέρη και ασκήτεψαν σε διάφορα μέρη του νησιού.

Ο Αββακούμ που φαίνεται να ήταν μοναχός ή ασκητής στην έρημο του Ιορδάνη, έψαχνε για να βρει καταφύγιο στα βουνά και στα όρη της Κύπρου και αφού γύρισε τα όρη της περιοχής Σολέας, κατέληξε τελικά στο όρος της Καλαμιθείας, κοντά στα χωριά Καλαμιθάσα (που σήμερα δεν υπάρχει) και Φτερικούδι.

Εκεί κατοίκησε σε μια σπηλιά που βρήκε και επιδόθηκε σε πνευματικούς αγώνες, νηστεία, ταπείνωση, ακτημοσύνη, γυμνότητα, υπομένοντας το κρύο του χειμώνα. 

Τον περισσότερο χρόνο του τον περνούσε προσευχόμενος και αξιώθηκε να έχει το χάρισμα της θαυματουργίας όχι μόνο στις σωματικές ασθένειες αλλά και τις ψυχικές, πολλοί κωφοί που είχαν προστρέξει στον Όσιο βρήκαν την θεραπεία των αυτιών τους και της κώφωσης τους.

Όταν όμως οι κάτοικοι του χωριού Καλαμιθάσα θα έκτιζαν νέο Ιερό ναό προς τιμή του προφήτου Αβακούμ, ο Όσιος κατέβηκε από το ασκητήριό του για να βοηθήσει κι εκείνος και από τότε μετά την αποπεράτωσή του έμενε πιά κοντά στο ναό σε σπήλαιο και όταν κοιμήθηκε εν ειρήνη σε βαθιά γηρατειά τάφηκε σε αυτόν. 

 

Το προσκυνητάρι με τα λείψανα
του Οσίου Αββακούμ

Κατά την κατάληψη της Κύπρου από τους Τούρκους το 1575, όπως και άλλα χωριά έτσι και η Καλαμιθάσα καταστράφηκε, μαζί και ο ναός των Προ­φήτου και Οσίου Αββακούμ, διασώθηκε όμως από κάποιο κάτοικο η μεγάλη εικόνα του Προφήτου, που μεταφέρθηκε αργότερα στον ναό του χωριού Φτερικουδίου, του Αγίου Νικολάου.

Στα 1924, ο Ιωάννης Συκουτρής βρήκε στο Φτερικούδι ανέκδοτη ακολουθία του, σε μερικά τροπάρια της οποίας ο Αββακούμ επαινείται ως των Κυπρίων το αγλάισμα, Καλαμιθάσης το καύχημα, θεραπευτής των νοσούντων και κωφευόντων, της Σολέας λύχνος διαυγέστατος, των Κυπρίων το κλέος κτλ. Η θεραπεία της κουφαμάρας συνδέει τον όσιο Αββακούμ με τον Άην Άκουφον (=Ιάκωβον) γιατρό των αυτιών, του οποίου η ωτοθεραπευτική ιδιότητα προφανώς προήλθε από παρετυμολογία του ονόματός του, ενώ του οσίου Αββακούμ από άλλη αιτία.

Συναξάρι δεν βρίσκεται στη χειρόγραφη ακολουθία, όπου απλώς σημειώνεται: Τη αυτή ημέρα του Οσίου πατρός ημών Αββακούμ, του έν τω όρει της Καλαμιθάσης καί Πτερικουδίου ασκήσαντος.., περιοχές που υπάγονταν στην επισκοπή Σολέας.

Το ότι τάφηκε στον Ναό που έχτισαν προς τιμήν του οι κάτοικοι της περιοχής, το πληροφορούμαστε και από την ίδια σημείωση στην ακολουθία, που αντιγράφτηκε στις 20 Νοεμβρίου του 1856 από τον τοπικό βιβλιογράφο Χριστόδουλο, ιερέα από την Μαλούντα. 

Ο τάφος του Οσίου Αββακούμ
πηγή

Όσον αφορά την εύρεση του τάφου και των λειψάνων του Οσίου Αββακούμ παραθέτουμε απόσπασμα του Πρωτοπρεσβύτερου Χαράλαμπου Κούρρη από το περιοδικό «Προς το Φώς», πού εξέ­διδε η Ιερά Μητρόπολη Μόρφου παλαιότερα (τ. 174, Δεκ. 1991).

«Γιά τό πώς βρέθηκε ο τάφος και τα Ιερά λείψανα, παραθέτουμε τήν μαρτυρία της εξ αγχιστείας συγγενούς μας κυρίας Παναγιώτας Νικολά­ου - Περικλή Ευτυχίου εκ Φτερικουδίου, καθώς καί του αιδεσιμότατου καί πρωτεργάτη στο χτίσιμο της νέας εκκλησίας π. Ανδρέα Πουμπουρή, εφημέριου του Φτερικουδιού:

"Όπως μου αφηγήθηκε κ κα Νικολάου, όταν άρχισε να χτίζεται ό νέος ναός, θα έχυναν το σκυρόδεμα πάνω στον τάφο του Αγίου, πού τους ήταν άγνωστος. Αυτή επί μέρες έβλεπε ένα εφιαλτικό όνειρο: "Ότι δηλαδή την φυλάκιζαν σε ένα στενό διάδρομο από μπετόν και μόνο ένα πολύ μικρό παραθυράκι υπήρχε, πού εξέπεμπε φώς. Αυτό ήταν κατ αυτήν φανερό, ότι αν συνεχίζονταν οι εργασίες του γεμίσματος των θε­μελίων θα φυλάκιζαν τον τάφο του Αγίου. 

Με την επιμονή της έπει­σε τον Ιερέα και την Επιτροπή ανέγερσης του ναού να σκάψουν πιο κάτω, πράγματι για μερικές μέρες έσκαψαν και στις 19 Ιουνίου του 1989, όταν το μεσημέρι κάθισαν νά ξεκουραστούν οι εργάτες, ο π. Ανδρέας (όπως ό ίδιος αφηγείται) πρόσεξε εκεί πού έσκαβαν να κινείται το χώμα, σαν κάτι το ζωντανό να υπήρχε. Με συγκίνηση τότε πήγαν εκεί. Μετα­κίνησαν το χώμα με προσοχή και, «ώ του θαύματος», κάτω από αυτό, σε λαξευτό σε «καγιά» τάφο, βρισκόταν το λείψανο του Αγίου στη βάση του βόρειου τοίχου της παλιάς εκκλησίας.

