Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΩΤΙΣΣΑΣ.

Φυλάσσεται στην ομώνυμη Ιερά Μονή της Παναγίας Ολυμπιώτισσας στην Ελασσόνα.

Η Ιερά Μονή της Παναγίας Ολυμπιώτισσας
πηγή

Η ονομασία «Παναγία Ολυμπιώτισσα» οφείλεται στο γεγονός ότι η εικόνα προέρχεται από κάποιο παλιό μοναστήρι της Καρυάς Ολύμπου που όταν αυτό διαλύθηκε, η εικόνα μεταφέρθηκε στη μονή της Ελασσόνας. 

Δεν γνωρίζουμε την ημερομηνία αυτής της μεταφοράς διότι χάθηκαν τα παλιά ιστορικά στοιχεία κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, όπως αναφέρεται σε ένα χειρόγραφο της μονής, όμως από το ίδιο χειρόγραφο προκύπτει ότι σύμφωνα με την προφορική παράδοση παλαιότερων πατέρων της μονής η μεταφορά έγινε κατά τους βυζαντινούς χρόνους και συνδέεται μάλιστα με ένα θρύλο, σύμφωνα με τον οποίο, μετά τη διάλυση της μονής της Καρυάς, η εικόνα της Παναγίας με θαυματουργικό τρόπο ξεκίνησε για να έρθει μόνη της στη μονή της Ελασσόνας. 

Λεπτομέρεια της εικόνας που έχει διαστάσεις 0,66 x 0,58 εκατοστά
και την πέτρα σφηνωμένη επάνω της

Τη νύχτα, ένας βοσκός είδε να βγαίνει ένα περίεργο φως από σωρό αγρίων χόρτων της περιοχής.

Επειδή φοβήθηκε, έριξε μια πέτρα προς το μέρος από όπου έρχονταν το φως. Ευθύς αμέσως ένιωσε να παραλύει το χέρι του και τρομαγμένος έτρεξε στην Καρυά και διηγήθηκε το γεγονός στους συγχωριανούς του.

Την επόμενη μέρα πήγαν όλοι μαζί στο σημείο εκείνο και, αφού έψαξαν, βρήκαν την εικόνα της Παναγίας στην οποία ήταν σφηνωμένη η μικρή πέτρα που είχε πετάξει ο βοσκός. Αμέσως ο βοσκός μετανόησε και το χέρι του έγινε καλά, και οι κάτοικοι της Καρυάς με λιτανεία μετέφεραν την εικόνα στη μονή της Ελασσόνας όπου βρίσκεται και τιμάται μέχρι σήμερα.

Οι κάτοικοι του τόπου θέλοντας να εκφράσουν τις ευχαριστίες τους για την βοήθεια της Παναγίας στην απελευθέρωση της πόλης το 1912, κάθε χρόνο στις 5 Οκτωβρίου (παραμονή της επετείου της απελευθέρωσης) συνοδεύουν σε πομπή λιτανείας την ιερή και θαυματουργή εικόνα από την μονή έως τον  Μητροπολιτικό Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου στο κέντρο της πόλης.

Η Εικόνα έχει διαστάσεις 66 Χ 58 εκατοστά και καλύπτεται με μία ασημένια επένδυση που και αυτή είναι επίσης εικονογραφημένη, ενώ χωρίς αυτήν οι διαστάσεις της εικόνας είναι μόνο 11 Χ 7 εκατοστά.

Είναι ζωγραφισμένη πάνω σε ξύλο ενώ παριστάνεται όρθια χωρίς το θείο βρέφος, με σταυρωμένα τα χέρια σε στάση προσευχής και επάνω στην εικόνα υπάρχει η συντομογραφία «Μήτηρ Θεού» που παραπέμπει στην τεχνοτροπία των βυζαντινών χρόνων, ενώ σε εμφανές σημείο υπάρχει και η μικρή πέτρα σφηνωμένη. 

Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, Σκήτη Βεροίας

πηγή

Βρίσκεται στους πρόποδες των Πιερίων, στην νότια κοίτη του Αλιάκμονα, 4 χιλιόμετρα από την γέφυρα του φράγματος, στον δρόμο προς την Βεργίνα και αποτελεί ένα από τα ιστορικότερα μοναστικά κέντρα του Μακεδονικού χώρου. Από την Βέροια απέχει μόλις 13 χιλιόμετρα. 