Με συγκίνηση τότε μετακίνησαν τα λείψανα, τα οποία θαυματουργι­κά δε διαλύθηκαν από τα πολλά χρόνια, και τα εναπέθεσαν για προ­στασία σε ειδικό κιβώτιο, φυλάσσοντάς τα στον κεντρικό ναό του Φτερικουδιού..

Τα λείψανα του Οσίου Αββακούμ του Ασκητή

Κατά τον Συκουτρή, δεν σώζονται σήμερα ίχνη της εκκλησίας, όπως δεν σώζεται και εικόνα του οσίου, στην εκκλησία, όμως, του Αγίου Νικολάου στο Φτερικούδι, ο ίδιος ερευνητής βρήκε εικόνα του προφήτη Αββακούμ, ενώ ο Αθ. Παπαγεωργίου (Ξυλόστ. Ναοί σσ. 20 - 21 αρ. 126) επισημαίνει στο ίδιο χωριό μονόκλιτο ναό του αγίου Αββακούμ, του 18ου αιώνα, χωρίς τοιχογραφίες.

Ο σημερινός ναός, ο οποίος κτίστηκε το 1989 από τον οικονόμο Ανδρέα Πουμπουρή και με δωρεές των κατοίκων της περιοχής, βρίσκεται στα κατάλοιπα μιας παλαιότερης εκκλησίας που καταστράφηκε το 1575 από τους Τούρκους και που στο υπόγειο του, υπάρχει το ασκητήριο και ο τάφος στον οποίο βρέθηκε το λείψανο του Αγίου.

Η εκκλησία του Οσίου Αββακούμ
στο Φτερικούδι της Κύπρου

Στο προαύλιο της εκκλησίας έχουν έρθει στο φως, με πρόσφατες αρχαιολογικές ανασκαφές, σημαντικά ευρήματα από τη 2η χιλιετία π.Χ. (εποχή του Χαλκού), όπως στήλες από γαβρόλιθο της περιοχής, καθώς και ένας υπερμεγέθης λίθος σε σχήμα κώνου και που όλα αυτά έχουν δεχθεί επεξεργασία από ανθρώπινο χέρι. 

Δίπλα στη νότια πλευρά της παλιάς εκκλησίας του Οσίου υπάρχουν, όπως λέγουν οι κάτοικοι του χωριού Φτερικούδι, μερικά από τα ερείπια του ασκητηρίου που έκτισε όταν ζούσε ο ‘Οσιος, όταν έφυγε από τη σπηλιά που ασκήτευε ψηλότερα, ίσως λόγω του κρύου.

Η όλη προσωπικότητα και η ζωή του οσίου Αββακούμ, που προφανώς ταυτίζεται προς τον άγιο Αββακούμ του μονόκλιτου ναού, θυμίζουν τον τρόπο ζωής και άσκησης των περίφημων «Αλαμάνων» αγίων της Κύπρου. 

Η υπόθεση αυτή θεωρείται πιθανή, αν και ο όσιος Αββακούμ δεν περιλαμβάνεται στους καταλόγους των «Αλαμάνων», ούτε και στον αρτιότερο από αυτούς, εκείνο που κατάρτισε ο Λεόντιος Μαχαιράς. 

Η μόνη άλλη μνεία του στην Κύπρο, είναι στην εκκλησία του αγίου Αββακούμ, 3 χιλιόμετρα περίπου νοτιοανατολικά του Μηλικουριού και 2 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του χωριού Τρεις Ελιές και ίσως πρέπει να ταυτιστεί με τον άην Μπακόν, στην Καρπασία.

Η μνήμη του Οσίου Αββακούμ του Θαυματουργού εορτάζεται στις 2 Δεκεμβρίου μαζί με τον Προφήτη Αββακούμ της Παλαιάς Διαθήκης.

ΤΜΗΜΑ ΤΙΜΙΑΣ ΚΑΡΑΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΡΑ ΝΙΚΗΤΑ ΤΟΥ ΓΟΤΘΟΥ.

Φυλάσσεται στην Ιερά Βασιλική και Σταυρoπηγιακή Μονή Παναγίας του Κύκκου, στην Κύπρο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Ο Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.
Τοιχογραφία του τέλους 13ου αιώνα στο Πρωτάτο,
στις Καρυές του Άγιου Όρους από τον
αγιογράφο Μανουήλ Πανσέληνο.
πηγή

Ο Άγιος Νικήτας, ο μεγαλομάρτυρας, γεννήθηκε στην περιοχή του Ίστρου της σημερινής Ρουμανίας, στα χρόνια του Μέγα Κωνσταντίνου και ήτανε γόνος μιάς εύπορης, γοτθικής, αριστοκρατικής οικογένειας. 

Οι Γότθοι ήταν  γερμανικό έθνος, που κατέβηκε από την περιοχή της Βαλτικής, τον 3ο αιώνα, σε ένα τμήμα της Κριμαίας, που από τότε μετονομάστηκε Γοτθία ενώ στις αρχές του 4ου αιώνα έφτασαν στη Θράκη καθώς και στον χώρο της σημερινής Βουλγαρίας και Ρουμανίας, δεξιά από το Δέλτα του Δούναβη ποταμού και από τότε άρχισαν σταδιακά να εκχριστιανίζονται.

Ένας από τους πρώτους εκχριστιανισμένους Γότθους υπήρξε και ο άγιος Νικήτας που έχοντας ακούσει για την πνευματική ωραιότητα του Χριστιανισμού, οδηγήθηκε κοντά στον αρχιεπίσκοπο Θεόφιλο Γοτθία, έναν από τους πατέρες της Α´ Οικουμενικής Συνόδου, από τον οποίο διδάχθηκε τις αλήθειες του Χριστιανισμού. 

Η μαθητεία του συνέχισε και επαυξήθηκε στον διάδοχο του Θεόφιλου, Ουλφίλα, τόσο, ώστε ο Νικήτας, παρόλο που εν τω μεταξύ ήταν ανώτερος αξιωματούχος του στρατού της χώρας του, έγινε και φλογερός ιεροκήρυκας της Πίστης του Χριστού, στον βάρβαρο λαό του.

Ο Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.

Τοιχογραφία του 15ου αιώνα στο Καθολικό, της Ιεράς 

Μονής του Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή στην Κύπρο.

πηγή

Εκείνη την εποχή, οι Γότθοι είχανε χωριστεί σε δύο έντονα εχθρικές παρατάξεις, η μία, με αρχηγό τον Αθανάριχο, που ήταν οπαδοί της ειδωλολατρίας και η άλλη, με αρχηγό τον Φριτιγέρνη που είχαν ασπασθεί τον Χριστιανισμό.

Ο Φριτιγέρνης ζήτησε βοήθεια από την Ρώμη, και ο αυτοκράτορας Ουάλης του παραχώρησε το στράτευμα της Θράκης. 

Ο Φριτιγέρνης, όπως παλαιότερα και ο Μέγας Κωνσταντίνος, έχοντας προπορευόμενο των στρατευμάτων του το λάβαρο του Τίμιου Σταυρού, κατατρόπωσε τον Αθανάριχο, που μόλις διέφυγε τη σφαγή και αυτή η νίκη έγινε αιτία να πιστέψουν στον Χριστό και πολλοί άλλοι ακόμη Γότθοι.

Αργότερα, ο Αθανάριχος ανέκτησε και πάλι μεγάλες δυνάμεις και με μένος κατά των Χριστιανών, τους συνελάμβανε και τους υπέβαλλε σε φρικτά βασανιστήρια, τότε και ο Νικήτας, γνωστός για την ευσέβεια και τα δημόσια κηρύγματα του, συνελήφθη την ώρα που κήρυττε στον λαό για τον Χριστό και σύρθηκε βίαια ενώπιον του Αθανάριχου. 

Μολονότι ο Νικήτας, εξαναγκάσθηκε να αρνηθεί την πίστη του Χριστού, παρέμεινε ακλόνητος στην ομολογία του και του συνέτριψαν όλα τα μέλη του σώματός του ενώ τον έριξαν στη φωτιά μαζί με άλλους μάρτυρες, που και εκεί δεν έπαψε να υμνεί τον Θεό, μέχρι που παρέδωσε την ψυχή του, στις 15 Σεπτεμβρίου του 372.

Άθληση του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Νικήτα

Βυζαντινό Μηνολόγιο (14–17 Σεπτεμβρίου) του

14ου αιώνα που βρίσκεται στην Bodleian Βιβλιοθήκη,

στην Οξφόρδη της Αγγλίας.

πηγή

Κάποιος φίλος του αγίου, ονόματι Μαριανός, αναχωρώντας τότε για την πατρίδα του Μοψουεστία, μία σημαντική πόλη κοντά στα Άδανα και την Ταρσό της Κιλικίας στην Μικρά Ασία, θέλησε να μεταφέρει μαζί του ότι λείψανο είχε απομείνει από το σώμα του Αγίου Νικήτα.

Εκεί που συλλογιζόταν, όμως πώς θα το ξεχώριζε από τα λείψανα των άλλων μαρτύρων, που είχαν πεταχτεί στον ίδιο εκείνο τόπο, μία ουράνια δύναμη, με τη μορφή φωτεινού αστεριού, στάθηκε επάνω στο σώμα του αγίου Νικήτα και ο Μαριανός το αναγνώρισε αμέσως, γιατί, είχε διαφυλαχθεί ολόκληρο αλλά και αβλαβές. 

Το ασπάσθηκε, το έβαλε σε μία θήκη, που είχε ετοιμάσει, και το μετέφερε στη Μοψουεστία, όπου επιτελούσε πολλά θαύματα ενώ με τον καιρό, ο άγιος Νικήτας κατέστη ο κατεξοχήν πολιούχος της Μοψουεστίας, και ο μητροπολιτικός ναός της ήτανε αφιερωμένος στο όνομα του.

Ο Άγιος Νικήτας είναι προστάτης των Εφέδρων Αξιωματικών στην πατρίδα μας, αφού θεωρείται οτι υπήρξε και ο ίδιος Έφεδρος Αξιωματικός και η αγιογραφία τον απεικονίζει τις περισσότερες φορές, ως αρματωμένο με πλήρη εξάρτηση άνευ κράνους, φολιδωτό θώρακα, περικνημίδες, ασπίδα, φαρέτρα, τόξο, ακόντιο και πορφυρό χιτώνα. 

Ο Άγιος Μεγαλομάρτυρας Νικήτας.

Φορητή εικόνα του 13ου αιώνα, στον ναό της Αγίας 

Παρασκευής Μουτουλλάς, στην Κύπρο.

πηγή

Για το πότε ακριβώς τα λείψανα του Αγίου Νικήτα έφτασαν στην Κύπρο δεν υπάρχουν σαφείς μαρτυρίες.

Όπως έγινε και σε άλλες περιπτώσεις μετακίνησης πληθυσμών από τη Μικρά Ασία και Συρία στην Κύπρο, λόγω των εκεί κατακτήσεων από τους Άραβες και Σελτζούκους, οι πρόσφυγες μετέφεραν μαζί τους την τιμή, αλλά και τα λείψανα των αγίων της ιδιαίτερης πατρίδας τους. 

Έτσι είναι πολύ πιθανόν, κάποιοι πρόσφυγες από την Μοψουεστία, ίσως και στα τέλη του 11ου αιώνα, να μετέφεραν τόσο τα λείψανα όσο και την τιμή του αγίου Μεγαλομάρτυρα Νικήτα, στην Κύπρο.