Η επιβλητική είσοδος στην Μονή

Η Ιστορία της μονής, ως Σκήτη είναι γνωστή και κατοικείται ήδη τον 9ο αιώνα ενώ ως Μονή λειτουργεί από τον 14ο αιώνα και είναι βεβαιωμένο επίσης, από το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων ότι η Βέροια και η ευρύτερη περιοχή της Ημαθίας δέχτηκε το ευαγγελικό κήρυγμα από τον ίδιο τον απόστολο Παύλο. 

Μετά από την πρώτη επίσκεψη του Αποστόλου των Εθνών, παρέμειναν στην Βέροια οι άγιοι Σίλας και Τιμόθεος που συνέχισαν για λίγο τον ευαγγελισμό του λαού ενώ η ακρίβεια της διήγησης και οι γνώμες των ειδικών βεβαιώνουν ότι πέρασε και ο απόστολος Λουκάς από την Βέροια, ακολουθώντας κατά πόδας τον δάσκαλό του απόστολο Παύλο. 

Χαραγμένο στην λαϊκή ψυχή, σε ολόκληρα τα Πιέρια, είναι το γεγονός ότι φεύγοντας ο άγιος απόστολος Παύλος από την Βέροια, έφτασε μέχρι κάποιο σημείο του Βερμίου όρους και εκεί δίψασε και προσευχόμενος, έκανε την γη να αναβλύσει δροσερό και πολύ νερό. 

Το σημείο αυτό είναι η Ζωοδόχος Πηγή, έξω από την Βέροια, στον παλαιό δρόμο Βέροιας - Κοζάνης και από εκεί ο Παύλος πέρασε απέναντι στα Πιέρια και άρχισε να κατεβαίνει στην θάλασσα, έφτασε στην Μεθώνη και από εκεί ανέβηκε στο πλοίο για την Αθήνα.

Άποψη των κτιρίων στην είσοδο της Μονής
πηγή

Στα Πιέρια, Όρη ο Παύλος, σταματούσε να ξεκουραστεί και έμπηγε στη γη το ξύλινο ραβδί του και σε όσα σημεία το έκανε, κάρπισε ο λόγος του Ευαγγελίου και φύτρωσαν μοναστήρια, ένα από αυτά, είναι και η Μονή Τιμίου Προδρόμου. 

Αν και οι ρίζες του μοναχισμού αντλούν τους χυμούς τους από τα ζωηφόρα νάματα του αγίου ευαγγελίου, γενικότερα ο μοναχισμός οργανώθηκε κατά τόπους από μεγάλους πατέρες της Εκκλησίας μας. 

Στην Αίγυπτο από τον Μέγα Αντώνιο, στην Καππαδοκία από τον Μέγα Βασίλειο, στην Ήπειρο από τον Άγιο Διάδοχο επίσκοπο Φωτικής και σε άλλες περιοχές από άλλους αγίους πατέρες. 

O Ναός αφιερωμένος στον Αγιο Γρηγόριο τον Παλαμά,
τον συναντάμε περνώντας την είσοδο της Μονής
πηγή

Μετά την  Εικονομαχία, που διήρκεσε σχεδόν δύο αιώνες, αρχίζει μία νέα σελίδα για την ιστορία του ορθοδόξου μοναχισμού. 

Την ίδια εποχή αρχίζει η ιστορία του μοναχισμού και στην περιοχή της Βέροιας, εδώ έγινε μοναχός και ο Άγιος Κλήμης, που αργότερα έγινε αρχιεπίσκοπος Αχρίδος όπως επίσης έγινε μοναχός και ο Όσιος Αντώνιος, ο πολιούχος της Βέροιας.  

Η Μονή του Τιμίου Προδρόμου είχε ασκήσει μεγάλη δράση στο μεγάλο, σημαντικό, ανακαινιστικό και εκπολιτιστικό πρόγραμμα του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως αγίου Φωτίου, τόσο στην ελλαδική χερσόνησο όσο και γενικότερα στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων. Κατά τον 14ο αιώνα, και πάλι η περιοχή όμως μένει έρημος. 

Η σπηλιά - ασκητήριο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, 

κοντά στην Μονή.
πηγή

Όταν έρχεται ο μεγάλος φωστήρας της Εκκλησίας, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, από την Θεσσαλονίκη, βρίσκει στην περιοχή διάφορους ασκητές, που ζούσαν στα σπήλαια,  και σε ένα από τα αυτά εγκαταστάθηκε και αυτός ενώ στα γειτονικά σπήλαια εγκαταστάθηκαν οι υπόλοιποι μαθητές μου.  

Ανάμεσα στους μαθητές του βρίσκονταν και οι δύο μικρότεροι κατά σάρκα αδελφοί του, ο Μακάριος και ο Θεοδόσιος, μάλιστα ο όσιος Θεοδόσιος κοιμήθηκε εδώ, και μας άφησε, θαμμένο κάπου εδώ, πολύτιμο θησαυρό το οσιακό του λείψανο. 