Εκεί, έκτισαν το ομώνυμο χωριό της Μόρφου, οικοδόμησαν περικαλλή ναό στο όνομα του και εναπόθεσαν τα λείψανά του ενώ αργότερα, τα λείψανά του μεταφέρονται στον Κύκκο από το χωριό του Νικήτα, με ενδιάμεσο σταθμό το μεγάλο Μετόχι της Μονής Κύκκου στη γειτονική στο χωριό Νικήτας, Πεντάγεια, ενώ στο χωριό του Μουτουλλά, σώζεται σήμερα η αρχαιότερη φορητή εικόνα του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Νικήτα στην Κύπρο, έργο του 13ου αιώνα.

Η μνήμη του τιμάται στις 15 Σεπτεμβρίου.

πηγή

Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΤΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ.

Φυλάσσεται στο Ιερό Ησυχαστήριο του Οσίου Αββακούμ του εν Καλαμιθάση στο χωριό Φτερικούδι της Κύπρου.

Ο Σταυρός είναι Ευλογίας και όχι επιστήθιος, τον οποίο κατείχε ο Άγιος Πορφύριος για να σταυρώνει τους πιστούς και τους ασθενείς, ώστε να τους ενισχύσει στον αγώνα τους και την πίστη τους.

Ο Σταυρός αυτός αποτελεί πνευματική κληρονομιά του Αρχιμανδρίτη Νεκτάριου Γεωργίου, προϊστάμενου του Ησυχαστηρίου, η οποία περιήλθε στην κατοχή του δια ενυπόγραφου εγγράφου από την μακαριστή Αθηνά Σιδέρη, η οποία ήταν πνευματικό τέκνο του Αγίου Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτου.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΛΕΙΨΑΝΑ ΑΙΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ
ΠΡΟΦΥΡΙΟΥ ΤΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ (ΕΔΩ)

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΦΥΛΛΙΟΥ, ΠΡΩΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΛΗΔΡΑΣ.

πηγή

Φυλάσσεται στην Ιερά Βασιλική και Σταυροπηγιακή Μονή του Κύκκου στην Κύπρο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς».Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Άγιος Τριφύλλιος Επίσκοπος Λήδρας.

Τοιχογραφία τού 1192 που βρίσκεται στην Μονή τής 

Παναγίας του Άρακα  κοντά στα Λαγουδερά Λευκωσίας.

πηγή

Είναι ο πρώτος και ο μόνος γνωστός στην ιστορία επίσκοπος Λήδρας η Λεδρών όπως ονομαζόταν η Λευκωσία.

Γεννήθηκε στην Κύπρο πιθανώς στα τέλη του 3ου αιώνα και ως πατρίδα του θεωρείται η Τριμυθούντα αλλά και η Λευκωσία. 

Ο Estienne de Lusignan (Εστιέν ντε Λουζινιάν) γράφει ότι ο Άγιος Τριφύλλιος είχε ανέλθει στον επισκοπικό θρόνο των Λεδρών κατά τα μέσα του 4ου αιώνα και ο Λεόντιος Μαχαιράς τον μνημονεύει επίσης στο Χρονικόν του, γράφοντας: Τριφυλλίου του Φωτολάμπους, επισκόπου Λευκωσίας.

Σε χειρόγραφο Συναξάρι αναφέρεται ότι είχε πατέρα έναν από τους δώδεκα περιφανείς άνδρες που ο Μέγας Κωνσταντίνος είχε μεταφέρει από τη Ρώμη στη Κωνσταντινούπολη από την οποία ο Τριφύλλιος με τη μητέρα του Δομνίκη πήγαν να προσκυνήσουν στα Ιεροσόλυμα και στην επιστροφή τους πήγανε στην Κύπρο όπου συνδέθηκε με τον Άγιο Σπυρίδωνα και η μητέρα του αργότερα έγινε μοναχή. 

Άγιος Τριφύλλιος Επίσκοπος Λήδρας.

Τοιχογραφία τού 12ου αιώνα στον Ναό τής Παναγίας τής

Ασίνου, νότια του χωριού Nικητάρι στους πρόποδες του Tροόδους.  

Ο Ιερός Ναός είναι ό,τι απέμεινε από το Μοναστήρι της Παναγίας 

των Φορβίων, γι’ αυτό και το όνομά της: Φορβιώτισσα. 

πηγή

Ως επίσκοπος ίδρυσε γυναικείο μοναστήρι στη Λευκωσία (κάποιοι ερευνητές θεωρούν ότι βρισκόταν εκεί που είναι σήμερα το μοναστήρι των Καλογραιών στο Καϊμακλί), στο οποίο τάφηκε η μητέρα του και έκτισε τον καθολικό (κύριο) ναό της πόλης, στον οποίο φυλάχτηκαν τα λείψανά του.

Ο Άγιος σπούδασε νομικά στην σχολή της Βηρυτού και μάλιστα ο Νικηφόρος Κάλλιστος γράφει: Τον Τριφύλλιον εκείνον των Λεδρών επίσκοπον, λόγου τε αρκούντως πεπειραμένον, και δια νόμων άσκησιν, πλείστον εν τη εις Βηρυτόν διατρίψαντα πόλει… 

Ο ιστορικός Σωζομενός στην Εκκλησιαστική Ιστορία, ονομάζει τον Τριφύλλιον: επίσκοπον, άνδρα άλλως τε ελλόγιμον και δια νόμων άσκησιν πολύν χρόνον εν τη Βηρυτίων πόλει διατρίψαντα…και οι δυο αυτοί εκκλησιαστικοί συγγραφείς θεωρούν ότι ο Τριφύλλιος ήταν πολύ μορφωμένος και λόγιος. 

Στην Βηρυτό παρέμεινε για μεγάλο διάστημα, σπουδάζοντας τους νόμους και στο τέλος δέχθηκε το άγιο βάπτισμα ενώ γυρνώντας στην Κύπρο χειροτονήθηκε διάκονος από του Άγιο Σπυρίδωνα, Επισκόπου Τριμυθούντος, και διακρίθηκε για τη ρητορική δεινότητά του και το χάρισμα του λόγου.

Άγιος Τριφύλλιος Επίσκοπος Λήδρας.