Στα ίδια χρόνια, πέρασε από τον Άγιο Πρόδρομο και ο Όσιος Αθανάσιος ο Μετεωρίτης που εδώ γνώρισε και τον Άγιο Ιάκωβο, που ήταν μαθητής του οσίου Γρηγορίου του Σιναΐτη και έγινε αργότερα μητροπολίτης στα γειτονικά Σέρβια, της Κοζάνης. 

Ο Όσιος Αθανάσιος έζησε για λίγο εδώ, μαζί με τον Γέροντά του και πνευματικό του πατέρα, τον Όσιο Γρηγόριο τον Βυζάντιο, τον διδάσκαλο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και αργότερα, φεύγοντας οι δυο τους από εδώ, εγκαταστάθηκαν στα Μετέωρα, στην Καλαμπάκα της Θεσσαλίας και εκεί έχτισαν το μεγάλο Μετέωρο, το αφιερωμένο στην Μεταμόρφωση του Χριστού.

Το σπήλαιο μέσα στην Μονή, αναπαριστάται η ιεραρχία 
και το γενεαλογικό δένδρο των αγίων, της Μονής.
πηγή

Τον 14ο επίσης αιώνα, πέρασε από την περιοχή και ο όσιος Θεοδόσιος, μαθητής και αυτός του οσίου Γρηγορίου του Σιναΐτη όταν έμεινε για λίγον καιρό στην Θεσσαλονίκη, όπου έμαθε για την σπουδαία πνευματική ζωή της Σκήτης. 

Με το καράβι έφθασε απέναντι στα Πιέρια όρη, απόλαυσε την συναναστροφή με τους αγίους εδώ ασκητές, και παίρνοντας πάλι το πλοίο, επέστρεψε στην Θεσσαλονίκη. 

Στην συνεχεία έφυγε για τα μέρη της Βουλγαρίας, όπου μετέφερε το νηπτικό και ησυχαστικό πνεύμα, σύμφωνα με την διδασκαλία του οσίου Γρηγορίου του Σιναΐτη και εκεί έχτισε το μοναστήρι στο Κελιφάροβο, κοντά στο Τόρνοβο της Βουλγαρίας.

Διάφορες μαρμάρινες επιγραφές και Σταυροί στην Μονή

πηγή

Τον 16ο αιώνα, ήρθε από το Άγιον Όρος, ο ηγούμενος της Μονής Φιλοθέου, Άγιος Διονύσιος ο Εν Ολύμπω.

Εγκατέστησε εδώ το κοινοβιακό πολίτευμα, έχτισε το πρώτο καθολικό και αργότερα, για να αποφύγει την απαίτηση των κατοίκων της Βεροίας που τον ήθελαν επίμονα αρχιερέα τους, απομακρύνθηκε στα μέρη της Σουλπάτας, κοντά στο σημερινό χωριό Συκιά Πιερίων. 

Από εκεί έφυγε για τον Όλυμπο, όπου ίδρυσε την Μονή Αγίας Τριάδος, το σημερινό μοναστήρι που έχει το όνομά του. 

Συνεπώς για το μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου ο άγιος Διονύσιος θεωρείται κτήτορας, και φυσικά έτσι θα πρέπει να μνημονεύεται και μνημονεύεται στις διάφορες λατρευτικές συνάξεις του μοναστηριού ενώ φίλος καθώς και συνασκητής του οσίου Διονυσίου, ήτανε ο Όσιος Νικάνωρ ο Θεσσαλονικεύς. 

Διάφορα παλαιά αντικείμενα στη Μονή, 
απομεινάρια μιας άλλης εποχής.
πηγή

Τόσο μεγάλη η πνευματική φιλία των δύο αγίων ανδρών, ώστε ο Νικάνωρ άφησε εντολή στην διαθήκη του από εδώ να λαμβάνει τον ηγούμενο το δικό του μοναστήρι, στο Καλλίστρατον όρος, στην γνωστή Ζάβορδα, εάν τυχόν στερείται ιερομονάχων. 

Προς το τέλος του 16ου αιώνα, δρα στην περιοχή της Ημαθίας ο όσιος Θεοφάνης, ερχόμενος και αυτός από το Άγιον Όρος, από την Μονή Δοχειαρίου, της οποίας υπήρξε δομήτωρ και για ένα διάστημα, ηγούμενος. 

Ο όσιος Θεοφάνης ίδρυσε εδώ μοναστήρι αφιερωμένο στην Παναγία την Σκητιώτισσα και έξω από την πόλη της Βέροιας ένα γυναικείο μοναστήρι, αφιερωμένο στους Ασωμάτους αγίους αγγέλους, στους οποίους ήταν αφιερωμένο και το μοναστήρι του Δοχειαρίου. 

Η σπηλιά - ασκητήριο του  Αγίου Θεωνά, 

κοντά στην Μονή.
πηγή

Επίσης, ίδρυσε το 1595 και άλλο μοναστήρι, πάλι των Ταξιαρχών, που σήμερα είναι γνωστό με το όνομα του οσίου, στο όρος Βέρμιο, έξω από την πόλη της Νάουσας.

Σύμφωνα με ειδικούς ερευνητές, όσιος Θεοφάνης, συνέβαλε στο να συγκεντρωθούν πολλοί καταγόμενοι από τα Ιωάννινα και να συνοικιστεί η πόλη, η οποία από ευγνωμοσύνη τον τιμά ως πολιούχο της.

Επίσης ο Άγιος Θεωνάς, αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, έζησε σε σπήλαιο της περιοχής, προερχόμενος από το Άγιο Όρος,  πριν χτίσει το μοναστήρι της Αγίας Αναστασίας στα Βασιλικά ενώ κατά τον 18ο αιώνα, έμεινε στον Τίμιο Πρόδρομο, και ο μεγάλος άγιος των σκλάβων και των ραγιάδων Ρωμιών, ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο Πατροκοσμάς, κατά το 1776.  

Η εντυπωσιακή θέα από την Μονή στην λίμνη του
Πολυφύτου
πηγή

Έχοντας ως ορμητήριο το μοναστήρι του Προδρόμου, κήρυττε στα γύρω Χωριά των Πιερίων, όπου και μέχρι σήμερα θυμούνται το πέρασμά του και δείχνουν τον σταυρό ή το μέρος όπου στάθηκε και κήρυξε.

Τα ίδια χρόνια, συνδέθηκε με τους πατέρες και είναι σχεδόν σίγουρο το ότι πέρασε από εδώ ο Όσιος Αθανάσιος ο Πάριος, ο οποίος και επιμελήθηκε, συμπληρώνοντάς την, την αρχαία Ακολουθία του Αγίου Κλήμη, του Ομολογητού και Ισαποστόλου, αρχιεπισκόπου Αχρίδος, του θαυματουργού του οποίου η Τιμία Κάρα φυλάσσεται στην Μονή.

Αυτοί οι Δώδεκα είναι οι γνωστοί άγιοι, προς το παρόν, που συνδέθηκαν με το μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου, περνώντας από εδώ και ζώντας για μικρότερο ή και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε αυτήν.

Το Καθολικό της Μονής.
πηγή

Με την επανάσταση της Μακεδονίας, το 1822 στη Νάουσα, ο Λουμπούτ πασάς, για εκδίκηση, την κατέστρεψε σχεδόν ολοσχερώς όπως και όλα τα μοναστήρια στο όρος Βέρμιο και στα Πιέρια.

Το μοναδικό κτίσμα που διασώθηκε τότε είναι το παρεκκλήσιο της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στο βράχο που χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα και στο εσωτερικό του έχουν διασωθεί σπαράγματα τοιχογραφιών φθαρμένων από τη φωτιά. 

Οι άγιοι πατέρες της μονής είχαν καταφέρει, εγκαίρως, να κρύψουν τα κειμήλια και κυρίως τα τίμια λείψανα ενώ επιστρέφοντας, βρήκαν καμμένη γη, αλλά με πίστη στον Τίμιο Πρόδρομο και με την βοήθεια των αγίων λειψάνων, κατάφεραν, μέχρι το 1835, να ξαναχτίσουν τα καμμένα κτίρια, το καινούριο καθολικό και αρκετό μέρος από το τοιχόκαστρο. 

Λειψανοθήκες της Μονής Τιμίου Προδρόμου, Σκήτη Βεροίας.

Το τέμπλο της Μονής.
πηγή

Τα καινούρια κτίρια δεν είναι διώροφα και η μορφή που έχει μέχρι σήμερα το μοναστήρι είναι αυτή, όπως διαμορφώθηκε το 1835, μόνο την δεκαετία του 1960, κατασκευάστηκε, με τσιμέντο, ένα μέρος της ανατολικής πτέρυγας, όπου εγκαταστάθηκε το ηγουμενείο.