Μηναίο - Ιούνιος (τεμάχιο). 

Εικονίδιο τού 17ου αιώνα στην Εκκλησία και το 

Αρχαιολογικό Μουσείο τής Θεολογικής 

Ακαδημίας τής Μόσχας.

πηγή

Ο ιστορικός Ιερώνυμος αναφέρει ότι ο Άγιος Τριφύλλιος υπήρξε πολυγραφότατος συγγραφέας κι ότι ο ίδιος ο Ιερώνυμος είχε διαβάσει ένα έργο του, που ονομαζόταν Υπόμνημα εις το Άσμα Ασμάτων του Σολομώντος ενώ ο Βυζαντινός λεξικογράφος Σουίδας αναφέρει πάλι ότι ο Άγιος Τριφύλλιος είχε γράψει σε ιαμβικό ποιητικό μέτρο τον Βίο και τα θαύματα του Αγίου Σπυρίδωνος. 

Γνωρίζουμε έτσι δυο από τα έργα του Τριφυλλίου, από τα οποία, πάντως, δεν σώθηκε κανένα.  

Στον Βίο του Αγίου Σπυρίδωνος απαντώνται αρκετές αναφορές στον Άγιο Τριφύλλιο, ο οποίος επανειλημμένα είχε συνοδεύσει τον Σπυρίδωνα σε περιοδείες του στην Κύπρο όσο και αποστολές στο εξωτερικό. 

Δυστυχώς και από τα γραπτά έργα του αν και συνέγραψε πολλά, δεν έχει διασωθεί παρά μονάχα μεταγλωττισμένος σε απλούστερη γλώσσα ο βίος του αγίου Σπυρίδωνος, τον οποίο είχε αρχικά συγγράψει όπως είπαμε ο ίδιος σε ιάμβους. Το έργο αυτό βρίσκεται σε πολλούς κώδικες όπως της Εθνικής Βιβλιοθήκης των Παρισίων, του Βελγίου, του Βατικανού, της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και αλλαχού. 

Κοντά στον θαυματουργό Σπυρίδωνα ο Τριφύλλιος μυείται καθημερινά στα μυστήρια του χριστιανισμού και από τη θέση αυτή ο νεαρός μαθητής άρχισε να δείχνει όλες τις ικανότητες και τα χαρίσματα με τα οποία τον προίκισε ο Θεός.

Ενώ ήταν ακόμη διάκονος ο άγιος Τριφύλλιος, ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος, γιος του Μεγάλου Κωνσταντίνου, είχε αρρωστήσει βαριά και πολλοί και ονομαστοί ιατροί έσπευσαν να παράσχουν θεραπεία στον ασθενή αυτοκράτορα, όμως δυστυχώς η κατάσταση της υγείας του επιδεινωνόταν συνεχώς. 

Άγιος Τριφύλλιος Επίσκοπος Λήδρας

πηγή

Ο αυτοκράτορας είδε σε όραμα δύο αρχιερείς που θα έρχονταν στο παλάτι, θα τον ευλογούσαν και θα του χάριζαν και την ίαση, έτσι κάλεσε όλους τους τότε αρχιερείς στο παλάτι, μέσα σε αυτούς και τον Άγιο Σπυρίδωνα. 

Ο Άγιος Σπυρίδων ως θεοφόρος, διέβλεψε ότι ο άλλος αρχιερέας που εμφανίστηκε στο όνειρο του αυτοκράτορα ήταν ο μέχρι τότε διάκονός του Τριφύλλιος και πήρε έτσι μαζί του τον νεαρό τότε Τριφύλλιο. 

Ο Τριφύλλιος ήταν απλός στο χαρακτήρα, ακτήμονας, αυστηρός ασκητής και φιλάνθρωπος ενώ αξιώθηκε από τον Θεό του χαρίσματος της θαυματουργίας.

Ωστόσο (όπως αναφέρει ο Σωζόμενος), σε μια περίπτωση προκάλεσε την αγανάκτηση και αντίδραση του Αγίου Σπυρίδωνος επειδή σε ομιλία του για τον παράλυτο της Καπερναούμ, ο Τριφύλλιος αντήλλαξε τη λέξη κράββατον, με την αρχαιοπρεπή λέξη «σκίμποδα». 

Δηλαδή τροποποίησε τη γνωστή ρήση του Χριστού «άρον σου τον κράββατον και περιπάτει» και αντί κράββατον είχε χρησιμοποιήσει την λέξη σκίμποδα, που θεώρησε καλύτερη, οπότε ο Σπυρίδων αγανακτισμένος του είπε: Δεν είσαι, βέβαια, ανώτερος εσύ από εκείνον [τον Χριστό] που είπε κράββατον, γιατί ντρέπεσαι να χρησιμοποιήσεις την ίδια λέξη;

Σε μια άλλη περίπτωση Τριφύλλιος και Σπυρίδων έκαναν μια δύσκολη οδοιπορία στα βουνά του Πενταδάκτυλου, για να πάνε στην Κερύνεια, την οποία οδοιπορία περιέγραψε ο Τριφύλλιος σε ιαμβικό μέτρο, δυστυχώς όμως χάθηκε και το μόνο που αναφέρεται, είναι ότι οι ομορφιές της περιοχής τόσο εμάγευσαν την ποιητική και συναισθηματική ψυχή του Τριφυλλίου, ώστε ο γηραιός δάσκαλος του να αναγκασθεί να τον παρατηρήσει.

Άγιος Τριφύλλιος Επίσκοπος Λήδρας

πηγή

Εξελέγη Επίσκοπος Λήδρας (Λευκωσίας) και πήρε μέρος στη Σύνοδο της Σαρδικής, που έγινε το 343. 

Εκεί υπήρξε σφοδρός πολέμιος των αιρετικών οπαδών του Αρείου και φίλος και υπερασπιστής του Μεγάλου Αθανασίου.

Ο Άγιος κοιμήθηκε οσίως με ειρήνη, το 369 και είναι πολιούχος της Λευκωσίας.