Τo 1986 o ηγούμενος, Αρχιμανδρίτης, Γρηγόριος Σοφός αναλαμβάνει μαζί με λίγους πιστούς την ανακαίνιση της ιστορικής Μονής και καταφέρνει να την ξανακάνει λειτουργική Μονή και σήμερα εγκαταβιούν 4 μοναχοί με ηγούμενο τον αρχιμανδρίτη Πορφύριο Μπατσαρά.

Στην Μονή Τιμίου Προδρόμου Βέροιας φυλάσσονται τα εξής ιερά λείψανα Αγίων: Τμήμα της Τιμίας Κάρας της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Βαρβάρας, η επιγονατίδα με το δέρμα αυτής του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, φάλαγγα του δεξιού χεριού του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και Βαπτιστή, η Τιμία Κάρα του Αγίου Κλήμεντος Αρχιεπισκόπου Αχρίδος. 

Για να επισκεφτούμε την Μονή του Τιμίου Προδρόμου ακολουθούμε από την Βέροια το δρόμο προς Βεργίνα, μετά το φράγμα του Αλιάκμονα και αφού περάσουμε την γέφυρα παίρνουμε την αριστερή κατεύθυνση του δρόμου, ανεβαίνουμε τα Πιέρια όρη όπου μετά από μία σύντομη διαδρομή μέσα από υπέροχα τοπία φτάνουμε στην Μονή, με το δρόμο προς την Μονή να έχει καλή σήμανση. 

Η Μονή είναι επισκέψιμη την Κυριακή όλη την ημέρα, Δευτέρα και Παρασκευή: 5 – 9 μ.μ. και λοιπές ημέρες: 7 - 1:30 μ.μ., 5 – 9.30 μ.μ. ενώ γιορτάζει στις 29 Αυγούστου την Αποτομή της κεφαλής του Προδρόμου και στις 22 Ιουλίου όλους τους αγίους που μόνασαν ή ασκήτευσαν στον χώρο της.

Τηλέφωνο: (+30) 23317 72796, (ώρες λειτουργίας 12:00 – 14:00 εκτός Κυριακής), Φαξ: (+30) 23310 43432.

Ιερά Μονή Παναγίας Κανάλων, Καρυά Oλύμπου

Βρίσκεται ανατολικά της Καρυάς Ολύμπου σε απόσταση 8 χιλιoμέτρων από τον οικισμό, παραπλεύρως του οδικού άξονα Καρυάς – Λεπτοκαρυάς και σε ύψος 820 μέτρων στην είσοδο του στενού μέσω του οποίου κατέρχεται από την πεδιάδα της Καρυάς στην Πιερία ο μικρός ποταμός Σύς ή Ζηλιάνα.

Άποψη της Μονής 
Αρχείο ΙΑΑ - © Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών
πηγή

Είναι αφιερωμένη στο Γενέθλιο της Θεοτόκου και η ονομασία ως Μονή «Κανάλων» οφείλεται στο φυσικό περιβάλλον αφού κοντά στη Μονή πήγαζαν 4 χείμαρροι, κανάλια οι οποίοι σχημάτιζαν το μικρό ποταμό. 

Σύμφωνα με την παράδοση η Μονή ιδρύθηκε από τους μοναχούς Δαμιανό και Ιωακείμ όμως το έτος ιδρύσεως της μας είναι άγνωστο. 

Άλλοι υποστηρίζουν ότι ιδρύθηκε τον 9ο αιώνα και άλλοι τον 11ο ενώ η παλαιότερη επιγραφή της Μονής είναι του 1638, όπου με έξοδα του ηγουμένου Καλλινίκου ανακαινίσθηκε ο νάρθηκας του Καθολικού και έγινε η αγιογράφησή του ενώ κατά το 1668 έγινε και η αγιογράφηση του Κοιμητηριακού Ναού της Μονής των Αγίων Πάντων κατά τον ίδιο ηγούμενο.

Άποψη του Καθολικού
πηγή

Άποψη του Καθολικού
πηγή

Άποψη του Καθολικού
πηγή

Άποψη της Μονής 
πηγή

Το 1684, επί ηγουμένου Συμεών, κτίστηκε το παρεκκλήσι του Αγίου Δημητρίου που η αγιογράφησή του ξεκίνησε το 1689 και τελείωσε το 1696. 

Οι πολλές μαρτυρίες των επιγραφών της Μονής του 17ου αιώνα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η Μονή άκμασε τον 17ο αιώνα επί ηγουμένων Καλλινίκου και Συμεών.

Η πρώτη αναφορά του ονόματος της μονής γίνεται σε μονόγραμμα του Σουλτάνου, πιθανότατα του  Μουσταφά Β΄, του έτους Εγίρας 1077 (1699), σύμφωνα με το οποίο οι μοναχοί ζητούν από την υψηλή πύλη έκδοση φιρμανιού που θα τους προστάτευε. Η μονή είχε αρκετούς μοναχούς που στις αρχές του 20ου αιώνα ο αριθμός τους ανήλθε περί τους είκοσι, ενώ αργότερα περιορίσθηκε στους πέντε ενώ σε πατριαρχικό έγγραφο του 1861. 

H γραφική καμπάνα στον αύλειο χώρο της Μονής
Αρχείο ΙΑΑ - © Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών 
πηγή

Παρά τον ολιγάριθμο των μοναχών, εκείνη την εποχή, η Μονή των Κανάλων διέθετε ικανή περιουσία, προερχόμενη από εισοδήματα (δημητριακά και ξυλεία). 

Κατά την πληροφορία του Leon Heuzey το 1843 η Μονή δέχθηκε επίθεση των Αλβανών οι οποίοι, ορμώμενοι σε ώρα Λειτουργίας και εγκλωβίζοντας τους μοναχούς στο καθολικό, αφαίρεσαν από την Μονή 70.000 πιάστρα. 

Σε πατριαρχικό έγγραφο του 1841, στην απαρίθμηση των μοναχών του επισκόπου Πλαταμώνα, σημειώνεται και η Μονή των Κανάλων. Μετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας και την κατάργηση της Επισκοπής Πλαταμώνος, η Μονή προσαρτήθηκε στην επισκοπή Ελασσώνος και στη συνέχεια στην επισκοπή Κίτρους. 

Ο Παντοκράτορας 
πηγή

Τον Αύγουστο του 1903, εκδίδεται ένα Πατριαρχικό Σιγίλλιο, με το οποίο η Μονή των Κανάλων ονομάζεται Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή.

Σταδιακά όμως επήλθε παρακμή και το 1930 εγκαταλείφθηκε εντελώς. 

Το 1987 σύμφωνα με τους ιερούς κανόνες και τους νόμους, η Ιερά Σταυροπηγιακή και Πατριαρχική Μονή ανήκει και πάλι στην ιερά Μητρόπολη Ελασσώνος.

Η κύρια είσοδος της Μονής βρίσκεται στη βορειοανατολική πλευρά του συγκροτήματος και πάνω από την είσοδο σχηματίζεται μία υπέρθυρος αβαθής κόγχη όπου εικονίζονται σε δύο ζώνες η Ζωοδόχος πηγή και το Γενέσιον της Θεοτόκου. 

Πιο κάτω από τις παραστάσεις εικονίζονται δεκαέξι προφήτες ενώ δίπλα από την κόγχη και δεξιά από την είσοδο υπάρχει η καταχύστρα. 

Η Μονή είχε εξωτερική ξύλινη θύρα που σώζεται σήμερα και έχει μεταφερθεί εσωτερικά ενώ στο μέσο του μοναστηριακού  συγκροτήματος βρίσκεται το καθολικό που είναι αφιερωμένο στο Γενέσιον της Θεοτόκου και που  χρονολογείται το 1883 ενώ κτίστηκε επάνω στον παλαιό Ναό, ο οποίος καταστράφηκε το 1881.

Άποψη του τέμπλου του Ναού
Αρχείο ΙΑΑ - © Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών 
πηγή

Ο ναός χτίστηκε εκ θεμελίων το 1883 από τον έμπειρο αρχιτέκτονα Ευθύμιο Μήλιο από το Ζιουπάνι της Κοζάνης, επί ηγουμενίας Καλλινίκου.

Ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης θολοσκέπαστης βασιλικής που έχει υπερυψωμένο γυναικωνίτη και είναι κτισμένος από τοπική πέτρα και μάρμαρο για τα αγκωνάρια τα οποία φέρουν εγχάρακτες παραστάσεις, με θέματα από το φυτικό και ζωικό κόσμο. 

Ανάμεσα στην τραπεζαρία και στο καθολικό βρίσκεται το παρεκκλήσι του Αγίου Δημητρίου, και πρόκειται για ένα μονόχωρο ναΰδριο, αγιογραφημένο με ωραίες παραστάσεις και η κατασκευή του είναι από αργολιθοδομή και φέρει σχιστολιθικές πλάκες στη σκεπή του.

Άποψη τοιχογραφιών στον βόρειο τοίχο του Ναού
Αρχείο ΙΑΑ - © Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών 
πηγή

Παλαιότερος είναι ο μικρός κοιμητηριακός ναός των Αγίων Πάντων, στο εσωτερικό του οποίου διατηρείται επίσης τοιχογραφικός διάκοσμος του 1638. 