Ο Λεόντιος Μαχαιράς στο Χρονικόν του, αφηγείται και μια ιστορία, – που την τοποθετεί σε άγνωστο χρόνο – περί της κάρας του Αγίου Τριφυλλίου και την σχετίζει με τον Άγιο Διομήδιο τον οποίο ονομάζει μαθητή του Τριφυλλίου. 

Γράφει συγκεκριμένα ότι μια φορά, όταν οι Σαρακηνοί κατέλαβαν την Κύπρο, βρήκαν στην εκκλησία της Παναγίας Οδηγήτριας (προφανώς στη Λευκωσία) τον τάφο του Αγίου Τριφυλλίου, τον άνοιξαν και βρήκαν ακέραιο το λείψανο του Αγίου, οπότε έκοψαν την κάρα και το πήραν για να το κάψουν. 

Ο μοναδικός ναός, σήμερα, σε όλη την Κύπρο που είναι 

αφιερωμένος στον πολιούχο και πρώτο Επίσκοπο της 

Λευκωσίας, είναι το μικρό παρεκκλήσι στην αυλή 

του Δημοτικού Σχολείου Ελένειον.

πηγή

Ο νεαρός Διομήδιος όμως, έκλεψε από αυτούς το κεφάλι του Αγίου κι έφυγε και όταν οι εισβολείς τον κυνήγησαν, από θαύμα διογκώθηκαν και δεν μπόρεσαν να τον προλάβουν.

Το λείψανο του Αγίου ετάφη ξανά στον Λευκομιάτη (προάστιο τότε της Λευκωσίας) όπου κτίστηκε Ναός που υφίστατο κατά τον 15ον αιώνα όμως καταστράφηκε αργότερα, άγνωστο πότε και εξαφανίστηκε και το λείψανό του.

Ο Άγιος Νεόφυτος θεωρεί τον Άγιο Διομήδη μαθητή του Αγίου Τριφυλλίου, ωστόσο φαίνεται από τα γεγονότα ότι ο Άγιος Διομήδης ήταν αρκετά μεταγενέστερος του Τριφυλλίου, συνεπώς δεν μπορούσε να ήταν μαθητής του. 

Εις ανάμνηση του γεγονότος της προσβολής των Ιερών λειψάνων του αγίου Τριφυλλίου από τους Σαρακηνούς, γινόταν κάθε χρόνο γιορτή στον ναό του Αγίου στις 3 Μαΐου όπου προβάλλονταν τα μισοκαμένα λείψανα του σε προσκύνημα. 

Ο μοναδικός ναός, σήμερα, σε όλη την Κύπρο, ο οποίος είναι αφιερωμένος στον πρώτο Επίσκοπο της Λευκωσίας, είναι το μικρό παρεκκλήσι στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου Ελένειον που εγκαινιάστηκε στις 13 Ιουνίου του 1992.

Η μνήμη του Αγίου Τριφυλλίου εορτάζεται στις 13 Ιουνίου.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΔΙΟΥ, ΠΡΩΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΤΑΜΑΣΟΥ.

Φυλάσσεται στην ομώνυμη Ιερά Μονή του Αγίου Ηρακλειδίου στην Κύπρο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Ο Άγιος Ηρακλείδιος, εικόνα του 18ου αιώνα στην Κύπρο.
πηγή

Ο Άγιος Ηρακλείδιος καταγόταν από το χωριό Λαμπαδού ή Λαμπαδιστός της Κύπρου και κατά μία εκδοχή, το χωριό αυτό βρισκόταν κοντά στο χωριό Γαλάτα της Σολέας, αν και οι σχετικές απόψεις διίστανται. 

Στη Λαμπαδού (ή Λαμπαδιστό) έφθασαν οι Απόστολοι Παύλος, Βαρνάβας και Μάρκος, κατά την πρώτη τους έλευση στο νησί και εκεί συνάντησαν τον Ιεροκλή, πατέρα του Αγίου Ηρακλειδίου που παρόλο που ήταν ιερέας των ειδώλων, τους βοήθησε να προχωρήσουν στην πορεία τους προς το «χιονώδες όρος» (το Τρόοδος). 

Τους έδωσε ως οδηγό τον γιό του, του οποίου το αρχικό όνομα ήταν Ηρακλέων και καθ’ οδόν, ο Ηρακλέων κατηχήθηκε από τους Αποστόλους Παύλο, Βαρνάβα και Μάρκο και βαπτίσθηκε στον ποταμό Σέτραχο της Μαραθάσας και τον μετονόμασαν Ηρακλείδιο.

Από τη Λαμπαδού ξαναπέρασαν οι Απόστολοι Βαρνάβας και Μάρκος κατά τη δεύτερη έλευσή τους στο νησί (κατέπλευσαν στον Κορμακίτη και από εκεί πέρασαν από διάφορα μέρη της περιοχής Μόρφου και κατευθύνθηκαν στη Σολέα) και τον χειροτόνησαν πρώτο Επίσκοπο της Ταμασού.

Ο Άγιος Ηρακλείδιος, τοιχογραφία του 1532,  Κύπρος.
πηγή

Ο Άγιος Ηρακλείδιος συνέστησε την τοπική Εκκλησία της Ταμασού, όπου και διέμενε σε παρακείμενο σπήλαιο, λατρεύοντας εκεί τον Θεό με τους πιστούς της νεοσύστατης Εκκλησίας, φροντίζοντας ταυτόχρονα για την εξάπλωση του Χριστιανισμού, σε όλο το νησί με την καθοδήγηση των Αποστόλων.

Μετά το μαρτυρικό θάνατο του Αποστόλου Βαρνάβα, ο Ευαγγελιστής Μάρκος ενημέρωσε σχετικά τον Απόστολο Παύλο (ο οποίος βρισκόταν στην Έφεσο) και ο τελευταίος, για να ενισχύσει το ιεραποστολικό έργο στο νησί, απέστειλε τους συνεργάτες του Επαφρά και Τυχικό προς τον μοναδικό τότε Επίσκοπο της Κύπρου, τον Άγιο Ηρακλείδιο, με οδηγίες όπως καταστήσει συγκεκριμένους Επισκόπους σε διάφορα μέρη της Κύπρου. 