Βόρεια του Καθολικού και ανάμεσα στο παρεκκλήσι του Αγίου Δημητρίου και τον βόρειο περίβολο, βρίσκεται η τραπεζαρία της Μονής, ένα επίμηκες κτίσμα όπου στην ανατολική του πλευρά διαγράφονται τρεις κόγχες αγιογραφημένες που όμως λόγω των καιρικών συνθηκών αλλοιώθηκαν.

Υπάρχουν ακόμα δυο αξιόλογες και όμοιες φιάλες (κρήνες), που βρίσκονται στη βόρεια πλευρά της Μονής, εξωτερικά και εσωτερικά αντίστοιχα ενώ στηρίζονται σε τέσσερις κολώνες και στην κορυφή σχηματίζουν θόλο. 

Γενική άποψη της ιστορικής Τράπεζας της Μονής, 
Αρχείο ΙΑΑ - © Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών 
πηγή

Η κρήνη που βρίσκεται έξω από τη Μονή φέρει χαραγμένη την επιγραφή <1847, Μαΐου 2>. 

Από το μοναστηριακό συγκρότημα σώζονται σήμερα ο οχυρωματικός περίβολος σε αρκετό ύψος, περίπου 3,5 μέτρα και πάχος 1 μέτρο, με την τραπεζαρία στο βόρειο τμήμα του, και δυο - τρία κελιά στη βορειοανατολική πλευρά του. 

Πολλές πηγές αναφέρουν ότι το μοναστήρι δέχτηκε λεηλασίες σε όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα ενώ η Μονή από την ίδρυσή της μέχρι και το 1930 ήταν ανδρική.

Την ίδια χρονολογία εγκαταλείφθηκε και άρχισε να λειτουργεί ξανά ενώ από το 2001 είναι γυναικεία μονή με 4 μοναχές και με ηγουμένη την μοναχή Ορθοδοξία.

Η Μονή Κανάλων απέχει από την Καρυά Λάρισας 8 χιλιόμετρα και η πρόσβαση σε αυτήν γίνεται τόσο από την Ελασσόνα που απέχει 44 χιλιόμετρα όσο και από τη Σκοτίνα Πιερίας που απέχει 10 χιλιόμετρα.

Η Ιερά Μονή Παναγίας Κανάλων πανηγυρίζει στις 8 Σεπτεμβρίου στην Γέννηση της Θεοτόκου.

Τηλέφωνο: (+30) 24930 91250.

Ναός Αγίας Τριάδος, παλιά Σκαμνιά, Λάρισα.

πηγή

Βρίσκεται χτισμένος στο κέντρο του παλιού οικισμού της παλιάς Σκαμνιάς, και είναι το μοναδικό κτίσμα που διασώθηκε κατά την καταστροφή της παλαιάς Σκαμνιάς από τους Γερμανούς, στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το διώροφο καμπαναριό με την εσωτερική  σκάλα

Χρονολογείται από το 1400 και πρόκειται για μια τρίκλιτη Βασιλική χωρίς τρούλο αλλά με έντονη αγιογράφηση που καταλήγει ανατολικά σε ημικυκλική κόγχη. 

Έχει πετρόκτιστο περίβολο ύψους 2 μέτρων με είσοδο στην νοτιοδυτική πλευρά και φέρει δίρριχτη στέγη, καλυμμένη με λαμαρίνα ενώ παλαιότερα ήταν καλυμμένη με σχιστολιθικές πλάκες. 

Στη δυτική πλευρά, νεότερα προστέθηκε ο νάρθηκας, που αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως γυναικωνίτης και ως κρυφό σχολείο ενώ δίπλα του βρίσκεται ένα καμπαναριό διώροφο με εσωτερική  σκάλα, το οποίο έχει ανακαινισθεί  με πέτρινη επένδυση. 

Στη νότια πλευρά υπάρχει ανοιχτή στοά με κολόνες που εκεί βρίσκεται και η τοξωτή είσοδος με αγιογραφημένο υπέρθυρο  που στο κέντρο βρίσκεται ο Χριστός Παντοκράτωρ και η Αγία Τριάδα. 

Υπάρχουν επίσης  επιγραφές, στο υπέρθυρο της εισόδου του ναού, του καμπαναριού και της νότιας εισόδου που έχει ο νάρθηκας ο οποίος επικοινωνεί εσωτερικά με το ναό με θύρα που βρίσκεται σε υπερυψωμένο επίπεδο από το ναό και εσωτερικά,  δύο ξύλινες τοξοστοιχίες από 4 στύλους η κάθε μία, διαιρούν το ναό σε τρία κλίτη. 