Ο Άγιος Ηρακλείδιος, ο οποίος ήταν ήδη Επίσκοπος Ταμασού μεταβαίνει στους Σόλους για να βρει τον ήδη χειροτονημένο από τον Απόστολο Μάρκο Αυξίβιο, για να τον καταστήσει εκεί Επίσκοπο και στην συνάντηση ο Ηρακλείδιος νουθέτησε σχετικά τον Αυξίβιο και του υπέδειξε πώς και πού να οικοδομήσει ναό και πώς να επιτελεί την εκκλησιαστική ακολουθία.

Πανοραμική άποψη, με αεροφωτογραφία, της Μονής
Αγίου Ηρακλειδίου η οποία βρίσκεται κοντά στο χωριό
Πολιτικό της Επαρχίας Λευκωσίας.
πηγή

Στη συνέχεια και βάσει των εντολών του Αποστόλου Παύλου, ο Απόστολος Τυχικός έγινε ο πρώτος Επίσκοπος Νεαπόλεως (στη Λεμεσό) και ο Επαφράς Επίσκοπος Πάφου.

Ο Άγιος Ηρακλείδιος εργάστηκε ευδοκίμως με ζήλο και φόβο Θεού στον αμπελώνα του Κυρίου. 

Με τις υπεράνθρωπες προσπάθειές του το μικρό ποίμνιο, που σχηματίστηκε στην αρχή γύρω του, μεγάλωνε μέρα με τη μέρα, ώστε σε λίγο καιρό η πόλη της Ταμασού να γίνει ένα περίλαμπρο χριστιανικό κέντρο. Στην αύξηση αυτή, μαζί με την αρετή και τον φλογερό ζήλο του πολύ συνέβαλε το θαυματουργικό χάρισμα, με το οποίο πλούσια τον χαρίτωσε ο Κύριος και αφού τέλεσε μεγάλα θαύματα και πολλαπλασίασε το τάλαντο που του δόθηκε, απήλθε προς Κύριον, αφήνοντας διάδοχό του τον Άγιο Μνάσωνα.

Άποψη του Καθολικού της Μονής Αγίου Ηρακλειδίου
πηγή

Σύμφωνα με μία άλλη εκδοχή, ο Άγιος Ηρακλείδιος υπέστη μαρτυρικό θάνατο, βασανιζόμενος φρικτά από τους ειδωλολάτρες στην πλατεία της Ταμασού και τελειώθηκε δια ξίφους ενώ στο Συναξαριστή του Αγίου Νικοδήμου σημειώνεται ότι ο Άγιος μαρτύρησε σε φωτιά και μια άλλη αναφορά για το μαρτύριο του Αγίου Ηρακλειδίου ανάγεται στο τρίτο τέταρτο του δεκάτου αιώνα (Συναξάριο της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως). 

Σύμφωνα, όμως, με αρχαιότερη πηγή (του 5ου ή 6ου αιώνα) που διασώζεται στον Παρισινό χειρόγραφο κώδικα 769 + 979 του δεκάτου τρίτου αιώνα (είναι ο βίος του Αγίου Ηρακλειδίου και του Αγίου Μνάσωνα, όπως συνεγράφη από το μαθητή τους Ρόδωνα) ο Άγιος Ηρακλείδιος «εκοιμήθη μετ΄ ειρήνης».

Γύρω στα 400 πάνω από το υπόγειο σπήλαιο (ενδεχομένως το «σπήλαιο» – κατοικία που αναφέρει ο Ρόδωνας στο πιο πάνω έργο), που περικλείει τον τάφο του Αγίου κτίστηκε η Ιερά Μονή του Αγίου Ηρακλειδίου που αρχικά λειτούργησε ως ανδρική, μετά από αρκετά χρόνια εγκατάλειψης, ανακαινίστηκε και επαναλειτούργησε το 1963 ως γυναικεία. 

Στη Μονή σώζονται η κάρα και τεμάχια των λειψάνων του Αγίου Ηρακλειδίου.

Η μνήμη του τιμάται από την Εκκλησία μας στις 17 Σεπτεμβρίου.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΕΟΦΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ.

πηγή

Φυλάσσεται μαζί με τα υπόλοιπα λείψανά του στην Ομώνυμη Μονή του Αγίου Νεοφύτου στην Πάφο της Κύπρο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς». Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Τοιχογραφία του Οσίου Νεοφύτου του έγκλειστου.
 Ομώνυμη μονή στην Κύπρο, 1193. 
πηγή

Ο Όσιος Νεόφυτος γεννήθηκε στην κωμόπολη Λεύκαρα της Κύπρου το 1134. 

Σε νεαρή ηλικία, παρά τη θέληση των γονέων του, Αθανασίου και Ευδοξίας, ακολούθησε το μοναχικό βίο και κατέφυγε αρχικά στη μονή του Αγίου Χρυσοστόμου, στο όρος Κουτσοβέντη, όπου ζήτησε να μείνει και να ασκητέψει.

Μετά από πέντε χρόνια στο διακόνημα της καλλιέργειας αμπελώνων της μονής, στη θέση «Γούπαις», με την ευλογία του Ηγουμένου, επισκέπτεται για προσκύνημα τους Αγίους Τόπους όπου παρέμεινε για σύντομο χρονικό διάστημα και όταν επέστρεψε πάλι στην Κύπρο μόνασε στην μονή του Χρυσοστόμου (1152 - 1158) από τον Ηγούμενο της οποίας ζήτησε να γίνει ερημίτης, χωρίς όμως επιτυχία και η άρνηση του Ηγουμένου οδηγεί τον Όσιο να εγκαταλείψει τη μονή του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, για να πάει στο όρος Λάτρος της Μικράς Ασίας, που ήταν μεγάλο μοναστικό κέντρο.