Η  εντυπωσιακή ξύλινη οροφή του ναού

Σήμερα οι ξύλινες κολόνες είναι επικαλυμμένες με τσιμέντο για λόγους συντήρησης και στήριξης του ναού. 

Η οροφή είναι ξύλινη, στον τύπο των αρχοντικών και των ναών του 18ου αιώνα, έχει πλούσιο σκαλιστό διάκοσμο με γεωμετρικά σχήματα, όπως ρόμβους στο κέντρο, και έντονα χρώματα στις αποχρώσεις του κίτρινου και του πράσινου. 

Το τέμπλο είναι ξύλινο, φέρει σκαλιστή διακόσμηση και είναι ζωγραφισμένο με φυτικά σχέδια σε έντονα χρώματα και κυρίως σε σκούρο κόκκινο και πράσινο όμως δυστυχώς πολλές από τις δεσποτικές  εικόνες έχουν κλαπεί και το ξύλινο τέμπλο είναι σχεδόν άδειο από εικόνες. 

Στο Ιερό Βήμα διατηρείται η Αγία Τράπεζα που είναι ξύλινη και ζωγραφισμένη, έχει θόλο και εσωτερικά είναι λιθόκτιστη στο σχήμα του βωμού και σε ύψος 0.30 εκατοστών ενώ επίσης διατηρείται ο ξύλινος άμβωνας, ο "θρόνος", το ψαλτήρι και τα στασίδια της νότιας πλευράς. 

Το δάπεδο είναι πλακόστρωτο από μεγάλες πέτρες και η είσοδος φέρει ξύλινη πόρτα που ασφαλιζόταν εσωτερικά από ένα μεγάλο πάσσαλο και υπάρχουν λίγα μικρά παράθυρα στην νότια πλευρά του ναού και σε μεγάλο ύψος.

ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ.

Η Κτητορική επιγραφή

Η σπάνια μορφή του Αγίου Χριστόφορου 
με τη μορφή "Κυνοκέφαλου’" Αγίου.
πηγή

Ο ναός είναι κατάγραφος, με τοιχογραφίες λαϊκής τεχνοτροπίας και χωρίζεται σε τρεις ζώνες. 

Στην κάτω σειρά συναντούμε ολόσωμους αγίους. Στη μεσαία σειρά και μέσα σε μετάλλια, πλαισιωμένα από έλικες υπάρχουν πορτρέτα αγίων. 

Στην πάνω σειρά συναντούμε σκηνές από τη ζωή του Χριστού στη βόρεια πλευρά και από τη ζωή της Παναγίας στη νότια πλευρά. 

Εντύπωση προκαλούν στην κάτω σειρά τα φωτοστέφανα των ολόσωμων Αγίων που είναι ανάγλυφα και σε χρυσό χρώμα ενώ επίσης συναντούμε και τη σπάνια μορφή του Αγίου Χριστόφορου  με τη μορφή "Κυνοκέφαλου’" Αγίου. 

Στο θόλο του Ιερού Βήματος συναντούμε την τοιχογραφία της Παναγίας  Βρεφοκρατούσας, ενώ στις δύο μικρότερες κόγχες, αριστερά και δεξιά, δεν σώζονται οι τοιχογραφίες γιατί επικαλύφθηκαν από ασβέστη.

Στην εσωτερική πλευρά του δυτικού τοίχους, στο υπέρθυρο υπάρχει επιγραφή που λέει ότι ο ναός αγιογραφήθηκε με συνδρομή και έξοδα του Ιωάννη και Ιωάννη Νικολάου Αλεξανδρή το 1810, διά ζωγράφου  Παναγιώτη Ζαρακηνού αλλά και του ζωγράφου Κωνσταντίνου αγνώστου επωνύμου, ο οποίος καταγόταν από την Καρυά Ελασσόνας.

Αναπαλαιώθηκε και αναπαλαιώνεται χάρη στις φιλότιμες προσπάθειες του Συλλόγου  των Απανταχού Αποδήμων Σκαμνιωτών, της τοπικής κοινότητα Συκαμινέας και διαφόρων δωρητών ενώ εχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό και διατηρητέο μνημείο. 

Ο ναός πανηγυρίζει κάθε χρόνο την ημέρα του Αγίου Πνεύματος και κάθε χρόνο την Κυριακή της Πεντηκοστής πραγματοποιείται πανηγυρική θεία λειτουργία στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδας, την οποία παρακολουθεί πλήθος Σκαμνιωτών.