Φορητή εικόνα του Αγίου Νεοφύτου του Εγκλειστου
Μουσείο της ομώνυμης Μονής στην Κύπρο
πηγή

Για αυτό τον σκοπό πήγε στην Πάφο με την ελπίδα να βρει πλοίο να τον μεταφέρει εκεί αλλά στο ναύσταθμο της Πάφου συνελήφθη ως φυγάς και φυλακίσθηκε αλλά με την μεσιτεία ευσεβών ανθρώπων, αποφυλακίζεται την επομένη ημέρα και αναζητά ερημητήριο στα ενδότερα της Μεγαλονήσου.

Τον Σεπτέμβριο του 1159, επέλεξε να λαξεύσει την εγκλείστρα του στη Πάφο, γνωρίζοντας ότι «ουδέν πλέον τούτου καθέξει, κάν και του όλου κόσμου φθάση κρατήσαι» στην οποία ο Όσιος παρέμεινε κλεισμένος εκεί μέσα επί σαράντα χρόνια.

Η φήμη του διαδόθηκε ευρύτατα και πλήθος Χριστιανών συνέρρεε, για να λάβει την ευχή και την ευλογία του, έτσι για να αποφύγει τον κόσμο λάξευσε μέσα στα βράχια νέα εγκλείστρα και επικοινωνούσε με τον κόσμο μόνο κάθε Κυριακή και στην απόφαση αυτή συνετέλεσε και η χειροτονία του σε πρεσβύτερο, το 1170, από τον Επίσκοπο Πάφου Βασίλειο Κίνναμο και η σύσταση της πρώτης αδελφότητος προς το τέλος του 1170ή αρχές του 1171.

Η ύπαρξη και άλλων μοναχών διευκόλυνε τον Άγιο να εντείνει τον εγκλεισμό, καθόσον οι υποτακτικοί του θα ανελάμβαναν τις ποικίλες εξωτερικές εργασίες της μονής.

Εν τω μεταξύ είχαν συμβεί διάφορα δραματικά γεγονότα στην Κύπρο, τα οποία την απέκοψαν από το Βυζάντιο και έφεραν τη δυστυχία στην Εκκλησία και το λαό και αυτό οδήγησε πολλούς να ζητήσουν τροφή στα μοναστήρια, ένα από τα οποία ήταν και η εγκλείστρα του Οσίου Νεοφύτου.

Φορητή εικόνα του Αγίου Νεοφύτου του Εγκλειστου
Μουσείο της ομώνυμης Μονής στην Κύπρο
πηγή

Η πτώση της Κωνσταντινουπόλεως στα χέρια των Φράγκων τον Απρίλιο του 1204 ήταν ένα συνταρακτικό γεγονός και για τον Όσιο Νεόφυτο, θεωρώντας την Αλωση της Πόλεως, της προστάτιδος των Ορθοδόξων, «αποκαλυπτικό» γεγονός και γι αυτό επιχειρεί την ερμηνεία της Αποκαλύψεως, καταβάλλοντας προσπάθεια να εξηγήσει γιατί κυριάρχησαν οι δυνάμεις του Αντιχρίστου σε βάρος της Εκκλησίας του Χριστού.

Ο Όσιος κοιμήθηκε σε βαθύτατο γήρας στις 12 Απριλίου του 1219, ενταφιάσθηκε στον τάφο που είχε ετοιμάσει ο ίδιος, σε ξύλινο φέρετρο από ξύλο πεύκου, κέδρου και κυπαρρίση ενώ το άγιο του λείψανο έμεινε, κατά την επιθυμία του, κρυμμένο και άγνωστο. 

Πέρασαν εκατοντάδες χρόνια και κανένας δεν γνώριζε τον τόπο του τάφου ώσπου στις 27 Σεπτεμβρίου τού 1750, κάποιος μοναχός αντιλήφθηκε στον τοίχο της εκγλείστρας ένα κούφιο μέρος το οποίο έσκαψε και βρήκε εκεί την πλάκα του τάφου. 

Ο ηγούμενος μαζί με τους άλλους μοναχούς πήγαν και όταν σήκωσαν την πλάκα ο τόπος πλημμύρισε από άρρητη ευωδία και αντίκρισαν τα αγιασμένα λείψανα του Οσίου τα οποία μετέφεραν με λιτανεία στο ναό, όπου βρίσκονται μέχρι σήμερα ευωδιάζοντα και θαυματουργούντα. 

Το συγγραφικό του έργο του Οσίου Νεοφύτου είναι μεγάλο, άρχισε να γράφει στην ηλικία των 36 ετών και γρήγορα απέκτησε τη φήμη θεόπνευστου συγγραφέα πανηγυρικών λόγων σε Δεσποτικές εορτές, γλυκύτατου εγκωμιαστή των Αγίων και Οσίων.

Όπως ο ίδιος αναφέρει συνέγραψε 16 έργα: «Σύντομη ερμηνεία των Εντολών του Κυρίου», «Ερμηνεία στο Άσμα των Ασμάτων», τρεις «Πανηγυρικές», τρεις τόμους με λόγους σε διάφορες Εορτές, δύο βιβλία με επιστολές και ασκητικά κεφάλαια, «Κατανυκτικά στιχηρά», τη «Θεοσημία», «Ερμηνεία της Εξαημέρου», 12 λόγους «ερμηνείας των Ψαλμών», «Ερμηνεία των κανόνων των 12 Δεσποτικών εορτών» στο οποίο περιέχεται εγκώμιο στην Υπεραγία Θεοτόκο, «Βίβλος των Κατηχήσεων» και η «Τυπική Διαθήκη», ήταν δε γραμμένα, κατά τους μετριότερους υπολογισμούς, πάνω σε 2200 τουλάχιστον φύλλα περγαμηνής, δηλαδή αποτελούνταν από περισσότερες από 4400 σελίδες.

Η μνήμη του Αγίου τιμάται τρεις φορές το χρόνο. Στις 12 Απριλίου η μνήμη του, στις 24 Ιανουαρίου, ημέρα της διασώσεώς του από την πτώση στον κρημνό, και στις 28 Σεπτεμβρίου, ημέρα της ευρέσεως των Αγίων Λειψάνων, λόγω μεταθέσεως της μνήμης της κοιμήσεως του, που συμπίπτει με την Αγία Τεσσαρακοστή.